Bijlage 2_Rapport Online Raadpleging PWE Amsterdammers denken mee.pdf
Tekst van het document
In het citaat van de bovenstaande deelnemer wordt er verwezen naar verantwoordelijkheid, maar nu niet voor het leveren van een bijdrage in de strijd tegen klimaatverandering, maar in het voorkomen van overlast en beschermen van de gezondheid van Amsterdammers. “Ik ben groot voorstander van windmolens in het algemeen; maar maak me ernstige zorgen over geluidsoverlast; omdat de norm veel te laag is en dit probleem door beleidsmakers onderschat wordt.” “In industriegebied en havens is het misschien mogelijk maar niet in of bij woonwijken. het kan dan wel schone energie leveren maar als dit gezondheidsproblemen geeft wordt het ene gat met het andere gevuld.” “Ik vind het absoluut goed dat er gewerkt wordt aan schone energie. Dit is essentieel voor onze toekomst. Ik stem zelf op een echt groene politieke partij om deze reden. Daarnaast heb ik zelf zonnepanelen aangeschaft en in het verleden altijd voor 100% groene energiemaatschappijen gekozen (zoals Vandebron en Om energie). Echter ik vraag me af of dit probleem echt op stadsniveau opgelost moet worden en er perse windmolens geplaatst moeten worden in dichtbevolkte gebieden. Is het niet beter om dit landelijk aan te pakken en molens te plaatsen in dunbevolkte gebieden of op zee. Die enkeling die dan benadeeld wordt moet dan echt ruimhartig gecompenseerd worden.
Ik ben er niet voor plannen door te drukken omdat we perse aan een norm moeten voldoen terwijl we eigenlijk al weten dat het geen verstandige keuzes zijn en mensen hier echt (geluids)hinder van gaan ondervinden. Ik ben er ook niet voor om plannen door te drukken die allemaal net voldoen aan de wetgeving; maar waarvan we weten dat de wetgeving achterhaald is en de huidige verouderde normen onvoldoende bescherming bieden tegen overlast van megawindturbines.”
53 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“Alleen als het kan op een plek met minder nadelen dan voordelen. Plaatsen van windmolens en de gezondheidseffecten moeten voldoende openbaar zijn voordat je in drukke gebieden kan gaan plaatsen. Daar zijn we als mensheid niet zo goed in gebleken de afgelopen eeuw”
Ook noemen deelnemers uit dit cluster dat er geschiktere locaties zijn: “De hamvraag is natuurlijk "waar". Amsterdam heeft ook veel water (zonder woonboten), het Amsterdamse bos en landerijen (waar niet al te veel mensen wonen). “ “Belang van CO2 reductie is cruciaal, echter, men moet goed nadenken over persoonlijke impact. Daarom vooral belangrijk om goed na te denken over locaties en voorkeur hebben locaties waarbij persoonlijk impact geminimaliseerd wordt. Dat is wat mij betreft stap 1. Pas zodra dat duidelijk is en de conclusie dat het niet anders kan dan plaatsing in Amsterdam, dan is dat pas iets waar ik "EENS" op kan antwoorden.” “Er moeten er een aantal komen. In de haven en de rest in andere vormen . Wonen in de stad geeft al veel overlast dus veeeel meer zonnepanelen op nog veel meer huizen.” “Er zijn mijns inziens wel andere betere locaties dan dichtbij de ring A10/Nieuwendam.” “Het moet gebeuren; maar het ver weg moet van een stad/dorp; een paar kilometers.”
Een vijfde en zesde cluster bestaat uit deelnemers die aangeven tegen extra windmolens in de stad te zijn. Beide groepen geven aan dat er niet genoeg ruimte in de stad is voor extra windmolens. Ze stellen voorwaarden met betrekking tot afstand tot behuizing en mogelijke overlast. Een verschil is dat in cluster zes er meer deelnemers aangeven windmolens een slecht idee te vinden: “Het is geen "duurzam" energie. Het is slecht vor mensen; voor dieren en voor het mileu. Volgens mij is er een groot misconzeptie over "schoon"; als het om energie gaat.” “Windmolens zijn onzin” “Geloof dat de kosten voor productie; transport; plaatsing en onderhoud zo hoog zijn dat er tenslotte weinig winst te behalen valt. Kosten voor schade voor de volksgezondheid worden volgens mij ook niet meegenomen in de calculatie. Indien wel windkracht; dan grotere molens in zee.” “Lelijk. Vogels worden vermalen. Niet recyclebaar” “Dit kan niet; we hebben ook nog te maken met een MER. Het zijn ondingen en verstoren mens en natuur” “Geen oplossing voor groene energie voor Amsterdam.”
En zij geven aan dat buiten de stad en landelijk de duurzame energie ambities moeten worden gerealiseerd: “Ik ben tegen mega windturbines dichtbij dichtbevolkte gebieden. Dat gemeentegrenzen bepalen waar molens komen is een door RES systeem opgelegde tunnelvisie. Ja; we moeten op meest effectieve manier duurzaam energie opwekken; maar logischerwijze is dat mu juist niet binnen de stadsgrenzen van een van dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Amsterdam en buurgemeentes moeten zich hard maken om zelf een grootschalig windmolen park op zee te realiseren meetellend voor de Amsterdamse RES doelstelling.
54 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Echt politiek krom om krampachtig zo veel mogelijk megawindturbines rond woonwijken te willen plaatsen. Gemeente zal nu en in de toekomst aansprakelijk blijven voor de gevolgen voor de volksgezondheid.” “dergelijke ambities moeten niet op lokaal niveau worden uitgewerkt; maar landelijk” “Er zijn genoeg gebieden in NL waar meer ruimte is voor dit soort initiatieven” “Bouw in Zeewolde / Hollands kroon geen datacenters maar nog grotere windparken en benut die energie. Ook niet ok zee bouwen want de resonantie onder water is enorm en over jaren gaan we daar meer over horen en het effect op zeeleven. Gewoon op land daar waar ruimte is. Desnoods groot stuk polder kopen of windmolen eiland ruim voorbij IJ-burg.”
Terwijl cluster vijf liever ontwikkelingen van alternatieve technologie ziet. Deelnemers van cluster vijf zeggen bijvoorbeeld over mogelijke alternatieven: “Er zijn genoeg alternatieven. Zon collectoren op daken. Geen data centers.” " Eerst onderzoek doen naar de besparingen doen van reductie energie van de stad en bedrijven in de omgeving.” “Er zijn genoeg andere mogelijkheden om schone energie op te wekken. Daken van woonhuizen wordt genoemd als mogelijkheid; waarom niet daken van grote bedrijven; op industrieterreinen??” “reeds aangegeven op dit moment is een kerncentrale de beste optie” “De windmolens die in de stad geplaatst worden zijn niet geschikt voor zulke dichte bebouwing. Er zijn genoeg alternatieven voor schone energie. In het Sciencepark staan veel gebouwen. De daken zijn geschikt voor zonnepanelen en er kan gebruik worden gemaakt van de energie die van de datacentra vandaan komt.” “Amsterdam heeft weinig natuur; wanneer ook het buitengebied wordt volgebouwd met windmolens; dat zou jammer zijn. Terwijl er zijn zoveel andere vormen van energie als: aquathermie; zonne energie.” “Niet alleen grote molens plaatsen, maar ook innovatieve types, zoals vertikale molens die op/aan flatgebouwen geplaatst kunnen worden.
Per model minder krachtig dan grote, maar deze kunnen in tegenstelling tot vrijstaande types wel op en tussen bestaande bebouwing komen om valwinden te kunnen oogsten. Laat als gemeente zien dat je ook kijkt naar innovatieve oplossingen.”
55 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Tabel 3-7 Toelichting bij antwoord op de vraag: ‘Bent u het ermee eens dat er extra windmolens komen in Amsterdam?’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Windenergie is nodig om klimaatverandering tegen te gaan
70
29
11
3
1
0
114
7,6
Er moet nu gehandeld worden
5
3
0
2
1
0
11
0,7
Dit is nodig voor toekomstige generaties
0
1
0
0
0
0
1
0,1
Windenergie is een goed idee
0
4
0
6
1
0
11
0,7
Er moeten veel meer windmolens komen
1
1
0
2
0
0
4
0,3
WIndenergie is overal nodig, dus ook in Amsterdam
1
4
0
2
0
0
7
0,5
Er zijn geen reële alternatieven
0
1
1
0
0
0
2
0,1
Amsterdam moet ook verantwoordelijkheid nemen (steentje bijdragen)
10
11
1
0
0
0
22
1,5
Amsterdam moet zichzelf kunnen voorzien van duurzame energie
2
1
0
0
0
0
3
0,2
Amsterdam is een grootgebruiker
1
1
0
1
0
0
3
0,2
En geen verantwoordelijkheid afschuiven naar andere gebieden
2
3
0
0
0
0
5
0,3
Het goede voorbeeld geven
1
0
0
0
0
0
1
0,1
Zolang het maar niet in mijn buurt is
0
1
4
6
5
4
20
1,3
Zolang het maar niet in de buurt van woningen
8
27
6
20
22
16
99
6,6
Het is nodig maar mag niet ten koste gaan van woongenot
0
1
1
4
2
0
8
0,5
Zolang het maar in gebieden is waar industrie is.
2
19
13
10
9
10
63
4,2
Voorwaarden
56 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Zolang het niet ten koste van de leefomgeving en kwaliteit van leven van mensen
1
3
1
7
2
5
19
1,3
Zolang er niet (te veel) overlast is voor inwoners
3
13
21
16
6
1
60
4,0
Zolang er geen gevolgen zijn voor de gezondheid
3
8
2
5
0
3
21
1,4
Zolang het veilig is
0
0
0
0
0
2
2
0,1
Zolang Europese normen met betrekking tot geluid worden gebruikt
2
1
0
2
3
1
9
0,6
Zolang het niet ten koste gaat van dieren en natuur
4
14
4
10
6
4
42
2,8
Mee eens, maar niet te veel aantasting van het landschap
0
1
0
5
2
0
8
0,5
Mee eens, maar dan op grote afstand van behuizing
0
4
9
24
20
4
61
4,1
Ik weet het (nog) niet
0
0
12
16
0
0
28
1,9
De gemeente Noord-Holland heeft al genoeg gedaan
0
0
0
3
2
0
5
0,3
Er is hier niet genoeg ruimte
0
4
5
22
34
45
110
7,4
Er is hier al veel overlast
0
0
0
11
13
11
35
2,3
Er is elders minder overlast
0
1
0
8
9
24
42
2,8
Er zijn geschiktere plekken buiten de stad
2
6
14
29
48
26
125
8,4
Er zijn geschiktere plekken binnen de stad
3
1
0
16
12
1
33
2,2
Windmolens leiden tot teveel schade en overlast
0
1
1
11
40
23
76
5,1
Windmolens leiden tot gezondheidsschade
0
0
1
2
23
5
31
2,1
WIndmolens leiden tot verlies woningwaarde
0
0
0
0
2
1
3
0,2
Tegenargumenten
57 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Steden moeten op andere manier bijdragen (alternatieven voor windmolens)
0
1
8
12
30
19
70
4,7
Mee oneens, er zijn alternatieve technologieën (buiten de stad) mogelijk
0
4
8
20
26
13
71
4,8
Windmolens zijn een slecht idee
0
0
2
0
24
33
59
4,0
Een paar windmolens heeft nauwelijks effect
0
0
1
1
4
3
9
0,6
Ze zijn financieel niet rendabel
0
0
0
2
5
7
14
0,9
Er moet nog meer onderzoek gedaan worden / er is te veel onduidelijk
0
1
4
6
8
6
25
1,7
Er moet niet te lang meer over gesproken worden
2
0
0
0
0
1
3
0,2
De juiste locaties moeten nog worden gevonden
2
13
11
10
3
0
39
2,6
De gevolgen van windmolens zijn maar voor enkelingen, dat is te rechtvaardigen
0
0
0
0
4
0
4
0,3
We houden vast aan levensstandaarden die niet nodig zijn / te hoog zijn
0
0
2
1
1
1
5
0,3
Overig / niet gecategoriseerd
9
21
15
8
6
8
67
4,5
NA
0
0
18
4
8
11
41
2,7
Totaal
134
204
176
307
382
288
1491
100,0
Overig
Tabel 3-8 Toelichting bij antwoord op de vraag: ‘De gemeente Amsterdam wil zoveel mogelijk schone energie opwekken in de gemeente zelf. Wat vindt u daarvan?’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
We moeten klimaatverandering aanpakken
7
0
7
5
13
0
28
2,5
Om een toekomst voor jongeren veilig te stellen
1
0
0
0
2
0
3
0,2
58 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
En innovatie kan ook wat opleveren
1
0
0
0
4
0
5
0,4
Het is goed (zoveel mogelijk) zelfvoorzienend te zijn
17
0
3
2
27
0
34
3,9
Amsterdam is groot genoeg om dit mogelijk te maken
2
0
1
0
2
0
3
0,4
Het is eerlijk
10
1
4
0
2
0
11
1,3
Het is niet solidair dit naar anderen te schuiven
10
2
0
1
3
1
10
1,3
Anderen gemeenten doen het ook / gelijkheid
3
0
0
1
0
0
1
0,3
Specifiek buurgemeenten moeten niet belast worden
0
4
0
0
1
1
6
0,5
Amsterdam moet het goede voorbeeld geven
2
0
0
0
0
0
1
0,2
Zolang het maar niet ten koste van alles gaat
7
1
9
18
30
7
66
5,7
Zolang het maar niet te dicht bij woningen is
2
2
5
11
18
7
44
3.6
Zolang het niet effectiever is buiten de stad
4
2
0
5
3
2
12
1,3
En er ook op landelijk en provinciaal niveau gehandeld wordt
1
1
0
3
0
1
5
0,5
Zolang buurgemeenten niet belast worden
0
0
0
6
3
0
9
0,7
Kies voor alternatieven voor windenergie binnen de gemeentegrenzen
8
3
7
17
82
20
135
10,8
Zet in op zonnepanelen
10
1
18
11
57
17
108
9,0
Zet in op kernenergie
0
1
1
3
7
7
19
1,5
Kies voor alternatieve locaties
3
12
1
40
16
17
86
7,0
Voorwaarden
Argumenten tegen
59 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Het is geen goed idee om energie op te wekken in Amsterdam
0
1
1
20
7
25
54
4,3
Het is niet realistisch
0
5
4
12
3
16
40
3,2
Het gaat ten koste van de groene gebieden in en om de stad
2
1
4
7
12
6
30
2,5
Het gaat ten koste van de leefbaarheid van de stad
3
3
1
11
11
8
35
2,9
Het is onzin zelfvoorzienend te willen zijn
0
2
0
6
0
2
10
0,8
Het is niet nodig op eigen grondgebied op te wekken
2
27
0
24
1
24
76
6,2
0
0
0
5
0
4
9
0,7
Stop eerst met vervuilen
2
1
1
2
5
3
12
1,1
Het zal een bepaalde groep inwoners meer raken, dat is oneerlijk
1
1
0
5
7
1
14
1,2
De omgeving heeft veel aan Amsterdam, daar mogen ze ook wat voor terugdoen
0
1
0
1
1
0
3
0,2
Het gaat om duurzame energie opwekken, dat hoeft niet per se in Amsterdam
3
2
0
26
2
16
46
3,9
Maak afspraak met andere gebieden en gemeenten
2
2
2
13
2
5
24
2,1
Zoek naar alternatieven
1
2
0
13
23
26
64
5,1
Los het landelijk op
2
4
2
15
3
24
49
3,9
Overig/ niet gecategoriseerd
10
10
8
14
6
10
48
4,6
NA
0
0
10
8
1
60
103
6,2
Totaal
116
92
89
305
354
310
1266
100
Het is geen verplichting vanuit het rijk / Amsterdam hoeft niet beste jongetje van de klas te zijn
Overig
60 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Argumenten en waarden die deelnemers noemden na de PWE keuzetaak, Deelnemers konden er in de PWE-keuzetaak voor kiezen om aanvullende eisen te adviseren aan de gemeenteraad met betrekking tot het plaatsen van extra windmolens in Amsterdam. Wij hebben van 1500 deelnemers, ingedeeld in de zes bovenstaande clusters, de antwoorden systematisch gecodeerd. De tabellen hieronder geven per eis de gecodeerde antwoorden weer. We rapporteren hier algemene bevindingen op basis van de tabellen.
Uit de vragen die zijn gesteld na de PWE keuze-taak volgt dat gezondheid, verantwoordelijkheid, duurzaamheid, rechtvaardigheid en natuur/landschap belangrijke waarden zijn voor een ruime meerderheid van de Amsterdammers bij keuzes die moeten worden gemaakt rond windambities van Amsterdam.
Gezondheid De waarde "gezondheid" en het streven om overlast te beperken zijn net als bij de antwoorden van het eerste onderdeel (over het perspectief op de extra windmolens en duurzame energieontwikkeling in de stad) voorvoorkomende argumenten in de motivaties van de keuzes die deelnemers maakten in de PWE-keuzetaak. Het komt voor in de argumentatie bij vier van de zeven opties, en in de argumenten van zowel deelnemers die positief staan tegenover extra windmolens in de stad, als deelnemers die neutraal of negatief staan tegenover die ambities. We zien bij het stellen van strengere geluidsnormen deze waarde veelvuldig terugkomen: “Geluidsoverlast is schadelijk voor de gezondheid van mensen.” “Het is wetenschapelijk bewezen dat geluid overlast van windmolens negative gezondheid effecten kan hebben, op slaap van de mensen en groei van de kinderen.” “Het grootste probleem is de geluidshinder voor omwoners, duizenden mensen die milde of zelfs ernstige last ondervinden van windmolens is onacceptabel.” “Ik woon in een gebied waar mogelijk windmolens geplaatst zullen worden en maak me ernstig zorgen over de gezondheidseffecten van de molens. Mede omdat dit niet goed onderzocht is en de gemeente gebruik gemaakt heeft van niet gevalideerde rapporten.”
Het beperken van overlast is daarom voor deelnemers een belangrijke manier om direct gezondheidseffecten te beperken. Maar geluid wordt ook genoemd als indirecte bron van mogelijke gezondheidsproblemen, Deelnemers geven aan dat windmolens gevolgen hebben voor woongenot en leefbaarheid en daarmee ook op de gezondheid van Amsterdammers: “Amsterdam is een drukke stad en er moet daarom ook een leefbare omgeving omheen zijn. Goed voor de fysieke en mentale gezondheid van de bewoners.” “Het is algemeen bekend dat het geluid zeer storend is en zelfs mensen tot wanhoop kan brengen. Woongenot komt echt boven de onbegrijpelijke drang van de gemeente om windmolens te willen. Waar is het zonnepanelenplan?”
61 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“Natuurlijk !!! Omdat een woon/leef gebied er bestaat alsook ontworpen is om tot goede rust te kunnen komen na gedane arbeid. Geluidshinder past daar totaal niet bij.” “In de randstad is al flink wat geluidsoverlast. Dat moet niet nog meer worden zodat het de leefbaarheid verslechterd. “Het weinige groen rondom Amsterdam bvk onaangetast. Belangrijk de drukte van de stad af en toe te kunnen ontlopen op zoek naar stilte en zo min mogelijk beweging cq luchtvervuiling”
Ook de invloed van windmolens op natuur en de mogelijkheid tot rust en recreatie wordt gezien als mogelijke invloed op gezondheid bij deelnemers die kiezen voor het beschermen van natuur en het landschap: “De Natuur in Amsterdam moeten we koesteren. Natuur draagt bij aan het welzijn van de mens en de luchtkwaliteit.” “Dit zijn rust plekken. Waar mensen wandelen; dieren verblijven; etc.” “We zijn hier komen wonen omdat er veel groen is houdt dit A.U/B. zo. dit is zeer goed voor mensen!” “Windturbines horen niet nabij de stad. De natuurgebieden zijn juist de plekken waar de stadsbewoners rust kunnen vinden.¬† Windturbines horen op zee.” “het landshap rondom de stad is van belang voor inwoners van Amsterdam. Dat zelfde geldt voor natuurgebieden; ik twijfelde tussen die twee keuzes. Het is van belang dat er rustige/ stille plekken zijn; waar bewoners van Amsterdam naar toe kunnen gaan. Ik vind de aanwezigheid van rust/ stilte belangrijker dan het zicht op windmolens. Ik ben er namelijk wel van overtuigd dat we windmolens mooi in het landschap kunnen inpassen.” " Ik vind dat de natuur zoveel mogelijk beschermd moet worden want er is nog maar zo weinig van over in Nederland en vooral in de Randstad moeten we ruimte voor recreatie en ontspanning zien te behouden. Ook de flora en faune zijn daarbij heel belangrijk.
Voor een aantal deelnemers is het daarom van extra belang om volkstuinen te beschermen: “De volkstuinen zijn een oase van rust voor de mensen die nu in een klein huis in de stad wonen. Door hier de rust en het uitzicht te verstoren wordt dit afgenomen van deze mensen.” “Mensen met volkstuinen wonen vaak in dichtbevolkt gebied, zonder tuin en met nauwelijks buitenruimte. De volkstuin is hun buitenruimte. Ze hebben daar ook recht op rust.” “Tuinhuisjes zijn er voor plezier en rust en zijn bijna nooit goed geïsoleerd. Hier zeker ‘s nachts geen overlast bezorgen”
Dit is ook een verbinding met het thema verantwoordelijkheid. Net als het halen van klimaatdoelstellingen wordt ook het beschermen van bewoners als kernverantwoordelijkheid van de gemeente genoemd door deelnemers aan deze raadpleging:
62 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“Mensen hebben het gevoel dat er niks/niet genoeg wordt gedaan ter bescherming:” Ik ben er mega op tegen dat ze überhaupt komen. Maar dat ze al helemaal geen rekening mee houden hoeveel geluid ze geven maakt het alleen maar erger. jullie doen niks voor de bewoners het gaat alleen maar om de winst voor de stad zelf.” “Hoe kan de norm worden herzien; op zo'n manier dat er minder gezondheidsschade en overlast ontstaat? Hoe kan de politiek ervan worden overtuigd; dat er meer geld moet worden uitgetrokken door de bouwers/investeerders om gezondheidsschade te beperken? - Politiek; neem je verantwoordelijkheid!”
Natuur en landschap Het beschermen van natuur en landschap zijn belangrijke waarden voor een groot deel van de deelnemers aan deze raadpleging. Zij kiezen bijvoorbeeld voor de optie om een grotere afstand tussen windmolens en natuurgebieden te houden. Dat is dan bijvoorbeeld belangrijk omdat natuur zelf beschermwaardig en schaars is: “De schaarse natuur moet zoveel mogelijk beschermd worden. Windmolens passen niet goed in natuurgebieden.” “Bescherming van onze spaarzame natuur in onze omgeving “Natuurgebieden zijn een ondergeschoven kind in Nederland. Het groene hart wordt steeds kleiner. Er worden steeds meer concessies gedaan. Weer een woonwijk; snelweg o.i.d. aan de randen van het groene hart. Kies voor echt groen; de polder. “Om afbraak van natuur en horizonvervuiling tegen te gaan” “We hebben nauwelijks natuurgebieden in en rond Amsterdam; laten we die koesteren. Bijvoorbeeld de Noorder IJ-plas; dat is nog 1 van de weinige pareltjes in Amsterdam en daar horen geen windmolens!
Of ter bescherming van specifieke soorten dieren, zoals vogels: “Om vogels en natuur te beschermen van de (negatief) effect van windmolens “De natuur wordt al van alle kanten bedreigd en windmolens veroorzaken veel dode vogels; daarnaast zijn natuurgebieden; zeker rond de stad; bedoeld om mensen te laten recreëren wat onmogelijk is door de constante geluidshinder en de slagschaduwen die windmolens met zich meebrengen.” “natuurgebieden staan continue onder druk door gebrek aan ruimte voor wonen en natuurontwikkeling. natuurgebieden zouden juist rond stad moeten uitgebreid voor verbetering biodiversiteit en verbetering van luchtkwaliteit. windmolens passen niet bij natuurgebieden. daarnaast zijn windmolens ook schadelijk voor flora en fauna.” “Wieken en geluid zijn schadelijk voor de fauna”
Veel deelnemers geven ook aan de invloed van windmolens op het landschap en uitzicht te willen beperken, onder andere omdat het niet mooi bevonden wordt:
63 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“(Het aangezicht van) de natuur moet zo min mogelijk aangetast worden door het plaatsen van windmolens” “De schaarse natuur moet zoveel mogelijk beschermd worden. Windmolens passen niet goed in het open landschap.” “Een open landschap kun je maar 1 keer verpesten; de windmolens zijn enorm groot en hebben veel impact op de beleving van het landschap.” “Laat de polders polders blijven met zo min mogelijk horizon vervuiling.” “Windmolens zijn nou niet echt de mooiste dingen op aarde. Er is al weinig open landschap dichtbij Amsterdam. Om die nou ook nog te gaan vervuilen met windmolens... Bovendien is dat open landschap dichtbij dichtbewoond gebied. Is het aanvaardbaar om de molens zo dicht bij dichtbewoond gebied te plaatsen?”
Bescherming van het landschap is bijvoorbeeld nodig omdat er al veel andere ontwikkelingen zijn die ook invloed op hebben op natuur en het landschap: “Ik steun het streven naar verbinding van grote groene ecologische zones. Die moeten niet worden verbroken door infrastructuur; noch van verkeer noch van energie. Evenmin als dat ze moeten worden bebouwd of worden verleukt tot recreatieparken.” “De verstedelijking zorgt in Nederland al voor meer dan genoeg landschapsvervuiling.” “Naast de lucht en geluids vervuiling van de snelwegen en de horizon vervuiling van hoogspanings masten is de horizon en geluids vervuiling van de winde molens teveel.”
Tegerlijkertijd zien we dat verschillende groepen Amsterdammers deze waarden anders prioriteren. We zien dat er een groep is die een bijdrage leveren aan het voorkomen van klimaatverandering belangrijker vindt dan het beschermen van natuur en landschap, terwijl er een andere grote groep is die juist het beschermen van natuur en landschap de belangrijkste waarde vindt. “Groene energie moet niet ten koste gaan van de natuur.” “Dit lijkt mij heel logisch, natuurgebieden en duurzaamheid zouden elkaar niet in de weg moeten zitten.” “Rondom natuurgebieden moet je geen windmolens bouwen. Laat de natuur de natuur zijn. In natuurgebieden broeden vele verschillende vogelsoorten en andere water- en landdieren. De windmolens gaan het broedproces verstoren en vele diersoorten komen niet meer terug als er windmolens worden geplaatst. Dit verstoort de ecologische diversiteit die er nu heerst.” " Laten we extra natuurgebieden creëren op andere plekken, waarmee we eventuele verstoring van het milieu kunnen compenseren. Ik vind mensen niet zielig, maar het milieu krijgt de klappen, dat moeten we beschermen.” “Gewoon compensatie regeling. Bijvoorbeeld nadenken over minimalisering van de impact. Geef een beetje terug.”
64 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Wel is er onenigheid over de mate waarin het plaatsen van windmolens een schending is van de waarde natuur. Zie bijvoorbeeld de volgende twee quotes van deelnemers die hier verschillend over denken. “Flats (16%), katten (14%), en elektriciteitsmasten (10%) zijn de belangrijkste doodsoorzaak waar vogels tegenaan vliegen. Windturbines nog minder dan 1 procent.” “Windmolens hier plaatsen staat ook haaks op het streven dit soort gebieden te beschermen, waaronder de vogels.” Woningbouw We zagen in de descriptieve analyse dat groepen deelnemers aan de raadpleging heel verschillend denken over de mate waarin de gemeente ervoor moet zorgen dat de windmolens zo worden neergezet dat er bij de bouw van woningen er zo weinig mogelijk last van is. “We willen ook geen woningen naast fabrieken; etc. ; waarom dan wel bij windmolens?” “Ze horen voor de gezondheid niet dichtbij woningen thuis” “Er willen veel mensen wonen in Amsterdam.....straks mogelijk ook op plaatsen waar nu een windmolen gepland is. Deze eis zorgt ervoor dat de stad aantrekkelijk blijft voor mensen om in te wonen. “Ik denk dat de beperkte ruimte die er is om te bouwen zo optimaal mogelijk gebruikt moet worden; zeker in een stad als Amsterdam waar het woningtekort zo groot is”
Sommige deelnemers vinden de woningcrisis zo nijpend dat het bouwen van windmolens de bouw van woningen niet in de weg mag zitten: “Ik vind de woningnood een belangrijker en vooral acuter en Amsterdamser probleem dan het effect dat een gemeente als Amsterdam op korte termijn kan bijdragen aan de vergroening.” “Woningbouw is heel belangrijk. Er is te weinig woonruimte. “ “De woningnood is dramatisch. Schone energie heeft meer tijd dan men denkt.” “De woningmarkt moet veel beter, zeker voor studenten die nu gemiddeld €800 betalen voor een schoenendoos.” “De huizencrisis is al groot genoeg zonder daar nog verder aan bij te dragen; dit lijkt me erg logisch”
Echter, in de latente klasse clusteranalyses van de open raadpleging identificeren we ook een cluster waarin geen van de deelnemers de gemeente adviseert om er bij het bouwen van windmolens rekening mee te houden dat het de bouw van woningen zo min mogelijk in de weg mag zitten.
65 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Tabel 3-9 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘ Stel strengere eisen aan het geluid van de windmolens’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Overlast moet beperkt worden
14
8
15
6
9
14
66
25,5
Bewoners dienen beschermd te worden
4
3
2
1
1
5
16
6,2
Bij woningen moet overlast beperkt worden
4
18
6
3
7
6
44
17,0
Er is al veel geluidsoverlast in Amsterdam, plaatsing van windmolens zal het erger maken
1
5
7
5
5
5
28
10,8
Er zijn in de stad meer mensen die mogelijk gevolgen kunnen ondervinden.
1
0
0
3
4
1
9
3,5
Er is onzekerheid over de gevolgen voor de gezondheid (je moet voorzichtig zijn)
0
0
0
2
4
1
7
2,7
Dat is slecht voor de gezondheid
4
10
12
13
4
16
59
22,8
Gezondheidsgevolgen brengen kosten met zich mee
0
2
1
0
0
1
4
1,5
Geluid geeft effect op het leefklimaat/leefbaarheid
3
2
1
1
5
1
13
5,0
NA
0
1
0
0
5
7
13
5,0
Totaal
31
49
44
34
44
57
259
100,0
Overig
66 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Tabel 3-10 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘Bouw windmolens verder weg van natuurgebieden aan de randen van Amsterdam’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Dit is beter voor de natuur
7
2
5
1
0
1
16
7,0
Duurzame energie opwekking is voor behoud natuur, het kan niet ten koste gaan van de natuur
1
2
3
1
0
2
9
4,0
Natuur moet beschermd worden
10
4
7
5
6
9
41
18,1
Met name vogels ondervinden negatieve gevolgen
2
3
1
2
4
6
18
7,9
Zo is er zo min mogelijk overlast voor dieren
2
1
5
3
2
1
14
6,2
We moeten zuinig zijn op de natuur die er nog is
2
1
6
3
8
2
22
9,7
Hoort niet in natuur thuis
0
4
0
6
5
3
18
7,9
Natuur is goed voor het welzijn/gezondheid van de mens
0
0
0
0
1
5
6
2,6
Natuur is belangrijk voor de leefkwaliteit van Amsterdam
4
2
0
2
2
1
11
4,8
Beperk overlast voor bewoners
2
1
1
3
4
0
11
4,8
Ik woon daar in de buurt
0
0
0
0
1
1
2
0,9
Windmolens verpesten het uitzicht / zijn lelijk
0
7
0
1
1
3
12
5,3
Bouw niet tegen buurgemeenten aan
0
0
5
1
1
0
7
3,1
Neem geen onnodige risico’s
0
0
1
0
1
0
2
0,9
Overig /niet gecategoriseerd
3
2
0
5
7
8
25
11,0
NA
0
0
1
4
2
6
13
5,7
Totaal
33
29
35
37
45
48
227
100,0
67 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Tabel 3-11 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘Bescherm het open landschap rond Amsterdam zo veel mogelijk’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Amsterdam is vol, we moeten buitengebieden beschermen
6
11
2
4
6
10
39
15,5
Er zijn al veel andere bouwactiviteiten
0
1
1
0
2
4
8
3,2
Het open landschap is belangrijk voor natuur
3
5
2
5
5
5
25
10,0
Bijzonder/uniek landschap moet beschermd worden
7
6
4
5
3
6
31
12,4
Keuzes die we nu maken hebben langdurige/grote gevolgen voor het landschap
2
3
1
1
2
0
9
3,6
Groen rond de stad is belangrijk voor de leefkwaliteit van Amsterdam
3
6
1
2
1
1
14
5,6
Natuur en uitzichten zijn nodig voor rust en welzijn
3
3
2
2
2
2
14
5,6
Het buitengebied is belangrijk voor recreatie en ontspanning
1
3
3
6
3
3
19
7,6
Het druist in tegen andere initiatieven om de stad en omgeving leefbaar te maken
0
0
1
2
0
0
3
1,2
Het buitengebied is belangrijk voor de gezondheid van stadsbewoners
1
2
0
1
2
0
6
2,4
Zo min mogelijk mensen moeten er last van hebben
0
1
2
2
1
0
6
2,4
Het is niet eerlijk tegenover de mensen die aan de randen van Amsterdam wonen
0
1
0
0
0
0
1
0,4
Het heeft gevolgen voor buurgemeenten, dat is niet eerlijk
1
2
0
0
0
0
3
1,2
Het is niet mooi
5
9
3
5
5
9
36
14,3
Windmolens vallen minder op een meer stedelijke omgeving / passen beter in andere gebieden
0
4
3
1
0
0
8
3,2
0
0
1
1
2
0
4
1,6
Argumenten tegen / zorgen We moeten dit probleem landelijk oplossen, alleen binnen de grenzen kijken is te beperkt.
68 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Voorwaarden Er moet optimaal gekozen worden
1
0
2
0
0
0
3
1,2
Als er niet te veel mensen op uitkijken dan is er minder hinder / is het misschien acceptabel
0
2
0
0
0
1
3
1,2
NA
1
3
4
11
0
0
0
7,6
Totaal
34
62
32
48
34
41
232
100
Tabel 3-12 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘Zorg dat mensen in hun volkstuin ’s nachts geen last hebben van de windmolens’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Zo min mogelijk mensen zouden last moeten hebben van geluid / hinder is nooit acceptabel
3
3
3
1
0
9
19
20,7
Volkstuinen liggen al in gebieden met meer geluidsoverlast, daarom moeten ze buiten schot blijven.
1
0
0
0
0
2
3
3,3
Volkstuinhuisjes zijn niet goed geïsoleerd, daardoor is er extra last.
0
1
0
1
0
0
2
2,2
Volkstuinen moeten gezien worden als woningen, en er moeten dus dezelfde regels gelden
1
1
0
0
0
2
4
4,3
Regels moeten overal hetzelfde zijn
1
2
0
0
1
0
4
4,3
Geluidsoverlast is ongezond / Nachtrust moet beschermd worden
1
4
3
1
2
3
14
15,2
Volkstuinen moeten beschermd worden, want het zijn juist plekken van rust
2
4
7
3
1
2
19
20,7
Volkstuinen zijn bijzondere plekken, die een belangrijke rol spelen in de (groen)visie van de stad
0
3
0
0
0
1
4
4,3
Volkstuinen zijn natuurgebieden
0
1
1
0
0
0
2
2,2
Argumenten tegen
69 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Recreatie is nooit belangrijker dan bewoning
0
0
0
2
1
0
3
3,3
Zo houd je illegale bewoning van volkstuinen in stand.
1
0
2
0
0
0
3
3,3
Als iemand hinder ondervindt, dan moet diegene gecompenseerd worden
0
1
1
0
0
0
2
2,2
Overig /niet gecategoriseerd
2
3
0
3
5
0
13
14,1
Totaal
12
23
17
11
10
19
92
100,0
Voorwaarden
Tabel 3-13 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘Zorg dat omwonenden van de windmolens direct voordeel hebben van de energie’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Omwonende ervaren (mogelijk) gevolgen en daarom is het logisch hen tegemoet te komen.
9
6
4
3
3
7
32
16,4
Het erkent mogelijke gevolgen voor omwonenden.
0
0
0
4
0
0
4
2,1
Het kan de ervaring van overlast verminderen
2
5
3
3
0
2
15
7,7
Dit vergroot draagvlak.
20
9
7
0
1
2
39
20,0
Dat is eerlijk(er) / Als je de lasten hebt, dan ook de lusten
15
7
2
3
7
3
37
19,0
Op deze manier worden arme bewoners gecompenseerd / Profiteren niet enkel rijken
2
2
0
4
0
0
8
4,1
Geld/winsten moeten lokaal blijven
5
0
2
3
1
0
11
5,6
Specifieke compensatie: Compenseer effect op woningwaarde
0
1
0
4
1
0
6
3,1
Het creeert bewustzijn en betrokkenheid
5
0
0
4
1
0
10
5,1
Voorwaarden
70 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Enkel als ze ook mogen investeren, en iedereen mee kan doen
0
0
0
4
0
0
4
2,1
Overig /niet gecategoriseerd
3
3
2
3
4
5
20
10,3
NA
0
0
0
4
1
4
9
4,6
Totaal
61
33
20
39
19
23
195
100,0
Tabel 3-14 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘Verplicht beheerders een app aan te bieden waarmee je klachten kan doorgeven’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Dit zet de beheerder aan tot handelen als er overlast is
0
0
1
1
0
0
2
6,5
Invloed hebben is belangrijk voor ervaren overlast.
1
1
1
2
1
0
6
19,4
Zo zullen mensen zich gehoord voelen
1
1
2
0
0
2
6
19,4
Zo krijg je kennis over impact en zicht op klachten
1
0
2
1
0
0
4
12,9
Mits er ook gevolg gegeven wordt aan klachten.
2
0
2
1
2
1
8
25,8
NA
0
0
2
3
0
0
5
16,1
Totaal
5
2
10
8
3
3
31
100,0
Voorwaarden
71 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Tabel 3-15 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘De windmolens moeten het bouwen van woningen zo min mogelijk in de weg zitten’ Argumenten
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
%
Er is geen ruimte voor windmolens en woningen samen.
3
5
1
1
1
0
11
7,6
Woningen moeten niet in de buurt van windmolens komen te staan.
1
3
3
3
1
3
14
9,7
Woningen horen bij een stad, windmolens niet.
0
0
1
2
0
0
3
2,1
De woningcrisis oplossen is belangrijk(er)
5
10
11
8
7
8
49
34,0
Specifiek ook de woningnood van mensen met een kleine portemonnee
1
3
0
0
2
0
6
4,2
Woningnood is een urgenter probleem
5
9
1
2
1
2
20
13,9
Het woningprobleem kun je niet anders oplossen. / Er zijn meerdere alternatieven voor windmolens (en lokaties voor windmolens).
0
4
2
1
0
0
7
4,9
Windmolens kun je op grotere afstand plaatsen, woningen niet.
0
1
0
0
2
0
3
2,1
De lasten van windmolens moeten beperkt blijven
1
1
0
0
0
0
2
1,4
Is het wel logisch te blijven bouwen?
0
0
0
0
1
0
1
0,7
Overig /niet gecategoriseerd
2
3
0
3
0
4
12
8,3
NA
0
0
1
12
1
2
16
11,1
Totaal
18
39
20
32
16
19
144
100,0
Argumenten tegen
72 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Tabel 3-16 Argumenten, voorwaarden en overwegingen bij ‘Verplicht beheerders van windmolens een groter deel van de inkomsten te gebruiken voor de natuur’ Argumenten voor
1)
2)
3)
4)
5)
6)
Totaal
Invloed op natuur moet gecompenseerd worden
1
11
13
8
5
6
44
20,2
Natuurbescherming is de reden dat windmolens worden geplaatst
3
3
2
0
0
1
9
4,1
Natuur is belangrijker dan geld.
2
5
2
0
1
0
10
4,6
Natuur is belangrijk
9
0
5
1
0
2
17
7,8
Bescherming natuur is nodig
6
0
1
0
1
2
10
4,6
Dit is de verantwoordelijkheid van beheerders
0
16
0
1
0
0
17
7,8
Dit is een goede manier om draagvlak te creeeren
1
11
0
0
0
0
12
5,5
Dit is een goede/eerlijke manier om inwoners te compenseren
0
16
0
1
0
0
17
7,8
Mits er ook andere maatregelen voor natuurbescherming rond windmolens worden genomen.
0
16
1
0
0
0
17
7,8
Natuurbeheer is een taak van de overheid
1
11
0
0
0
0
12
5,5
Overig /niet gecategoriseerd
4
0
0
3
2
3
12
5,5
NA
0
16
1
21
1
2
41
18,8
Totaal
27
105
25
35
10
16
218
100,0
Voorwaarden
73 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Suggesties voor aanvullende eisen Deelnemers konden ook aangeven of er eisen waren die zij zouden willen stellen, maar die niet in de keuzetaak voorkwam. Onderstaande tabel geeft een overzicht van antwoorden van 1000 deelnemers op deze vraag.
Tabel 3-17 Overzicht suggesties voor aanvullende eisen van deelnemers. Argumenten Algemeen
Dat er helemaal geen windmolens komen Dat de windmolens elders komen te staan Dat de ambitie naar beneden wordt bijgesteld Zoek naar alternatieven Leg eerst op alle daken zonnepanelen
Eisen met betrekking tot overlast
Minimum afstand tot woningen Rekening houden met windrichting Houden aan landelijke/ Europese normen Reken niet met jaargemiddelden bij geluid Dag en nacht geen overlast bij volkstuinen Geen slagschaduw Eisen stellen aan trillingen Eisen stellen aan lichtvervuiling Zorg dat er absoluut geen gezondheidseffecten zijn Zorg dat er eerst voldoende onderzoek is gedaan naar gevolgen
Technische eisen aan windmolens
Beperk de hoogte van windmolens Zet in op innovatieve ontwerpen Dat windmolens recyclebaar zijn
Eisen met betrekking tot het uiterlijk en inpassing windmolens in het landschap
Beperking van horizonvervuiling
Eisen met betrekking tot het kunnen handelen bij overlast
Dat er een regel is om bij geluidsoverlast windmolens weg te halen of te stoppen
Origineel/ leuk ontwerp windmolens
Maak het mogelijk dat molens verplaatst worden bij overlast. Maximum termijn stellen aan vergunning Dat er goede voorlichting moet zijn
74 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Welke eisen missen deelnemers mbt gemeente en besluitvorming?
Dat de gemeente eerlijk is Dat de nationale overheid hierover gaat / of niet de gemeente Dat de gemeenteraad zich goed informeert Dat dit landelijk wordt opgelost, in niet de gemeente Amsterdam Pleit ervoor dat dit buiten de gemeente wordt opgelost
Eisen met betrekking tot lokaties
Niet in de buurt van X Plaats ze in de buurt van rijke wijken Plaats ze in buurgemeenten Wel in de buurt van Y Plaats ze in zee
Eisen met betrekking tot betrekken omwonenden/ inwoners Amsterdam
Mogen investeren Dat omwonenden akkoord moeten zijn met de bouw Dat omwonenden mogen meebeslissen over het plaatsen van windmolens Dat omwonenden akkoord moeten zijn met de lokaties Dat jongeren meer centraal staan Leefgenot inwoners centraal stellen
Eisen met betrekking tot energiebesparing
Neem energiebesparende maatregelen thuis Verplaats bedrijven die veel energie gebruiken
Eisen met betrekking tot mensen die windmolens willen bouwen
Dat er financiële steun komt voor mensen die windmolens willen bouwen De gemeente zou zelf windmolens moeten ontwikkelen Niet samenwerken met zomaar alle bedrijven en investeerders Windmolenbouwers verantwoordelijk stellen voor eventueel afval
Geen eisen/ Tegenargumenten
Horizonvervuiling is ook zonder windmolens het geval We moeten accepteren dat er windmolens komen We moeten er aan wennen Klimaatverandering/ Schone energie is belangrijker dan mens en dier Maak een afweging Geen eisen
Voorwaarden (mits,… tenzij…)
Liever meer kleine windmolens dan minder grote Stoppen met Biomassa
75 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Overwegingen voor de verdeling van windmolens over de stad We vroegen deelnemers in het laatste deel van de raadpleging om hun mening te geven over de verdeling van windmolens over de stad. Hierin konden deelnemers aangeven welk uitgangspunt zij het belangrijkst vonden. Ze konden kiezen uit drie uitgangspunten: •
Uitgangspunt 1: zet windmolens bij grote wegen, spoor en hoogspanningslijnen Bij grote wegen, spoorwegen en hoogspanningslijnen is al veel geluid. Dan merk je minder van het geluid van de windmolens.
•
Uitgangspunt 2: zet grote windmolens neer, daar heb je er minder van nodig In het IJmeer kunnen we grote windmolens neerzetten. Daar gelden namelijk geen regels voor de hoogte. In de rest van de stad mogen we niet hoger bouwen dan 150 meter. Dat komt doordat vliegtuigen er last van kunnen hebben als ze willen landen op Schiphol. Het voordeel van grote windmolens is dat ze meer energie opwekken. We hebben dan minder windmolens nodig om genoeg energie voor de doelstelling op te wekken.
•
Uitgangspunt 3: verdeel windmolens zo veel mogelijk over de stad Zet geen groepen windmolens neer. Verdeel de windmolens over verschillende plekken in de stad. Zo verdeel je de voordelen en nadelen ook over de stad.
Het eerste uitgangspunt is het meest gekozen door deelnemers aan deze raadpleging. Het derde uitgangspunt wordt door slechts een klein aantal deelnemers gekozen. We vroegen deelnemers hun keuzes toe te lichten. De tabel hieronder geeft weer welke argumenten worden gebruikt als onderbouwing per keuzeoptie en ook voor deelnemers die ‘weet ik niet’ antwoorden. Onder de tabel geven we voorbeelden hiervan. Het interessant dat bij alle drie de uitgangspunten het beperken van overlast als argument wordt genoemd door deelnemers om voor het uitgangspunt te kiezen.
Tabel 3-18 Overzicht argumenten gebruikt bij keuze uitgangspunten. Uitgangspunt
Argument
Uitgangspunt 1: zet windmolens bij grote wegen, spoor en hoogspanningslijnen
Behoud van het historisch landschap Horizonvervuiling zoveel mogelijk beperken Afstand tot natuur zo groot mogelijk houden Overlast in het algemeen moet beperkt worden Geluidsoverlast beperken door te bouwen op plekken waar al geluidsoverlast is Door afstand tot woningen zo groot mogelijk te houden Windmolens horen niet in de stad De mensen die hier in de buurt wonen kunnen beter tegen overlast
76 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Draagvlak behouden Liever helemaal geen windmolens. Uitgangspunt 2: zet grote windmolens neer, daar heb je er minder van nodig
Overlast in het algemeen beperken Horizonvervuiling zoveel mogelijk beperken Grote windmolens zijn visueel mooier Wekt de meeste energie op Liever geen windmolens binnen de stad
Uitgangspunt 3: verdeel windmolens zo veel mogelijk over de stad
Zo min mogelijk overlast gemiddeld genomen Eerlijk de lasten verdelen Grote windmolens zijn te ongewenst
Weet ik niet
Ik wil uberhaubt geen windmolens Want alle opties leiden tot overlast Er zijn betere alternatieven voor windmolens Er zijn alternatieve lokaties voor windmolens
Uitgangspunt 1: zet windmolens bij grote wegen, spoor en hoogspanningslijnen Deelnemers die dit uitgangspunt het belangrijkst vinden, noemen vaak de invloed van windmolens op het landschap. Ze pleiten bijvoorbeeld voor het behoud van het landschap, onder andere door horizonvervuiling zoveel mogelijk te beperken. “Er wordt alleen maar gesproken over geluid. Minstens zo erg dan de horizonvervuiling van >150 m hoge windmolens. We verknallen het Hollandse landschap en in het bijzonder Amsterdam. Echt een historische en bizarre blunder.” “Daar heb je geen vervuiling van landschap en stilte, want dat is al vervuild.” “Hier is het landschap toch al beïnvloed, alleen de A2 vind ik minder geschikt. Deze loopt door Amstelland en daar moeten we van af blijven.” “Op deze plekken ervaar je minder overlast van het geluid en van het zicht”
Deelnemers geven ook aan dat dit een manier zou kunnen zijn om overlast zoveel mogelijk te beperken, bijvoorbeeld omdat er op deze locaties al (geluids)overlast is en de afstand tot woningen zo beperkt kan blijven. “Zorg dat niemand er last van heeft” “Ik denk dat uitgangspunt 1 voor de minste overlast zorgt.”
77 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“Cluster de bronnen van geluidsoverlast en wees spaarzaam met de stiltegebieden. Het Markermeer (waar het IJmeer aan vastzit) heeft nu het probleem dat de Marker Wadden het water niet voldoende reinigen. Hierdoor zijn er meer van nodig. Almere heeft onder andere daarom plannen om vergelijkbare plannen eilanden in het Markermeer en eventueel ook IJmeer te bouwen die én het water zuiveren en waar ook op gewoond kan worden. Als je dus grote windmolens in het IJmeer zet, dan fiets je door de plannen van Almere heen waar gemeente Amsterdam ook baat bij kan hebben.” “Geen windmolens in het IJmeer zo dichtbij de bewoning en de nieuwe eilanden. Wel buiten de gemeentegrenzen ver uit het zicht. Plaats ze binnen de gemeente op plekken waar al geluid is.” “Cluster de nadelen.” “Windturbines moeten zover mogelijk weg staan van woningen. De afstand tot woningen zal uitgebreid moeten worden onderzocht door het RIVM (in plaats van de huidige literatuurstudie).” “Windturbines zijn industriële bouwwerken, houd ze daarom zo ver mogelijk weg van waar mensen wonen. Uitgangspunt 1 klinkt dan logischer dan 2 en 3.”
Deelnemers geven ook aan dat als er mensen die in de buurt van infrastructuur wonen die meer gewend zijn aan (geluids)overlast. “Bewoners die daar wonen zijn al gewend aan de overlast, hebben zelf gekozen om daar te gaan wonen. Ik verwacht dat je dan minder klachten krijgt, minder procedures etc. Grote wegen, spoor etc zijn sowieso al niet midden in de natuur en ook niet mooi voor het oog dus goed om dit te combineren met de windmolens. Zo kunnen we andere plekken rustig/mooi houden.”
Deelnemers noemen ook een aantal voorwaarden. Bijvoorbeeld dat er dan wel genoeg demping van geluid moet zijn op die plekken: “Met tegenzin gekozen. Windmolens op lawaaiige plekken bouwen is op zich een goede keuze, behalve als er al overlast bestaat door het geluid. Bepaalde plekken zoals de Groene Scheg gaan hun rustgevende functie voor de stad zo wel verliezen, vrees ik. Over het algemeen denk ik dat er in de hele stad heel veel groen bij moet om het toenemende achtergrondgeluid te dempen.”
Dat er in gesprek over gegaan moet worden met omwonenden: “Geluidsoverlast is volgens mij één van de grootste bezwaren, dus als je dit kan ondervangen door windmolens te bouwen op plekken waar al veel geluidsoverlast is, is dat mooi meegenomen. Maar ook hiervoor is het belangrijk om in gesprek te blijven met omwonenden. Liefst worden er windmolens gebouwd op plekken waar bewoners geen last van hebben. Maar als dat niet overal kan, dan ook de bewoners erbij betrekken.”
Maar het biedt wellicht ook kansen:
78 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“Het landschap verandert. Zoals in de jaren 60 snelwegen kwamen, nu is het de beurt aan windmolens. Graag daar waar al geluidsoverlast of visuele 'vervuiling', van hoogspanningskabels, spoorlijnen, zijn. Wees er trots op en ontwerp het als een mooi lint door het landschap naast snelwegen, spoorbanen en hoogspanningsmasten”
Uitgangspunt 2: zet grote windmolens neer, daar heb je er minder van nodig Deelnemers die uitgangspunt 2 het belangrijkst vinden, vinden dat bijvoorbeeld omdat door grote windmolens neer te zetten overlast beperkt kan blijven tot een paar plekken, zowel voor omwonenden als de invloed op het landschap. “…Optie 2 geeft hoop ik de minste overlast voor omwonenden.” “Minder horizon vervuiling” “Grote windmolens zijn visueel rustiger. Kleinere windmolens draaien sneller en geven daardoor een onrustiger beeld. De acceptatie van grote windmolens zal waarschijnlijk sneller gaan.”
Meer energie opwekken door grote windmolens, is ook een argument wat meerdere malen terugkomt: “Op deze manier is er naar mijn idee het minste overlast en wordt er veel energie opgewekt.” “Groot is vele malen efficiënter dan kleinere windmolens.”
Hoewel deelnemers dan liever de molens op andere plekken zien: “Grote windmolens op plaatsen waar ze geen overlast geven, dus buiten de randstad en/of op zee, zouden een deel van de benodigde energie kunnen opwekken.” “Nee, alleen in de haven passen een paar grote windmolens” “Feitelijk zeg ik, wil ik zeggen, bouw de molens op zee. Of in de markerwaard. Niet in of rond de stad.”
Ten slotte geeft een deelnemer mee dat grote windmolens ook een kans bieden: “Als ze groot zijn, worden ze iconischer. Zorg ervoor dat ze er leuk uit zien…”
Uitgangspunt 3: verdeel windmolens zo veel mogelijk over de stad Deelnemers die voor het derde uitgangspunt kiezen doen dat omdat ze, net als bij de andere opties overlast willen beperken. Maar er wordt ook aangegeven dat met dit uitgangspunt de lusten en lasten eerlijk worden verdeeld. “Als het moet dan maar eerlijk de lasten verdelen. Beter is het echter in dunbevolkte gebieden windmolens te plaatsen.”
79 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
Het liefst zouden deelnemer dan wel zien dat de windmolens die over de stad verdeeld worden kleiner zijn dan de in de tekst aangegeven 150 meter. “150 meter hoge windmolens is absurd. Da's de hoogte van een halve Eiffeltoren. Zet dan meer kleine molens neer verdeeld over de stad.”
Antwoord: ‘Weet ik niet’ Een kleine groep deelnemers geeft aan geen antwoord te willen of kunnen geven op deze vraag en antwoord ‘weet ik niet’. Zij geven bijvoorbeeld aan dat überhaupt geen windmolens te willen of geen van de drie opties aantrekkelijk vinden: “Hou op die dingen brengen nooit het gewenste resultaat op zie Duitsland waar ze nu ook weer bruine kool moeten importeren” ““Er staat geen enkele goede optie bij. Bah wat suggestief.” “Ik wil helemaal geen windmolens waarom staat die keuze er niet bij?” “Zet geen windmolens neer in Amsterdam.” “ Wel typisch dat de zoekgebieden vrijwel alleen Nieuw-West, Amsterdam Noord en Zuid-oost zijn, dat is niet eerlijk verdeeld ...! Geen enkel zoekgebied aan de zuidkant van Amsterdam. En plaatje bij uitgangspunt 3 klopt niet want dit lijkt zeker niet op een gelijke verdeling. In West-poort havens, ver weg van de woningen prima, maar ten zuiden van het grote zoekgebied in noord-west (het grote groene veld), waar verreweg de meeste lokaties zijn aangegeven, wonen gewoon heel veel mensen. Waaronder wij... De onderkant van dit zoekgebied ligt gewoon tegen woonwijken aan en bovendien gaat dit gebied vol ontwikkeld worden met o.a. woningbouw... Waarom worden waterwegen niet genoemd en industrieterreinen? In de havens (noordelijk genoeg) of langs het Noordzeekanaal stad uit.”
Zij geven als reden dat alle uitgangspunten leiden tot overlast: “Geluid van windmolens geeft veel meer en meer continu overlast dan geluid van wegen, spoor en hoogspanningskabels. Grote windmolens geven ook veel meer overlast. Verdelen over de stad is geen optie ivm huidige normen, dus je komt sowieso terecht in een paar kleine gebieden dus kan niet.” ““Geen windmolens in de stad. Geluid is continue, dag en nacht. Zie als arts de gevolgen van slecht slapen door geluidsoverlast.”
Zijn noemen alternatieve technologie of locaties: “Zet helemaal geen windmolens neer. Kies voor kernenergie!” “optie mist om geen windmolens te plaatsen maar meer te kijken naar alternatieven. zonnepanelen, kernenergie.”
80 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“In zee aub” “Zet geen windmolens neer als gemeente” “Nee, alleen in de haven passen een paar grote windmolens” “Feitelijk zeg ik, wil ik zeggen, bouw de molens op zee. Of in de markerwaard. Niet in of rond de stad.”
Rechtvaardigheid Ten slotte komt de waarde rechtvaardigheid terug in op verschillende plaatsen waar deelnemers hun keuzes kunnen motiveren. Rechtvaardigheid komt terug in verschillende gedaanten. Een eerste vorm van rechtvaardigheid die we vaak terug zien komen is intergenerationele rechtvaardigheid. Een groot deel van de deelnemers die positief zijn over het bouwen van windmolens in Amsterdam vindt dat de huidige generatie alles uit de kast moet trekken (en offers moet maken) om klimaatverandering tegen te gaan om er zo voor te zorgen dat de aarde leefbaar blijft voor toekomstige generaties. “Dat we ons steentje moeten bijdragen met het oog op jongeren” “Geen vraag. Het is onze verantwoordelijkheid om de aarde goed te beheren. Goed voor onze huidige en toekomstige voedselvoorziening, gezondheid voor mens en dier, schone lucht om te ademen, klimaatbestendig voor generaties na ons.” “Schone energie is belangrijk voor de toekomst, ook voor steden” “Schone energie is de toekomst. We kunnen er niet omheen. Ik vind dat we met zijn allen daar het een en ander voor moeten overhebben/doen en laten. We moeten niet teveel zeuren en klagen. Die molens moeten niet teveel lawaai produceren en woningbouw niet in de weg zitten. De natuur geeft ons gratis energie, waar we dankbaar gebruik van moeten maken.
“ “Goed voor de aarde voor de volgende generaties” “Dat ik graag wil dat er windmolens worden geplaatst het is voor mij een zichtbare bijdrage aan de energie transitie en zodoende een beter toekomst voor de volgende generatie. Windmolens zijn hierbij een onmisbare schakel gezien de hoge opbrengst en snelle realisatie. “ “Ik juich initiatieven toe die ervoor zorgen dat we enigszins een betere wereld achterlaten voor de volgende generaties.”
Maar ook het behoud van huidige natuur en landschap is iets wat overgedragen moet kunnen worden, aldus deelnemers: “het open landschap is erg kostbaar en waardevol voor de stad, het geeft de stad/stedelingen lucht en moet je niet industrieel maken dmv windmolens. Het is niet voor niets beschermd landschap, zelfs werelderfgoed waarvoor een verantwoordelijkheid dragen naar toekomstige generaties” “De natuurgebieden zijn voor de huidige en toekomstige inwoners van Amsterdam essentieel om te ontspannen en op te laden. In de stad en toch dichtbij de natuur leven is belangrijk voor de gezondheid
81 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
van veel inwoners. Daarnaast is het voor het behalen van de klimaatdoelen belangrijk dat biologische diversiteit behouden blijft en eerder toeneemt dan afneemt. “ “Beschermde gebieden zijn er niet voor niets, we willen dit ook doorgeven aan toekomstige generaties. Deze gebieden zijn plaatsen waar veel mensen in het weekend en door de week komen ontspannen. Ontsnappen aan stedelijke herrie en willen genieten van het open landschap.
Een tweede vorm van rechtvaardigheid is dat de lusten en lasten eerlijk worden verdeeld tussen bewoners (en bedrijven). Dit wordt ook wel intragenerationele rechtvaardigheid genoemd (rechtvaardige verdeling binnen een generatie). De vorm van intragenerationele rechtvaardigheid die zowel door een grote groep voorstanders als een grote groep tegenstanders van windenergie binnen Amsterdam wordt gedeeld is dat de lusten van windenergie zoveel mogelijk terecht moeten komen bij omwonenden die ook de lasten ervaren. “Uit alle informatie uit de media (krant en tv) krijg ik negatief beeld van (zeer grote) windmolens; die veel overlast bezorgen voor bewoners. Sommige mensen worden rijk door grond ter beschikking te stellen.” “Als de omwonenden de lasten moeten dragen, moeten ze er ook voordeel van hebben. “ “Direct voordeel kan betrokkenheid en acceptatie bevorderen en klachten verminderen. Alleen de lasten en niet de lusten is een super slechte formule voor alles.” “Helaas biedt het kapitalisme veel te veel mogelijkheden aan bedrijven om de lasten van collectieve maatregelen zoveel mogelijk op de samenleving als geheel af te wentelen. Enige correctie daarop door bedrijven extra bij te laten dragen aan compensatie van vernietigde natuur is een kleine vorm van compensatie de we moeten willen afdwingen.”
Er bestaat rond het plaatsen van windmolens de regel dat 50% van het eigenaarschap is belegd in de omgeving, maar we zien dat verschillende deelnemers aan deze raadpleging vrezen dat dit in de realiteit betekent dat niet de bewoners die last zullen hebben van de windmolens substantiële lusten zullen ervaren maar juist vermogende Amsterdammers die kunnen investeren. Dit wordt door hen als onrechtvaardig ervaren. “Mensen die met minder geld moeten rondkomen zijn hier de dupe van, die kunnen de transitie niet betalen” “Er is in een grote stad beperkte ruimte en de kosten zullen gigantisch zijn. Wie gaan bijvoorbeeld die kosten van elektrische laadpalen betalen? De meeste Amsterdammers hebben geen auto.
Er zijn ook nog andere vormen van intragenerationele rechtvaardigheid die we terug zien komen in de geschreven antwoorden. Sommige deelnemers vinden het oneerlijk dat de minder bedeelden in de samenleving – die langs de randen van de stad wonen – de lasten van windenergie zullen ervaren, terwijl vermogende Amsterdammers die in het centrum en oud-zuid wonen nauwelijks overlast zullen ervaren. “Compensatie, anders profiteert vooral de grachtengordel en oud-zuid terwijl de overlast bij andere buurten komt te liggen.”
82 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“In mijn optiek is geluidsoverlast het belangrijkste bezwaar tegen windmolens, ik vindt dat de horizonvervuiling en andere nadelen een 'noodzakelijk' kwaad zijn. Maar geluidsoverlast tast de gezondheid van bewoners aan, en vaak zijn dat al de minder bedeelden in de samenleving - althans die in Amsterdam langs de randen van de stad wonen, waar de windmolens worden geplaatst. Die staan immers niet in de Herengracht.” “- Amsterdam-west Geuzenveld en Amsterdam-Zuidoost als zoekgebied aanwijzen is onverantwoordelijk. de gemeente gebruikt deze stadsdelen (waar al relatief veel problemen zijn) al jaren als afvoerputje voor ongewenste/ongewilde initiatieven: opvang psychiatrische patienten, opvang vluchtelingen, onderzoek verplaatsing prostitutie van de wallen naar buitengebieden, etc. De gaasperplas (Amsterdam-Zuidoost) is een van de weinige natuurgebieden in Amsterdam. De flora en fauna zou nu bedreigt kunnen worden door het plaatsen van windmolens.” “Tenzij je ze neerzet waar de bebouwing al lelijk is; of krijg je dan de rijken tegen je die tussen noord en waterland in wonen” “Ik hoop dat dit helpt, voor al die mensen die er zo bang voor zijn. Er werd geroepen dat de rijke IJburgers succesvol gelobbyd hadden tegen windmolens voor hun deur, en dat de armere noordelingen ze nu krijgen, dan leek me dit dus een zinvolle geste.
Het geld kan natuurlijk ook naar geluidisolatie van woningen gaan, zoiets als bij schiphol is gebeurt.”
Andere deelnemers hebben het gevoel dat de windmolens ten kosten gaan van gewone burgers en vooral gunstig zijn voor de CO2 balans van datacenters en technologiebedrijven. “Zoals bij de plaatsing van zonnen panelen op het dak het voordeel bij de bewoner komt, kan het voor windmolens zo zijn dat bewoners en kleine schalige ondernemers kunnen intekenen op opbrengsten uit wind. Hieronder vallen bijvoorbeeld bewoners van appartementen gebouwen. De windparken naast gebieden met veel bewoners zouden niet ten gunste moeten komen van energieslurpende datacenters van grote techbedrijven die hiermee goede sier willen maken in hun co2 balans.” “ De opgewekte energie wordt m.i. alleen gebruikt voor o.a. datacenters. De energie komt de burger dus nauwelijks ten goede. Maar die mogen wel de lasten dragen.” “Ik ben niet alleen tegen DEZE windmolens om de reeds hierboven vermelde redenen, maar ook omdat ze ons afhankelijk maken van grote energiebedrijven. Het is al erg genoeg dat ons leven nu al voor een groot deel wordt beïnvloed door tech-reuzen als Google en facebook. Waarom niet van deze energietransitie gebruik maken door gelijk een ander businessmodel te initiëren? Amsterdam staat vol met grote flatgebouwen. Ik woon ook in zo'n complex. Als ik de mogelijkheid had gehad om een paar zonnepanelen op het dak te leggen voor m'n eigen stroomvoorziening, had ik dat 5 jaar geleden al gedaan.”
Ook zijn er deelnemers die het zorgelijk vinden dat de windmolens zullen worden gebouwd en beheerd door bedrijven/mensen die uiteindelijk ook winst willen maken, waardoor er een belangenconflict kan ontstaan tussen de ontwikkelaar die winst wil maken en de omgeving die schade wil beperken.
83 | 5449 Amsterdammers denken mee over windenergie in Amsterdam
“Het bouwen van elektraliciteitsvoorzieningen in een dichtbevolkt land als NL moet vooral zijn voor de omwonenden. Bedrijven met alleen zicht op profijt kunnen beter elektricteitsslurpende voorzieningen bouwen in gebieden die groene energie makkelijker faciliteren.” “Gezien het klimaat moeten er stappen gezet worden op het gebied van duurzame en groene energie. Ik ben dan ook voorstander van de doelstelling van de gemeente Amsterdam. Ik denk dat die doelstelling niet behaald wordt met windmolens of groepen mensen die kunnen verdienen aan de windmolens ten koste van groepen mensen die niet in de gelegenheid zijn om aan te sluiten en alleen de lasten dragen.” “Amsterdam heeft niet alleen veel inwoners op een klein oppervlak. Het heeft ook de grootste hoeveelheid datacenters in de verre omtrek. Deze datacenters voorzien niet alleen Amsterdam van serverruimte maar heel Nederland en zelfs daarbuiten. Het verbruik van alleen al deze datacenters is gigantisch. Ik weiger met mijn gezondheid te betalen voor het internetgebruik van anderen! Verzin er maar wat anders op.”
Een derde vorm van rechtvaardigheid gaat over het beschermen van de persoonlijke levenssfeer. Een grote groep deelnemers ervaart dat het plaatsen van een windmolens direct ingrijpt op hun dagelijks leven en persoonlijke levenssfeer. Het gaat niet alleen om de gezondheidsrisico’s die mensen ervaren, maar ook om een aantasting van het uitzicht vanuit huis, een aantasting van de rust en mogelijkheden voor recreatie en ontspanning. “Overlast bij woningen moet zoveel mogelijk worden beperkt. Mensen moeten prettig en gezond kunnen blijven wonen.” “Mensen zouden in hun eigen woning of op eigen grond zo min mogelijk hinder moeten ondervinden van de windmolens.” “Ik woon in een gebied waar mogelijk windmolens geplaatst zullen worden en maak me ernstig zorgen over de gezondheidseffecten van de molens. Mede omdat dit niet goed onderzocht is en de gemeente gebruik gemaakt heeft van niet gevalideerde rapporten. Ik ben bang dat er besluiten genomen zullen worden waar een deel mensen ontzettend veel last van heeft, en deze groep vervolgens niet serieus genomen wordt.”
Dit argument wordt zowel genoemd door mensen die geen windmolen willen in de buurt van hun woonhuis, in de buurt van hun volkstuin en in de buurt van een plek waar zij rust en ontspanning vinden tijdens het recreëren. Een extra complicatie rond de woonhuizen is dat mensen ervaren dat ze niet kunnen ontsnappen aan deze aantasting van hun leefomgeving. Daarbij geven sommige deelnemers aan dat de aantasting van de leefomgeving als heftig wordt ervaren omdat deze onvrijwillig is: “Omwonenden horen niet opeens ongevraagd overlast ervan te krijgen.” “De gezondheid van burgers moet op 1 staan. De wijken die al geluidoverlast hebben, zoals van snelwegen en vliegverkeer, krijgen er nog meer lawaai bij als er megawindmolens komen. In commentaren van de Gemeenteraadsleden wordt gesproken van "not in my back yard." Dit vindt ik erg oneerlijk. Onder de bewoners die extra overlast zullen krijgen, zijn veel mensen die geen back yard hebben en ook geen keuze of draagkracht om te verhuizen.”