Bijlage 2 - Informatiebeeld spanningen, radicalisering en extremisme juni 2024_OPENBAAR.pdf
Tekst van het document
45
Spanningen binnen Eritrese gemeenschap Zoals in hoofdstuk 6 kort benoemd, zijn er spanningen tussen voor- en tegenstanders van het regime in Eritrea. Deze spanningen zijn met name merkbaar rondom evenementen vanuit de Eritrese gemeenschap in Nederland, waaronder in Amsterdam. Evenementen zouden worden gefaciliteerd door de Eritrese staat met als doel de boodschap van het regime te verspreiden en haar invloed op de diaspora te versterken. Tegenstanders van het regime grijpen deze evenementen aan om tegen het regime te demonstreren. Onvrede vanuit tegenstanders van het regime kan zich ook richten tegen de Nederlandse overheid en politie, die het kwalijk wordt genomen dat zij de evenementen faciliteren. In Amsterdam wonen verschillende generaties mensen met een Eritrese achtergrond. De eerste generatie kwam in de jaren ’80 naar Nederland en vluchtte voor de destijds Ethiopische onderdrukking in Eritrea. In het algemeen staan deze mensen positief tegenover het huidige regime in Eritrea. De latere generaties zijn juist gevlucht voor de onderdrukking van het Eritrese regime en doorgaans tegenstander van het regime. In de gemeenschap heerst angst en onderlinge sociale controle, ook gerelateerd aan onderdrukking door de staat van de diaspora (zie hoofdstuk 6). In Amsterdam zijn verschillende Eritrese verenigingen en gebedshuizen waar mensen samenkomen.
In februari 2024 waren er in Den Haag openbare ordeverstoringen rond een Eritrees feest. Onder de arrestanten waren ook mensen uit Amsterdam. Een dag later vond in stadsdeel Oost een vechtpartij plaats tussen verschillende mensen van Eritrese afkomst. Vermoedelijk gaat het om voor- en tegenstanders van het regime. Gezien de aanwezigheid van de Eritrese gemeenschap en deze spanningen is het waarschijnlijk dat deze ook in de toekomst merkbaar zullen zijn in de stad.
Afnemend vertrouwen in politiek en overheid Het vertrouwen tussen burger en overheid staat al langer onder druk. Sinds de coronapandemie zijn de verhoudingen op scherp komen te staan en het vertrouwen in de politiek is laag.90 Veel verschillende factoren spelen hierin een rol, waaronder maatschappelijke problemen en het optreden van de overheid zelf. Ook in Amsterdam is dit merkbaar. Een deel van de bewoners heeft weinig vertrouwen in de overheid en instituties en voelt zich niet gehoord. Politieke en internationale ontwikkelingen kunnen gevoelens van meten met twee maten versterken. In Amsterdam heeft ongeveer vier op de tien bewoners weinig vertrouwen in de regering en in de Tweede Kamer (Burgermonitor 2023). Het vertrouwen in Amsterdamse instituties is aanzienlijk hoger. Zo heeft bijna de helft van de Amsterdammers veel vertrouwen in de Amsterdamse politie, een op de vijf veel vertrouwen in de gemeenteraad en vier op de tien veel vertrouwen in de burgemeester. Ook het vertrouwen in de rechtspraak is hoger: 15% van de Amsterdammers heeft weinig vertrouwen in de rechtspraak. Ruim een kwart van de Amsterdammers vindt dat de overheid onvoldoende doet voor mensen zoals zij.
90 Zie bijvoorbeeld Continu Onderzoek Burgerperspectieven, Sociaal en Cultureel Planbureau.
46
Wantrouwen in de overheid komt volgens professionals vaak voort uit een gevoel van ongelijke behandeling door de overheid en zich tweederangs burger voelen. Sommige bewoners zijn afgehaakt en willen liever niets met de overheid te maken hebben. Professionals uiten ook zorgen over desinformatie en informatiebubbels, waarbij mensen vooral informatie zien die hun eigen ideeën bevestigt. Veruit de meeste Amsterdammers uiten hun kritiek en onvrede echter binnen de kaders van de democratische rechtsorde. Zoals in hoofdstuk 3 beschreven, is bij een klein deel van de bewoners wel een verdergaande vijandigheid te zien. De spanning tussen burger en overheid heeft zich het afgelopen jaar beperkt geuit in openbare ordeverstoringen. Wel was het op verschillende plekken in de stad onrustig tijdens de jaarwisseling. Zo zochten groepen jongeren in Oost en Nieuw-West de confrontatie op met de politie. Zoals hiervoor beschreven heeft ook een aantal demonstraties in de stad tot openbare ordeverstoringen geleid. Veruit de meeste demonstraties in de stad verliepen echter ordelijk.
Invloed van verkiezingsuitslag op thuisgevoel De winst van de PVV bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezing versterkt bij sommige islamitische bewoners een gevoel van ongelijke behandeling, onveiligheidsgevoelens of angst dat er voor hen geen plek meer is in Nederland. Professionals zien dat de verkiezingsuitslag een grote impact heeft op jongeren, vooral op jongeren met een islamitische achtergrond. Ook professionals die werken met nieuwkomers geven aan dat bij sommige nieuwkomers twijfel is in hoeverre zij welkom zijn in Nederland. Verschillende stadsdelen geven aan dat ook voor oudere bewoners de verkiezingsuitslag emoties losmaakt, zoals een gevoel van achterstelling of angst dat er voor hen geen plek meer is in Nederland.
Afhaken en desinformatie onder jongeren Professionals die met jongeren werken geven aan dat wantrouwen in de overheid de begeleiding soms bemoeilijkt. Zij zien jongeren die afhaken, gefrustreerd zijn en een zodanig wantrouwen hebben dat ze niet meer mee willen doen in de samenleving. Ook benoemen professionals een toenemende kloof te zien tussen jongeren en de overheid en instituties. Diverse professionals geven aan dat Amsterdamse jongeren worstelen met hun identiteit en zich niet thuis voelen in de samenleving. Ook in bredere zin zijn er zorgen om de verharding van een klein deel van de Amsterdamse jongeren.91 Het gevoel is dat de coronapandemie, waarin jongeren lange periodes doormaakten zonder gebruikelijk sociaal contact, negatieve gevolgen heeft gehad voor de mentale gezondheid en ontwikkeling van de jeugd. Deze zorgen van professionals zijn breder dan radicalisering. Verharding onder jongeren kan ook te maken hebben met criminaliteit. Zo geven professionals aan dat onder sommige criminele jongeren een sterke afkeer van de overheid is en een radicaal geloof 91 Zie Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023 (raadsinformatie.nl)
47
in financieel gewin. Bijvoorbeeld in Zuidoost zien professionals niet zozeer ideologische radicalisering, maar wel verharding naar de overheid en zwart-wit denken vanuit jonge mensen die zich bezighouden met criminaliteit. Daarnaast uiten professionals zorgen over de invloed van sociale media en desinformatie op de jeugd, wat hun wereldbeeld vormt. Professionals geven aan dat onder jongeren allerlei vormen van complotdenken voorkomen. Jongeren laten zich ook veelal via sociale media informeren over wat er in de wereld speelt. Dit betekent dat de informatie die jongeren tot zich nemen vluchtig is, in zeer korte fragmenten en zonder context en duiding van journalisten. Bovendien speelt de invalshoek van influencers een bepalende rol in de meningsvorming en bepalen de algoritmen van sociale mediabedrijven het aanbod. Door deze wijze van nieuwsvergaring kunnen jongeren rond grote internationale gebeurtenissen een ander perspectief hebben dan volwassenen, die zich vaker op conventionele nieuwsbronnen baseren. Dit kan bijdragen aan wantrouwen richting de overheid of gevestigde media, als jongeren hun perspectief hierin niet voldoende vertegenwoordigd zien.
48