Bijlage 2 Halfjaarrapportage H2-2022 Versie 1.0.pdf

Halfjaarrapportage Zuidasdok Periode: 1 juli t/m 31 december 2022

Voorbereidende werkzaamheden Brittenpassage

Auteur: Vrijgave: Versie: Datum: Status:

Programmaorganisatie Zuidasdok Opdrachtgeversoverleg Zuidasdok 1.0 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding

3

1.1 1.2 1.3

3 3 3

Doel rapportage Leeswijzer Programmadoelstellingen

Hoofdstuk 2 Samenvatting

5

Hoofdstuk 3 Programmavoortgang

9

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

9 12 13 15 16

Openbaar Vervoer Terminal (OVT) S&C/ICT Metro Knooppunten Tunnel Programma

Hoofdstuk 4 Programmabeheersing

18

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

18 18 21 26 29

Scope Planning Financiën Risico’s Organisatie en kwaliteit

Hoofdstuk 5 Omgeving & Communicatie

31

5.1 5.2 5.3

31 33 35

Stakeholdermanagement Bereikbaarheid Communicatie

Bijlagen

36

1. 2.

36 38

Mutatieoverzicht scope en projectbudget Zuidasdok Mutatieoverzicht scope en projectbudget Knooppunten

Financiering

Zuidasdok OPENBAAR

39

Hoofdstuk 1

Inleiding 1.1 Doel rapportage Het doel van deze Halfjaarrapportage van het programma Zuidasdok is de opdrachtgevers te informeren en verantwoording af te leggen over de voortgang van het programma. Deze Halfjaarrapportage heeft betrekking op de periode 1 juli tot en met 31 december 2022. 1.2 Leeswijzer In paragraaf 1.3 zijn de doelstellingen van het programma beschreven die vigerend zijn voor de gehele duur van het programma. Deze programmadoelstellingen borduren voort op de projectdoelstellingen zoals geformuleerd in de structuurvisie, maar zijn geactualiseerd naar de huidige tijdgeest. In hoofdstuk 2 worden de belangrijkste gebeurtenissen uit de betreffende verslagperiode samengevat. In hoofdstuk 3 wordt een toelichting gegeven over de voortgang van het programma in de betreffende verslagperiode. Hoofdstuk 4 geeft inzicht in de stand van zaken van de beheersing van het programma. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 gerapporteerd over het omgevingsmanagement en de communicatie van het programma. 1.3 Programmadoelstellingen Op 9 juli 2012 hebben het Rijk, de Gemeente Amsterdam, de Vervoerregio Amsterdam en de Provincie Noord-Holland een voorkeursbeslissing genomen voor het project Zuidasdok. Deze is vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Zuidasdok van 9 juli 2012 en de Structuurvisie Zuidasdok van 16 augustus 2012.

Voor de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel is in de Bestuursovereenkomst overeengekomen dat deze in een gecombineerde aanpak met het project Zuidasdok worden voorbereid en gerealiseerd, waarbij de aanpak van de knooppunten voor rekening en risico van het Rijk is. De volgende programmadoelstellingen, ontleend aan de Bestuursovereenkomst Zuidasdok en de structuurvisie Zuidasdok, worden gehanteerd bij Zuidasdok: 1. Zuidasdok draagt bij aan de noodzakelijke verbetering van de bereikbaarheid van Amsterdam en de noordelijke Randstad die van grote economische importantie is. 2. Door Zuidasdok kan de Zuidas verder uitgroeien tot internationale toplocatie als integraal onderdeel van de regio en stad Amsterdam.

Pagina: Datum: Status:

3/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

3. De realisatie van Zuidasdok zorgt voor een kwalitatief hoogwaardig OVknooppunt van internationale allure dat voorziet in een optimaal functionerend hoogwaardig verkeer- en vervoerssysteem. 4. Duurzame inpassing van de infrastructuur in de ontwikkeling van het Zuidasgebied teneinde de barrièrewerking te verminderen en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Belangrijke aandachtspunten bij de realisatie van deze doelstellingen zijn de zorg voor een complete stad en infrastructuur in elke fase van de bouw van het project. Vooral de bereikbaarheid en leefbaarheid van het gebied zijn van essentieel belang tijdens de uitvoering van het project. Het programma Zuidasdok behelst: 1. Het uitbreiden van de capaciteit en ontvlechting van de A10-zuid van knooppunt De Nieuwe Meer tot en met knooppunt Amstel, inclusief ondergrondse ligging ter hoogte van Zuidas, waarmee het doorgaande en het bestemmingsverkeer van elkaar wordt gescheiden in een hoofd- en een parallelrijbaan; 2. Een duurzame inpassing van de weginfrastructuur door het ondergronds situeren van de A10 ter hoogte van het centrumgebied van Zuidas, zodat ruimte ontstaat voor de openbaarvervoersterminal en het versterken van het centrummilieu van Zuidas; 3.

De ontwikkeling van een hoogwaardige openbaarvervoersterminal (OVT) voor trein en metro, accommodatie groei treinverkeer en ruimtereservering voor een vijfde en zesde spoor (Derde perron); 4. Een optimale inpassing van het regionale en stedelijke openbaar vervoer (metro, tram en bus) in de openbaarvervoersterminal, inclusief dubbelsporige aanlanding van de Noord/Zuidlijn; 5. De inrichting van de openbare ruimte met stadsstraten en pleinen, realisatie van fietsonderdoorgang ter hoogte van de RAI en inpassing van de A10 ten behoeve van de ruimtelijke kwaliteit en leefomgeving.

Pagina: Datum: Status:

4/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Hoofdstuk 2

Samenvatting Programmavoortgang In deze samenvatting worden de belangrijkste ontwikkelingen in de verslagperiode en relevante actuele ontwikkelingen toegelicht.

OVT In een buitendienststelling van 22 juli tot 3 augustus 2022 is de fundering van twee treindekken gerealiseerd. De treindekken worden in 2023 op hun plek geschoven. Tijdens de buitendienststelling ontstond vertraging vanwege de beperkte werkruimte en coronabesmetting bij een aantal sleutelfunctionarissen. De vertraging kon vrijwel geheel worden ingelopen. In overleg is besloten om enkele niet-risicovolle onderdelen door te schuiven naar een volgende buitendienststelling. Een voorwaarde om de doorgrondings- en prijsvormingsfase van OVT-2, het deelproject waarin de Minervapassage wordt verbreed, te kunnen starten, was een succesvol verloop van de bovengenoemde buitendienststelling door Bouwcombinatie Nieuw-Zuid. Op 24 augustus 2022 heeft Zuidasdok de bouwcombinatie geïnformeerd dat aan de voorwaarden is voldaan. Daarmee is de doorgrondings- en prijsvormingsfase gestart. Bij de weekendbuitendienststelling in september 2022 zijn niet alle werkzaamheden uitgevoerd omdat er geen tijdige overeenstemming was met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied over het bouwveiligheidsplan. Het ging daarbij om het valbereik bij hijswerkzaamheden. Zuidasdok heeft intensief overleg gevoerd met de Omgevingsdienst om tot een passende oplossing te komen waarbij de omgevingsveiligheid geborgd wordt en de maatschappelijke impact door toekomstige stremmingen zo klein mogelijk is.

Inmiddels is overeen gekomen dat voor elke toekomstige activiteit de hijsveiligheid en maatschappelijke impact wordt beoordeeld en dat dient te worden aangetoond dat de hijswerkzaamheden voldoende veilig zijn.

S&C/ICT Metro In het afgelopen half jaar zijn werkzaamheden aan de trein-tv systemen, camera’s, dynamisch reizigersinformatie systeem, omroep, intercom, wachtvoorzieningen, wayfinding en CBTC uitgevoerd. Deze werkzaamheden zijn succesvol verlopen.

Pagina: Datum: Status:

5/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Knooppunten Op 16 december 2022 is de reconstructie van knooppunt De Nieuwe Meer gegund aan aannemerscombinaties TriAX (Besix, Dura Vermeer en Heijmans). De gunning kon plaatsvinden nadat op 14 november 2022 het aanvullende budget voor Zuidasdok was toegekend. Ten opzichte van de prognose in de eerste halfjaarrapportage 2022 is aanvullend 99 M€ nodig voor deze gunning. Dit zal, zoals in het bestuurlijk overleg MIRT van november 2022 afgesproken, worden gedekt binnen de kaders van de procedurele en financiële afspraken over deze projecten. TriAX start in januari 2023 met het inrichten van de uitvoeringsorganisatie en het uitwerken van het voorlopig ontwerp. In november 2022 is Equans, vooruitlopend op het hoofdcontract met TriAX, gestart met het verplaatsen van de bediening van de Schinkelbrug. De bediening van de spoorbruggen, Rijkswaterstaatbruggen en de metrobrug is verplaatst naar een tijdelijke bedienkeet bij de Nieuwe Meersluis. Sinds 13 december 2022 vindt de bediening van alle bruggen op afstand plaats. Sinds november 2021 versterkt Rijkswaterstaat de Rozenoordbrug in knooppunt Amstel nadat is gebleken dat scheuren zijn ontstaan in het beton van de brug.

In opdracht van RWS-WNN is gewerkt aan de impactanalyse van de vervanging van de zuidelijke Rozenoordbrug waarbij risicoprofiel, hinder, bereikbaarheid, planning, kosten, maakbaarheid, veiligheid en juridische aspecten zijn uitgewerkt. In het Opdrachtgeversoverleg (OGO) van 22 november 2022 is bepaald dat op 7 maart 2023 over deze scopeverandering wordt besloten. De latere besluitvorming heeft tot effect dat de start van de aanbesteding van knooppunt Amstel met een kwartaal vertraagt. Voor de oplevering van knooppunt Amstel heeft dit geen consequenties.

Tunnel In het afgelopen half jaar is verder gewerkt aan de voorbereiding van de aanbesteding. Op 1 september 2022 is een druk bezochte Industry Day georganiseerd waar het contract en de aanbestedingsstrategie zijn toegelicht aan potentiële gegadigden. Marktpartijen bleken terughoudend te zijn vanwege de complexiteit en het risicoprofiel van het project en zijn kritisch over deelname aan deze aanbesteding. Als vervolg zijn 1-op-1 gesprekken met potentiële gegadigden gevoerd. Dit leidt tot aanpassing van de aanbestedingsstrategie. Deze zal daarom opnieuw aan de Tenderboard Zuidasdok worden voorgelegd in januari 2023. Het projectteam heeft in november en december 2022 de toets op de 95%-versie van het aanbestedingsdossier doorlopen, waaruit een beperkt aantal aanbevelingen is gekomen. In december 2022 is nog een aantal expertreviews uitgevoerd waaronder door de landsadvocaat. De uitkomsten van alle toetsen kunnen tijdig (voor start aanbesteding) worden verwerkt. Tijdens de werkzaamheden van de projecten OVT en Tunnel moet het station en het kerngebied daaromheen te allen tijde functioneren. De eerder door de Pagina: Datum: Status:

6/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

voormalige aannemer ZuidPlus gehanteerde samenloop van werkzaamheden blijkt bij uitwerking, vanwege de niet beschikbare werkruimte en de volgorde van de werkzaamheden, niet uitvoerbaar. De samenloop van werkzaamheden voor OVT en Tunnel wordt opnieuw uitgewerkt om tot een acceptabel evenwicht te komen tussen leefbaarheid, bereikbaarheid en projectvoortgang. In het OGO van 22 november 2022 is besloten om de bouw van de noordelijke tunnelbuis te laten starten in het centrum van Zuidas en de bouw van de zuidelijke tunnelbuis aan de randen te laten beginnen. Dit geeft de benodigde werkruimte voor OVT-2 maar brengt met zich mee dat de zuidelijke tunnelbuis ruim een jaar later beschikbaar komt.

Omgeving & communicatie In de afgelopen periode zijn er weer veel overleggen gevoerd met de beheerders van toekomstige onderdelen, de gebruikers van spoor, metro en weg en verschillende belangengroepen. Daarbij is onder andere gesproken over scopeuitbreidingen zoals de A2 Entree en de Rozenoordbrug en de wijze waarop die toegevoegd kunnen worden aan de scope van Zuidasdok. Met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied is intensief overleg gevoerd over het toepassen van nieuwe hijsveiligheidseisen. In het kader van mobiliteit en leefbaarheid is de afgelopen periode aandacht besteed aan de mogelijkheden voor fietsparkeren. Er wordt gezocht naar een oplossing voor de grote behoefte aan parkeergelegenheid voor fietsen tijdens de bouwwerkzaamheden. Ook wordt de komende jaren hinder voorzien als gevolg van geluid, afzettingen, een beperkte dienstregeling of een tijdelijk ingerichte openbare ruimte. Er is de afgelopen periode gecommuniceerd met omliggende hotels, bedrijfsleven en bewoners over de werkzaamheden en te verwachten hinder. Scope In de afgelopen periode is er één scopewijziging doorgevoerd: de vervanging oplegging en voegen viaduct Overschiestraat op verzoek van RWS-WNN, die de kosten (3,8 M€) voor haar rekening neemt.

Planning De tot nu toe gehanteerde fasering van OVT-1 is zeer ambitieus en staat onder druk van onder andere de strengere eisen aan hijswerkzaamheden, nieuwe inzichten over bestaande constructies en de voor het ontwerpproces benodigde tijd. Het raakvlak tussen OVT en Tunnel in het kerngebied is uitgewerkt en daarbij is gebleken dat de tot nu toe gehanteerde planning, die uitging van volledig parallelle uitvoering van beide tunneldelen en voldoende werkruimte, niet uitvoerbaar is. Het OGO heeft daarop besloten de bouwfasering aan te passen waardoor de benodigde werkruimte ontstaat voor OVT-2. Het gevolg is dat de zuidelijke tunnelbuis ruim een jaar later beschikbaar komt. Dit heeft geleid tot de aanpassing van samenhangende mijlpalen waarbij is gekozen voor een meer

Pagina: Datum: Status:

7/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

realistische aanpak van de projecten OVT en Tunnel. De eindmijlpalen van Zuidasdok blijven binnen de afgesproken bandbreedtes. Financiën In het BO MIRT van 14 november 2022 is besloten tot het toekennen van aanvullend budget ter grootte van 1.468 M€. Dit aanvullend budget is gebaseerd op de in de H1-2022 gerapporteerde budgetspanning (prijspeil januari 2022) en is inmiddels toegevoegd aan het budget. Het totale budget bedraagt per 31 december 2022 3.610 M€, dit was 2.138 M€ in de H1-2022 rapportage. De stijging van het budget (1.472 M€) is het gevolg van de verwerking van het aanvullend budget (1.468 M€) en het budget van RWSWNN voor werkzaamheden aan de Overschiestraat (4 M€). De prognose eindstand bedraagt per 31 december 2022 3.709 M€, dit was 3.606 M€ in de H1-2022 rapportage. De prognose eindstand is gestegen (103 M€), door de verwerking van het aanbestedingsresultaat van knooppunt De Nieuwe Meer (99 M€) en de werkzaamheden aan de Overschiestraat (4 M€). De totale budgetspanning komt hiermee ultimo december 2022 uit op 99 M€. Risico’s Het risico ‘Actuele geopolitieke / marktontwikkelingen (o.a. tekort aan bouwmaterialen en energie) leiden tot prijsstijgingen en druk op levertijden’ blijft het toprisico van het programma Zuidasdok.

Zuidasdok ervaart dagelijks de gevolgen van de huidige onzekere geopolitieke situatie en de daardoor ontstane tekorten aan bouwmaterialen en lange levertijden. Ook is er sprake van een hoge inflatie en hogere prijzen voor bouwmaterialen en energie en heeft Zuidasdok de komende jaren te maken met een tekort aan voldoende medewerkers zowel voor de eigen programmaorganisatie als bij aannemers en leveranciers. Deze onzekere omstandigheden zullen nog wel even aanhouden en zijn bepalend voor het hoge risicoprofiel van Zuidasdok met grote onzekerheden voor planning en kosten. In de ontwikkeling van het risicoprofiel van Zuidasdok vragen we specifiek aandacht voor onderstaande drie toprisico’s. Positie H2 2022

Risico

1

Actuele geopolitieke / marktontwikkelingen (o.a. tekort aan bouwmaterialen en energie) leiden tot prijsstijgingen en druk op levertijden

2

De aanbesteding van de realisatiecontracten is mogelijk niet succesvol binnen de vigerende kaders

3

Er is mogelijk te weinig fysieke ruimte (werkterreinen) om het programma uit te voeren binnen de vigerende kaders

Pagina: Datum: Status:

8/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Hoofdstuk 3

Programmavoortgang In dit hoofdstuk worden de belangrijkste ontwikkelingen binnen Zuidasdok beschreven in de rapportageperiode 1 juli tot en met 31 december 2022. De opzet van dit hoofdstuk sluit aan bij de opzet van Zuidasdok en de verdeling in vier projectteams (OVT, S&C/ICT Metro, Knooppunten en Tunnel). Voor elk projectteam en voor het programma worden in dit hoofdstuk de ontwikkelingen toegelicht. De peildatum voor deze halfjaarrapportage is 31 december 2022. In de samenvatting wordt voor bepaalde onderwerpen ingegaan op de actuele ontwikkelingen na de peildatum. 3.1

Openbaar Vervoer Terminal (OVT)

Planning Werkzaamheden

Contract

OVT-1 en OVT-2: 2020 – 2031 OVT-3: 2025 – 2036 Realiseren Openbaarvervoerterminal in drie delen OVT-1: realisatie van de (nieuwe) Brittenpassage en omklappen metroperrons en stijgpunten metro in de Minervapassage. OVT-2: verbreden en vernieuwen van de (bestaande) Minervapassage en verbreden bestaande treinperrons. OVT-3: realisatie koppen van de stationspassages, de noordelijke stationsplint met commerciële voorzieningen en de zuidelijke stationsplint met commerciële voorzieningen en aanleg openbare ruimte OVT-1 en OVT-2: E&C-contract, met OVT-2 optioneel OVT-3: n.t.b. (2025)

Doorgronding & Prijsvorming OVT-2 Een voorwaarde om de doorgrondings- en prijsvormingsfase van OVT-2, het deelproject waarin de Minervapassage wordt verbreed, te kunnen starten, was een succesvol verloop van de buitendienststelling in de zomer 2022 door Bouwcombinatie Nieuw-Zuid. De werkzaamheden in de buitendienststelling zijn naar tevredenheid uitgevoerd en er is budget binnen het totale programmabudget van Zuidasdok beschikbaar gesteld voor OVT-2. Op 24 augustus 2022 heeft Zuidasdok Bouwcombinatie Nieuw-Zuid geïnformeerd dat aan de voorwaarden om te starten met de doorgronding en prijsvorming van OVT-2 is voldaan. Daarmee is de doorgrondings- en prijsvormingsfase gestart. Naar verwachting is deze fase begin Q2-2023 afgerond. Mocht er geen overeenstemming worden bereikt met de bouwcombinatie, of de bestuurders of opdrachtgevers nemen een no-go besluit, dan wordt een nieuwe aanbesteding voor OVT-2 gestart.

Pagina: Datum: Status:

9/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Ontwerpwerkzaamheden Om aan de wet BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) te voldoen heeft Zuidasdok zonnepanelen in de randen van de perronkappen voorzien. Deze oplossing heeft zo min mogelijk impact op de vigerende eisen, vormgeving, installaties en op de planning en er wordt maximaal rekening gehouden met de groene uitstraling van de OVT. Het Rijk heeft, omdat de gekozen zonnepanelen duur zijn en een laag rendement hebben, gevraagd om alternatieven te onderzoeken. De opdrachtgevers hebben aangegeven akkoord te zullen gaan met een beter alternatief dat gepaard gaat met een positief advies van het kwaliteitsteam Zuidasdok. Momenteel wordt zo’n alternatief uitgewerkt in een ontwerp dat naar verwachting Q2-2023 gereed is voor besluitvorming. Uitvoeringswerkzaamheden

10kV Kabels Liander heeft twee nieuwe 10kV-kabels aangelegd die medio juli 2022 succesvol zijn aangesloten. Deze kabels vervangen twee 10kV-kabels die door een werkterrein liepen en de bouw van de Brittenpassage in de weg lagen.

Voorloopcontracten BAM Rail heeft vijf nieuwe wissels gerealiseerd aan de oostkant van station Amsterdam Zuid, waarvan de laatste in augustus 2022 in gebruik is genomen. Het as-built dossier is opgeleverd en het contract met BAM is daarmee afgerond. Heijmans heeft tijdens een buitendienststelling in de periode tussen 16 en 22 juli 2022 de metroperrons van lijn 52 (Noord/Zuidlijn) 50 meter oostwaarts verlengd, tot boven de Beethovenstraat. Daar rusten de metroperrons op een eerder door Heijmans gerealiseerde staalconstructie. Omdat de Minervapassage in de toekomst hoger wordt, zijn de metroperrons en Noord/Zuidlijnsporen inclusief de perronoverkapping verhoogd. Door het werk is meer bouwruimte ontstaan voor dakdelen voor de Brittenpassage en de bestaande Minervapassage. In het vierde kwartaal zijn enkele restpunten opgelost en de laatste contractwijzigingen afgewikkeld. Het as-built dossier is opgeleverd.

Tijdelijke maatregelen ProRail Om de druk op de huidige reizigerstransfer te verlagen, zijn in juli 2022 de roltrappen naar de treinperrons vervangen door vaste trappen. Het voordeel van vaste trappen is dat er meer reizigers tegelijk op een veilige manier van en naar het perron kunnen lopen. Tegelijkertijd blijven de liften in gebruik. Onder reizigers heeft deze verandering tot de nodige vragen en reacties geleid. Zuidasdok nam voor deze werkzaamheden de uitvoeringsbegeleiding voor haar rekening.

Voortgang uitvoering OVT-1 In een 11-daagse buitendienststelling van 22 juli tot 3 augustus 2022 is de fundering van twee treindekken, bestaande uit tientallen funderingspalen, damwandplanken en twee landhoofden gerealiseerd. De treindekken worden in 2023 op hun plek geschoven. Tijdens de buitendienststelling ontstond vertraging Pagina: Datum: Status:

10/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

vanwege de beperkte werkruimte en coronabesmetting bij een aantal sleutelfunctionarissen. Door een goede samenwerking kon de vertraging vrijwel geheel worden ingelopen en is het overgrote deel van de werkzaamheden uitgevoerd. In overleg is besloten om enkele niet-tijdkritische onderdelen door te schuiven naar een volgende buitendienststelling. Na de werkzaamheden zijn alle sporen en de A10 op tijd weer in werking gesteld. Bij de weekendbuitendienststelling in september 2022 zijn niet alle werkzaamheden uitgevoerd omdat er geen tijdige overeenstemming was met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied over het bouwveiligheidsplan. Het ging er daarbij om dat er voldoende ruimte werd vrijgehouden voor het valbereik bij hijswerkzaamheden. Zuidasdok heeft intensief overleg gevoerd met de Omgevingsdienst om tot een passende oplossing te komen waarbij de omgevingsveiligheid geborgd wordt en de maatschappelijke impact door toekomstige stremmingen en beperkingen zoveel mogelijk wordt voorkomen. Inmiddels is er overeenstemming met de Omgevingsdienst over de wijze waarop omgaan moet worden met het vrijhouden van het valbereik bij hijswerkzaamheden. Voor elke toekomstige activiteit wordt de hijsveiligheid en maatschappelijke impact beoordeeld en dient te worden aangetoond dat de hijswerkzaamheden voldoende veilig kunnen worden uitgevoerd.

Hierover vindt afstemming plaats met de betrokken beheerders en de Omgevingsdienst. Tijdens de buitendienststellingen van november 2022 kon er volop gewerkt worden en is er veel voortgang geboekt. In de afgelopen periode is treindek Brittenpassage T1-6, het vierde dakdeel voor de Brittenpassage, gebouwd. Op dinsdag 24 januari 2023 is dit dakdeel ruim 20 meter opgeschoven richting de A10 zodat de er ruimte beschikbaar komt voor de bouw van een volgend dakdeel. De geplande buitendienststelling van Hemelvaart 2023, waarin de treindekken van de Brittenpassage ingeschoven moeten gaan worden, blijkt een te korte doorlooptijd te hebben. Deze buitendienststelling wordt, in overleg met ProRail en RWS, verschoven naar de zomer van 2023. Eind 2022 is gestart met het onderzoeken van een alternatief scenario voor de fasering van de werkzaamheden aan OVT-1. De tot nu toe gehanteerde planning is zeer ambitieus en staat onder druk van onder andere de strengere eisen aan hijswerkzaamheden, nieuwe inzichten over bestaande constructies en de voor het ontwerpproces benodigde tijd in combinatie met krapte op de arbeidsmarkt. Overwogen wordt een robuustere werkwijze te volgen waarbij een aantal werkzaamheden later en/of in gewijzigde volgorde wordt uitgevoerd. Dit kan consequenties hebben voor de geplande buitengebruikname van de metro in de zomer van 2023.

Het doel is een meer voorspelbare uitvoering, waarbij de openstellingsdatum van de Brittenpassage onveranderd blijft. Begin 2023 zal worden vastgesteld of er een herziening van de planning nodig is.

Pagina: Datum: Status:

11/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Ontwikkelingen OVT

Vergunning Wet Natuurbescherming De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord heeft besloten dat, op basis van de laatste stikstofberekeningen, voor de gebruiksfase van OVT-1 en -2 geen vergunning Wet Natuurbescherming is vereist. Dit ontwerpbesluit heeft van begin juli tot medio augustus 2022 ter inzage gelegen en er zijn geen zienswijzen ingebracht. Het besluit is inmiddels onherroepelijk.

Bouwvrijstelling stikstof Op 2 november 2022 heeft de Raad van State uitspraak gedaan in een procedure waarin de vrijstelling die bouwprojecten nu hebben voor stikstofuitstoot tijdens de bouw is aangevochten. Deze vrijstelling komt te vervallen en dit heeft impact op de realisatie van OVT. Op basis van de reeds uitgevoerde AERIUS berekeningen, wordt daarom de keuze gemaakt om gedeeltelijk gebruik te maken van elektrisch materieel tijdens de bouw van de OVT. Er wordt een contractwijziging met Bouwcombinatie Nieuw-Zuid voorbereid. Veiligheid Er zijn bij het project OVT de afgelopen periode geen ongevallen met verzuim geweest. De IF-rate, een maat voor het aantal ongevallen met verzuim ten opzichte van het aantal gewerkte uren, is daarom bij OVT 0 (nul). 3.2

S&C/ICT Metro

Planning Werkzaamheden

Contract

2020 – 2032 Realiseren ICT-systemen (kaartverkoopautomaten, OVchipkaartpoorten, camera’s etc.) en werkzaamheden aan de metrobeveiliging- en besturingssystemen (S&C) Er wordt gebruik gemaakt van bestaande raamcontracten (van het GVB) met S&C- en ICT-leveranciers.

In het afgelopen half jaar zijn de werkzaamheden ten behoeve van het verlengen en verhogen van de metrosporen en -perrons van metrolijn 52 uitgevoerd. Tijdens een buitendienststelling zijn de trein-tv systemen, camera’s, dynamisch reizigersinformatie systeem, omroep, intercom, wachtvoorzieningen, wayfinding en CBTC aangepast aan de nieuwe (tijdelijke) situatie. Deze werkzaamheden zijn succesvol verlopen en het opleverdossier nadert zijn voltooiing. Er worden voorbereidingen getroffen aan metro gerelateerde ICT systemen in de Minervapassage om het verwijderen van de bestaande en het inschuiven van de nieuwe metrodekken mogelijk te maken. Daarnaast wordt de realisatie van een tijdelijke Service & Ticketruimte van het GVB voorbereid.

Pagina: Datum: Status:

12/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Binnen het bestaande raamcontract van ProRail wordt op dit moment de aanschaf en plaatsing van alle liften en roltrappen voor het nieuwe station uitgevraagd. Eind 2022 is de inschrijvingstermijn gesloten. De ontwikkeling van het CBTC-systeem, om de civiele faseringen van het project OVT in 2023 mogelijk te maken, loopt conform planning. 3.3

Knooppunten

Planning Werkzaamheden Contract

2020 – 2033 Realiseren reconstructie knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel D&C-contract

Knooppunt De Nieuwe Meer Op 16 december 2022 heeft de definitieve gunning voor de reconstructie van knooppunt De Nieuwe Meer aan aannemerscombinatie TriAX (Besix, Dura Vermeer en Heijmans) plaatsgevonden. De gunning kon plaatsvinden nadat op 14 november 2022 het aanvullende budget voor Zuidasdok was toegekend. Ten opzichte van de prognose in de eerste halfjaarrapportage 2022 is aanvullend 99 M€ benodigd voor deze gunning. Dit zal, zoals in het bestuurlijk overleg MIRT van november 2022 afgesproken, worden gedekt binnen de kaders van de procedurele en financiële afspraken over deze projecten1. TriAX start in januari 2023 met het inrichten van de uitvoeringsorganisatie en het nader uitwerken van het voorlopig ontwerp. In november 2022 is Equans, vooruitlopend op het hoofdcontract met TriAX, gestart met het verplaatsen van de bediening van de Schinkelbrug. Tijdens een buitendienststelling is de bediening van de twee spoorbruggen verplaatst naar de tijdelijke bedienkeet op het terrein van de Nieuwe Meersluis. Daarna is tijdens nachtelijke werkzaamheden ook de bediening van de Rijkswaterstaatbruggen en de metrobrug naar de bedienkeet verplaatst. Sinds 13 december 2022 vindt de bediening van alle bruggen op afstand plaats. Dit biedt de ruimte voor TriAX om zo snel mogelijk met de verbouwingswerkzaamheden te kunnen beginnen.

Aan de beheerders van de toekomstige objecten voor knooppunt De Nieuwe Meer is gevraagd een beheerdersverklaring af te geven. Van alle beheerders, RWS, gemeente Amsterdam, ProRail, GVB en Waternet, zijn de beheerdersverklaringen ontvangen, waarmee zij aangeven akkoord te zijn met de verwerking van de afspraken in het contract. Het proces van verkrijgen van beheerdersverklaringen is hiermee voor de definitieve gunning afgerond. De gesprekken met twee stakeholders, die beiden ligplaatsen hebben in de Nieuwe Meer, zijn de afgelopen periode verder voortgezet. Door de uitbreiding 1

Zoals opgenomen in de brief Bestuurlijk overleg MIRT november 2022, kenmerk IENW/BSK-2022/271618

Pagina: Datum: Status:

13/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

van de Schinkelbrug moeten enkele ligplaatsen worden verwijderd. Een door de gemeente Amsterdam ontwikkeld alternatief plan voor het verplaatsen van de ligplaatsen van een van beide stakeholders gaat niet door. Zuidasdok is met de andere stakeholder tot minnelijke overeenstemming gekomen. Tegelijkertijd is het proces van onteigening in gang gezet. De telecomverbindingen bij de Luchtvaartstraat, die op het kritieke pad lagen, zijn inmiddels verlegd. Ook de kabels en leidingen die ten zuiden van de Schinkelbrug liggen zijn verlegd. Alleen de kabels van Liander moeten nog verlegd worden, dit is voorzien in Q1 2023. Knooppunt Amstel De impactanalyse over het mogelijk toevoegen van de nieuwe A2-entree aan de scope van knooppunt Amstel is in de vorige periode afgerond. In het OGO van 1 juni 2022 is besloten om Zuidasdok tussen 1 juni en 22 november 2022 (het volgende OGO) met een dubbele werkhypothese (met en zonder de A2 Entree) te laten werken. In het OGO van 22 november is besloten het werken met een dubbele werkhypothese te stoppen aangezien de gemeente Amsterdam een alternatieve, sobere aansluiting voor ogen heeft. Tevens is afgesproken dat Zuidasdok in opdracht van Amsterdam onderzoekt welke raakvlakken en risico’s gemoeid zijn met de realisatie van deze alternatieve aansluiting.

Sinds november 2021 versterkt Rijkswaterstaat de Rozenoordbrug in knooppunt Amstel nadat is gebleken dat door ongelijke belasting scheuren zijn ontstaan in het beton van de brug. In opdracht van RWS-WNN is gewerkt aan de impactanalyse van de vervanging van de zuidelijke Rozenoordbrug als onderdeel van project knooppunt Amstel. Er zijn diverse varianten uitgewerkt waarbij risicoprofiel, hinder, bereikbaarheid, planning, kosten, maakbaarheid, veiligheid en juridische aspecten zijn uitgewerkt. In het OGO van 22 november 2022 is besloten de besluitvorming over deze scopeverandering uit te stellen tot het volgende OGO van 7 maart 2023, om tot een goed afgewogen besluit te komen. De latere besluitvorming heeft tot effect dat de start van de aanbesteding van knooppunt Amstel met een kwartaal vertraagt. De aanbesteding van knooppunt Amstel is in het voorjaar van 2022 gestart met het opstellen van het inkoopplan en het aanbestedingsdossier. Het inkoopplan wordt, na besluitvorming over het al dan niet toevoegen van de Rozenoordbrug aan de scope van knooppunt Amstel, de komende periode uitgewerkt en afgerond. In november en december 2022 is het contractdossier gereviewed in het kader van de toets op het aanbestedingsdossier (10% versie). Uitkomst van de toets is dat de kwaliteit van het dossier voldoet. Het aanbestedingsdossier wordt de komende tijd verder uitgewerkt.

Pagina: Datum: Status:

14/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

3.4

Tunnel

Planning Werkzaamheden Contract

2022 – 2035 Realiseren tunnel A10 (Zuid en Noord) D&C-contract

Contractvoorbereiding In het afgelopen half jaar is verder gewerkt aan de voorbereiding van de aanbesteding. Op 1 september 2022 is een druk bezochte Industry Day georganiseerd waar het contract en de aanbestedingsstrategie zijn toegelicht aan potentiële gegadigden. Marktpartijen bleken terughoudend te zijn vanwege de complexiteit en het risicoprofiel van het project en zijn kritisch over deelname aan deze aanbesteding. Als vervolg hierop zijn 1-op-1 gesprekken met potentiële gegadigden gevoerd over mogelijke risico’s en de beheersing daarvan. Dit leidt tot aanpassing van de aanbestedingsstrategie zoals opgenomen in het inkoopplan. Deze zal daarom opnieuw aan de Tenderboard Zuidasdok worden voorgelegd in januari 2023. In het afgelopen half jaar is verder gewerkt aan het opstellen van de aanbestedingsdocumenten. Het projectteam heeft in november en december 2022 de toets op de 95%-versie van het aanbestedingsdossier doorlopen, waaruit een beperkt aantal aanbevelingen is gekomen. In december 2022 is nog een aantal expertreviews uitgevoerd waaronder een review door de landsadvocaat. De uitkomsten van alle toetsen kunnen tijdig (voor start aanbesteding) worden verwerkt. Ter voorbereiding op de aanbesteding wordt momenteel de projectraming naar actueel prijspeil geactualiseerd.

De start van de aanbesteding is, als gevolg van het uitblijven van besluitvorming over aanvullend budget, vertraagd. Deze vertraging is benut om het raakvlak OVT/Tunnel en de daarmee samenhangende bouwfasering verder uit te werken. Door aanpassing van de aanbestedingsstrategie, naar aanleiding van gesprekken met potentiële gegadigden, is de start van de aanbesteding verschoven van Q3 2022 naar Q2 2023. Raakvlakprojecten binnen kerngebied Zuidas Tijdens de werkzaamheden van de projecten OVT en Tunnel moet het station en het kerngebied daaromheen te allen tijde blijven functioneren. De eerder door ZuidPlus gehanteerde samenloop van werkzaamheden blijkt bij verdere uitwerking, vanwege de niet beschikbare werkruimte en de volgorde van de werkzaamheden, niet uitvoerbaar. De samenloop van werkzaamheden voor OVT en Tunnel wordt opnieuw uitgewerkt om tot een acceptabel evenwicht te komen tussen leefbaarheid, bereikbaarheid en projectvoortgang. Het OGO is op 25 oktober 2022 geïnformeerd over de bouwfasering en er is een advies gegeven over de te maken keuzes. In het OGO van 22 november 2022 is besloten om de bouw van de noordelijke tunnelbuis te laten starten in het centrum van Zuidas en de bouw van de zuidelijke tunnelbuis aan de randen te laten beginnen. Dit geeft Pagina: Datum: Status:

15/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

de benodigde werkruimte aan de bouwcombinatie voor OVT-2, maar brengt met zich mee dat de zuidelijke tunnelbuis ruim een jaar later beschikbaar komt. Hiermee is gekozen voor een meer realistische aanpak van de twee projecten OVT en Tunnel. De verschillende stakeholders zijn in deze afweging meegenomen. Beheerdersverklaringen Aan de beheerders van de toekomstige objecten binnen het project Tunnel is gevraagd de contractdocumenten, en dan met name de vertaling van klanteisen naar contracteisen, te reviewen. In het eerste kwartaal van 2023 moet dit leiden tot ondertekende beheerdersverklaringen. Planontwikkeling WTC-complex Een beslissing over de gedeeltelijke nieuwbouw van het WTC-complex is door CBRE met een jaar uitgesteld. De sloop en nieuwbouw van toren A van het WTCcomplex is, bij een gelijkblijvende planning van de bouw van de tunnel, niet meer mogelijk. CBRE onderzoekt nog wel de mogelijkheid van een renovatie van deze toren. Voor renovatie van de toren stelt Zuidasdok tot Q2-2027 ruimte beschikbaar. Zuidasdok blijft in gesprek met CBRE over de uitvoering van conditioneringswerkzaamheden. Beschikbare ruimte/werkterreinen De gemeente Amsterdam en Zuidasdok maken nadere afspraken over werkterreinen in het gebied tussen de Amstelveenseweg en de Europaboulevard.

De beschikbare ruimte is zeer beperkt en vraagt om een afweging tussen de bouw, werkterreinen, maar ook functies als fietsparkeerplekken, looproutes en de wens om de openbare ruimte in te richten. Het project Tunnel heeft inzichtelijk gemaakt dat ze circa 14.000 m2 aan werkterreinen in dit gebied nodig heeft. De gemeente Amsterdam heeft op dit moment circa 8.400 m2 beschikbaar. Met de gemeente Amsterdam worden aanvullende locaties onderzocht in de komende periode. Buiten het kerngebied heeft Tunnel circa 18.000 m2 aan werkterreinen nodig. Hiervan is circa 14.500 m2 beschikbaar. Er is inmiddels een overeenkomst met de gemeente Amsterdam over het gebruik van een werkterrein aan de Oude Haagseweg. Dit terrein zal gebruikt worden door de opdrachtnemers van de projecten knooppunt De Nieuwe Meer en Tunnel. 3.5

Programma

Ontwerp wijzigingstracébesluit (OwTB) en inpassing Tracébesluit in bestemmingsplan Voor Zuidasdok is een ontwerp wijzigingstracébesluit (OwTB) opgesteld. Voor knooppunt De Nieuwe Meer is het OwTB van belang voor het toepassen van grondkeringen, een kunstwerk in de A10 en het vervallen van een aantal ligplaatsen bij jachthaven De Nieuwe Meer. Voor Tunnel gaat het met name om een verlenging van het open gedeelte van de zuidelijke tunnel. Het OwTB is in november 2022 vastgesteld en ligt tot en met 10 januari 2023 ter inzage. Na het behandelen van de zienswijzen wordt het wijzigingstracébesluit vastgesteld en

Pagina: Datum: Status:

16/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

bekendgemaakt (planning juni 2023). Tegen dit besluit kan beroep worden ingesteld bij de Raad van State. In de realisatie is het wijzigingstracébesluit nodig, als juridische basis, voor het aanvragen van vergunningen. Het ontbreken van een vastgesteld wijzigingstracébesluit is als risico opgenomen in de top 10 programmarisico’s, vanwege het belang voor de reconstructie van knooppunt De Nieuwe Meer. De gemeente Amsterdam heeft voor de inpassing van het tracébesluit en voor door de gemeente bijbestelde geluidschermen een bestemmingsplan voorbereid voor het gebied aan weerszijden van de tunnelmonden. Het ontwerp van het bestemmingsplan is vrijgegeven en ligt tot en met 18 januari 2023 ter inzage.

Ontheffing Wet Natuurbescherming (soortenbescherming) De lopende aanvraag voor de Ontheffing Wet Natuurbescherming voor knooppunt De Nieuwe Meer is in september 2022 aangevuld met de door de RVO gevraagde informatie. In november 2022 is het ontwerpbesluit Ontheffing Wet Natuurbescherming afgegeven en deze heeft vervolgens van 23 november 2022 tot en met 4 januari 2023 ter inzage gelegen. Er zijn geen zienswijzen ingediend. Op 23 januari 2023 is het definitieve besluit genomen. Dit besluit zal van 2 februari tot en met 15 maart 2023 ter inzage liggen voor beroep.

Schadeclaims Er zijn in deze verslagperiode geen nieuwe schademeldingen voor Zuidasdok binnengekomen. Van de in totaal 28 ingediende schadeclaims zijn er 26 afgehandeld.

Verwervingsdossiers Er wordt gewerkt aan de definitieve afronding van een aantal verwervingsdossiers voor eigendomsveranderingen tussen verschillende opdrachtgevers. De verwachting was dat deze dossiers in 2022 afgerond zouden worden, maar door capaciteitsproblemen binnen Zuidasdok is dit niet gelukt. Het capaciteitsprobleem is inmiddels opgelost zodat voortvarend gewerkt kan worden aan de afronding van de dossiers in de eerste helft van 2023.

Pagina: Datum: Status:

17/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Hoofdstuk 4

Programmabeheersing 4.1 Scope In bijlagen 1 en 2 is een totaaloverzicht opgenomen waarin de scopewijzigingen (en eventuele aanvullende financiële bijdragen) sinds de bestuursovereenkomst van juli 2012 zijn vermeld.

Scopewijzigingen In de afgelopen periode is er één scopewijziging doorgevoerd:  Vervanging oplegging en voegen viaduct Overschiestraat op verzoek van RWS-WNN, die de kosten (3,8 M€) voor haar rekening neemt. 4.2 Planning In de verslagperiode is de planning en bouwfasering van verschillende onderdelen van Zuidasdok verder uitgewerkt. Het is gebleken dat de tot nu toe gehanteerde planning en fasering van OVT-1 zeer ambitieus is en onder druk staat van onder andere de strengere eisen aan hijswerkzaamheden, nieuwe inzichten over bestaande constructies en de voor het ontwerpproces benodigde tijd. Het raakvlak tussen OVT en Tunnel in het kerngebied is nader uitgewerkt en daarbij is gebleken dat de tot nu toe gehanteerde planning, die uitging van volledig parallelle uitvoering van beide tunneldelen en voldoende werkruimte, niet uitvoerbaar is. Het OGO heeft daarop besloten de bouw van de noordelijke tunnelbuis te laten starten in het centrum van Zuidas en de bouw van de zuidelijke tunnelbuis aan de randen te laten beginnen. Dit geeft de benodigde werkruimte aan de bouwcombinatie voor OVT-2 maar brengt met zich mee dat de zuidelijke tunnelbuis ruim een jaar later beschikbaar komt. Dit heeft geleid tot de verschuiving van een aantal samenhangende mijlpalen waarbij is gekozen voor een meer realistische aanpak van de projecten OVT en Tunnel.

De eindmijlpalen van Zuidasdok blijven binnen de afgesproken bandbreedtes. In het OGO van 18 november 2020 zijn voor Zuidasdok stuurmijlpalen met bandbreedtes vastgesteld. In de H-rapportage wordt de actuele deterministische stand van deze mijlpalen toegelicht. In tabel 1 is vermeld:  de stand van 31 juni 2022 (H1 2022)  de actuele stand per 31 december 2022 (H2 2022)  het verschil tussen deze en de vorige periode  de door het OGO vastgestelde bandbreedte In het afgelopen half jaar is mijlpaal 9 ‘Besluit lichten optie OVT-2’ gerealiseerd, binnen de afgesproken bandbreedte.

Pagina: Datum: Status:

18/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Mijlpaal

Programma 1 Integraal voorontwerp Zuidasdok gereed 2 Programma Zuidasdok gereed BDS2019 3 BDS2019 werkzaamheden gereed OVT-1 Bouw Brittenpassage 4 Start aanbesteding OVT-1 (OVT-2 mee als optie) 5 Start bouw OVT-1 6 Voorbouwlocaties treindekken zuidzijde vrij (Brittenpassage en Vivaldi) 7 Ingebruikname Brittenpassage en dubbelsporige aanlanding Noord/Zuidlijn op station Zuid 8 Project OVT-1 gereed OVT-2 Verbreding Minervapassage 9 Besluit lichten optie OVT-2 10 Start aanbesteding OVT-2 (als optie niet gelicht wordt) 11 Start bouw OVT-2 12 Ingebruikname verbrede Minervapassage 13 Project OVT-2 gereed Tunnel 14 Start aanbesteding Tunnel 15 Start bouw tunnel Zuid 16 Start bouw tunnel Noord 17 Ingebruikname tramstation Arnold Schönberglaan 18 Ingebruikname busstation Eduard van Beinumstraat 19 Ingebruikname tunnel Zuid en verbreding A10 Zuid (zuidbaan) 20 Ingebruikname tunnel Noord en verbreding A10 Zuid (noordbaan) 21 Project Tunnel gereed Knooppunt De Nieuwe Meer (KNM) 22 Start aanbesteding KNM 23 Start bouw KNM 25 Ingebruikname noordelijke parallelstructuur (PRR) en omklap S108 noord 26 Project KNM gereed Knooppunt Amstel (KNA) 27 Start aanbesteding KNA 28 Start bouw KNA 29 Project KNA gereed OVT-3 Koppen en plinten station 30 Besluit combineren 5e/6e spoor (derde perron) met OVT-

H1 2022

H2 2022

△H1 2022 -H2 2022 (Q's)

Vastgestelde bandbreedte

Q1 2020 Q1 2034

Q1 2020 Q3 2034

0 2

Q1 2020 2032-2036

Q3 2021

Q3 2021

0

Q4 2021

Q4 2020 Q2 2022 Q3 2023

Q4 2020 Q2 2022 Q3 2025

0 0 8

Q4 2020 Q2 2022 2023-2024

Q1 2026

Q1 2026

0

2025-2027

Q4 2026

Q4 2026

0

2025-2027

Q3 2022 Q2 2023 Q4 2025 Q3 2028 Q3 2028

Q3 2022 on hold Q4 2025 Q3 2028 Q3 2028

0 on hold 0 0 0

Q3 2022 Q1 2023 2025-2027 2028-2031 2028-2031

Q3 2022 Q3 2026 Q3 2026 Q3 2029 Q1 2030 Q3 2031

Q2 2023 Q1 2027 Q1 2027 Q1 2032 Q4 2030 Q4 2032

3 2 2 10 3 5

Q2 2022 2024-2027 2026-2029 2027-2031 2028-2031 2029-2034

Q1 2033

Q3 2033

2

2031-2035

Q1 2033

Q3 2033

2

2031-2035

Q2 2021 Q2 2024 Q3 2027

Q2 2021 Q2 2024 Q3 2027

0 0 0

Q2 2021 2023-2024 2026-2028

Q2 2030

Q2 2030

0

2028-2031

Q2 2023 Q3 2025 Q3 2030

Q3 2023 Q4 2025 Q4 2030

1 1 1

2023 2025-2026 2028-2033

Q1 2027

Q1 2027

0

2024-2028

Q1 2027 Q1 2028 Q3 2031 Q1 2033 Q1 2033 Q1 2034 Q1 2034 Q1 2034

Q1 2027 Q1 2028 Q4 2032 Q3 2033 Q2 2034 Q3 2034 Q3 2034 Q3 2034

0 0 5 2 5 2 2 2

2024-2028 2025-2029 2029-2034 2031-2035 2030-2036 2032-2036 2032-2036 2032-2036

3 Zuid

31 32 33 34 35 36 37 38

Besluit meenemen Dokdakpark in OVT-3 Noord Start aanbesteding OVT-3 Start bouw OVT-3 Zuid Start bouw OVT-3 Noord Koppen en plinten zuidzijde station Zuid gereed Koppen en plinten noordzijde station Zuid gereed Ingebruikname Vivaldipassage Project OVT-3 gereed

Legenda: groen = mijlpaal gerealiseerd; rood = mijlpaal buiten bandbreedte

Tabel 1 Mijlpalen Zuidasdok Mijlpaal 6 ’Voorbouwlocaties zuidzijde vrij (Brittenpassage en Vivaldi) is 8 kwartalen naar achter gegaan. De mijlpaal valt hierdoor 3 kwartalen buiten de bandbreedte. De uitloop heeft geen gevolgen voor de voortgang van OVT-1 of Pagina: Datum: Status:

19/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

voor de ingebruikname van de Brittenpassage of Vivaldipassage. De werkzaamheden voor het treindek Vivaldi zouden meeliften op een buitendienststelling van de Brittenpassage. Voor de werkzaamheden aan de Brittenpassage zijn 2 sporen buitendienst nodig, voor de Vivaldipassage 4 treinsporen. De werkzaamheden voor de Brittenpassage en Vivaldipassage zijn daarom losgekoppeld van elkaar. De werkzaamheden voor de Vivaldipassage worden herpland in een 4-sporige buitendienststelling in 2025. Er wordt nog onderzocht of de werkzaamheden eerder uitgevoerd kunnen worden. Mijlpaal 9 ‘Besluit lichten optie OVT-2’ is conform planning behaald. Er is besloten de doorgronding van OVT-2 op te starten met Bouwcombinatie Nieuw Zuid. De kans dat OVT-2 opnieuw aanbesteed moet worden, is daarmee sterk gedaald. Mijlpaal 10 ‘Start aanbesteding OVT-2 is daarom voorlopig on hold gezet. Mijlpaal 14 ‘Start aanbesteding Tunnel’ is 3 kwartalen verschoven. De mijlpaal valt buiten de in het OGO afgesproken bandbreedte. In Q3 ontstond uitloop doordat het besluit over het aanvullend budget van Zuidasdok uitbleef. De tijd is benut om de tunnelfasering uit te werken, met name het raakvlak met OVT. In Q4 is op basis van signalen uit de markt de aanbestedingsstrategie opnieuw tegen het licht gehouden.

Afhankelijk van de uiteindelijke strategie en het verloop van de aanbesteding zal later in het traject mogelijk (een deel) van deze vertraging terugverdiend kunnen worden. De uitloop van mijlpaal 14 ‘Start aanbesteding Tunnel’ werkt door in de realisatie van de tunnel en daarnaast hebben er meer wijzigingen plaatsgevonden. Ten eerste is de referentieplanning en –fasering uitgewerkt, waarbij met name mijlpaal 17 ‘Ingebruikname tramstation Arnold Schönberglaan’ en mijlpaal 18 ‘Ingebruikname busstation Eduard van Beinumstraat’ later uitkomen, doordat de daken van de tunnels later gereed zijn. Ten tweede is op 22 november door het OGO besloten om de bouw van de zuidelijke tunnelbuis in het centrum van Zuidas te starten als de werkzaamheden aan de Minervapassage afgerond zijn. Hierdoor is de ingebruikname van de zuidelijke tunnelbuis circa een jaar naar achter gegaan. Het resultaat is dat mijlpaal 19 ‘Ingebruikname tunnel Zuid en verbreding A10 Zuid (zuidbaan)’ 5 kwartalen naar achter gaat, en mijlpaal 20 ‘Ingebruikname tunnel Noord en verbreding A10 Zuid (noordbaan)’ 2 kwartalen. Het moment van ingebruikname van de noordelijke en zuidelijke tunnelbuis blijft binnen de bestuurlijke afspraken, waarbij de onzekerheid over de haalbaarheid nog groot is.

Dit komt onder andere door onzekerheden omtrent de kritische houding van de markt, de aanbesteding van Tunnel en de gevolgen van de oorlog in de Oekraïne. De mijlpalen van knooppunt Amstel zijn een kwartaal naar achter gegaan, doordat het besluit over de Rozenoordbrug is uitgesteld van het OGO van 22 november 2022 naar het OGO van 7 maart 2023.

Pagina: Datum: Status:

20/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

4.3 Financiën In deze paragraaf wordt ingegaan op de ontwikkelingen van de prognose eindstand, het budget en de budgetspanning van het programma. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de begrotingsartikelen 12 (Wegen) en 17 (Megaprojecten). Alle bedragen zijn inclusief BTW en worden weergegeven in miljoenen euro’s (M€). De standlijn is 31 december 2022 en het prijspeil is januari 2022, tenzij expliciet anders aangegeven. De weergave in M€ kan leiden tot afrondingsverschillen in de rapportageoverzichten. In het BO MIRT van 14 november 2022 is besloten tot het toekennen van aanvullend budget ter grootte van 1.468 M€ aan het programma Zuidasdok. Dit aanvullend budget is gebaseerd op de in de H1-2022 gerapporteerde budgetspanning (prijspeil januari 2022) en is inmiddels toegevoegd aan het budget van Zuidasdok. In december 2022 heeft tevens de definitieve gunning van knooppunt De Nieuwe Meer aan bouwcombinatie TriAX plaatsgevonden. Ten opzichte van de prognose in de eerste halfjaarrapportage 2022 is aanvullend 99 M€ benodigd voor deze gunning. Dit zal, zoals in het bestuurlijk overleg MIRT van november 2022 afgesproken, worden gedekt binnen de kaders van de procedurele en financiële afspraken over deze projecten2. Vooruitlopend op de toekenning van dit budget is er tijdelijk sprake van budgetspanning.

Ook Zuidasdok ontkomt niet aan de gevolgen van de extreme prijsstijgingen in de markt. Sinds de tweede helft van 2021 zijn de prijzen wereldwijd fors gestegen, als gevolg van Covid-19, een tekort aan bouwmaterialen, schaarste op de arbeidsmarkt en hoge energietarieven. Deze prijsstijgingen zijn tot en met januari 2022 verwerkt in de huidige raming (prijspeil januari 2022). De komende periode wordt de programmaraming herijkt op prijspeil 2023. Het totale budget Zuidasdok bedraagt per 31 december 2022 3.610 M€, dit was 2.138 M€ in de H1-2022 rapportage. De stijging van het budget (1.472 M€) is het gevolg de verwerking van het aanvullend budget (1.468 M€) en het budget van RWS-WNN voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden aan de Overschiestraat (4 M€). De prognose eindstand bedraagt per 31 december 2022 3.709 M€ (prijspeil januari 2022), dit was 3.606 M€ in de H1-2022 rapportage. De prognose eindstand is gestegen (103 M€), door verwerking van het aanbestedingsresultaat van knooppunt De Nieuwe Meer (99 M€) en het onderhoudswerkzaamheden aan de Overschiestraat (4 M€). De totale budgetspanning komt hiermee ultimo december 2022 uit op 99 M€. Dit zal, zoals

2

Zoals opgenomen in de brief Bestuurlijk overleg MIRT november 2022, kenmerk IENW/BSK-2022/271618

Pagina: Datum: Status:

21/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

in het bestuurlijk overleg MIRT van november 2022 afgesproken, worden gedekt binnen de kaders van de procedurele en financiële afspraken over deze projecten.

Prognose eindstand programma (PES) PES Totaal (mutatie 102,8 M€) De PES Totaal bedraagt per 31 december 2022 3.709 M€, dit was 3.606 M€ in de H1-2022 rapportage. De stijging van 103 M€ wordt verklaard door de volgende mutaties: PES ART 17 Zuidasdok (mutatie 52,0 M€)  Verwerking aanbestedingsresultaat knooppunt De Nieuwe Meer

52,0 M€

PES ART 12 Knooppunten (mutatie 50,8 M€)  Verwerking aanbestedingsresultaat knooppunt De Nieuwe Meer  Onderhoudswerkzaamheden Overschiestraat

47,0 M€ 3,8 M€

Prognose

2022 H1

Artikel 17 Artikel 12 Totaal Tabel 2

Mutatie

3.016

2022 H2 52

3.068

590

51

641

3.606

103

3.709

Mutaties Prognose (PES)

In grafiek 1. ‘Ontwikkeling Prognose Eindstand’, wordt de opbouw en ontwikkeling van de PES van Zuidasdok weergegeven tot en met de verslagperiode.

Grafiek 1

Pagina: Datum: Status:

Ontwikkeling Prognose (PES)

22/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Budget programma Budget totaal (mutatie 1.472,3 M€) Het totale budget Zuidasdok bedraagt per 31 december 2022 3.610 M€, dit was 2.138 M€ in de H1-2022 rapportage. Er is sprake van een stijging van 1.472 M€, die wordt verklaard door de volgende mutaties: Budget ART 17 Zuidasdok (mutatie 1211,7 M€)  Toewijzing aanvullend budget

1211,7 M€

Budget ART 12 Knooppunten (mutatie 260,6 M€)  Toewijzing aanvullend budget  Vervanging oplegging Overschiestraat

256,8 M€ 3,8 M€

Actueel Budget

2022 H1

Mutatie

2022 H2

Artikel 17

1.805

1.212

Artikel 12

333

261

594

2.138

1.472

3.610

Totaal Tabel 3

3.016

Mutaties Budget

In grafiek 2 - ‘Ontwikkeling Budget’, wordt de opbouw en ontwikkeling van het budget van Zuidasdok weergegeven tot en met de verslagperiode.

Grafiek 2

Ontwikkeling Budget

Ontwikkeling budget en prognose programma Het verschil tussen budget en prognose eindstand bedraagt 99 M€ bestaande uit 52 M€ budgetspanning op ART 17 Zuidasdok en 47 M€ budgetspanning op ART 12 Knooppunten. Bij de H1-2022 rapportage bedroeg deze 1.468 M€. Deze spanning

Pagina: Datum: Status:

23/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

bij de H1-2022 rapportage is met het aanvullend budget voor het programma Zuidasdok tot nul terug gebracht. Echter door verwerking van het aanbestedingsresultaat van knooppunt De Nieuwe Meer is een nieuwe spanning van 99 M€ veroorzaakt. Dit zal, zoals in het bestuurlijk overleg MIRT van november 2022 afgesproken, worden gedekt binnen de kaders van de procedurele en financiële afspraken over deze projecten. Omschrijving

2022 H1

Mutatie

2022 H2

Actueel Budget ART 17 Zuidasdok

1.805

1.212

3.016

Prognose ART 17 Zuidasdok

3.016

52

3.068

(1.212)

1.160

(52)

Actueel Budget ART 12 Knooppunten

333

261

594

Prognose ART 12 Knooppunten

590

51

641

(257)

210

(47)

(1.469)

1.370

(99)

Subtotaal Budgetspanning ART 17 Zuidasdok

Subtotaal Budgetspanning ART 12 Knooppunten Budgetspanning

Tabel 4

Mutaties Budgetspanning

In grafiek 3 - ‘Ontwikkeling Budgetspanning’, wordt de opbouw en ontwikkeling van de budgetspanning van Zuidasdok weergegeven tot en met de verslagperiode.

Grafiek 3

Pagina: Datum: Status:

Ontwikkeling Budgetspanning

24/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

Bijdragen financieringspartijen Het totaal aan bijdragen van financieringspartijen in het actuele budget bedraagt 3.610 M€. Bij de H1-2022 rapportage bedroeg dit 2.138 M€. De mutatie bedraagt 1.472 M€ aan budget en is hiervoor onder ‘Budget Programma’ toegelicht. Het actueel budget bedraagt 3.610 M€. De verdeling over de financieringspartijen is weergegeven in tabel 5 ‘Bijdragen financieringspartijen’. Hierbij wordt opgemerkt dat de verdeling van de aanvullende bijdrage van 303 M€ tussen gemeente Amsterdam en VRA voor de H1-2023 rapportage door beide partijen definitief gemaakt zal worden. Actueel Budget

Financiering/Bijdragen 2022 H1

Mutatie

2022 H2

1.197

909

2.106

439

303

742

87

-0

87

3 79

0

3 79

1.805 333 2.138

1.212 261 1.472

3.016 594 3.610

Rijk Gemeente Amsterdam / Vervoerregio Amsterdam Provincie Noord Holland Subsidies Bijdragen overige derden Subtotaal ART17 Zuidasdok Subtotaal ART12 Knooppunten Totaal programma ZAD

Tabel 5

Bijdragen financieringspartijen

Kasreeks bijdragen partijen In tabel 6 ‘Kasreeks Actuele Bijdragen’ zijn de afgesproken bijdragen opgenomen. Kasreeks bijdragen / Actueel budget

T/m 2021

Rijk Gemeente Amsterdam / Vervoerregio Amsterdam Provincie Noord Holland Subsidies Overige derden Subotaal ART17 Zuidasdok ART12 Knooppunten Totaal programma ZAD

Tabel 6

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028 ev

Totaal

368

59

93

143

197

135

218

892

2.106

113

35

45

50

62

57

71

309

742

57

30

-

-

-

-

-

-

87

3 1

0

-

-

-

-

1

78

3 79

541 55

124 6

138 9

193 50

260 80

192 79

290 79

1.279 236

3.016 594

596

130

147

243

340

271

368

1.515

3.610

Kasreeks Actuele Bijdragen

Realisatie uitgaven en verplichtingen In tabel 7 ‘Realisatie uitgaven en verplichtingen’ zijn de aangegane verplichtingen, de uitgaven en het resterende deel nog te verplichten weergegeven. (1) Realisatie projecten

Actueel Budget

(2)

(3)

(4=1-2)

Aangegane verplichtingen

Gedane Uitgaven

Nog te verplichten

2022 H2

2022 H1

Mutatie

2022 H2

2022 H2

2022 H2

Subotaal ART17 Zuidasdok ART12 Knoopunten

3.016 594

602 59

510 291

1.112 351

643 62

1.904 243

Totaal programma ZAD

3.610

661

801

1.462

705

2.148

Tabel 7

3

Realisatie uitgaven en verplichtingen3

Aangegane verplichtingen zijn inclusief nog te verrekenen vooraftrek BTW.

Pagina: Datum: Status:

25/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

4.4 Risico’s In deze paragraaf wordt de ontwikkeling van de risico’s binnen het programma Zuidasdok toegelicht. De hier benoemde risico’s betreffen gebeurtenissen die zich kunnen voordoen en dan impact hebben op de uitvoering van het programma. De risico’s zijn nog niet opgetreden en door het treffen van effectieve maatregelen wordt de kans van optreden en de mogelijke impact beperkt. De top 10 programmarisico’s van Zuidasdok ziet er als volgt uit: Positie H2 2022 1

Risico

Ontwikkeling t.o.v. H1 2022

Actuele geopolitieke / marktontwikkelingen (o.a. tekort aan bouwmaterialen en energie) leiden tot prijsstijgingen en druk op levertijden

=

2

De aanbesteding van de realisatiecontracten is mogelijk niet succesvol binnen de vigerende kaders

3

Er is mogelijk te weinig fysieke ruimte (werkterreinen) om het programma uit te voeren binnen de vigerende kaders

Nieuw

4

Krapte op de arbeidsmarkt leidt mogelijk tot beperkingen in de productie

Nieuw

5

De besluitvorming over het wijzigings-TB (onherroepelijk WTB) duurt langer dan voorzien waardoor vergunningverlening mogelijk niet tijdig kan plaatsvinden

6

Er ontstaat mogelijk spanning tussen het honoreren van wensen van stakeholders (adaptiviteit) en het stabiel houden van de scope (stabiliteit)

=

7

Er ontstaat mogelijk weerstand in de omgeving ten aanzien van hinder

=

8

Maatregelen hijsveiligheid hebben mogelijk grote impact op weg-, trein- en metroverkeer en de bebouwde omgeving

Nieuw

9

Er treden mogelijk onverwachte significante technische tegenvallers op in de uitvoering

=

10

Het comfortabel en veilig laten functioneren van de reizigers- en verkeersstromen binnen het programmagebied tijdens de realisatie vraagt mogelijk meer maatregelen dan verwacht

=

(Nw: nieuw risico, =: het risico is gelijk gebleven,

: het risico is gestegen,

: het risico is gedaald)

Tabel 8 Top 10 programmarisico’s

Er zijn sinds de H1 rapportage drie nieuwe programmarisico’s in de top-10 opgenomen. Dit gaat om de volgende risico’s, die hieronder worden toegelicht:  Er is mogelijk te weinig fysieke ruimte (werkterreinen) om het programma uit te voeren binnen de vigerende kaders;  Krapte op de arbeidsmarkt leidt mogelijk tot beperkingen in de productie;

Pagina: Datum: Status:

26/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR



Maatregelen hijsveiligheid hebben mogelijk grote impact op weg-, treinen metroverkeer en de bebouwde omgeving.

Het voormalig toprisico “De besluitvorming over het toekennen van aanvullend budget voor Zuidasdok neemt mogelijk te veel tijd in beslag” is vervallen nadat het aanvullende budget is toegekend. Daarnaast is het risicoprofiel van de risico’s “De coördinatie tussen de projecten vraagt meer aandacht dan verwacht” en “Er

zijn mogelijk onvoldoende werkvensters beschikbaar om het werk binnen het project OVT uit te kunnen voeren” gedaald door het treffen van effectieve beheersmaatregelen, waardoor ze niet meer tot de top-10 programmarisico’s behoren. Deze risico’s maken nog wel onderdeel uit van het risicodossier van Zuidasdok. Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen in de top 10 programmarisico’s van Zuidasdok ten opzichte van de H1 rapportage toegelicht: Risico 1: Actuele geopolitieke / marktontwikkelingen (o.a. tekort aan bouwmaterialen en energie) leiden tot prijsstijgingen en druk op levertijden Het risico ‘Actuele geopolitieke / marktontwikkelingen (o.a. tekort aan bouwmaterialen en energie) leiden tot prijsstijgingen en druk op levertijden’ blijft het toprisico van het programma Zuidasdok. Zuidasdok ervaart dagelijks de gevolgen van de huidige onzekere geopolitieke situatie en de daardoor ontstane tekorten aan bouwmaterialen en lange levertijden. Ook is er sprake van een hoge inflatie en hogere prijzen voor bouwmaterialen en energie en heeft Zuidasdok de komende jaren te maken met een tekort aan voldoende medewerkers zowel voor de eigen programmaorganisatie als bij aannemers en leveranciers. Deze onzekere omstandigheden zullen nog wel even aanhouden en zijn bepalend voor het hoge risicoprofiel van Zuidasdok met grote onzekerheden voor planning en kosten.

Inmiddels is een landelijke regeling opgesteld hoe om te gaan met extreme prijsstijgingen. Risico 2: De aanbesteding van de realisatiecontracten is mogelijk niet succesvol binnen de vigerende kaders Dit risico heeft een sterke samenhang met risico 1 “Actuele geopolitieke en marktontwikkelingen (o.a. tekort aan bouwmaterialen en energie) leiden tot prijsstijgingen en druk op levertijden”. Deze ontwikkelingen kunnen er voor zorgen dat de projecten Tunnel en knooppunt Amstel mogelijk door de markt als erg risicovol worden beschouwd en marktpartijen minder geïnteresseerd zijn in de uitvoering van deze projecten. Ook kan dit leiden tot hogere inschrijvingen en kunnen opleverdata, door langere levertijden van bouwmaterialen, als niet realistisch worden beschouwd. Bij het project Tunnel is tijdens de Industry Day van 1 september 2022 gebleken dat marktpartijen kritisch staan tegenover dit project. Marktpartijen zijn selectiever in projecten waarvoor ze inschrijven en terughoudend in het aangaan van meerdere grote contracten tegelijkertijd. Daarmee is dit risico gestegen in risicoprofiel. Om dit risico te beheersen bespreekt Zuidasdok met marktpartijen onder welke omstandigheden en met welk Pagina: Datum: Status:

27/39 31-12-2022 Definitief

Zuidasdok OPENBAAR

risicoprofiel zij geïnteresseerd zijn deel te nemen aan deze aanbestedingen. De aanbestedingsstrategie wordt hierop zonodig aangepast. Risico 3: Er is mogelijk te weinig fysieke ruimte (werkterreinen) om het programma uit te voeren binnen de vigerende kaders Voor het uitvoeren van de projecten binnen Zuidasdok, zijn er voldoende werkterreinen nodig voor het voorbereiden en uitvoeren van de werkzaamheden. Bij het verder uitwerken van de planning en bouwfasering is gebleken dat de beschikbaarheid van werkterreinen zeer kritisch is. Dit speelt met name in het kerngebied waar gebouwd wordt terwijl het kerngebied moet blijven functioneren. Zeker op het moment dat zowel OVT als Tunnel in uitvoering zijn vinden er gelijktijdig veel bouwwerkzaamheden plaats. Er zijn mogelijk onvoldoende bouwen werkterreinen beschikbaar als gevolg van de toch al krappe fysieke ruimte in het projectgebied. Ook zijn er zorgen over het tijdig beschikbaar zijn van de toegezegde werkterreinen omdat deze ook door andere projecten tijdelijk worden gebruikt. Daarmee is dit een nieuw risico in de programmarisico top-10. Met de gemeente Amsterdam wordt constructief overleg gevoerd over de mogelijkheden om meer bouw- en werkterreinen binnen en buiten tracebesluitgrenzen te vinden. Tevens wordt er overleg gevoerd met andere projecten die gebruik maken van werkterreinen over tijdelijk gebruik door Zuidasdok.