Bijlage 2 Halfjaarrapportage H1-2020_v1.1_definitief.pdf

Halfjaarlijkse rapportage Zuidasdok Periode: 1 januari t/m 30 juni 2020 Auteur: Vrijgave: Versie: Datum: Volgnr.: Status: Bestand:

Programmaorganisatie Zuidasdok Opdrachtgeversoverleg Zuidasdok 1.1 1-10-2020 16 Definitief ZDOK-1966948581-228

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding

4

1.1 1.2 1.3

4 4 4

Doel rapportage Leeswijzer Projectdoelstellingen

Hoofdstuk 2 Samenvatting

6

Hoofdstuk 3 Projectvoortgang

11

3.1 3.2 3.3 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.4.7 3.4.8 3.5

11 12 12 12 12 13 13 14 14 14 15 16 16

Bestuurlijke zaken Planologische procedures Schadeclaims Werk in voorbereiding Realisatiecontract ZuidPlus DO-OVT Werkhypotheses uitvoering Voorbereiding ‘afronding BDS 2019’ werkzaamheden Voorbereiding aanbestedingen Nevenopdrachtnemers Metro en Tram Verwervingen Vergunningen & conditionerende werkzaamheden Werk in uitvoering

Hoofdstuk 4 Projectbeheersing

18

4.1 4.1.1 4.1.2 4.2 4.2.1 4.2.2 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.3.5 4.4 4.5 4.6 4.7

18 18 18 18 18 19 20 20 21 22 23 23 25 27 27 28

Scope Scopewijzigingen Ontwikkelingen scope Planning Ontwikkelingen planning Mijlpaaldata Financiën Budget en bijdragen partijen Geactualiseerde prognose eindstand Realisatie en prognose uitgaven Realisatie en prognose bijdragen en ontvangsten Aangegane verplichtingen Risico’s Veiligheid Organisatie Kwaliteit

Hoofdstuk 5 Omgeving & Communicatie

29

5.1

29

Stakeholdermanagement

Zuidasdok VERTROUWELIJK

5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

Raakvlakprojecten Flankerende maatregelen Gezamenlijke communicatie Zuidas en Zuidasdok Publiekscommunicatie Media

30 32 34 34 35

Bijlagen

36

1. 2. 3.

36 39 40

Mutatieoverzicht scope en projectbudget Zuidasdok Mutatieoverzicht scope en projectbudget Knooppunten Stand van zaken aanbevelingen mw. Dekker

Financiering

Zuidasdok VERTROUWELIJK

44

Hoofdstuk 1

Inleiding 1.1 Doel rapportage Voorliggende rapportage betreft de reguliere halfjaarlijkse rapportage voor het project Zuidasdok (inclusief Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel). In verband met de ontwikkeling van project- naar programmastructuur deze verslagperiode zal in deze rapportage gedeeltelijk naar het project, en gedeeltelijk naar het programma worden gerefereerd. Deze rapportage is openbaar en heeft tot doel aan de opdrachtgevers verantwoording af te leggen over de voortgang van het programma Zuidasdok. Door middel van deze rapportage kunnen Raden, Staten en de bestuursraad van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat worden geïnformeerd over de voortgang van het programma. Vanwege het openbare karakter is deze rapportage tevens een informatiebron voor belanghebbenden en belangstellenden. Deze voortgangsrapportage heeft betrekking op de periode januari tot en met juni 2020. 1.2 Leeswijzer In paragraaf 1.3 zijn de projectdoelstellingen van het project beschreven die in principe vigerend zijn voor de gehele duur van het project. Deze zullen worden geactualiseerd in verband met de ontwikkeling van project naar programma. In hoofdstuk 2 worden de belangrijkste gebeurtenissen uit de betreffende verslagperiode samengevat. In hoofdstuk 3 wordt verantwoording afgelegd over de voortgang van het programma in de betreffende verslagperiode.

Hoofdstuk 4 geeft verantwoording over de projectbeheersing van het programma. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 verantwoording afgelegd over het omgevingsmanagement en de communicatie van het programma. 1.3 Projectdoelstellingen Op 9 juli 2012 hebben het Rijk, de Gemeente Amsterdam, de Vervoerregio Amsterdam en de Provincie Noord-Holland een voorkeursbeslissing genomen voor het project Zuidasdok. Deze is vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Zuidasdok van 9 juli 2012 en de Structuurvisie Zuidasdok. Voor de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel is in de Bestuursovereenkomst overeengekomen dat deze in een gecombineerde aanpak met het project Zuidasdok worden voorbereid en gerealiseerd, waarbij de aanpak van de knooppunten voor rekening en risico van het Rijk komt. De doelstellingen van het project Zuidasdok (inclusief de

Pagina: Datum: Status:

4/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel) zijn vastgelegd in de Structuurvisie Zuidasdok en zijn de volgende:

1. een internationale toplocatie als onderdeel van de regio en de stad Amsterdam; 2. een optimaal functionerend hoogwaardig verkeer- en vervoersnetwerk; 3. een hoogwaardig openbaar vervoersknooppunt met internationale allure en 4. een duurzame inpassing van de infrastructuur teneinde barrièrewerking te verminderen en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Aandachtspunt bij deze doelstellingen is een complete stad in elke fase van ontwikkeling. Het programma Zuidasdok behelst: 1. Het uitbreiden van de capaciteit en ontvlechting van de A10-zuid van knooppunt De Nieuwe Meer tot en met knooppunt Amstel, inclusief ondergrondse ligging ter hoogte van Zuidas, waarmee het doorgaande en het bestemmingsverkeer van elkaar wordt gescheiden in een hoofd- en een parallelrijbaan; 2. Een duurzame inpassing van de weginfrastructuur door het ondergronds situeren van de A10 ter hoogte van het centrumgebied van Zuidas, zodat ruimte ontstaat voor de openbaarvervoersterminal en het versterken van het centrummilieu van Zuidas; 3. De ontwikkeling van een hoogwaardige openbaarvervoersterminal (OVT) voor trein en metro, accommodatie groei treinverkeer en ruimtereservering voor een vijfde en zesde spoor (Derde perron); 4.

Een optimale inpassing van het regionale en stedelijke openbaar vervoer (metro, tram en bus) in de openbaarvervoersterminal, inclusief dubbelsporige aanlanding van de Noord/Zuidlijn; 5. De inrichting van de openbare ruimte met stadsstraten en pleinen, realisatie van fietsonderdoorgang ter hoogte van de RAI en inpassing van de A10 ten behoeve van de ruimtelijke kwaliteit en leefomgeving.

Pagina: Datum: Status:

5/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Hoofdstuk 2

Samenvatting Achtergrond voorgaande verslagperiodes Zoals in eerdere voortgangsrapportages is vermeld, is het project vanaf medio 2019 in een zorgelijke situatie aanbeland. De voortgang van het realisatiecontract met opdrachtnemerscombinatie ZuidPlus bleef achter op de planning. Dit uitte zich onder andere in vertraging in het ontwerpproces en het niet behalen van alle beoogde werkzaamheden in buitendienststellingen. Mede doordat daarmee ook de financiën opliepen, kwam de samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer stevig onder druk te staan. Op 12 juni 2019 liet ZuidPlus weten een deel van haar projectorganisatie te ontmantelen omdat een aantal door ZuidPlus gewenste besluiten (onder andere volledige vergoeding van de vertragingskosten voor de herijkingsfase) niet gehonoreerd konden worden door de opdrachtgevers. Naar aanleiding van de ontstane situatie is een aantal scenario’s uitgewerkt die door het opdrachtgeversoverleg ter besluit zijn voorgelegd aan het bestuurlijk overleg. Op 9 juli 2019 is in het bestuurlijk overleg bevestigd dat de capaciteitsverbetering van station Zuid prioriteit heeft waarvan de uitvoering reeds is gestart (BDS2019). Met ZuidPlus zijn afspraken gemaakt zodat werkzaamheden op en rond het station Amsterdam Zuid doorgang konden vinden, alsmede het maken van een definitief ontwerp voor de OVT.

Voor het vervolg van het project hebben de gezamenlijke opdrachtgevers besloten tot het voeren van gesprekken met ZuidPlus onder leiding van Prof. Dr. Ir. Hertogh. Daarnaast is besloten tot het verstrekken van een opdracht aan een gezaghebbende derde om een verkenning uit te voeren naar nut en noodzaak van de opgaven en naar mogelijke optimalisaties en versoberingen. De bestuurders hebben daartoe Mw. S.M. Dekker (Minister van Staat en oud-minister van VROM) aangesteld. Projectvoortgang deze verslagperiode

Bestuurlijke besluitvorming In het bestuurlijk overleg van 25 maart 2020 was het advies van Mw. Dekker en de uitkomst van het traject onder leiding van dhr. Hertogh beschikbaar en hebben de bestuurders besloten over het vervolg van het project Zuidasdok. Het advies van Mw. Dekker is in het bestuurlijk overleg omarmd. Het bestuurlijk overleg heeft de huidige scope en de doelstellingen van het project Zuidasdok herbevestigd.

Pagina: Datum: Status:

6/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Realisatiecontract ZuidPlus Op 17 februari 2020 is het door opdrachtnemerscombinatie ZuidPlus ingediende integraal voorontwerp geaccepteerd. Tevens is daarmee het definitief ontwerp van de tunnel- en brugtechnische installaties afgerond. Voor de voortzetting van de realisatie van het project Zuidasdok is op 25 maart 2020 door de gezamenlijke opdrachtgevers besloten tot het minnelijk beëindigen van het contract met de huidige aannemer ZuidPlus en het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok in hanteerbare deelpakketten. Er zijn gesprekken met ZuidPlus gevoerd om tot een minnelijke beëindiging te komen. Op 19 juni 2020 zijn de gemaakte afspraken vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Als onderdeel van de vaststellingsovereenkomst is besloten dat ZuidPlus alle ontwerp- en uitvoeringswerkzaamheden beëindigt, behoudens een aantal werkzaamheden die worden uitgevoerd in de (reeds geplande) buitendienststellingen in 2020 en 2021. De werkzaamheden die gepland stonden in de buitendienststelling in het pinksterweekend 2020 zijn voorspoedig verlopen. Conform de minnelijke beëindigingsafspraken met ZuidPlus, wordt het resterende werk afgerond in drie reeds geplande buitendienststellingen in 2021.

Organisatie Zuidasdok In lijn met de besluitvorming in het bestuurlijk overleg, is het project aan opdrachtgeverszijde anders georganiseerd. In deze verslagperiode is gewerkt aan de overgang van een project- naar een programmastructuur met vier verschillende deelprojecten. Hans Ruijter is benoemd tot programmadirecteur en heeft de taken van de voormalig projectdirecteur Hans Versteegen overgenomen. In deze verslagperiode is de wereld helaas getroffen door de COVID-19 (coronavirus) pandemie. Deze pandemie heeft verstrekkende gevolgen voor de maatschappij en beïnvloedt de gezondheidszorg, economie en alle facetten van de samenleving. Ook het programma Zuidasdok wordt door de gevolgen van de pandemie beïnvloed. Werken volgens de COVID-19 richtlijnen brengt beperkingen met zich mee. De buitendienststelling tijdens het pinksterweekend 2020 is, om aan de COVID-19 richtlijnen te kunnen voldoen, bijvoorbeeld uitgebreid met één dag aan de voorkant. In lijn met de richtlijnen vanuit de overheid, en geldende afspraken met moederorganisaties, werken de medewerkers van Zuidasdok zoveel mogelijk vanuit huis. Hiertoe is binnen Zuidasdok een aantal ICT-maatregelen getroffen, om dit ook te faciliteren. De kantooromgeving van Zuidasdok is inmiddels dusdanig aangepast dat medewerkers – indien noodzakelijk – conform de richtlijnen en op gepaste afstand van elkaar veilig kunnen werken.

Er wordt echter nog steeds gestimuleerd zo veel mogelijk vanuit huis te werken. Dit alles bemoeilijkt wel de transitie van project- naar programmaorganisatie, en het inwerken van nieuwe medewerkers. Wel kan gesteld worden dat de Zuidasdok medewerkers een uitzonderlijk aanpassingsvermogen laten zien, om de voortgang Pagina: Datum: Status:

7/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

in het programma zoveel mogelijk te behouden. Een eventueel vertragend effect laat zich lastig te voorspellen en/of kwantificeren. Voor de komende periode zal teamvorming en persoonlijk contact met medewerkers een belangrijk aandachtspunt blijven. Een wekelijks digitaal projectoverleg met de directie, is daarbij slechts één van de in te zetten middelen.

Voorbereiding aanbestedingen De voorbereidingen voor het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok zijn in gang gezet. Hiervoor is een tenderteam samengesteld. Op 26 juni heeft een openbare (online) marktconsultatie plaatsgevonden. Hierin is de markt geïnformeerd over het programma Zuidasdok en de onderdelen die opnieuw op de markt worden gezet. De opgehaalde inzichten worden meegenomen in de voorbereiding van de aanbestedingen. De marktconsultatie kon rekenen op grote interesse.

Scope In de afgelopen periode zijn geen scopewijzigingen besloten. De bestuurders hebben de huidige scope van het project Zuidasdok in het bestuurlijk overleg van 25 maart 2020 gezamenlijk herbevestigd.

Planning In de kamerbrief van 26 maart jl. is gemeld dat als gevolg van de noodzaak om het project in werkpakketten uit te voeren de totale realisatietijd van het project toeneemt. In de kamerbrief wordt gesteld dat er sprake is van een grote planningsonzekerheid, en dat de huidige verwachting is dat het laatste pakket in de periode 2032 - 2036 wordt opgeleverd. De planning op hoofdlijnen die is gebruikt voor de bestuurlijke besluitvorming d.d. 25 maart 2020, wordt momenteel verder uitgewerkt. Dit leidt in de tweede helft van dit jaar tot een nieuwe programmaplanning.

Financiën Uit het advies van Mw. Dekker volgt dat er geen verantwoorde versoberingen te vinden zijn. Mw. Dekker komt daarom met de aanbeveling eenmalig een extra bijdrage aan het project te doen ter dekking van de hogere projectkosten, met inbreng van alle partijen en buiten de bestaande bestuursovereenkomst. In de kamerbrief van 26 maart jl. is gemeld dat de omvang van het financieel tekort fors is en geschat wordt op een bedrag tussen de € 700 en € 1.000 mln (incl. BTW Rijksinfrastructuur). Rijk en regio zijn in gesprek om de meerkosten zorgvuldig te harden en over de invulling van het advies om een eenmalige extra budgetbijdrage te doen, buiten de Bestuursovereenkomst uit 2012 om. Het verwachte budgettekort zal in de komende periode nader gehard worden zoals verzocht door bestuurders. In de afgelopen periode is het budget voor het onderdeel Zuidasdok toegenomen met € 21,7 mln. tot 1.693,5 mln als gevolg van indexering van het budget met IBOI (1,658%). De beschikbare risicoreservering is in de afgelopen verslagperiode Pagina: Datum: Status:

8/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

per saldo afgenomen met € 62,4 mln. en bedraagt op dit moment € 176,0 miljoen (incl. BTW Rijksinfrastructuur). De onttrekking uit de risicoreservering is voor een groot deel toe te schrijven aan de contractwijzigingen en de vaststellingsovereenkomst voor de beëindiging van het contract met ZuidPlus. Het budget voor het onderdeel Knooppunten is in de afgelopen periode toegenomen met € 4,5 mln. tot € 315,5 mln., als gevolg van indexering van het budget. De beschikbare risicoreservering voor de Knooppunten is in de afgelopen verslagperiode afgenomen met € 11,8 mln. en bedraagt op dit moment € 30,6 mln. (incl. BTW). De mutatie houdt verband met de beëindigingsovereenkomst met ZuidPlus.

Risico’s Gegeven de bestuurlijke besluitvorming van 25 maart 2020 worden de projectrisico’s opnieuw beschouwd. De in deze rapportage gepresenteerde toprisico’s zijn geformuleerd op basis van de werkzaamheden als gevolg van de zorgvuldige harding van de kostenraming van Zuidasdok. Met de verdere invulling van de nieuwe programmatische aanpak zal dit risicodossier komende periode worden uitgewerkt met passende beheersmaatregelen en onderbouwde kwantificeringen. Het resultaat daarvan wordt in de volgende verslagperiode gepresenteerd. De belangrijkste risico’s voor het programma zijn als volgt: 1. 2. 3. 4.

5.

Raakvlakmanagement en systeemintegratie zijn – na het opknippen in werkpakketten – onvoldoende op orde. Er ontstaat weerstand in de omgeving t.a.v. hinder. Voortvarende doorstart biedt weinig tijd om tot gemeenschappelijke standpunten bij de verschillende opdrachtgevers te komen. Er ontstaat (mede als gevolg van de COVID-19 pandemie) te veel afstand tussen en binnen de directie en de projectteams, leidend tot inefficiëntie. Fouten in ontwerp en uitvoering. Het betreft zowel fouten van het programma als van de opdrachtnemers.

Deze risico’s worden nader toegelicht in hoofdstuk 4.4.

Omgevingsmanagement en communicatie Gezien de ontwikkelingen rondom het project Zuidasdok van het afgelopen halfjaar en de transformatie richting programma Zuidasdok is in de afgelopen verslagperiode contact gezocht met bewoners, belanghebbenden, bedrijfsleven en gebruikers van Zuidasdok. Dit ten behoeve van informatievoorziening en met als doel gebruikers/stakeholders actief te betrekken.

Pagina: Datum: Status:

9/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Gebruikers/stakeholders zijn geïnformeerd over de uitkomsten van het Bestuurlijk Overleg van 25 maart jl. en eind juni over de marktconsultatie ten aanzien van de komende aanbestedingen voor programma Zuidasdok. Vanuit (eind) gebruikers is over het algemeen enthousiast gereageerd op het advies van Mw. Dekker. Zowel ondernemers als bewoners hebben daarbij benadrukt dat het de verwachting is dat het project veel aandacht blijft geven aan het beperken van bouwhinder en aan bereikbaarheid. De totale realisatietijd neemt toe, wat het belang ervan voor hen vergroot. Daarnaast is de omgeving specifiek geïnformeerd over de afsluiting van metro- en treinspoor met Pinksteren vanwege werkzaamheden ten behoeve van de Brittenpassage en over de weekendafsluiting van de A10 zuid richting Schiphol ten behoeve van inspectiewerkzaamheden aan de noordelijke Schinkelbrug. Indachtig het advies van Mw. Dekker wordt vanuit de programmadirectie de komende jaren nadrukkelijk aandacht gegeven aan het nog meer betrekken van de (eind) gebruikers én het gezamenlijk uitdragen van het projectverhaal (nieuw elan). Doelstelling is een meer gebiedsgerichte aanpak (‘geen hek om het project’) en het creëren van co-eigenaarschap, waarbij sprake is van een open en samenwerkingsgerichte cultuur. Om hier invulling aan te geven zijn deze verslagperiode de eerste stappen gezet: 



Pagina: Datum: Status:

Om specifiek invulling te geven aan het betrekken van de reizigers (weg en OV) wordt op directieniveau vanuit de programmaorganisatie, naast de al bestaande gebruikersoverleggen, een gebruikersoverleg ingesteld waarin partijen welke de reizigers vertegenwoordigen samenkomen. Deelnemende partijen zijn NS, ProRail, GVB, VRA, MET, RWS-WNN en Stadsregie Amsterdam. Daarnaast is door de projectorganisatie een aanpak opgesteld waarmee invulling gegeven wordt aan het op te stellen projectverhaal (nieuw elan) van Zuidasdok. De aanpak omvat een reeks gesprekken uiteenlopend van projectmedewerkers tot bedrijfsleven tot vertegenwoordigers van de moederorganisaties. De reeks gesprekken staan gepland na de zomer.

10/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Hoofdstuk 3

Projectvoortgang 3.1

Bestuurlijke zaken

Deze paragraaf beschrijft welke bestuurlijke besluitvorming c.q. processen lopen met betrekking tot het project. In het bestuurlijk overleg van 25 maart 2020 hebben de bestuurders over het vervolg van het project Zuidasdok besloten. Middels een brief van de minister IenW d.d. 26 maart 2020 zijn de Tweede Kamer, gemeenteraad Amsterdam en Provinciale Staten en de Vervoerregio Amsterdam hierover geïnformeerd. Het advies van Mw. Dekker is in het bestuurlijk overleg omarmd. Het bestuurlijk overleg heeft de huidige scope en de doelstellingen van het project Zuidasdok herbevestigd.

Voor de voortzetting van de realisatie van het project Zuidasdok is besloten tot het minnelijk beëindigen van het contract met de huidige aannemer en het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok in hanteerbare deelpakketten. In de kamerbrief van 26 maart jl. is gemeld dat als gevolg van de noodzaak om het project in werkpakketten uit te voeren de totale realisatietijd van het project toeneemt. In de kamerbrief wordt gesteld dat er sprake is van een grote planningsonzekerheid, en dat de huidige verwachting is dat het laatste pakket in de periode 2032 - 2036 wordt opgeleverd. De planning op hoofdlijnen die is gebruikt voor de bestuurlijke besluitvorming d.d. 25 maart 2020, wordt momenteel verder uitgewerkt. Dit leidt in de tweede helft van dit jaar tot een nieuwe programmaplanning. Uit het advies van Mw. Dekker volgt dat er geen verantwoorde versoberingen te vinden zijn. Mw. Dekker komt daarom met de aanbeveling eenmalig een extra bijdrage aan het project te doen ter dekking van de hogere projectkosten, met inbreng van alle partijen en buiten de bestaande bestuursovereenkomst. In de kamerbrief van 26 maart jl. is gemeld dat de omvang van het financieel tekort fors is en geschat wordt op een bedrag tussen de € 700 en € 1.000 mln (incl. BTW Rijksinfrastructuur).

Rijk en regio zijn in gesprek om de meerkosten zorgvuldig te harden en over de invulling van het advies om een eenmalige extra budgetbijdrage te doen, buiten de Bestuursovereenkomst uit 2012 om. Het verwachte budgettekort zal in de komende periode nader gehard worden zoals verzocht door bestuurders. Voor een verdere toelichting van het advies en de reactie daarop, wordt verwezen naar het adviesrapport van Mw. Dekker d.d. 18 maart 2020, getiteld:

Pagina: Datum: Status:

11/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

“Voortvarend bouwen aan de toekomst” en de brief van de minister aan de Tweede Kamer d.d. 26 maart 2020. 3.2

Planologische procedures

Deze paragraaf beschrijft de voortgang van de planologische procedures die doorlopen moeten worden om het planologisch kader voor het project vast te stellen voorafgaand aan de feitelijke realisatie van het project. Op 15 augustus 2018 is het Tracébesluit (TB) Zuidasdok onherroepelijk geworden. Eerder is gerapporteerd dat op basis van de uitwerking van het voorontwerp en de uitkomsten van de verkeersveiligheidsaudit, er een aantal afwijkingen blijkt te zijn ten opzichte van het Tracébesluit. Als onderdeel van de doorstart van het project, zijn maatregelen om deze afwijkingen te herstellen weer in gang gezet. 3.3

Schadeclaims

Deze paragraaf beschrijft het proces m.b.t. ingediende schadeclaims bij het schadeloket dat daarvoor is ingericht. Het betreft schades m.b.t. planschade en nadeelcompensatie als ook schadeclaims die voortvloeien uit bouw gerelateerde werkzaamheden. Er zijn ultimo 30 juni 2020 in totaal 28 schadeclaims ingediend die momenteel afgehandeld worden onder de Beleidsregel nadeelcompensatie Infrastructuur en Waterstaat 2019. 26 claims voor nadeelcompensatie/planschade betreffen eigenaren en huurders van kantoorruimte in het gebouw Zuidcirkel (zie 3.4.7). Voor een aantal claims is advies gevraagd aan de Schadeadviescommissie Zuidasdok. Op grond van dit advies zullen de claims verder worden afgewikkeld. Inmiddels zijn er drie claims volledig afgerond en hebben twee andere indieners bezwaar gemaakt tegen het besluit. 3.4

Werk in voorbereiding

Deze paragraaf beschrijft de werkzaamheden en activiteiten die nodig zijn ter voorbereiding op de uitvoeringswerkzaamheden van het project. 3.4.1

Realisatiecontract ZuidPlus

Op 17 februari 2020 heeft de programmaorganisatie het door opdrachtnemerscombinatie ZuidPlus ingediende integraal voorontwerp geaccepteerd. Met deze acceptatie zijn er geen bezwaren om door te gaan naar de volgende (ontwerp)fase. Tevens is in deze verslagperiode het definitief ontwerp van de tunnel- en brugtechnische installaties door ZuidPlus opgeleverd, dat vervolgens door de programmaorganisatie geaccepteerd is. Na de bestuurlijke besluitvorming d.d. 25 maart 2020 (zie 3.1) zijn gesprekken met ZuidPlus gevoerd om tot een minnelijke beëindiging van het realisatiecontract te komen. Op 19 juni 2020 zijn de gemaakte afspraken vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Onderdeel hiervan zijn afspraken over welke lopende werkzaamheden nog afgerond worden door ZuidPlus. Als onderdeel van de

Pagina: Datum: Status:

12/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

vaststellingsovereenkomst is besloten dat ZuidPlus alle ontwerp- en uitvoeringswerkzaamheden beëindigt, behoudens de realisatie van fundaties/landhoofden en spoordragende dekken onder treinspoor 4 en metro spoor 1 ten behoeve van de Brittenpassage. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd in de (reeds geplande) buitendienststellingen in 2021.

3.4.2

DO-OVT

Op het moment van beëindiging van het contract met ZuidPlus, was het Definitief Ontwerp OVT (DO-OVT) voor 25-40% gereed. De programmaorganisatie Zuidasdok maakt onder eigen regie het definitief ontwerp voor de OVT (DO-OVT) verder af. Voor het uitwerken van het-OVT onder eigen regie, wordt gebruikt gemaakt van de kennis en expertise van het Ingenieursbureau Zuidasdok (IBZ), een combinatie van Arcadis en Witteveen+Bos, welke gezamenlijk sinds 2013 aan opdrachtgeverszijde verbonden is. Daarnaast is – om te voorkomen dat ontwerpkennis en kostbare tijd verloren gaat – door Zuidasdok en IBZ besloten om capaciteit in te zetten die voor de minnelijke beëindiging door ZuidPlus ingezet werd. Het gaat hier vooral om door ZuidPlus ingehuurde constructeurs, architecten en specialisten. Met ZuidPlus zijn afspraken gemaakt zodat alle beschikbare informatie en documentatie m.b.t. het DO-OVT, inclusief het BIM-model, door ZuidPlus is overgedragen. Deze overdracht van ZuidPlus naar Zuidasdok heeft echter wel tot enige vertraging (1 a 2 maanden) in het ontwerpproces geleid, doordat ZuidPlus eerder is gestopt met ontwerpen om de overdracht goed voor te bereiden. Ook moesten de digitale ontwerpen overgezet worden naar de systemen van Zuidasdok. Op dit moment is de verwachting dat het DO-OVT Q2 2021 gereed is.

De situatie met betrekking tot COVID-19 bemoeilijkt echter het uitwerkingsproces, waardoor gesteld kan worden dat deze datum haalbaar maar ambitieus is.

3.4.3

Werkhypotheses uitvoering

In het OGO van 4 maart 2020 is ingestemd met de volgende werkhypotheses die vervolgens in het bestuurlijk overleg van 25 maart 2020 zijn bekrachtigd:  Dubbelsporige aanlanding NZL: M2-spoor (metro) blijft gehandhaafd tijdens de realisatiefase waardoor een eerdere dubbelzijdige aanlanding van de Noord/Zuidlijn mogelijk wordt;  Metro stijgpunten 14 en 8: kleine verschuiving van het M2-spoor in noordelijke richting & uitbreiding noordelijke metroviaduct Parnassusweg;  Bouwfasering en layout metrosporen: verwijderen overloopspoor (M4o) ringlijn + inbrengen overloopwissels + aanpassing metrolayout oostzijde & aansluiting op emplacement;

Pagina: Datum: Status:

13/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK



Bouwfasering treinsporen/OVT: treindek spoor 1 (T1) en spoor 4 (T4) van de Brittenpassage direct op de definitieve plek leggen voor eerder en completer openstellen Brittenpassage.

Met deze optimalisaties wordt tevens een aantal belangrijke knelpunten van het (geaccepteerde) integraal voorontwerp opgelost.

3.4.4

Voorbereiding ‘afronding BDS 2019’ werkzaamheden

In Q1-2020 zijn na goed en intensief overleg tussen alle betrokken partijen vier weekenden in 2020 en 2021 afgestemd voor de resterende werkzaamheden en afronding van de BDS2019 werkzaamheden. Dit zijn de werkzaamheden die gepland stonden om in buitendienststellingen in 2019 door ZuidPlus te worden uitgevoerd, maar die vertraagd zijn. De werkzaamheden in het pinksterweekend (aanbrengen paalwapening en slopen laatste moot van de Amstelveenboog) zijn afgerond, zie 3.5. De volgende werkzaamheden zijn gepland voor 2021:  Pasen 2021 (vrijdag 2 t/m maandag 5 april) - maken landhoofden Brittenpassage dek T4 en M1  Zomer 2021 (vrijdag 20 t/m zondag 22 augustus) - inschuiven dek T4  December 2021 (zaterdag 4 t/m zondag 5 december) - inschuiven dek M1. Conform de afspraken met ZuidPlus (zie 3.4.1), maakt ZuidPlus deze werkzaamheden in 2021 af. Er wordt gezamenlijk met ZuidPlus en de beheerders nog onderzocht of de scope van de werkzaamheden voor het december 2021 weekend gecombineerd kunnen worden met de zomer 2021. Dit geeft een betere workflow voor ZuidPlus, is efficiënter en levert mogelijk minder reizigershinder op.

3.4.5

Voorbereiding aanbestedingen

De voorbereidingen voor het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok zijn in gang gezet. Hiervoor is een tenderteam samengesteld. Op 26 juni heeft een openbare (online) marktconsultatie plaatsgevonden. Hierin is de markt geïnformeerd over het programma Zuidasdok en de onderdelen die opnieuw op de markt worden gezet. De opgehaalde inzichten worden meegenomen in de voorbereiding van de aanbestedingen. De marktconsultatie kon rekenen op grote interesse uit de markt.

3.4.6

Nevenopdrachtnemers Metro en Tram

Een deel van de scope Zuidasdok bestaat uit werkzaamheden aan de metroinfrastructuur, die worden uitgevoerd door opdrachtnemers van Metro en Tram Amsterdam. Het gaat hierbij om werkzaamheden aan de ICT- en signaling & control systemen (ICT/S&C, de besturing van de metro, kaartverkoopautomaten, OV-Chipkaartpoorten, etc.). Deze deelscope wordt uitgevoerd door Metro & Tram, maar voor rekening en risico van Zuidasdok. Dit alles om de risico's van het werk aan de metrosystemen te beheersen en op die manier de veilige werking van het metrosysteem gedurende de hele looptijd van het project Zuidasdok.

Pagina: Datum: Status:

14/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

In deze verslagperiode zijn vanuit het projectonderdeel ICT/S&C Zuidasdok voorbereidende activiteiten uitgevoerd voor de buitendienststelling in het pinksterweekend. Tijdens deze buitendienststelling zijn componenten van het metrospoorbeveiligingssysteem verwijderd en weer teruggeplaatst. Er zijn geen configuratiewijzigingen nodig geweest. Na uitvoeren van de werkzaamheden in het pinksterweekend is de exploitatie van de metro weer op tijd gestart. Op het bestaande metronetwerk Amsterdam wordt een nieuw systeem voor seingeving en treinbeïnvloeding geïmplementeerd. Op de NoordZuid/lijn wordt al gereden met dit systeem, en op het bestaande net was de uitrol voorzien in het najaar van 2020. De COVID-19 pandemie heeft hier mogelijk een vertragende rol in. De exacte impact is afhankelijk van hoe lang de pandemie en maatregelen aanhouden en welke workarounds/veiligheidsmaatregelen er getroffen worden. Dit wordt nader onderzocht. Afhankelijk van het moment van uitrollen dient het oude systeem langer in stand te blijven en dienen er mogelijkerwijs ook aanpassingen aan dit oude systeem in 2021 te worden doorgevoerd. Onderzocht wordt wat de impact is op de werkzaamheden in het kader van Zuidasdok.

3.4.7

Verwervingen

Gebouw Zuidcirkel Op 15 augustus 2018 heeft de Raad van State uitspraak gedaan over de twee resterende beroepen over reflectie van geluid bij de Amstelbruggen en over veiligheid in de eindsituatie ter hoogte van gebouw De Zuidcirkel. Naar aanleiding van de eerdere tussenuitspraak zijn extra geluids- en veiligheidsmaatregelen met een wijzigingsbesluit (WTB) toegevoegd aan het Tracébesluit (TB). In de uitspraak van 15 augustus 2018 verklaarde de Raad van State de beroepen tegen dit WTB ongegrond. Het Tracébesluit is daarmee onherroepelijk geworden. Ten behoeve van de aanleg van de fly-over ter hoogte van Zuidcirkel, is op 11 februari 2020 het onteigeningsvonnis van de rechtbank ingeschreven in het Kadaster. Hiermee is de Staat eigenaar geworden van de tijdelijk en permanent benodigde percelen bij Zuidcirkel. Conform artikel 61 uit de Onteigeningswet, dienen de werkzaamheden binnen drie jaar na deze datum gestart te zijn. Aanvullend is in het kader van de minnelijke schikking met Zuidcirkel overeenstemming bereikt over de herinrichting van het terrein aan de achterzijde van Zuidcirkel. Over de grondwaarde van de onteigende twee perceelgedeelten, alsook de waarde van het tijdelijk door Zuidasdok benodigde perceelgedeelte bij teruglevering aan Zuidcirkel, is nog geen definitieve overeenstemming bereikt. De rechtbank is gevraagd om hier uitspraak over te doen.

De programmaorganisatie verwacht Pagina: Datum: Status:

15/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

hierover duidelijkheid in de tweede helft van dit jaar. Dit heeft geen consequenties voor de planning van de realisatie ter hoogte van deze locatie.

Overige verwervingsdossiers Aan de afronding van de overige verwervingsdossiers wordt gewerkt. Het betreft eigendomsveranderingen tussen de verschillende opdrachtgevers. De verwachting is dat al deze dossiers uiterlijk eind 2020 afgerond zijn.

3.4.8

Vergunningen & conditionerende werkzaamheden

Vergunningen In verband met de beëindiging van het realisatiecontract met ZuidPlus zijn verleende omgevingsvergunningen en watervergunningen door ZuidPlus overgedragen aan Rijkswaterstaat en ProRail, al naar gelang het projectonderdeel waarop een vergunning betrekking heeft. De verstrekte vergunningen zijn voor een bepaalde termijn verleend. Door de opgelopen vertraging in het project en de programmatische aanpak, worden sommige projectonderdelen op een later moment uitgevoerd dan tijdens de vergunningsaanvraag was voorzien. Dit kan gevolgen hebben voor de termijnen van de aangevraagde vergunningen. Aandachtspunt voor de komende tijd is om – waar van toepassing – een verlenging van de vergunningstermijn aan te vragen. Vereniging De Oeverlanden Blijven! heeft beroep aangetekend tegen de omgevingsvergunning verleend door de gemeente Amsterdam voor het realiseren van een werkterrein en het kappen van bomen langs de Oude Haagseweg en de Riekerweg. Het verweerschrift is opgesteld. De zitting vindt plaats in het derde kwartaal van dit jaar. De behandeling van het beroep conflicteert niet met de planning voor de realisatie.

Ecologie Eind maart is de ecoloog vanuit de gemeente Amsterdam begonnen met de ecologische veldinventarisatie. Dit jaar wordt ten behoeve van de nieuwe natuurwetvergunning, naast onderzoek naar vleermuizen en beschermde nesten van roofvogels, ook een ecologische quickscan uitgevoerd. 3.5

Werk in uitvoering

Deze paragraaf beschrijft de voortgang van de werkzaamheden die buiten in uitvoering zijn en daarmee zichtbaar voor de omgeving zijn Tijdens het pinksterweekend (vrijdag 29 mei t/m maandag 1 juni) is in een buitendienststelling de laatste moot van de Amstelveenboog gesloopt en zijn de fundatiepalen onder treinspoor 4 en metro spoor 1 ter plaatse van de Brittenpassage van wapening en beton voorzien. Dit laatste ten behoeve van de fundering van het tweede dakdeel van de nieuwe Brittenpassage.

Pagina: Datum: Status:

16/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Om aan de COVID-19 richtlijnen te kunnen voldoen is de buitendienststelling uitgebreid met één dag aan de voorkant (oorspronkelijk zou de BDS op zaterdag 30 mei beginnen). Zie voor een toelichting 4.5. Omdat tot 1 juni een beperkte dienstregeling reed, heeft de verlenging van de buitendienststelling geen impact op de dienstregeling gehad. Het werk is goed verlopen. Door de extra tijd kon gewerkt worden met onderlinge afstand, is de geplande productie gehaald en zijn de sporen tijdig in dienst gegeven.

Pagina: Datum: Status:

17/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Hoofdstuk 4

Projectbeheersing 4.1

Scope

Deze paragraaf beschrijft de actuele scope van het project. De scope beschrijft wat het project fysiek en functioneel gaat opleveren. In het bestuurlijk overleg van 16 december 2014 is de geactualiseerde scope ten opzichte van de bestuursovereenkomst juli 2012 vastgesteld als nieuwe baseline voor het project. De gemeenteraad van Amsterdam heeft hier op 11 juni 2015 mee ingestemd. Scopewijzigingen ten opzichte van deze baseline die in de verslagperiode zijn vastgesteld worden in deze paragraaf benoemd. In bijlage 1 en 2 is een totaaloverzicht opgenomen waarin de scopewijzigingen (en eventuele aanvullende financiële bijdragen) sinds de bestuursovereenkomst van juli 2012 zijn vermeld.

4.1.1

Scopewijzigingen

Er zijn in de afgelopen verslagperiode geen scopewijzigingen besloten.

4.1.2

Ontwikkelingen scope

Met de transitie van project naar programma inclusief deelprojecten en werkpakketten moeten de scopegrenzen van de verschillende werkpakketten opnieuw worden bepaald. Zo zal het voormalige projectonderdeel generiek en openbare ruimte ondergebracht worden in de verschillende werkpakketten. 4.2

Planning

In deze paragraaf worden de relevante ontwikkelingen van de projectplanning en belangrijke mijlpaaldata gerapporteerd. 4.2.1

Ontwikkelingen planning

Programmaplanning In de kamerbrief van 26 maart jl. wordt gesteld dat er sprake is van een grote planningsonzekerheid, en dat de huidige verwachting is dat het laatste pakket in de periode 2032 - 2036 wordt opgeleverd. De planning op hoofdlijnen die is gebruikt voor de besluitvorming, wordt momenteel verder uitgewerkt. Dit leidt in de tweede helft van dit jaar tot een nieuwe programmaplanning.

Voortgang realisatiecontract ZuidPlus Het op 18 december 2019 ingediende integraal voorontwerp is op 17 februari 2020 geaccepteerd, met een aantal bevindingen die in het definitief ontwerp meegenomen moeten worden. Het definitief ontwerp van de tunnel- en brugtechnische installaties is ingediend en geaccepteerd.

Pagina: Datum: Status:

18/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

De werkzaamheden voor het maken van het definitief ontwerp OVT (DO-OVT) zijn begin dit jaar gestart. Na de beëindiging van het contract met ZuidPlus, zijn de werkzaamheden met betrekking tot het DO-OVT overgedragen aan Zuidasdok (zie 3.4.1). In de kamerbrief van 23 juli 2019 wordt aangegeven dat opdrachtgevers de wens hebben uitgesproken om zo snel mogelijk de capaciteit van het station Amsterdam Zuid te verbeteren. De voorbereidingen voor de aanbesteding hiervan zijn in gang gezet. Op 26 juni heeft een openbare (online) marktconsultatie plaatsgevonden. De werkzaamheden die gepland stonden in de buitendienststelling in het pinksterweekend 2020 zijn voorspoedig verlopen (zie 3.5). Conform de minnelijke beëindigingsafspraken met ZuidPlus (zie 3.4.1), maakt ZuidPlus in 2021 nog een aantal werkzaamheden af die gepland zijn in drie buitendienststellingen (zie 3.4.3).

4.2.2

Mijlpaaldata

Voor de voortzetting van de realisatie van het project Zuidasdok is besloten tot het minnelijk beëindigen van het contract met ZuidPlus (zie 3.4.1) en het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok in hanteerbare deelpakketten. In de kamerbrief van 26 maart jl. is gemeld dat als gevolg van de noodzaak om het project in werkpakketten uit te voeren de totale realisatietijd van het project toeneemt. In de kamerbrief wordt gesteld dat er sprake is van een grote planningsonzekerheid, en dat de huidige verwachting is dat het laatste pakket in de periode 2032 - 2036 wordt opgeleverd. De planning op hoofdlijnen die is gebruikt voor de besluitvorming, wordt momenteel verder uitgewerkt.

Pagina: Datum: Status:

19/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

4.3

Financiën

In deze paragraaf wordt in de volgende subparagrafen ingegaan op de ontwikkelingen van het budget en de bijdrage van partijen, de prognose eindstand voor de projectkosten en de realisatie en prognose van uitgaven en ontvangsten in de tijd gezien. 4.3.1

Budget en bijdragen partijen

Onderstaande tabel laat de ontwikkeling van het budget zien ten opzichte van de halfjaarrapportage per 31 december 2019. Een chronologisch mutatieoverzicht van scope- en budgetmutaties vanaf de bestuursovereenkomst 9 juli 2012 is in bijlage 1 en 2 opgenomen.

Tabel 1 budget in € mln. (incl. BTW Rijksinfrastructuur) [0]

[1]

[2]

[3]=[1]+[2]

Projectonderdeel

Halfjaarrapportage H2-2019

Mutaties

Actueel 30-06-2020 H1-2020

pp 2019

pp 2020

OVT

389,2

5,2

394,4

A10 en tunnel

823,8

12,4

836,2

Generiek & openbare ruimte

182,6

1,7

184,3

Programmaorganisatie

276,2

2,4

278,6

1.671,8

21,7

1.693,5

311,0

4,5

315,5

1.982,8

26,2

2.009,0

Totaal Zuidasdok Totaal Knooppunten Totaal Zuidasdok & Knooppunten

Toelichting mutaties onderdeel Zuidasdok (zie bijlage 1 voor details) In de afgelopen periode is het budget voor het onderdeel Zuidasdok toegenomen met € 21,7 mln. als gevolg van indexering van het budget met IBOI (1,658%). Het budget van de beschikbare risicoreservering voor Zuidasdok is in de afgelopen verslagperiode per saldo afgenomen met € 62,4 mln. en bedraagt op dit moment € 176,0 miljoen (incl. BTW Rijksinfrastructuur). De onttrekking uit de risicoreservering is het gevolg van opgedragen contractwijzigingen aan ZuidPlus in de afgelopen verslagperiode, waaronder met name de vaststellingsovereenkomst voor de beëindiging van het contract met ZuidPlus.

Toelichting mutaties onderdeel Knooppunten (zie bijlage 2 voor details) Het budget voor het onderdeel Knooppunten is in de afgelopen periode toegenomen met € 4,5 mln. als gevolg van indexering van het budget met IBOI (1,658%). De beschikbare risicoreservering (budget) voor de Knooppunten is in de afgelopen verslagperiode afgenomen met € 11,8 mln. en bedraagt op dit moment € 30,6 mln. (incl. BTW en prijspeil 2020). De mutatie houdt verband met de beëindigingsovereenkomst met ZuidPlus.

Pagina: Datum: Status:

20/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Tabel 2 bijdragen partijen in € mln. sluitend op budget [0] Financierende partij per projectonderdeel

[1]

[2]

[3]=[1]+[2]

Halfjaarrapportage H2-2019

Mutaties

Actueel 30-06-2020 H1-2020

pp 2019 Rijk

pp 2020

1.120,4

13,8

1.134,2

Gemeente Amsterdam

225,0

2,8

227,8

Vervoerregio Amsterdam

169,1

2,1

171,2

Provincie Noord-Holland

82,9

1,3

84,2

subtotaal BOK-partijen

1.597,4

20,0

1.617,4

bijdragen derden: EU (TEN-T)

2,5

-

2,5

NS

70,7

1,6

72,3

ProRail

0,7

0,1

0,8

Overig

0,5

-

0,5

subtotaal derden

74,4

1,7

76,1

Totaal Zuidasdok

1.671,8

21,7

1.693,5

310,3

4,5

314,8

0,6

-

0,6

Rijk Gemeente Amsterdam Derden

0,1

-

0,1

311,0

4,5

315,5

1.982,8

26,2

2.009,0

Totaal Knooppunten Totaal Zuidasdok & Knooppunten

De onderbouwing van de mutaties is weergegeven in bijlage 1 en 2 van deze halfjaarrapportage.

4.3.2

Geactualiseerde prognose eindstand

Sinds de tweede halfjaarrapportage 2018 is de prognose eindstand, hangende de bestuurlijke besluitvorming over de trajecten Dekker en Hertogh, niet meer geactualiseerd en gerapporteerd in de voortgangsrapportages. Uit het advies van Mw. Dekker volgt dat er geen verantwoorde versoberingen te vinden zijn. Mw. Dekker komt daarom met de aanbeveling eenmalig een extra bijdrage aan het project te doen ter dekking van de hogere projectkosten, met inbreng van alle partijen en buiten de bestaande bestuursovereenkomst. In de kamerbrief van 26 maart jl. is gemeld dat de omvang van het financieel tekort fors is en geschat wordt op een bedrag tussen de € 700 en € 1.000 mln (incl. BTW Rijksinfrastructuur). Rijk en regio zijn in gesprek om de meerkosten zorgvuldig te harden en over de invulling van het advies om een eenmalige extra budgetbijdrage te doen, buiten de Bestuursovereenkomst uit 2012 om. Het verwachte budgettekort zal in de komende periode nader gehard worden zoals verzocht door bestuurders. Hierover zal in het tweede halfjaar van 2020 meer duidelijkheid zijn.

Pagina: Datum: Status:

21/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

In onderstaande tabel is ter herinnering de gerapporteerde prognose eindstand en budgetspanning van de tweede halfjaarrapportage over 2018 (stand per ultimo 2018) weergegeven.

Tabel 3 prognose kosten Zuidasdok en Knooppunten o.b.v. verwachtingswaarde in € mln. (incl. BTW Rijksinfrastructuur) – stand ultimo 2018 (2e halfjaarrapportage 2018) [0]

[1]

Projectonderdeel

Halfjaarrapportage H2-2018 pp 2018

OVT

406,0

A10 en tunnel

778,4

Generiek & openbare ruimte

186,9

Programmaorganisatie

339,2

Totaal prognose Zuidasdok

1.710,5

Δ Budget – Prognose Zuidasdok

-66,1

Totaal prognose Knooppunten

317,5

Δ Budget – Prognose Knooppunten

-12,1

Subtotaal prognose Zuidasdok & Knooppunten

2.028,0

Δ Budget – Prognose Subtotaal

-78,2

Totaal prognose Zuidasdok & Knooppunten

2.028,0

Δ Budget – Prognose Totaal

-78,2

4.3.3

Realisatie en prognose uitgaven

In tabel 4 zijn de gerealiseerde uitgaven en de prognoses per projectonderdeel weergegeven. Het totaal van deze tabel sluit aan op de prognose zoals in paragraaf 4.3.2 is weergegeven.

Pagina: Datum: Status:

22/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Tabel 4 realisatie en prognose uitgaven in € mln. Projectomschrijving OVT A10 en tunnel Generiek + inrichting OR Programmaorganisatie

t/m 2019 102,0 70,5 76,3 141,5

2020 31,0 33,8 13,7 19,0

2021 16,1 0,1 2,0 25,8

Later 256,9 674,0 94,9 152,9

Totaal 406,0 778,4 186,9 339,2

Totaal Zuidasdok

390,3

97,5

44,0

1.178,7

1.710,5

Knooppunten Nieuwe Meer en Amstel

41,4

14,5

0,4

261,2

317,5

431,7

112,0

44,4

1.439,9

2.028,0

84,0

14,5

0,4

261,2

360,1

347,6

97,5

44,0

1.178,7

1.667,8

Totaal Zuidasdok & Knooppunten Ten laste van Artikel 12 'Wegen' Ten laste van Artikel 17 'Megaprojecten'

Toelichting bij Tabel 4: De kasrealisatie over het eerste halfjaar 2020 bedraagt € 42,3 mln., dat is 38% van de – bijgestelde – kasprognose 2020. Hierin is de betaling van de vergoeding aan ZuidPlus in verband met de beëindiging van de overeenkomst nog niet verwerkt; deze betaling vindt plaats in het 3e kwartaal. De kasprognoses voor 2020 en 2021 zijn gebaseerd op de voorziene werkzaamheden in deze beide jaren waarbij rekening is gehouden met het beëindigen van het contract met ZuidPlus, en met de start van de nieuwe aanbesteding voor het onderdeel OVT. Voor de jaren na 2021 wordt in de tweede helft van 2020 een nieuwe prognose opgesteld.

4.3.4

Realisatie en prognose bijdragen en ontvangsten

In tabel 5 zijn de geplande bijdragen van de diverse financiers opgenomen, aansluitend op het actuele budget.

Tabel 5 realisatie en prognose bijdragen en ontvangsten in € mln. (prijspeil 2020) Partijen Bijdrage Rijk Bijdrage gemeente Amsterdam Bijdrage Vervoerregio Amsterdam Bijdrage provincie Noord-Holland EU-ontvangsten (TEN-T) Bijdragen derden Artikel 17 (Zuidasdok) Artikel 12 (Knooppunten) Totaal Zuidasdok & Knooppunten

t/m 2019 292,4 54,1 40,7 2,5 0,6 390,3 41,4 431,7

2020 48,9 4,8 3,5 28,1

97,5 14,5 112,0

2021 11,4 8,6 28,1

later 780,7 157,5 118,4 28,0

48,1 0,4 48,5

73,0 1.157,6 259,2 1.416,8

Totaal 1.134,2 227,8 171,2 84,2 2,5 73,6 1.693,5 315,5 2.009,0

Toelichting Tabel 5: Met provincie Noord-Holland is afgesproken dat in 2020 de eerste tranche van de drie jaarlijkse vaste termijnen voldaan zal worden.

4.3.5

Aangegane verplichtingen

In tabel 6 is zichtbaar welk bedrag aan verplichtingen is aangegaan ten opzichte van de vorige rapportage. Per 30 juni 2020 is in totaal € 1.573 mln. verplicht, ofwel 78% van het taakstellend budget. Na de rapportageperiode is de beëindiging van het contract met ZuidPlus geëffectueerd, waardoor de

Pagina: Datum: Status:

23/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

bijbehorende aangegane verplichtingen zijn vrijgevallen. Daarnaast is een beëindigingsvergoeding betaald aan ZuidPlus. De effecten daarvan op de verplichtingenstand zullen zichtbaar worden in de rapportage over het 2e halfjaar 2020.

Tabel 6 stand van de aangegane verplichtingen Projectonderdeel

Halfjaarrapportage H2-2019

Actueel 30-06-2020 H1-2020

Mutaties

OVT (incl. keersporen)

296,8

10,3

307,1

A10 en tunnel

683,0

9,9

692,9

Generiek & openbare ruimte

149,8

2,8

152,6

Programmaorganisatie

150,7

3,0

153,7

1.280,3

26,0

1.306,3

262,4

4,6

267,0

1.542,7

30,6

1.573,3

Totaal Zuidasdok Totaal Knooppunten Totaal Zuidasdok & Knooppunten

Pagina: Datum: Status:

24/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

4.4

Risico’s

In deze paragraaf wordt de ontwikkeling gerapporteerd van de belangrijkste (endogene) projectrisico’s en waar van toepassing exogene risico’s die niet door de programmaorganisatie beheerst kunnen worden. Gegeven de bestuurlijke besluitvorming van 25 maart 2020 worden de projectrisico’s opnieuw beschouwd. De in deze rapportage gepresenteerde toprisico’s zijn het resultaat van de uitgevoerde analyse ter onderbouwing van de onvoorziene kosten, als onderdeel van de zorgvuldige harding van de kostenraming van Zuidasdok (zie 4.3.2). Met de verdere invulling van de nieuwe programmatische aanpak zal dit risicodossier komende periode worden uitgewerkt. Het resultaat daarvan wordt in de volgende verslagperiode gepresenteerd. De belangrijkste risico’s voor het programma zijn als volgt: 1.

Raakvlakmanagement en systeemintegratie zijn – na het opknippen in werkpakketten – onvoldoende op orde.

Oorzaak: Het opknippen van de scope Zuidasdok is een risicobeperkende maatregel gegeven de complexiteit van het project. Echter, in de nieuwe situatie met meerdere pakketten wordt de rol van de opdrachtgever groter en ontstaat in potentie ook het opdrachtgeversrisico dat er niet goed wordt afgestemd. Het gaat dan bijvoorbeeld over de bouwfaseringsafstemming over verschillende werkpakketten in relatie tot verschillende planningen en opdrachtnemers. Beheersmaatregelen: Raakvlakmanagement wordt ingericht binnen het programma, daarnaast wordt raakvlakmanagement in de contractvoorbereiding meegenomen en wordt gestuurd op een robuuste planning (OG/ON). 2.

Er ontstaat weerstand in de omgeving t.a.v. hinder.

Oorzaken:  Er wordt meer hinder veroorzaakt dan voorzien, omdat de verwachtingen t.a.v. de verloop van het werk niet kunnen worden waargemaakt (er wordt bijvoorbeeld omwille van snelheid, meer hinder veroorzaakt dan voorzien).  Het veroorzaken van hinder wordt onbespreekbaar voor de omgeving, door aantrekkende verkeersbewegingen.  Er is onvoldoende rekening gehouden met verlies aan draagvlak van de gebruikers tijdens de realisatiefase.  Hindermaatregelen ten aanzien van bereikbaarheid blijken onvoldoende. Beheersmaatregelen: Sterk inzetten op omgevingsmanagement, met een aparte rol in de programmadirectie, waarbij het doel is gebruikers en stakeholders maximaal te betrekken en een open en Pagina: Datum: Status:

25/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

samenwerkingsgerichte cultuur te creëren. In de contractvoorbereiding worden realistische maatregelen om hinder te beperken voorgeschreven en in het budget is een reservering opgenomen ten behoeve van leefbaarheidsmaatregelen en tijdelijke mobiliteitsmaatregelen. 3.

Voortvarende doorstart biedt weinig tijd om tot gemeenschappelijke standpunten bij de verschillende opdrachtgevers te komen.

Oorzaak: Binnen het meervoudig opdrachtgeverschap kunnen de belangen van de opdrachtgevers strijdig zijn. O.a. gevolgen van tijdsdruk of COVID-19 kunnen de sturing van het programma onder druk zetten. Beheersmaatregelen: Met opdrachtgevers de governance evalueren. Tijdig escaleren bij niet eenduidige vragen van opdrachtgevers en investeren in de voorbereidende overleggen in de besluitvormingsketen. 4.

Er ontstaat (mede als gevolg van de COVID-19 pandemie) te veel afstand tussen en binnen de directie en de projectteams, leidend tot inefficiëntie.

Oorzaak: Er wordt op afstand gewerkt door COVID-19. Beheersmaatregelen: Binnen het programma veel aandacht besteden aan de samenwerking en zorgen voor persoonlijke aandacht voor medewerkers. 5.

Fouten in ontwerp en uitvoering. Het betreft zowel fouten van het programma als van de opdrachtnemers.

Oorzaken:  Het is een technisch ingewikkeld werk, met werkzaamheden in een drukke omgeving, fouten zijn hier inherent aan.  Door beperkt aantal werkvensters komt opdrachtnemer niet snel genoeg in een ‘flow’.  Voorbereidingstijd voor OVT staat onder tijdsdruk om de geplande buitendienststellingsmomenten in 2022 te halen. Beheersmaatregelen: Zorgen voor voldoende technische kwaliteit door te contracteren partijen hierop te selecteren, in te zetten op samenwerking als basis voor het OVT contract, externe toetsing te organiseren en voorbereid te zijn op tegenvallers.

Pagina: Datum: Status:

26/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

4.5

Veiligheid

In deze paragraaf wordt de voortgang beschreven over de borging van de veiligheid van de te realiseren systemen en objecten. In de realisatiefase wordt deze paragraaf uitgebreid met de voortgang van de veiligheid tijdens het bouwproces (veiligheid & gezondheid). Systeemveiligheid Geen noemenswaardige ontwikkelingen in deze verslagperiode.

Veiligheid en gezondheid Deze verslagperiode wordt op gebied van V&G vooral gekenmerkt door de verspreiding van COVID-19 en de beperkingen en maatregelen die dit voor het werk (binnen en buiten) met zich mee hebben gebracht. In lijn met de richtlijnen vanuit de overheid, en geldende afspraken met moederorganisaties, werken de medewerkers van Zuidasdok zoveel mogelijk vanuit huis. Hiertoe is binnen Zuidasdok een aantal ICT-maatregelen getroffen, om dit ook te faciliteren. De kantooromgeving van Zuidasdok is inmiddels dusdanig aangepast dat medewerkers – indien noodzakelijk – conform de richtlijnen en op gepaste afstand van elkaar veilig kunnen werken. Er wordt echter nog steeds gestimuleerd zo veel mogelijk vanuit huis te werken. De buitendienststelling tijdens Pinksteren was het belangrijkste, grootste en meest risicovolle uitvoeringsmoment van afgelopen half jaar. Ten behoeve van deze werkzaamheden (zie 3.5) zijn maatregelen afgesproken met en uitgewerkt door ZuidPlus. Deze maatregelen moesten verspreiding van COVID-19 maximaal beperken. Belangrijkste maatregel voor de werkzaamheden tijdens Pinksteren, was de invoering van een digitale manier van start-werk-instructie, omdat instructie op groepsniveau niet mogelijk was.

Ook is afgesproken met de betrokken partijen om de werkzaamheden met één dag te verlengen; dit omdat het werken op afstand van elkaar gevolgen had voor het aantal in te zetten medewerkers en daarmee de snelheid van werken. Er wordt met tevredenheid teruggekeken op het (veilig) verloop van deze werkzaamheden.

4.6

Organisatie

In deze paragraaf worden de ontwikkelingen gerapporteerd over de organisatie van het project. Dit behelst zowel de ontwikkelingen binnen als buiten de programmaorganisatie als de governance van het project. Op 25 maart zijn de moederbedrijven van ZuidPlus geïnformeerd over de uitkomsten van het bestuurlijk overleg Zuidasdok. Hierna zijn beide partijen in overleg getreden over de minnelijke beëindiging van het contract (zie 3.4.1). Per 19 juni 2020 is een vaststellingovereenkomst gesloten. Een groot deel van de organisatie van ZuidPlus is daarmee ontmanteld. Een beperkt deel van de

Pagina: Datum: Status:

27/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

ZuidPlus medewerkers werkt nog aan de afronding van werkzaamheden in buitendienststellingen in 2021 (zie 3.4.1 en 3.4.3) Voor de voortzetting van de realisatie van het project Zuidasdok is besloten tot het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok in hanteerbare werkpakketten, welke opgepakt worden in deelprojecten. In deze verslagperiode is gewerkt aan de overgang van een project naar een programmastructuur met vier verschillende deelprojecten inclusief bijbehorende projectteams: 1. Knooppunten 2. OVT 3. S&C/ICT 4. Tunnels Met de transitie van project naar programma met deelprojecten en werkpakketten moeten de scopegrenzen van de verschillende werkpakketten opnieuw worden bepaald. Zo zal het voormalige projectonderdeel generiek en openbare ruimte ondergebracht worden in de verschillende werkpakketten. Bij deze nieuwe programmastructuur past ook een andere aansturing: de rol van projectdirecteur heeft plaatsgemaakt voor die van programmadirecteur. Hans Ruijter, tevens programmadirecteur van SAA van Rijkswaterstaat, is benoemd tot programmadirecteur Zuidasdok, en heeft de taken van de voormalig projectdirecteur Hans Versteegen overgenomen. Zoals in 3.4.1 is beschreven, is besloten om capaciteit in te zetten die voor de minnelijke beëindiging door ZuidPlus ingezet werd. Voor deze nieuwe Zuidasdok collega’s, is een introductieprogramma aangeboden door het informatiecentrum .

In beperkte groepen, conform de richtlijnen, is hen een toelichting gegeven bij de maquettes en zijn deze collega’s rondgeleid door het projectgebied. Dit introductieprogramma wordt de komende tijd voortgezet. 4.7

Kwaliteit

In deze paragraaf wordt gerapporteerd over de ontwikkelingen over de opzet, inrichting en werking van het kwaliteitsmanagementsysteem van het project. Kwaliteitssysteem programmaorganisatie Zuidasdok Geen noemenswaardige ontwikkelingen in deze verslagperiode.

Kwaliteitssysteem ZuidPlus In verschillende audits in deze verslagperiode is geconstateerd dat vrijwel alle negatieve bevindingen uit eerdere toetsen met betrekking tot het kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) van ZuidPlus zijn opgevolgd.

Pagina: Datum: Status:

28/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

Hoofdstuk 5

Omgeving & Communicatie 5.1

Stakeholdermanagement

Informeren stakeholders Gezien de ontwikkelingen rondom het project Zuidasdok van het afgelopen halfjaar en de transformatie richting programma Zuidasdok is in de afgelopen verslagperiode contact gezocht met bewoners, belanghebbenden, bedrijfsleven en gebruikers van Zuidasdok. Dit ten behoeve van informatievoorziening en met als doel gebruikers/stakeholders actief te betrekken. In de afgelopen periode zijn stakeholders over een aantal onderwerpen geïnformeerd: - Ten eerste over een tweetal afsluitingen: 1) de afsluiting van metro- en treinspoor met Pinksteren vanwege werkzaamheden ten behoeve van de Brittenpassage en 2) een weekendafsluiting van de A10 zuid richting Schiphol ten behoeve van inspectiewerkzaamheden aan de noordelijke Schinkelbrug. - Daarnaast zijn stakeholders geïnformeerd over de uitkomsten van het Bestuurlijk Overleg van 25 maart jl. - Eind juni zijn stakeholders geïnformeerd over de marktconsultatie ten aanzien van de komende aanbestedingen voor programma Zuidasdok. Gezien de uitbraak van de COVID-19 pandemie is de informatie met name via mail, digitale bijeenkomsten en telefonisch overgebracht. Zo heeft Mw.

Dekker naar aanleiding van haar advies digitaal een toelichting gegeven aan de Zuidascommissie van de ORAM (hierin zijn de grote Zuidas-bedrijven vertegenwoordigd) en zijn digitale bijeenkomsten georganiseerd om de omgeving te informeren over de werkzaamheden met Pinksteren. Vanuit stakeholders en (eind)gebruikers is over het algemeen enthousiast gereageerd op het rapport van Mw. Dekker. Met name het bedrijfsleven is verheugd dat de scope in stand is gebleven en dat er niet versoberd gaat worden, hetgeen ten koste zou gaan van de kwaliteit. Wel is de verwachting vanuit zowel ondernemers als bewoners dat het project veel aandacht blijft geven aan het beperken van bouwhinder en aan bereikbaarheid. De totale realisatietijd van het project is toegenomen, wat het belang ervan voor hen vergroot.

Advies Dekker in relatie tot omgeving & communicatie Indachtig het advies van Mw. Dekker wordt vanuit de programmadirectie de komende jaren nadrukkelijk aandacht gegeven aan het nog meer betrekken van de (eind)gebruikers én het gezamenlijk uitdragen van het projectverhaal (nieuw Pagina: Datum: Status:

29/44 1-10-2020 Definitief

Zuidasdok VERTROUWELIJK

elan). Doelstelling is een meer gebiedsgerichte aanpak (‘geen hek om het project’) en het creëren van co-eigenaarschap, waarbij sprake is van een open en samenwerkingsgerichte cultuur. Om hier invulling aan te geven zijn deze verslagperiode de eerste stappen gezet: - De gebruikersoverleggen met de vertegenwoordigende bewonersorganisaties, bedrijfsleven en individuele bewoners worden voortgezet. Om specifiek invulling te geven aan het betrekken van de reizigers (weg en OV) wordt op directieniveau vanuit de programmaorganisatie ook een regulier gebruikersoverleg ingesteld waarin partijen die de reizigers (weg en OV) vertegenwoordigen samenkomen. Deelnemende partijen zijn NS, ProRail, GVB, VRA, MET, RWS-WNN en Stadsregie Amsterdam. - Daarnaast is door de programmaorganisatie in juni een aanpak opgesteld waarmee invulling gegeven wordt aan het op te stellen projectverhaal (nieuw elan) van Zuidasdok. De aanpak omvat een reeks gesprekken uiteenlopend van projectmedewerkers tot bedrijfsleven tot vertegenwoordigers van de moederorganisaties. De gesprekken zijn gericht op het uitdiepen van het elan van Zuidasdok en het vormgeven van het projectverhaal van Zuidasdok voor de komende jaren. De reeks gesprekken staan gepland na de zomer.

Ten aanzien van co-eigenaarschap beoogt de programmaorganisatie ook met de beheerders van toekomstige onderdelen van het project een intensieve relatie te behouden en hen meer te betrekken. Dit geldt voor RWS, ProRail, MET, V&OR en Waternet. Tot slot heeft de programmaorganisatie ook aandacht voor de verbetering van de tijdelijke situaties voor stakeholders. Een voorbeeld is het onderzoek in opdracht van de VRA naar mogelijke optimale oplossingen voor een tijdelijke eindhalte voor de Amsteltram waar de programmaorganisatie Zuidasdok aan meewerkt. Actuele stand van de aanbevelingen van Mw. Dekker is opgenomen in bijlage 3. 5.2

Raakvlakprojecten

Werkterreinen Als gevolg van de minnelijke beëindiging van het contract met ZuidPlus, komen alle werkterreinen weer in beheer van Zuidasdok. Met uitzondering van twee werkterreinen ter hoogte van het station Amsterdam Zuid, te weten de werkterreinen Britten en Spoorslagsloot. Beide werkterreinen zijn nodig voor de buitendienststellingen in 2021 die nog worden uitgevoerd door ZuidPlus (zie 3.4.1).