Bijlage 2 - concept investeringsnota.pdf

Concept Investeringsnota Stadscentrum Osdorpplein fase 2 Inspraakversie oktober 2022

2

Inhoud 1. Inleiding

5

1.1 Doel en status 1.2 Vernieuwing Stadscentrum Osdorpplein: van fase 1 naar fase 2

5 5

2. Samenvatting concept stedenbouwkundig plan 

9

2.1 Visie en ambities 2.2 Programma Fase 2 2.3 De Nieuwe Meervaart  2.4 Hoogwaardige en duurzame openbare ruimte 2.5 Verkeer en mobiliteit 2.6 Beeldkwaliteit

9 16 18 24 24 25

3. Ontwikkelstrategie 

26

3.1 Uitgangspunten ontwikkelingsstrategie26 3.2 Fasering en ontwikkelvelden 28

4. Planning en proces 

30

4.1 Planning en fasering op hoofdlijnen 4.2 Juridisch-planologische strategie 4.3 Uitvoering

30 30 32

5. Participatie, consultatie en communicatie 

34

5.1 Participatie bewoners 5.2 Consultatie eigenaren en erfpachters 5.3 Vervolg

34 36 36

6. Organisatie

37

7. Financiën

38

3

4

1. Inleiding 1.1 Doel en status Deze concept investeringsnota met bijbehorend concept stedenbouwkundig plan beschrijft het plan voor en de aanpak van fase 2 van de verdere transformatie van winkelgebied Osdorpplein naar een stedelijk centrumgebied voor Nieuw-West. De gemeente werkt daarmee toe naar de volgende stap in de ontwikkeling van dit project: een besluit door de gemeenteraad om tot uitvoering over te gaan van een eerste deel (fase 2a) van de plannen voor fase 2. Daartoe worden de kaders ter vaststelling voorgelegd waarbinnen de uitvoering moet plaatsvinden: het concept stedenbouwkundig plan, de investeringsbegroting en de werkwijze van de gemeente. In de concept investeringsnota komen de kosten aan de orde, de planning, de projectorganisatie en het (vervolg)proces. De ruimtelijke uitwerking staat in het concept stedenbouwkundig plan. De concept investeringsnota bestrijkt een periode van ongeveer 10 jaar (2023-2033), fase 2a, met een doorkijk naar mogelijke plannen voor fase 2b (vanaf 2028). Fase 2b omvat de ontwikkelvelden aan de noordzijde van het plangebied en infrastructurele ingrepen die de komende jaren worden onderzocht in het kader van de Mobiliteitsstudie. Voor fase 2b zal over enkele jaren apart een inspraaktraject en besluitvorming plaatsvinden.

Fase 1 Fase 2 Fase 2a Fase 2b

Fase 1 en fase 2 projectgebied stadscentrum Osdorpplein

1.2 Vernieuwing Stadscentrum Osdorpplein: van fase 1 naar fase 2 In 2005 is het Vernieuwingsplan voor het Osdorpplein en omgeving vastgesteld. Een bijgewerkte versie werd in 2013 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit was de eerste stap van de ontwikkeling van wijkwinkelcentrum Osdorpplein naar een stedelijk centrumgebied voor Nieuw-West: Stadscentrum Osdorpplein. Deze transformatie is in volle gang. Wegens het succes van deze transformatie, is besloten om ook voor aangrenzende delen een plan te maken, onder de naam Stadscentrum Osdorpplein fase 2.

N Fase 1 Fase 1 is het gebied dat in het kader van het Vernieuwingsplan 2013 onder handen is genomen. Deze fase beslaat het centrale en zuidelijke deel van het stadscentrum en is voor een groot deel gerealiseerd. Er zijn zo’n 1.400 nieuwe woningen opgeleverd. Er zijn nieuwe voorzieningen gekomen zoals de Westmarket, het Zorgplein en de BuurtHub. Het nieuwe stadsloket is bijna klaar. De plek van het voormalige stadsdeelkantoor is bestemd voor het multifunctionele stedelijke gebouw de Mix, één van de laatste bouwprojecten van fase 1. Hier komen woningen, kantoren, winkels, horeca en het Verhalenhuis, een nieuw kunst- en cultuurcentrum met onder meer een

5

bibliotheek, Oxville Cinema, radiostation FunX en El Hizjra, centrum voor Arabische kunst en cultuur. Dit bouwproject wordt naar verwachting eind 2025 begin 2026 opgeleverd. De openbare ruimte wordt de komende jaren verder onder handen genomen. Hiermee is al een stevig begin gemaakt: de weg van Tussen Meer naar Meer en Vaart is verdwenen en parkeervelden rond het winkelcentrum hebben plaatsgemaakt voor woongebouwen met een levendige plint en ondergrondse parkeergarages. De bestrating in de openbare ruimte van het winkelgebied en de omliggende straten is vervangen door een betonsteen met composiet topping, in uitstraling vergelijkbaar met natuursteen. Straten en pleintjes kregen meer groen. Het parkeren op straat heeft plaats gemaakt voor de voetganger, fietser en voor het verbeteren van de verblijfskwaliteit. In de komende jaren zullen de bruggen over de Nieuwe Osdorpergracht worden gebouwd en vervolgens zal de gracht zelf worden gegraven.

Een veel besproken en in het oog springend bouwproject van fase 2 is de komst van een nieuw gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas.

De Nieuwe Meervaart De Meervaart is uit zijn jasje gegroeid. Het gebouw voldoet ook niet meer aan de huidige technische eisen. In juli 2020 heeft de gemeenteraad het besluit genomen dat de Meervaart een nieuw onderkomen krijgt. Hierbij is als locatie de zuidwestoever van de Sloterplas bepaald, de zogenaamde waterlocatie. We hebben onderzocht wat binnen de waterlocatie de beste plek is, zoals de gemeenteraad heeft gevraagd. Daarbij is rekening gehouden met de wensen en reacties van de deelnemers aan de participatiebijeenkomsten in 2020 en 2021. In samenhang met dit nieuwe gebouw worden de oevers van de Sloterplas verbeterd bij Meer en Vaart en Lelylaan. Doordat de Meervaart op de huidige locatie verdwijnt ontstaat op die plek ruimte voor herontwikkeling. Ook dat is onderdeel van fase 2a.

Fase 2 Fase 2 gaat over de westelijke, noordelijke en oostelijke randen van het gebied. Ambitie is onder meer om het winkelgebied Osdorpplein te verlevendigen. De gesloten gevels aan de buitenkant van het winkelcentrum worden open en uitnodigend. Daarmee wordt het naar binnen gerichte (winkel) centrum als het ware naar buiten gekeerd. De huidige stenige, gesloten randen krijgen levendige en vriendelijke gevels, en maken het aantrekkelijker voor bewoners en bezoekers. Veel vastgoedeigenaren willen hun gebouwen moderniseren in lijn met deze voorstellen. Het nieuwbouwprogramma omvat ongeveer 125.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) wonen (zo’n 1.250 woningen) en ongeveer 70.000 m2 voor (maatschappelijke) voorzieningen, kantoren, bedrijvigheid, detailhandel en horeca.

1.3 Inspraak en besluitvorming Met de publicatie van deze concept investeringsnota en concept stedenbouwkundig plan zetten we de volgende stap in de gemeentelijke planontwikkeling: de inspraak. Belangstellenden krijgen zes weken de gelegenheid om op het plan te reageren. Na sluiting van de inspraaktermijn verzamelen we alle reacties in een nota van beantwoording waarin we aangeven wat we wel en niet kunnen aanpassen in de plannen. We leggen de aangepaste plannen voor aan het college van burgemeester en wethouders (B&W). Uiteindelijk neemt de gemeenteraad naar verwachting in het tweede kwartaal van 2023 een besluit.

6

1.4 Leeswijzer en bijlagen In hoofdstuk 2 staat een samenvatting van het concept stedenbouwkundig plan voor Stadscentrum Osdorpplein fase 2. In de visie en ambities komen de verschillende ruimtelijke thema’s en de bouwkundige ingrepen aan de orde. In hoofdstuk 3 wordt de ontwikkelstrategie beschreven; de aanpak om het stadscentrum verder te transformeren naar een gebied met een hoogstedelijk, woon-, werken verblijfsmilieu. In hoofdstuk 4 bespreken we de planning en de juridisch planologische strategie. In hoofdstuk 5 staat een chronologisch overzicht van de participatie-activiteiten van de afgelopen jaren. We gaan in op de consultatie met eigenaren en erfpachters in het ontwikkelgebied en wat de vervolgstappen zijn voor inspraak en besluitvorming over deze concept investeringsnota. Hoofdstuk 6 behandelt de organisatie van het project Stadscentrum Osdorpplein fase 2. Tot slot in hoofdstuk 7 de financiën, waar wordt beschreven welke investeringen en opbrengsten er zijn gemoeid in fase 2a en fase 2b van de vernieuwing van Stadscentrum Osdorpplein. Zoals aangegeven wordt fase 2b nog verder uitgewerkt en worden voor fase 2b nog geen financiële besluiten voorgelegd. De financiële doorrekening fase 2b is dan ook voorlopig.

Bij deze concept investeringsnota horen de volgende bijlagen die ook ter inspraak worden voorgelegd, • c oncept stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein fase 2 d.d. 11 oktober 2022 • P  articipatieverslag Stadscentrum Osdorpplein fase 2 d.d. 11 oktober 2022

7

8

2. Samenvatting concept stedenbouwkundig plan Het concept stedenbouwkundig plan Stadscentrum Osdorpplein fase 2 beschrijft de voorgenomen ruimtelijkprogrammatische ontwikkeling en de ruimtelijke kwaliteit van de te vernieuwen bebouwing en de openbare ruimte in Stadscentrum Osdorpplein. Het schetst de ambities en contouren voor de doorontwikkeling van het Osdorpplein voor het fase 2-gebied voor de komende 15 jaar. Fase 2a is het eerst aan de beurt. Voor fase 2b wordt in het concept stedenbouwkundig plan alvast een doorkijk gegeven. Alle elementen van de vernieuwing worden in het concept plan beschreven, zoals de kavels met de bebouwing, het groen, sport- en speelplekken, de wegen, de parkeerplaatsen en het water. Voor fase 2b moeten nog (verkeers)onderzoeken worden gedaan en volgt nog een apart inspraak- en besluitvormingstraject. In dit hoofdstuk vatten we het concept stedenbouwkundig plan samen. Het volledige concept stedenbouwkundig plan is een bijlage bij deze concept investeringsnota.

2.1 Visie en ambities Visie

In deze visie wordt verder aangestuurd op meer woningbouw, het vergroenen en verduurzamen van de stad. Dat is precies waar de vernieuwing van Osdorpplein tot compleet stadscentrum voor staat: een bruisend, goed functionerend, toekomstbestendig en modern stadscentrum met een Amsterdamse uitstraling en met een veelheid aan functies en voorzieningen, dat een belangrijke impuls is voor stadsdeel Nieuw-West. Het nieuwe gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas past goed bij deze ontwikkeling.

1. Doorgroei naar een volwaardig, eigen en uitnodigend stadscentrum De doorgroei van Osdorpplein tot een compleet stadscentrum is mogelijk door het toevoegen en mengen van woningen en andere functies en door het vergroten van het centrumgebied. Dit gebeurt deels door de herontwikkeling van een deel van de bestaande gebouwen naar hoogstedelijke bebouwing (compact ruimtegebruik voor woningen en meer). Verder worden de dichte achterkanten van bestaande gebouwen aangepast door er uitnodigende, open voorkanten van te maken.

Ambities De ambities voor (door)ontwikkeling van Stadscentrum Osdorpplein zijn: 1. Doorgroei naar volwaardig, eigen en uitnodigend stadscentrum; 2. Ontwikkeling nieuw gebouw Meervaart in Sloterplas en verbetering Sloterplas oevers; 3. Ontwikkeling hoogwaardige en groene openbare ruimte; 4. Autoluwe openbare ruimte: voetganger, fietser en OV krijgen de ruimte; 5. Duurzame gebiedsontwikkeling.

Met de vernieuwing van Osdorpplein van een winkelgebied naar een toekomstbestendig stadscentrum wordt in fase 2 voortgeborduurd op de doelen en ruimtelijk-programmatische uitgangspunten van fase 1. De Omgevingsvisie Amsterdam 2050, vastgesteld op 8 juli 2021 door de gemeenteraad, bekrachtigt de (door)ontwikkeling van winkelgebied Osdorpplein tot Stadscentrum Osdorpplein. Amsterdam breidt uit met drie stadskernen in Nieuw-West, Zuidoost en Noord.

9

7 - Themakaart globale zonering functies In het Stadscentrum Osdorpplein onderscheiden we vier functie-zones: 1. Winkel- en horecagebied: centraal gelegen langs Tussen Meer-‘Lammetjesplein’-Meer en Vaart; 2. Cultuur, ontspanning, recreatie en horeca: aan de oostelijke randzone langs Meer en Vaart en Sloterplas; 3. Een mix van wonen en werken: veel woningen aan de noordelijk randzone aan de Osdorpergracht en een strook voor onderhoud-, herstel-, reparatie- en fabricage- bedrijven ten zuiden van Tussen Meer; 4. Hoogstedelijk woongebied: aan de westelijke en zuidelijk randzones van het stadscentrum met een gevarieerd voorzieningenaanbod in de plinten van de nieuwe woonbebouwing.

Cultuur /recreatie Winkelhart Wonen Maatschappelijk Woon-werken Hotel Fase 2

3

1 2

In het concept stedenbouwkundig plan wordt het principe van het gesloten of semi- gesloten bouwblok toegepast, net als in fase 1. Ieder bouwblok kan worden beschouwd als een eenheid. In dit plan zijn negen nieuwe bouwblokken gedefinieerd, die ontwikkelingsvelden worden genoemd. Het gesloten of semi- gesloten bouwblok heeft een hoge begane grond verdieping, een basishoogte van 21 meter en hogere gebouwdelen tot maximaal 40 meter. Door het samenspel van deze bouwblokken ontstaat een compact hoogstedelijk stadscentrum met straten en pleintjes.

4

Globale zonering/functies De gemeente onderzoekt de mogelijkheid van een aantal hogere bebouwingsaccenten tot 60 meter in Osdorpplein fase 2. Osdorpplein ligt in een gebied met hoogtebeperkingen vanwege de nabijheid van luchthaven Schiphol. Volgens het Luchthavenindelingsbesluit (LIB) Schiphol is in het gebied geen bebouwing hoger dan 41 meter toegestaan. Voor hoogbouw hoger dan 41 meter is daarom vrijstelling van het LIB noodzakelijk. De gemeente heeft bij de Inspectie Leefomgeving en Transport van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een aanvraag gedaan voor een pretoets voor hoogbouw van 60 meter

op zes plekken in Stadscentrum Osdorpplein fase 2. Eind 2022 wordt de reactie op deze aanvraag verwacht. Voor de bouwblokken worden spelregels geformuleerd over de omvang en de opbouw, de plint, het binnenterrein en de buitenruimte, de toegankelijkheid en zichtbaarheid van de binnenterreinen, het parkeren en de architectuur. Een deel van de huidige strokenbouw met onge­ definieerde en weinig aantrekkelijke openbare ruimte en parkeren op straat wordt vervangen door duidelijke

straten en pleintjes en bouwblokken met ondergrondse of inpandige parkeergarages en gedeelde groene binnenterreinen voor de bewoners. Vanwege de grote stedenbouwkundige waarde blijven de strokenbebouwing aan de Tussen Meer en de flats en paviljoens rondom het ‘Lammetjesplein’ en de Anslijnflat grotendeels behouden.

10

Impressie toekomstbeeld Stadscentrum Osdorpplein met de rode stippellijn als projectgrens van Fase 2 en de zwarte stippellijn in de Sloterplas als het zoekgebied voor de Nieuwe Meervaart

11

2. Ontwikkeling nieuwe gebouw Meervaart in Sloterplas en verbetering Sloterplas oevers Een Nieuwe Meervaart in de Sloterplas wordt een belangrijke culturele aanwinst voor het stadscentrum, het stadsdeel en de hele stad. Op 2 juli 2020 besloot de Amsterdamse gemeenteraad voor een nieuw gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas (waterlocatie). De gemeenteraad stelde daarbij een belangrijke voorwaarde om tijdens het ontwerpproces participatiewensen over de waterlocatie zwaarwegend te betrekken bij de verdere bestuurlijke besluitvorming. In de periode oktober 2020 en maart 2021 is een intensief en open participatieproces georganiseerd, waarbij wensen, belangen en zorgen aan de orde zijn gekomen die spelen bij de gekozen waterlocatie en andere locaties. De conclusies uit de participatie en onderzoeken naar de mogelijke locaties zijn besproken in de raad van 16 juni 2021. Hierbij bevestigde de raad haar besluit van 2 juli 2020. De gemeenteraad wees daarbij op de noodzaak van verder ruimtelijk onderzoek om de meest geschikte inpassing voor het nieuwe gebouw in de Sloterplas. Daarbij hebben we rekening gehouden met de cultuurhistorische en landschappelijke waarden van de Sloterplas en de hoofdgroenstructuur. Een tweede verzoek dat de gemeenteraad meegaf was de opwaardering van de openbare ruimte van de oevers van het zuidelijk deel van de Sloterplas.

Het is het voorstel om een doorgaande (wandel) promenade aan te leggen, over de beide oevers van het zuidelijk deel van de Sloterplas. Deze circa 600 meter lange, aaneengesloten promenade loopt van het horecaeiland op de hoek Meer en Vaart – Lelylaan, langs de Meer en Vaart en verder de hoek om tot aan het watersporteiland. De promenade wordt smaakvol ingericht met veel en divers groen. Ook komen er meer banken en andere zitplekken aan het water, om van het uitzicht te genieten, en watertrappen en andere

12

8 - Themakaart openbare ruimte contactplekken met het water. Verder komt er extra ruimte om te spelen en voor buitensporten, zoals fitness, freerunning en skaten.

Verbinding Groen (grote schaal) Groen (kleine schaal) Groene lanen Pleinen en straten

3. Ontwikkeling hoogwaardige en groene openbare ruimte Met de verdere transformatie van Stadcentrum Osdorpplein en de daarmee samenhangende intensivering van het programma, neemt de druk op de openbare ruimte toe. Dit vraagt om een hoogwaardige, comfortabele en duurzame openbare ruimte, met meer ruimte voor de voetganger, meer groen en een verbetering van de verblijfskwaliteit en de gebruiksmogelijkheden, zoals sport- en speelvoorzieningen. 4. Autoluwe openbare ruimte: voetganger, fietser en OV krijgen de ruimte Fase 2 wordt ingericht met autoluwe straten. De maximumsnelheid wordt op termijn verlaagd van 50 km per uur naar 30 km per uur. Ambitie is om meer éénrichtingsverkeer mogelijk te maken. Extra bruggen over de Osdorpergracht, de Hoekenesgracht en de Nieuwe Osdorpergracht verbeteren de verbindingen in het gebied voor voetgangers en fietsers. Structuur openbare ruimte, groen en water

13

10 - Themakaart Verkeer en publieke garages Autoverbindingen

Structuur openbare ruimte, groen en water

P

De bestaande openbaar vervoervoorzieningen worden gehandhaafd en op onderdelen verbeterd. De snelle busverbinding Westtangent tussen Amsterdam Sloterdijk en Schiphol Plaza doet ook Osdorpplein aan. De tramhalte Tussen Meer wordt verplaatst vanwege verkeersveiligheid. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 wordt ook de mogelijkheid van een nieuwe Oost-West-metrolijn op de agenda gezet over het tracé van de Lelylaan (en Overtoom) richting Schiphol. De haalbaarheid van deze Oost-West-lijn is nog erg onzeker. 5. Duurzame gebiedsontwikkeling De gemeente Amsterdam heeft de doelstelling van het ‘Klimaatakkoord van Parijs’ overgenomen en wil in 2030 CO2-uitstoot 55% reduceren. Voor 2050 moet de CO2 -uitstoot verlaagd zijn met 95%, in vergelijking met het niveau van 1990. En dat is nog niet alles: in 2040 wil Amsterdam aardgasvrij zijn. Dit heeft invloed op het vernieuwen van een wijk en versterken van een centrum. Het vraagt om een aanpak die zo toekomstbestendig mogelijk is. In het concept stedenbouwkundig plan worden verschillende voorstellen gedaan op het gebied van verkeer, energie, circulaire economie, klimaatadaptie en natuurinclusief bouwen.

P P

(publiek) Autoparkeergarage publiek P-garage optie Autoluw waterlocatie Nieuwe Meervaart (zoekgebied)

Verkeerstructuur en parkeergarages (auto en fiets)

14

Duurzame energie en aardgasvrij Stadscentrum Osdorpplein beschikt over een collectief warmte- en energienetwerk. Nieuwbouw dient hierop aansluiten, in lijn met de plicht om alle mogelijke duurzame maatregelen, die in het hele plangebied kunnen worden toegevoegd, ook daadwerkelijk uit te voeren. De nabijgelegen Sloterplas vormt een tweede mogelijke energiebron voor warmte- of koudeopslag. Alle lopende projecten worden nu op stadswarmte aangesloten. In fase 2 wordt deze lijn doorgezet. De gemeente Amsterdam heeft de ambitie om zeer energiezuinige en energieleverende gebouwen te realiseren. Ook in het Stadscentrum Osdorpplein zetten we ons hiervoor in.

Natuurinclusief bouwen: Het bewust ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte en gebouwen biedt veel kansen om de biodiversiteit in de stad te vergroten, door de omgeving met vaak ook relatief kleine en goedkope maatregelen geschikt te maken voor allerlei soorten dieren en planten, inclusief soorten die het thans moeilijk hebben. Daarbij valt te denken aan bijvoorbeeld; neststenen voor huismussen, gierzwaluwen en spreeuwen, (inbouw) kasten voor vleermuizen, maar ook aan een slimme aanleg van groen en water en de keuze voor bloemen et cetera.

Klimaatadaptie Heftige regenbuien en hitteperiodes komen steeds vaker voor in Nederland. De vergroening van het Stadscentrum Osdorpplein fase 2 krijgt veel aandacht. Gebouwen krijgen een groene inrichting, op daken en gevels en binnentuinen met veel bloeiende beplanting. Om wateroverlast en waterschade bij extreme regenbuien tegen te gaan, wordt bij nieuwe bouwwerken verplicht het hemelwater op eigen perceel te bergen conform de uitgangspunten van de Amsterdamse Hemelwaterverordening. Daarnaast wordt ook in de openbare ruimte inrichting ingezet op nieuwe groenelementen en bomen in de straten en op de pleinen. Dit draagt bij aan het rainproof maken van het gebied en het vergroten van biodiversiteit.

15

Circulair bouwen Om een milieubewust materiaalgebruik te garanderen wordt er in centrumgebied Osdorpplein ingezet op een lagere MPG-norm dan de landelijke standaard. MPG staat voor MilieuPrestatie Gebouwen. Amsterdam heeft de ambitie om de landelijke norm van MPG 0,8 aan te scherpen naar een Amsterdamse norm van MPG 0,5 of lager in 2030. Daarnaast wordt het gebruik van hergebruikte en biobased materialen aangemoedigd en zetten we in op adaptief en demontabel bouwen.

hoge begane grondverdiepingen met een divers en levendig programma. Er ontstaan uitnodigende routes en ‘wandelrondjes’ in het gebied, waar mensen gebruik van kunnen maken. Er wordt circa 70.000 m2 bvo aan nieuwe niet-woonfuncties gerealiseerd. Om dit te realiseren dient circa 20.000 m2 niet woon functies te worden gesloopt (waaronder de huidige Meervaart). Per saldo komen er zo’n 50.000 m2 niet-woonfuncties bij.

In onderstaande tabel een samenvatting van het nieuwbouwprogramma voor fase2, uitgesplitst naar functie en fase 2a en 2b.

2.2 Programma Fase 2 Wonen Het nieuwbouwprogramma omvat 125.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo), wat overeenkomt met circa 1.250 woningen. Daartegenover staat dat voor fase 2 ruim 20.000 m2 wonen gesloopt moet worden om deze ontwikkeling mogelijk te maken. Dat zijn circa 200 woningen. Dat betekent een toename van 1.050 woningen in fase 2 op het Osdorpplein. Van de nieuwbouwwoningen is 40% sociale huur – 40% middensegment en 20% vrije sector. Met deze forse toename van het woningaantal levert Stadscentrum Osdorpplein een flinke bijdrage aan de vermindering van het woningtekort in Amsterdam. Ook zal de diversiteit van het woning- en voorzieningenaanbod in Stadscentrum Osdorpplein verder toenemen. Meer inwoners, in combinatie met meer voorzieningen, zorgen bovendien voor meer levendigheid in het gebied.

De circa 70.000 m2 bvo nieuwe niet-woonfuncties zijn als volgt verdeeld: •  circa 10.500 m2 bvo werken (kantoren en bedrijvigheid); •  circa 14.000 m2 bvo Nieuwe Meervaart (cultuurvoorziening); •  circa 28.00 m2 bvo voorzieningen (maatschappelijk en commercieel), detailhandel en horeca ; • circa 17.000 m2 bvo hotel .

Totaal nieuwbouwprogramma Osdorppleinfase 2 in m2 bvo Functie

Fase 2a

Fase 2b

Totaal

Wonen

83.300

41.700

125.000

Niet-Wonen

47.986

21.777

69.763

Kantoor/bedrijfsruimte

2.989

7.718

10.707

Nieuwe Meervaart

14.069

Commercieel/Maatschappelijk

30.928

14.060

44.988

Totaal

131.286

63.477

194.763

14.069

Werken, voorzieningen, winkels en horeca Naast woningen komen er ook nieuwe kantoren, bedrijven, ateliers en (beperkt) winkels in het gebied. Er is ruimte voor meer maatschappelijke, culturele en commerciële voorzieningen en (beperkt) horeca. Er komt een nieuw, groter en multifunctioneel gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas en twee nieuwe hotels in Osdorpplein. De nieuwe gebouwen krijgen

16

Programma (indicatief) Stadscentrum Osdorpplein fase 2 Legenda programma NOORDWESTHOEK-A

NOORDWESTHOEK-B

Exploitatiegrens fase 2

OSDOPPLEIN & TRAMLUS LOCATIE

NWH-A 3

NWH-A 1

NWH-B 2

Hoekenespaviljoen

OPW 1

TLL 1

NOH 2

NWH-B 0 (plint) NWH-B 3

NWH-B 1

Fase 1

NOORDOOSTHOEK

TLL 1

Fase 2

TLL 0 (plint) NOH 1

NOH 0 (plint)

Cultuur en vrije tijd

NWH-A 2

Maatschappelijk Bedrijven

Markt MVL 2

Kantoren Horeca

TMZ 1 TMZ 3

TMZ 2

Detailhandel

TUSSENMEER ZUID

SUHA 3

Maatschappelijk, commercieel (gemengd)

MVL 1 S3 1

S3 2

Wonen

S3 3

S3 4 S3 5

Woningen

Fitness

Kantoren

Theater

Verhalenhuis Filmhuis

Buurtkamer Meidencentrum

Stadsloket

BLADERGROEN

Hotel

Cafe’s & restaurants

Bedrijven

Winkels

BG 2 BG 1

Verhouding woonprogramma en niet-woonprogramma

17

2.3 De Nieuwe Meervaart De gemeenteraad besloot in 2020 dat de Nieuwe Meervaart een plek moet krijgen in de Sloterplas langs de zuidwestoever. Daarbij verzocht zij het college het nieuwe gebouw onderdeel uit te laten maken van haar omgeving. Om een goede afweging te kunnen maken zijn in het aangewezen zoekgebied drie mogelijke opties voor inpassing van de Nieuwe Meervaart onderzocht: een noordelijke, midden en zuidelijke ligging.

Opties in de Sloterplas

De Nieuwe Meervaart - Optie Noord

In het concept stedenbouwkundig plan zijn de volgende drie opties in de Sloterplas verkend: 1. Noordelijke ligging, tegen het horeca eiland aan (optie Noord); 2. Midden ligging, tegenover de huidige Meervaart (optie Midden); 3. Zuidelijke ligging, in uiterste zuidwest hoek (optie Zuid). De drie opties zijn getoetst op de volgende aspecten: • ruimtelijke ervaring van het gebouw in de Sloterplas; • bruikbaarheid voor de theaterfunctie; •  mate waarin de locatie past binnen de cultuurhistorische en landschappelijke waarde van de Sloterplas; •  mate waarin de locatie de ontwikkeling van Stadscentrum Osdorpplein versterkt.

De Nieuwe Meervaart - optie Midden

Vergelijking In het concept stedenbouwkundig plan zijn de drie opties voor de locatie van de Nieuwe Meervaart in relatie tot het gebied beschreven en vanuit de verschillende perspectieven vergeleken. Per aspect leidde dit tot de onderstaande observaties en tot een conclusie over de variant die als meest passend naar voren komt uit de vergelijking op de vier aspecten.

De Nieuwe Meervaart - optie Zuid

18

•  Ruimtelijke ervaring: De opties Noord en Midden tasten de openheid en weidsheid van dit deel van de Sloterplas aan en vormen een visuele barrière tussen het Osdorpplein en de Sloterplas. Het laden en lossen doet bij de opties Noord en Midden fors afbreuk aan de kwaliteit van het voetgangersgebied op de promenade. Bij de optie Zuid is het gebouw beter ruimtelijk in te passen als een nieuwe schakel in de reeks van (publieks-, horeca- en recreatie) voorzieningen rondom de Sloterplas. Het laden en lossen is hier beter in te passen. •  Functioneel theatergebouw: bij de optie Zuid is ruimere en flexibeler footprint mogelijk. Dit biedt meer mogelijkheden om de verschillende functies op goede wijze in het gebouw te passen. Bij de opties Noord en Midden is alleen een compacter gebouw denkbaar. Ook zijn daar minder mogelijkheden voor de programmering in de openbare ruimte, het dubbelgebruik van dakvlakken en voor de vergroening en betreedbaarheid van de dakvlakken. •  Cultuurhistorie & landschap: de opties Noord en Midden tasten de cultuurhistorische en landschappelijke waarden van de Sloterplas in sterke mate aan. Dat is minder het geval bij de optie Zuid. Ook biedt de optie Zuid meer ruimte voor een landschappelijke inpassing van het gebouw.

•  Centrumontwikkeling: de optie Zuid draagt het meest bij aan het versterken van het stadscentrum, met een nieuw groot publiek cultuurgebouw als ankerpunt tussen de West- en Zuidpromenade en uitbreiding van het centrumgebied. Dit sluit aan bij de reeks voorzieningen rondom de gehele Sloterplas.

Opties

Ruimtelijke ervaring Theater

Cultuurhistorie en- landschap Versterking Stadscentrum

Noord

Midden

Zuid

-

-

+/-

+/-

+/-

+

-

-

+/-

+/-

+/-

+

De vergelijking van de drie opties in de Sloterplas is samengevat in de tabel.

19

Concluderend: op basis van een vergelijking van de opties aan de hand van deze vier aspecten komt de optie Zuid als het meest passend naar voren.

onderzochte opties meest passende optie waterlocatie Nieuwe Meervaart (zoekgebied)

Op de kaart van het concept stedenbouwkundige plan is de meest passende optie met een indicatieve footprint van minimaal 6.600m2 tot maximaal 9.000 m2 aangegeven. De toekomstige architect wordt in het vervolgtraject, na een definitief besluit over de locatie, gevraagd om een hoogwaardig ontwerp voor het gebouw en de ruimtelijke inpassing te maken.

Opties voor een nieuw gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas, met meest passende optie Zuid in rood

20

Impressie toekomstbeeld Stadscentrum Osdorpplein, met de Nieuwe Meervaart op de meest passende optie Zuid (indicatief)

21

Uitgangspunten Nieuwe Meervaart Het nieuwe gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas wordt groter dan het huidige gebouw en de in het Talentenhuis gehuisveste Meervaartfuncties. Het nieuwe gebouw krijgt circa 14.000 m2 vloeroppervlak met ruimte voor presentatie, ruimte voor talentontwikkeling en cultuureducatie, ruimte ook voor makers (studio’s), ruimte voor verhuur (onder andere congresfunctie en evenementen), kantoorruimte en ondersteunende horeca. Ook is er de wens voor buitenprogrammering. De footprint van het gebouw, het aantal vierkante meters aan ‘voetafdruk’ in het water, wordt minimaal 6.600 m2 en maximaal 9.000 m2. De hoogste punten van het gebouw zijn berekend op circa 30 meter, vanwege de toneeltorens die noodzakelijk zijn voor de theaterfunctie. Alle publieke ruimten krijgen een ‘riante’ verdiepingshoogte. In alle opzichten is het de ambitie dat de Nieuwe Meervaart een icoon voor Nieuw-West wordt. Dat stelt hoge eisen aan de architectuur en duurzaamheid van het gebouw. Zo dienen alle zijden van het nieuwe gebouw als een voorkant te worden ontworpen. En is het de nadrukkelijke wens om het dak optimaal te benutten: denk aan groene daken met uitzicht, dakterras(sen) en daktuin(en). Om overlast van laden en lossen aan de oevers van de Sloterplas te voorkomen zijn inpandige los- en laadruimtes bedacht.

Fiets- en scooterparkeren voor bezoekers en gebruikers van de Nieuwe Meervaart in de omliggende openbare ruimte is uitgangspunt. Er wordt nog onderzocht of de wens van een inpandige fietsenstalling in de Nieuwe Meervaart onderdeel kan worden van de ontwerpopdracht.

22

23

2.4 Hoogwaardige en duurzame openbare ruimte Met de transformatie van Osdorpplein tot stadscentrum van Nieuw-West en de daarmee samenhangende uitbreiding van de functies in het gebied, neemt de druk op de openbare ruimte toe. Dit vraagt om een aantrekkelijke en groene openbare ruimte.

Autoluwe straten en pleintjes De structuur van straten en pleinen wordt uitgebreid tot aan de randen van het stadscentrum. Parkeerplaatsen op straat verdwijnen om plaats te maken voor voetganger en fietsers. Hiermee verbetert ook de verblijfskwaliteit en de aanblik van het gebied. Aan Hoekenes, aan de oostzijde van het projectgebied, komt een groen plein met sport- en speelvoorzieningen. De straten en pleinen in het centrumgebied worden met dezelfde hoogwaardige materialen bestraat en ingericht, waardoor eenheid en een hogere beeldkwaliteit ontstaat.

Ruime lanen en versterking winkelstraat (fase 2b)

2.5 Verkeer en mobiliteit

Om de leefbaarheid, oversteekbaarheid en de barrièrewerking van Meer en Vaart tussen het winkelhart Osdorpplein en de oever van de Sloterplas te verminderen worden verschillende verkeerskundige maatregelen voorgesteld in en rondom stadscentrum Osdorpplein. Zo wordt in fase 2b onderzocht of de Meer en Vaart en de Tussen Meer en de straten aan de zuidzijde van de Osdorpergracht mogelijk op termijn éénrichtingsverkeer kunnen worden. Mocht dit mogelijk zijn dan kan de Meer en Vaart, als laan versterkt worden met extra rijen bomen en meer voetgangersruimte aan weerszijden van de laan. De Tussen Meer kan dan als winkelstraat worden versterkt met meer ruimte voor de voetganger, bankjes en eventueel terrassen aan de noordzijde van de straat.

De straten rondom het centrumgebied worden autoluwer.

De Lelylaan wordt als laan versterkt met extra bomen aan de noordzijde ervan. Deze bomen komen in een los speels verband te staan.

Omringd door grachten

Verbetering oevers Sloterplas

De Osdorpergracht krijgt een breder voetpad en meer zitplekken aan het water en extra voetgangersbruggen voor optimale verbinding met het winkelgebied. De groene oever krijgt een weelderige inrichting met extra bomen en beplanting. Het ontwerp van de Nieuwe Osdorpergracht wordt voltooid. De gracht krijgt brugverbindingen voor langzaam verkeer, voetgangers en fietsers. De noordoever van deze nieuwe gracht wordt breed met ruimte voor grote bomen en sport- en speelvoorzieningen. De zuidoever krijgt een ecologische inrichting met rietoevers en een grastalud met bomen. Over de Hoekenesgracht komt een nieuwe voetgangersbrug naar het naastgelegen Stadspark Osdorp.

In samenhang met de ontwikkeling van de Nieuwe Meervaart in de Sloterplas worden zuidwestoevers van de Sloterplas grondig vernieuwd. De kade en promenade worden doorgetrokken vanaf het horecaeiland naar de hoek Meer en Vaart/Lelylaan en daar de hoek om, tot aan de jachthaven bij het watersporteiland. Er komt een lage, geleidelijke architectonische overgang tussen de oever en het water, bijvoorbeeld met watertrappen of steigers. Bij de zuidoever aan de Lelylaan is ruimte voor weelderig groen en een parkachtige inrichting. Er komen meer zitplekken en mogelijkheden om te liggen en te spelen in het gras. Ook komen er speelplekken, een urban sport strip en kunst aan de promenade.

Eénrichtingsverkeer Meer en Vaart en andere circulatie wegen De grootste voorgenomen ingreep met de meeste impact is na 2028 (fase 2b) en betreft de mogelijke afwaardering van de Meer en Vaart naar een enkele rijrichting (van zuid naar noord) voor het deel van de weg tussen de Anslijnflat en de Osdorpergracht. Dit is in lijn met het Mobiliteitsplan Amsterdam Nieuw-West dat op 29 juni 2021 is vastgesteld door het College van B&W. Onderdeel van deze ingreep is dat na 2028 mogelijk ook de Tussen Meer en de straten aan de zuidzijde van de Osdorpergracht éénrichtingverkeer worden. Aanvullend zal de maximumsnelheid worden afgewaardeerd van 50km/uur naar 30km/uur conform het raadsbesluit van 23 december 2021. Met deze mogelijke aanpassing in de verkeersstructuur ontstaat er meer ruimte voor voetganger en fietser en verbetert de leefbaarheid. Ook wordt de barrièrewerking van Meer en Vaart tussen het winkelhart Osdorpplein en de oever van de Sloterplas verminderd. Over deze maatregelen is nog geen definitief besluit genomen. Voorgestelde verkeersmaatregelen worden de komende tijd verder onderzocht en uitgewerkt als onderdeel van fase 2b.

Fietsen stallen In fase 1 komt er in het nog te realiseren MIX gebouw (op de plek van het voormalige stadsloket NieuwWest) een inpandige publieke fietsenstalling met 450 parkeerplekken. Als onderdeel van de toekomstige herontwikkeling van de huidige Meervaartlocatie wordt een tweede inpandige publieke fietsenstalling gepland. Deze stalling ligt gunstig: dicht bij de bus-/tramhalte Ruimzicht op de Meer en Vaart.

24

Verder krijgen alle herontwikkelde gebouwen inpandige fietsenstallingen voor bewoners en gebruikers van het gebouw. Op straat en worden op straat fietsnietjes geplaatst. De trottoirs behouden voldoende ruimte voor de voetgangers.

nog een extra publieke parkeergarage te bouwen. Daarnaast kan de parkeervraag in het gebied gereduceerd worden, bijvoorbeeld door (elektrische) deelmobiliteiten en mobiliteitshubs aan te bieden of door verbetering van het openbaar vervoer. Ook kan de restcapaciteit van de bestaande parkeergarages beter/slimmer benut worden.

Parkeren Het toevoegen van circa 1.050 woningen in combinatie met horeca, kantoren, commerciële en culturele voorzieningen zorgt voor een geleidelijke toename van de parkeerdruk. Bij alle herontwikkelingen (sloop/nieuwbouw) komen nieuwe ondergrondse parkeergarages voor bewoners en gebruikers, volgens de Amsterdamse parkeernormen. Veel parkeerplaatsen verdwijnen dan ook uit het straatbeeld. Op de plek van het voormalige stadsdeelkantoor wordt vanuit fase 1 van het plan een vijfde publieke parkeergarage aangelegd, als onderdeel van gebouw de Mix, met woningen en het Verhalenhuis. Het totaal aantal parkeerplaatsen in de vijf publieke parkeergarages in het gebied komt uit op circa 1.700 plekken.

Parkeerbalans Begin 2022 is er een nieuwe parkeerbalans opgesteld, op basis van een parkeermeting die begin november 2021 heeft plaatsgevonden. Dit was weliswaar tijdens de coronapandemie, maar er waren op dat moment geen lockdown maatregelen. De winkels waren bij de parkeermeting open en voor de Meervaart waren geen restricties aan de verkoop van zitplaatsen. Conclusie uit deze parkeerbalans is dat er tot 2030 voldoende parkeergelegenheid is. Het parkeren in het gebied wordt de komende jaren gemonitord. Indien nodig kan de parkeercapaciteit in het gebied op termijn worden vergroot. In dat kader wordt er in fase 2 rekening gehouden met de optie om ook bij de herontwikkeling van het terrein van de huidige Meervaart

Verlegging tramhalte Tussen Meer en verplaatsing keerlus openbaar vervoer Osdorpplein Noord In fase 2b wordt de tramhalte Osdorpplein in westelijke richting op de Tussen Meer verplaatst, met enkele wijzigingen in de aansluiting en looproute naar de tramhalte. Dit maakt de Tussen Meer verkeersveiliger en levert een beter verblijfsklimaat in deze winkelstraat op.

voor weelderige beplanting, struiken en boompjes op de daken). Voor de Nieuwe Meervaart zijn in het concept stedenbouwkundig plan specifieke kwaliteitsprincipes opgenomen. De nieuwe bruggen over de grachten aan de randen van Stadscentrum Osdorpplein worden in één architectonische stijl vormgegeven, geïnspireerd door de kenmerken van de AUP*-bruggenarchitectuur. De bestaande langzaamverkeersbrug over de Osdorpergracht is hiervoor een inspirerende voorbeeld.

Ook is er de ambitie om op termijn de calamiteiten-lus voor de tram en de keerlus voor de bus bij Osdorpplein Noord te verplaatsen. Eén van de opties is een verplaatsing naar de omgeving station Lelylaan. De verplaatsing is nog niet zeker en bevindt zich momenteel in onderzoeksfase. Dit is voorwaarde voor een herontwikkeling van het Keerlus Openbaar Vervoer ontwikkelveld.

2.6 Beeldkwaliteit Bij de transformatie van Osdorpplein tot volledig stadscentrum voor Nieuw-West is een hoge ruimtelijke kwaliteit de standaard. In het concept stedenbouwkundig plan worden op vier schaalniveaus de ruimtelijk sturende principes voor de beeldkwaliteit geformuleerd: op schaal van het Stadscentrum Osdorpplein, van het bouwblok, van het gebouw en van gebouwelementen. Enkele voorbeelden van deze beeldkwaliteitsprincipes op de diverse schaalniveaus zijn: duidelijke afbakening tussen openbare straten en privé terrein, half open bouwblokken bestaand uit een samenhangende compositie van afzonderlijke gebouwen, alle gebouwen hebben een bruto 8 meter hoge plint en pui en groene collectieve opgetilde daktuinen (met goede groeiplaatscondities

* AUP: Het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP) is een concept stedenbouwkundig plan voor de uitbreiding van de stad Amsterdam naar het westen en zuiden. Het werd na de Tweede Wereldoorlog grotendeels uitgevoerd en was bedoeld voor de uitbouw van de stad tot het jaar 2000.

25

3. Ontwikkelstrategie

2 - Themakaart Ontwikkelingen 2 - Themakaart Ontwikkelingen in ontwikkeling fase in ontwikkeling fase 11 ontwikkelingsveld fase 2 ontwikkelingsveld fase 2 te transformeren bestaande te transformeren bestaande bebouwing (optie) waterlocatie nieuwe Meervaart bebouwing (optie) (zoekgebied) zoekgebied nieuwe Meervaart

3.1 Uitgangspunten ontwikkelingsstrategie Bij de ontwikkeling van het Stadscentrum Osdorpplein werkt de gemeente samen met vastgoedeigenaren. De ontwikkelingsstrategie waarvoor wordt gekozen is afhankelijk van de eigendomssituatie van de grond. Er zijn in Stadscentrum Osdorpplein vier typen eigendom: a. Door de gemeente in erfpacht uitgegeven gronden; b. Gronden in particulier eigendom; c. Gronden in eigendom van de gemeente en in gebruik als openbare ruimte (straten, wegen en pleinen). d. Gronden in eigendom van de gemeente en ontwikkeling door de gemeente

0

100 Meter

Transformatie en uitgifte

Ad a. Door de gemeente in erfpacht uit te geven gronden Ontwikkeling van in erfpacht uitgegeven gronden gebeurt bij voorkeur via transformatie, waarbij de medewerking van de erfpachter een voorwaarde is. De gemeente Amsterdam nodigt met deze visie en concept stedenbouwkundig plan de erfpachters uit om in gesprek te komen. Zo kunnen initiatieven ontstaan die passen in de gestelde ruimtelijke kaders visie van deze concept investeringsnota en concept stedenbouwkundig plan. Daarbij zijn de gemeentelijke programmatische kaders (woonvisie en daarmee verband houdend beleid) en financiële kaders (grondprijskaders, erfpachtvoorwaarden en grondexploitatie) leidend. Een uit te werken kavelpaspoort verbindt de ruimtelijke kaders met de ontwikkelafspraken in een afsprakenbrief en uiteindelijk een realisatieovereenkomst over transformatie.

50

0

NWH-A

NWH-A

NWH-B

NWH-B

OPW+TLL NOH

OPW+TLL TMZ

fase 1fase 1 fase 2a fase 2a fase 2b waterlocatie nieuwe Meervaart 50fase 2b 100 Meter (zoekgebied) onderzochte locatieopties

NOH

MVL

S3

TMZ

MVL NMV

S3

BDG

NMV

BDG

Ontwikkelvelden en fasering: fase 1, 2a en 2b

26

Ad b. Gronden in particulier eigendom De ontwikkeling van particulier eigendom gebeurt door zelfrealisatie of verwerving en uitgifte in erfpacht door de gemeente. In het eerste geval zijn zogenaamde anterieure afspraken de manier om tot overeenstemming te komen. Een op te stellen kavelpaspoort is ook hier randvoorwaardelijk om tot uitwerking te komen in een exploitatieovereenkomst. In het tweede geval, bij een verwerving (aankoop) van de gemeente, is de getaxeerde verwervingswaarde uitgangspunt voor afspraken. Grondbeleidsinstrumenten die dit faciliteren (voorkeursrecht, exploitatieplan) worden, indien nodig, ingezet om de ontwikkelingsrichting af te dwingen en er voor voldoende geld te zorgen. Vervolgens kan conform het ‘beleid selectie marktpartijen’ worden gehandeld.

Ad c. Gronden in eigendom van de gemeente en in gebruik als openbare ruimte Ontwikkelvelden die nu in gebruik zijn als openbaar gebied (eigendom gemeente) zullen worden uitgezet in de markt en getenderd (aanbesteed) volgens het ‘beleid selectie marktpartijen’. De grondexploitatie is het leidende kader. Een kavelpaspoort en selectieleidraad (tenderdocument) bevatten de criteria waarop ingediende plannen worden getoetst. Op een aantal plekken zijn mengvormen mogelijk, waar bijvoorbeeld openbare ruimte nodig is om een transformatie te kunnen bewerkstelligen binnen de gestelde kaders. In de meeste gevallen bepaalt de overheersende grondpositie dan de ontwikkelvorm, soms is maatwerk nodig.

27

Ad d. Gronden in eigendom van de gemeente en ontwikkeling door de gemeente Eén van de negen ontwikkelvelden in het concept stedenbouwkundig plan is de locatie voor een nieuw gebouw voor de Meervaart. De gemeente investeert zelf in de realisatie van een nieuw gebouw en wordt eigenaar en verhuurder, de Meervaart wordt exploitant en huurder. De door de gemeenteraad vast te stellen definitieve investeringsnota met concept stedenbouwkundig plan én het raadsbesluit over de Nieuwe Meervaart van juli 2020 vormen de kaders voor de ontwikkeling van het nieuwe gebouw.

Openbare ruimte ingrepen In algemene zin volgt de herinrichting van de openbare ruimte de ontwikkelingen (sloop/nieuwbouw van gebouwen) in de ontwikkelingsvelden. Hiermee wordt schade aan de openbare ruimte tijdens de bouwfase voorkomen of hersteld, en wordt daarnaast de herinrichting van de openbare ruimte optimaal afgestemd op de bouwinitiatieven.

3.2 Fasering en ontwikkelvelden In het ontwikkelgebied voor fase 2 worden twee deelfases onderscheiden, met de volgende negen (potentiële) ontwikkelvelden:

Fase 2a: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bladergroen (BDG) SuHa3 (S3) Tussen Meer-Zuid (TMZ) Noorwesthoek A (NWH-A) Nieuwe Meervaartlocatie in de Sloterplas (NMV) Huidige Meervaartlocatie (MVL)

Fase 2b (Noordstrook):

Fase 2b

7. Noordwesthoek B (NWH-B) 8. Keerlus openbaar vervoer (KOV) 9. Noordoosthoek (NOH)

Voor de ontwikkellocaties in fase 2b (Noordstrook) is een voorlopige ontwikkelruimte voor de lange termijn in kaart gebracht. Deze is sterk afhankelijk van de realisatie van de aanpassing van de verkeerscirculatie gedurende fase 2b. De uitwerking van het Mobiliteitsplan NieuwWest (2021) én van de verplaatsing van de keerlus openbaar vervoer naar een alternatieve locatie moeten eerst vastgesteld zijn. Dit wordt de komende jaren verder onderzocht en uitgewerkt, waarbij separaat een inspraaktraject wordt doorlopen en tot slot een raadsbesluit kan worden genomen over de benodigde ingrepen en investeringen.

Fase 2 bestaat uit negen ontwikkelvelden voor mogelijke sloop/nieuwbouw, die op verschillende momenten in de tijd door de eigenaren worden herontwikkeld. We onderscheiden twee ontwikkelperioden in fase 2: fase 2a (komende tien jaar) en fase 2b (vanaf 2028).

Fase 2a Fase 2a geeft de specifieke kaders voor transformatie aan waarbinnen erfpachters en eigenaren initiatieven kunnen uitwerken. Het betreft de ontwikkelvelden Bladergroen, SuHa3, Tussenmeer-Zuid en de Noordwesthoek-A. De ontwikkeling van de huidige Meervaartlocatie hangt direct samen met de ontwikkeling van de Nieuwe Meervaart in de Sloterplas. Naast de transformaties van de ontwikkelingsvelden in fase 2a investeert de gemeente in de bouw van een nieuw gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas en de verbetering van de zuidwestoevers van de Sloterplas. Het vrijkomende terrein van de huidige Meervaart is in eigendom van de gemeente. Daarom wordt de gemeente zelf opdrachtgever bij de herontwikkeling van deze plek. De ontwikkelvelden in fase 2a en de omliggende straten zijn separaat realiseerbaar, maar niet zonder meer tegelijk. Dat geldt ook voor de herinrichting van de oevers van de Sloterplas. Hiervoor is ook een gefaseerde herinrichting denkbaar. De aanleg van langdurige ‘tijdelijke openbare ruimte’ wordt zoveel als mogelijk voorkomen. De bouwlogistiek voor de ontwikkelvelden en de grote ingrepen in de openbare ruimte en verkeersstructuur bepalen wanneer start bouw kan plaatsvinden voor de ontwikkelvelden.

28

29

4. Planning en proces 4.1 Planning en fasering op hoofdlijnen De planning van fase 2 is indicatief omdat de eigenaren van de te transformeren gebouwen het tempo van de gebiedstransformatie mede bepalen. Het streven is de kavels van Fase 2a de komende 10 jaar te transformeren. De werkzaamheden in het kader van Fase 2b starten naar verwachting vanaf 2028.

4.2 Juridisch-planologische strategie Omgevingswet Het juridisch-planologisch geldende kader voor fase 2 is (net als bij fase 1) het bestemmingsplan Osdorpplein e.o. uit 2013. In dit bestemmingsplan is niet alle ontwikkelingspotentie zoals beschreven in dit concept stedenbouwkundig plan mogelijk gemaakt. Naar alle waarschijnlijkheid valt fase 2 vanaf 1 juli 2023 onder het nieuwe wettelijke kader van de Omgevingswet. Voor het mogelijk maken van fase 2 moet daarom gekeken worden naar het instrumentarium van de Omgevingswet dat overigens niet fundamenteel anders is dan onder de ‘Wet ruimtelijke ordening’ (Wro). Op beleidsmatig vlak wordt verwezen naar de omgevingsvisie die als de vervanger dient van de structuurvisie uit de Wro. De gemeente Amsterdam heeft vooruitlopend op de Omgevingswet de Omgevingsvisie 2050 vastgesteld. Hierin staan de globale ruimtelijke uitgangspunten beschreven van de gemeente Amsterdam. De doorontwikkeling tot een stadscentrum is daarin het uitgangspunt. Op basis van een omgevingsvisie kunnen specifiekere deelvisies

worden opgesteld die meer op de concrete uitvoering van de plannen zijn gericht. Deelonderwerpen zoals parkeren, duurzaamheid, groenbalans en beeldkwaliteit kunnen daarin voor het Osdorpplein worden uitgewerkt. Dit concept stedenbouwkundig plan kan als een deelvisie worden beschouwd. Naast het beleidsmatige instrumentarium kent de Omgevingswet in hoofdzaak twee juridisch-planologisch bindende instrumenten waarmee ontwikkelingen mogelijk kunnen worden gemaakt: het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. Het omgevingsplan is net als het bestemmingsplan bedoeld als het juridisch planologisch bindende kader op basis waarvan omgevingsvergunningen kunnen worden aangevraagd voor concrete ontwikkelingen (op bouwplanniveau). Een omgevingsplan is het instrument dat past bij een tender of anterieure ontwikkeling. Een belangrijk gegeven onder de Omgevingswet is dat er maar één omgevingsplan geldt voor de gehele gemeente. Dat betekent dat alle bestemmingsplannen worden samengevoegd tot één omgevingsplan. Deze samenvoeging vindt in eerste instantie van rechtswege plaats op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt. Inhoudelijk verandert er dan nog weinig aan de huidige bestemmingsplanregels. Daarna volgt pas de stap om alle bestemmingsplannen inhoudelijk om te zetten naar de uniforme systematiek van de Omgevingswet.

Naast het omgevingsplan kunnen ontwikkelingen direct mogelijk worden gemaakt via een omgevingsvergunning. Een omgevingsvergunning is zoals gezegd bedoeld ter uitvoering van een concrete ontwikkeling (op bouwplanniveau). Voor een deel van de kavels in fase 2 hebben vastgoedeigenaren aangegeven concrete ontwikkelplannen te hebben maar voor een deel van de kavels (nog) niet. Gelet hierop ligt het niet in de verwachting dat op korte termijn een omgevingsplanprocedure voor het geheel of voor een deel van fase 2 zal worden opgestart maar dat in eerste instantie per afzonderlijk kavel een omgevingsvergunningprocedure zal worden gestart vanaf het moment dat de plannen hiervoor voldoende concreet zijn.

Milieueffectrapportage (m.e.r.) In het ‘Besluit milieueffectrapportage’ wordt onderscheid gemaakt in m.e.r.-beoordelingsplichtige activiteiten en m.e.r.-plichtige activiteiten. De in dit concept stedenbouwkundig plan beschreven ruimtelijke ontwikkelingen zijn in directe zin niet m.e.r.-plichtig op een van beide wijzen. Het totale programma bevindt zich namelijk onder de drempelwaarden uit het Besluit m.e.r. (een aaneengesloten gebied met 2000 of meer woningen, of 100 of meer hectare, of 200.000 m2 of meer aan bedrijfsvloeroppervlakte). Desondanks geldt voor stedelijke ontwikkelings­ projecten waar op grond van het ‘Besluit m.e.r.’ niet direct een m.e.r.beoordelingsplicht of m.e.r.-plicht geldt dat een toets moet worden uitgevoerd. Deze toets

30

Indicatieve planning ontwikkeling Stadscentrum Osdorpplein Indicatieve planning ontwikkeling Stadscentrum Osdorpplein

Fase 1

2022

2023

Investeringsnota

Inspraak

Investeringsbesluit 7. Noordwesthoek B 8. Tramluslocatie 9. Noordoosthoek Herinrichting Meer en Vaart, Tussen Meer en Osdorpplein Noord

2030

2031

2032

2033

2034 Planvorming en voorbereiding

Uitvoering Uitvoering

Planvorming en voorbereiding

Uitvoering

Planvorming en voorbereiding

Uitvoering

Planvorming en voorbereiding

Uitvoering Planvorming en voorbereiding

Uitvoering

Indicatieve planning

Fase 2b

2029

Besluit Gemeenteraad

Planvorming en voorbereiding

6. Huidige Meervaartlocatie

2028

Mijlpaal

2. Suha III

5. Nieuwe Meervaartlocatie in de Sloterplas / Herinrichting Zuidwest oever

2027

Uitvoering

Planvorming en voorbereiding

4. Noordwesthoek A

2026

Uitvoering

1. Bladergroen

3. Tussenmeer-Zuid

2025

Legenda

Ontwikkelingen fase 1

Fase 2a

2024

Inspraak Besluit Gemeenteraad Planvorming en voorbereiding Planvorming en voorbereiding Planvorming en voorbereiding Planvorming en voorbereiding

Uitvoering Uitvoering Uitvoering Uitvoering

31

wordt aangeduid als de ‘vormvrije m.e.r.'. Uit deze toets moet blijken of belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten dan wel dat alsnog een volwaardig m.e.r.onderzoek noodzakelijk is. Gelet op de aard en omvang van de ontwikkelingen in fase 2 spelen ligt het in de verwachting dat een dergelijke toets uitgevoerd zal moeten worden wanneer de vereiste juridisch-planologische procedures (omgevingsplan, omgevingsvergunning) doorlopen moeten worden. De in de vormvrije m.e.r te beoordelen milieuaspecten betreffen onderwerpen die hoe dan ook in het kader van de verdere ruimtelijke besluitvorming ten aanzien van fase 2 aan bod zullen komen. Hieronder worden de belangrijkste onderwerpen opgesomd om een beeld te krijgen van onderwerpen die vaak voorkomen, de opsomming is uitdrukkelijk niet uitputtend bedoeld.

Onderzoeken

4.3 Uitvoering Wenstracéprocedure Voor de voorbereiding van het bouwrijp- en woonrijp maken worden wenstracéprocedures doorlopen voor de ligging van de kabels en leidingen. Doordat deze procedures worden doorlopen voor start bouw, kunnen de kabels en leidingen verlegd worden naar buiten de bouwterreinen. Door het doorlopen van de wenstracéprocedures voor het woonrijp maken wordt de bebouwing op tijd door diensten en bedrijven aangesloten op water, data en elektra. Tijdens deze procedure informeren we de Kabel- en Leiding Beheerders (KLB) die betrokken zijn bij de inrichting van de openbare ruimte en de ondergrond over de plannen. Wij inventariseren de uit te voeren werkzaamheden en begeleiden de wenstracéprocedure.

BLVC-strategie Ten behoeve van de bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en de tijdige communicatie (kortweg

BLVC) met de omgeving over de werkzaamheden en verwachte omvang en duur van de overlast, moet bij de voorbereiding van alle uitvoeringswerkzaamheden worden voldaan aan de BLVC-eisen die voor het project zijn benoemd. In BLVC-plannen wordt toegelicht hoe dat gebeurt. De BLVC-plannen worden getoetst door de gemeente. De werkzaamheden kunnen pas starten nadat het BLVC-plan is goedgekeurd. De werkzaamheden die in opdracht van de gemeente worden uitgevoerd, bijvoorbeeld in de openbare ruimte of bij de realisatie van infrastructuur of civiel-technische kunstwerken, moeten uiteraard ook voldoen aan de BLVC-eisen.

Regie op de openbare ruimte door BLVC-kader en Impactanalyse Om regie te houden op de uitvoering én het gebied ook tijdens de verbouwing leefbaar, veilig en functioneel te houden, en om alle uitvoeringswerkzaamheden in het Osdorpplein Fase 1 en Fase 2 op elkaar af te stemmen, maken we gebruik

De meest relevante onderzoeken zijn: •  Akoestisch onderzoek Verkeersonderzoek inclusief een actuele parkeerbalans • Stikstofdepositie • Luchtkwaliteitonderzoek •  Luchthavendelingbesluit (LIB) (vanwege woningen en bouwhoogte) • Hoogbouweffectrapportage (HER) • Bodemkwaliteit • Flora en Fauna • Water/geohydrologie/rainproof • Cultuurhistorie en archeologie • Belemmeringen van kabels en leidingen • Externe veiligheid

32

van een aantal producten. Allereerst het Generiek BLVC-kader Osdorpplein. Hierin worden de generieke uitvoeringseisen opgenomen die de gemeente stelt aan de werkzaamheden in, of met invloed op, de openbare ruimte. Daarmee voorkomen we onnodige overlast. Daarnaast maken we een faseringsdraaiboek voor het gehele gebied waarin de gevolgen van de fasering van de uitvoeringswerkzaamheden inzichtelijk worden gemaakt. Aanvullend op de generieke uitvoeringseisen worden project specifieke eisen geformuleerd, die voortkomen uit de impactanalyse van het vernieuwingsgebied Osdorpplein. Wanneer mogelijk wordt het bestaande BLVC-kader CNW Osdorpplein Fase 1 in het nieuwe BLVC kader Osdorpplein geïntegreerd. In de impactanalyse wordt door de BLVC-specialist (samen met het technisch team Osdorpplein) proactief verkend hoeveel (bouw)ruimte er per project tijdelijk onttrokken kan worden aan de openbare ruimte. Potentiële knelpunten tussen geplande werkzaamheden en de activiteiten van de huidige gebruikers worden opgespoord en wanneer mogelijk preventief aangepakt. Naast organisatorische en communicatieve maatregelen kunnen dat ook tijdelijke maatregelen in de openbare ruimte of aan de infrastructuur zijn. Indien de impactanalyse hiertoe aanleiding geeft, worden ook eventuele ‘nadere uitvoeringseisen’ vastgesteld.

Proces Elk project krijgt altijd het vastgestelde BLVCkader Osdorpplein mee. Op basis hiervan stelt de ontwikkelaar of aannemer van een project een BLVC uitvoeringsplan op. Voor infra of openbare ruimte projecten kan de gemeente er ook voor kiezen om zelf het BLVC-uitvoeringsplan op te stellen en deze mee te geven aan de aannemer die de werkzaamheden uit voert.

Het Generiek BLVC-kader + impactanalyse bevatten bij elkaar de generieke en project specifieke uitvoeringseisen, gebaseerd op de WAT, WAAR en WIE. Een BLVC-uitvoeringsplan bevat de toelichting op HOE in woord en beeld: maatregelen die nodig zijn om een goede balans te creëren tussen veilig en efficiënt werken en het handhaven van de bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid van de directe omgeving.

33

5. Participatie, consultatie en communicatie Met bewoners en belangstellenden is een participatieproces doorlopen en in aparte gesprekken is informatie opgehaald bij vastgoedeigenaren en erfpachters. In dit hoofdstuk worden de onderwerpen behandeld die het meest zijn besproken met bewoners. Verder wordt aandacht besteed aan de consultatie met eigenaren en erfpachters en tot slot worden in de paragraaf ‘communicatie’ de vervolgstappen met betrekking tot inspraak en besluitvorming van deze concept investeringsnota besproken.

5.1 Participatie bewoners De vernieuwing van Stadscentrum Osdorpplein is in samenspraak met omwonenden, ondernemers en belanghebbenden voorbereid. In 2019, 2020 en 2021 zijn participatiebijeenkomsten georganiseerd en er is een enquête gehouden over een nieuwe locatie voor de Meervaart. Zoals bij participatie gebruikelijk is namen we de volgende drie stappen: 1. Ophalen van ideeën, wensen, zorgen, belangen; 2. Participatie opbrengst afwegen en verwerken in plannen; 3. Terugkoppelen van verwerking en belangenafweging. Onderstaand een chronologisch overzicht van onze activiteiten gedurende de afgelopen jaren. In de bijlage ‘Participatieverslag stadscentrum Osdorpplein fase 2 d.d. 11 oktober 2022’ wordt in detail ingegaan op de participatie-inbreng en wat daarmee gedaan is.

Participatieniveau ‘meedenken’: •  Juni 2019 – drie bijeenkomsten over eerste visie op fase 2 Stadscentrum Osdorpplein, ongeveer 100

betrokkenen deelden hun belangen, ideeën en meningen. •  September 2019 – verdiepende vervolgbijeenkomst waarin thema’s als bereikbaarheid, mobiliteit, vrije tijd, voorzieningen en winkelaanbod aan de orde kwamen. •  Medio oktober 2020 – digitale enquête over Stadscentrum Osdorpplein en toekomst Meervaart. We ontvingen bijna 2.500 reacties. •  December 2020 – februari 2021 – zes online themabijeenkomsten over de Nieuwe Meervaart, de zuidwestoever van de Sloterplas en Stadscentrum Osdorpplein Fase 2.

•  29 september 2020 - Besloten bijeenkomst met kleine groep betrokkenen en bewoners die nauw bij de vernieuwing van de Meervaart betrokken zijn. •  12 november 2020 – brede online bijeenkomst over stand van zaken plannen Stadscentrum Osdorpplein Fase 2 en toekomst Nieuwe Meervaart. Bijna 750 belangstellenden logden in voor deelname. •  maart 2021 – online bijeenkomst over uitkomsten participatietraject.

Participatieniveau ‘informeren’:

Meervaart De groei van de Meervaart als belangrijke culturele voorziening in Nieuw-West is belangrijk. De omgeving draagt het culturele centrum een warm hart toe. Een nieuwe locatie voor de Meervaart is dan ook een veelbesproken onderwerp. Zeker nadat het besluit was genomen om de Nieuwe Meervaart in de Sloterplas te bouwen. Er zijn onder andere zorgen over het weidse uitzicht over de Sloterplas. In het concept stedenbouwkundig plan worden drie mogelijke opties in het water van de Sloterplas aan de zuidwestoever met elkaar vergeleken, waarbij de ruimtelijke ervaring zoals het weidse uitzicht een belangrijk aspect is in de vergelijking van de drie opties. Omwonenden hebben zorgen over eventuele geluidsoverlast. Het dak van het gebouw wordt zo mogelijk publiek toegankelijk: denk aan een inrichting met dakterras(sen) en daktuin(en) c.q. groene daken met uitzicht. In het ontwerp zal dit verder uitgewerkt worden. Dan wordt ook bekeken hoe eventuele overlast zoveel mogelijk te beperken.

•  1 juli 2019 – Besloten bijeenkomst in de Meervaart met diverse genodigden, belangengroepen waar de twee locaties zijn gepresenteerd (huidige- en hoeklocatie). Circa 60 aanwezigen. •  23 september 2019 - Openbare bijeenkomst in de Meervaart waar twee locaties (huidigeen hoeklocatie) voor de Nieuwe Meervaart zijn gepresenteerd inclusief delen van de ontwikkelingen Osdorpplein waaronder fase 2. Ca 100 aanwezigen. In deze bijeenkomst is het idee geopperd voor een Nieuwe Meervaart ín de Sloterplas. •  13 januari 2020 – 15 deelnemers deden online mee aan de informatiebijeenkomst over de plannen van Stadscentrum Osdorpplein `fase 2 – Noord-West. •  21 januari 2020 –15 belangstellenden namen deel aan de online informatiebijeenkomst over de plannen van Stadscentrum Osdorpplein Fase 2 – Zuid-Oost.