bijlage 2 Amsterdammers_en_hun_beleving_van_de_verkeersveiligheid_-_Najaar_2021.pdf
Tekst van het document
In stadsdeel Centrum deden 341 inwoners mee met de enquête. Vergeleken met de gemiddelde Amsterdammer gebruiken bewoners van stadsdeel Centrum beduidend minder vaak de auto als ze in de stad van A naar B moeten (12%, zie figuur 4.1.1). Meestal gaan ze te voet (70%) of met de fiets (70%). Het merendeel van de bewoners vindt het verkeer in stadsdeel Centrum onveilig (50%) tot zeer onveilig (21%). Dat komt overeen met het stadsbrede beeld (paragraaf 3.1). Figuur 4.1.3 laat de plekken in stadsdeel Centrum zien die zij erg verkeersonveilig vinden. Sommige plekken zijn meermaals genoemd. Figuur 4.1.4 toont die plekken waarvan zij zeggen dat de verkeersveiligheid juist is verbeterd.
gemiddelde Amsterdammer noemen zij door rood rijden of lopen (61%).
Figuur 4.1.2 laat zien welk gedrag volgens bewoners tot onveilige verkeerssituaties leidt. Meer dan de
Ook wordt de slechte afstelling van verkeerslichten genoemd.
Figuur 4.1.1: Vervoerswijzen, één of twee vormen die inwoners van stadsdeel Centrum het vaakst gebruiken (n=341).
Figuur 4.1.2: Gedrag dat leidt tot onveilige verkeerssituaties volgens inwoners van stadsdeel Centrum (n=258) en Amsterdammers (n=2208).
100
100
90
%
Bewoners die ‘anders’ hebben ingevuld, noemen veelal gedragingen die te maken hebben met het niet naleven van de verkeersregels. Voorbeelden zijn geen voorrang verlenen bij het zebrapad, foutparkeren op de stoep en rijden waar dat niet mag. Daarnaast noemen ze de onkunde van toeristen als gevaarlijk gedrag, net als verkeersdeelnemers die niet opletten of geen rekening houden met anderen. Wat bewoners verder gevaarlijk vinden, zijn elektrische voertuigen die je niet hoort en grote voertuigen op het fietspad die veel ruimte innemen, zoals bakfietsen en scooters.
90
80
80
70
70
60
60
50
50
40
40
30
30
20
20
10
10
0
Centrum Voet
Fiets
Elektrische fiets
Amsterdam Openbaar vervoer Scooter
Taxi
Auto
0
%
Centrum Te hard rijden
Amsterdam Afleiding mobiel
Door rood rijden of lopen
Fietsers zonder licht
Onder invloed van alcohol of drugs
Anders
Ik ben iha te spreken over het gedrag van anderen
25
In de enquête geven bewoners aan dat zij zich om meerdere dingen zorgen maken, waaronder het gebrek aan ruimte op de weg. Hierbij gaat het met name om de stoep en het fietspad. Dit ruimtegebrek komt volgens hen door het grote aantal weggebruikers en de smalle straten, maar ook door obstakels, terrassen en foutgeparkeerde voertuigen op de stoep. Ook is er soms onvoldoende zicht op de weg, bijvoorbeeld door geparkeerde auto’s en vrachtwagens. Bewoners geven aan dat er weinig ruimte is om over te steken. Ook op de fietspaden wordt de ruimte beperkt door ‘grote’ voertuigen, zoals bakfietsen. “Er is geen ruimte op het trottoir. Fietsen, fietsenrekken, brommers en plantenbakken blokkeren het trottoir en dwingen je op de rijweg te lopen.” De infrastructuur wordt door bewoners van stadsdeel Centrum minder vaak aangehaald als oorzaak van onveilige verkeerssituaties. Wel geven zij aan dat er verkeerd afgestelde verkeerslichten zijn. Zo is er op sommige plekken een korte oversteektijd omdat het voetgangerslicht maar even groen is. Andere infrastructurele knelpunten die bewoners noemen zijn onduidelijke verkeersborden, onderhoud aan bruggen en wegopbrekingen. Ook noemen zij de afwezigheid van drempels en snelheidsborden. Bewoners voelen zich ook onveilig omdat veel weggebruikers rijden op plekken waar dat niet mag. Vooral scooterrijders en fietsers krijgen kritiek.
Scooters rijden toch nog vaak op het fietspad, ook de vuilniswagen rijdt daar soms. Fietsers rijden op hun beurt vaak op de stoep, zeggen bewoners. De stoep wordt ook veel gebruikt door (deel)scooters, auto’s, bezorgdiensten en vrachtwagens, zowel om te parkeren
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
20
Top-10 locaties 1
Rozengracht (kruising Marnixstraat)
2
Korte Prinsengracht
3
Mr. Visserplein
4
Nieuwmarkt
5
De Ruijterkade kruising Odebrug
6
Marxnistraat kruising Elandsgracht
7
Prins Hendrikkade kruising Geldersekade
8
Prins Hendrikkade kruising Damrak
9
Prins Hendrikkade kruising Martelaarsgracht
10
Haarlemmerplein
Figuur 4.1.3: Locaties in stadsdeel Centrum die Amsterdammers verkeersonveilig vinden.
26
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
10
Top-10 locaties 1
Sarphatistraat
2
De Ruijterkade
3
Kattenburgergracht - Oostenburgergracht
4
Leidseplein kruising Marnixstraat
5
Weteringschans t.h.v. Vijzelgracht
6
Frederiksplein
7
Odebrug
8
Haarlemmerdrijk
9
Mr. Visserplein
10
Muntplein
Figuur 4.1.4: Locaties in stadsdeel Centrum waar de verkeersveiligheid volgens Amsterdammers is verbeterd.
27
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
als om op te rijden. Auto’s houden in fietsstraten te weinig rekening met fietsers, terwijl automobilisten op de rijbaan moeten opletten voor toeristen, fietsers en scooters die daar niet horen. “Er zijn veel te veel fietsers/scooters op de stoep, op racesnelheid. En ook veel te veel fietsers/scooters aan de verkeerde zijde van de weg, vooral op de fietspaden.” Bewoners geven aan dat veel weggebruikers zich niet aan de maximumsnelheid houden. Vooral elektrische fietsers en scooters rijden volgens hen te hard. Een andere veel voorkomende ergernis waardoor bewoners zich onveilig voelen is het negeren van de verkeersregels. Zo negeren mensen vaak het rode licht, verlenen zij geen voorrang (vooral bij zebrapaden) en rijden ze vaak tegen de rijrichting in. Dit geldt volgens bewoners met name voor (elektrische) fietsen en scooters. Andere voorbeelden die zij noemen zijn niet rechtshouden, geen richting aangeven, inhalen bij een verhoogde middenstrook en rijden langs een tramhalte waar dat niet mag. In mindere mate wordt aangehaald dat weggebruikers niet opletten omdat ze met hun mobiele telefoon bezig zijn of omdat ze niet omkijken bij het afslaan. In stadsdeel Centrum is veel sluipverkeer, met name van auto’s en vrachtwagens die zich door drukke woonwijken verplaatsen. Dit geeft bewoners een onveilig gevoel.
28
Welke oplossingen zien bewoners? Bewoners vragen om duidelijke regels en meer handhaving van die regels. Ze geven aan dat dit nu niet of te weinig gedaan wordt. Bewoners willen met name regels voor alle nieuwe vervoermiddelen en betere aanwijzingen in voetgangersgebieden voor (brom)fietsers. Ze zien ook graag dat taxi’s niet meer over de trambaan mogen rijden en dat bezoekers en werkverkeer verplicht worden om in parkeergarages te parkeren, zodat de binnenstad bewoonbaar blijft. “Maak duidelijke regelgeving voor alle nieuwe vervoermiddelen, zoals pedelecs, Birò’s etc. Dan wordt het geen ‘iedereen doet maar wat ‘ie wil’ jungle. En meer handhaving in het verkeer!” Veel bewoners storen zich aan de hoge snelheid van weggebruikers en stellen daarom een verlaging van de maximumsnelheid voor, naar 30 km/uur binnen de Ring. Hiernaast pleit men voor een maximumsnelheid voor elektrische fietsers of een maximumsnelheid van 20 km/uur voor alle weggebruikers op het fietspad. “Onze straat is een fietsstraat geworden en dat is een verbetering; ook de helmplicht helpt goed. Nu nog een maximumsnelheid voor elektrische fietsen.” Bewoners denken dat de veiligheid op de fietspaden verbeterd kan worden door de fietspaden te verbreden en het verkeer op de fietspaden beter te reguleren. Bepaalde vervoermiddelen, zoals fietstaxi’s, zouden op fietspaden verboden moeten worden.
Over de fietsstraten zijn bewoners erg tevreden. Zij hopen dat de gemeente doorgaat met de aanleg hiervan.
“Ik heb behoefte aan bredere fietspaden, en ook: uitgesplitst naar tempo van de deelnemers.” Een creatieve oplossing voor het ontlasten van de wegen in de stad zien bewoners op het water: “Ik gaf het al eerder aan, laten we werk maken van onze waterwegen!” Ook opperen bewoners verkeerslichten vaker af te stemmen op langzaam verkeer in plaats van de auto’s, wat de doorstroming van fietsers bevordert. Dit helpt ook voorkomen dat fietsers uit ongeduld door rood rijden. Aftellers aan de fietsstoplichten kunnen hier ook aan bijdragen. Tegen het sluipverkeer zouden volgens bewoners kentekencamera’s helpen. Deze camera’s kunnen ook het foutparkeren tegengaan, in aanvulling op het instellen van (meer) parkeervergunningen.
Gesprek met bewoners Het stadsdeelgesprek met bewoners werd ingeleid door dagelijks bestuurder Micha Mos. Er kwamen drie thema’s aan bod die veel bewoners in stadsdeel Centrum bezighouden: ruimte voor de fietser, ruimte voor de voetganger en logistiek. De eerste twee thema’s kwamen ook in de enquête als belangrijke knelpunten naar voren. Een thema dat in het stadsdeelgesprek niet aan bod kwam, maar wel veel bewoners bezighoudt, is het gedrag van weggebruikers. Uit de enquête blijkt dat veel bewoners in stadsdeel Centrum zich eraan ergeren dat maar weinig weggebruikers zich aan de verkeersregels houden.
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
Het fietspad? Dat moet weer dé plek zijn waar kwetsbare verkeersdeelnemers zich veilig voelen. Kinderen en ouderen bijvoorbeeld.
verkeer. Verbreding van de fietspaden zou ook een oplossing zijn, al werd er meteen bij gezegd dat het fietspad niet nóg aantrekkelijker mag worden voor bezorgdiensten. Aan het rijgedrag van bezorgers storen bewoners van stadsdeel Centrum zich al meer dan de gemiddelde Amsterdammer (paragraaf 3.1). Dat geldt vooral voor maaltijdbezorgers op scooters en flitsbezorgers, zo blijkt uit de enquête. 84% van de bewoners van stadsdeel Centrum vindt het rijgedrag van maaltijdbezorgers op scooters (zeer) onveilig. Voor flitsbezorgers, die binnen tien minuten je boodschappen thuisbezorgen, is dit 76%. Bewoners ergeren zich vooral aan het foutparkeren, negeren van rood licht, rijden op de stoep, ongeoorloofd rijden op het fietspad, te hard rijden, afsnijden en andere onveilige manoeuvres, blijkt uit de enquête.
Ruimte voor de fietser Het fietspad is een belangrijke plek op straat, stelden bewoners in het gesprek vast. Het is dé plek waar kwetsbare verkeersdeelnemers veilig moeten kunnen meedoen met het verkeer. Denk bijvoorbeeld aan kinderen en ouderen. Desondanks voelen bewoners zich juist onveiliger op de fiets. Dat komt volgens de gespreksdeelnemers vooral doordat er steeds meer nieuwe elektrische voertuigen op het fietspad komen. Die zorgen voor grote snelheidsverschillen en meer onveiligheid. In de enquête wordt ook de grote drukte op de smalle fietspaden genoemd. Sommige voertuigen zoals de (elektrische) bakfietsen zijn hiervoor te breed, terwijl scooters ook nog vaak ongeoorloofd op het fietspad rijden. De aanleg van vrijliggende fietspaden die niet verplicht zijn zou volgens de gespreksdeelnemers een oplossing zijn. Hier kunnen kwetsbare verkeersdeelnemers bij uitstek een veilige plek vinden in het
29
de maatregel geen effect. Ook moeten de verkeersregels helder zijn, met zo min mogelijk uitzonderingen. Nu is het voor brommerrijders bijvoorbeeld lang niet altijd duidelijk waar je rijden moet. Tot slot werd nog benadrukt dat zebrapaden voor de verkeersveiligheid van veel mensen belangrijk zijn – ook als er een maximumsnelheid van 30 km/uur geldt.
Ruimte voor de voetganger Als het aan de bewoners ligt, krijgt de voetganger in stadsdeel Centrum een prominentere positie in het verkeer. Kies je voor de voetganger, dan kies je voor een leefbare stad. Verplaatsen is ook belangrijk, maar die functie mag de voetganger niet verdringen. Realiteit is dit nog niet. Terwijl het voetpad de plek zou moeten zijn waar je je als voetganger veilig kunt bewegen, is het nu vooral een ‘restpad’ waar bijvoorbeeld motoren en elektrische bakfietsen worden geparkeerd. Als voetganger moet je vaak uitwijken naar De voetganger is belangrijk in ons stadsdeel. Die zou je in het verkeer voorop moeten stellen. Kies je voor de voetganger, dan kies je voor een leefbare stad.
De instelling van een maximumsnelheid van 30 km/uur voor alle weggebruikers zou volgens de gespreksdeelnemers heel goed zijn, want daarmee hef je de gevaarlijke snelheidsverschillen op. Wel werd opgemerkt dat er dan gehandhaafd moet worden. Anders heeft
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
om veilig over te steken, zou het verkeerslicht voor voetgangers bij oversteekplaatsen langer op groen moeten staan. Dit laatste is in de enquête ook vaak genoemd.
Logistiek Over de ontwikkeling van het vracht- en bestelverkeer zijn bewoners van stadsdeel Centrum iets minder negatief dan de gemiddelde Amsterdammer. In de enquête zegt 13% dat dit in de afgelopen twee jaar veiliger is geworden, 52% vindt dat er niets is veranderd en 35% zegt dat het onveiliger is geworden. het fietspad om verder te kunnen, aldus de gespreksdeelnemers. De enquête bevestigt dit beeld. Daarin zeggen bewoners ook dat de scooters en fietsers vaak op de stoep rijden en bezorgauto’s er parkeren. De gespreksdeelnemers zien de oplossing vooral in een betere ruimteverdeling, zodat bakfietsen, scooters, motoren en bezorgauto’s kunnen parkeren zonder dat ze in de weg staan en het voetpad vrij blijft. Ook is het volgens hen belangrijk dat Amsterdam snel met regelgeving komt voor e-steps. In de enquête noemen bewoners de e-step nauwelijks, maar de ervaring in andere steden leert namelijk dat die zich vaak op het trottoir begeven, wat regelmatig tot gevaarlijke situaties leidt. Zowel Voetgangers Vereniging Nederland als de Fietsersbond pleiten voor een verlaging van de maximumsnelheid voor alle weggebruikers tot zelfs 20 km/uur, zodat de snelheidsverschillen kleiner worden. Dat zou de verkeersveiligheid voor voetgangers en fietsers aanzienlijk verbeteren.
Tot slot kan het oversteken volgens de gespreksdeelnemers veiliger door zebrapaden over de gehele breedte van de weg te laten lopen, dus óók over het fietspad. Om voetgangers meer tijd te geven
30
Ook moet er rekening worden gehouden met mogelijke hinder voor omwonenden. In de enquête werden als oplossing ook genoemd: vervoer over het water, een belasting per kilogram of per rit, een vergunningstelsel met ieder jaar een verplichte gedragscursus en intrekking van de ontheffing als er onnodig op fietspaden en trottoirs wordt gereden of geparkeerd. Het thema logistiek komt ook aan bod bij de stadsdelen Oost en West. Winkels verwijzen je soms naar de website, zodat je bijna gedwongen bent om iets online te kopen en te laten bezorgen. Kunnen we daar niet iets aan doen? Deelnemers aan het stadsdeelgesprek noemden als mogelijkheden voor verbetering: één vervoerder voor meerdere winkels, bezorghubs (waar zowel klanten als bedrijven goederen kunnen ophalen) en aanscherping van de venstertijden. Bij dit laatste moet wel goed worden gekeken of spreiding juist niet beter is.
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
31
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
4.2 Stadsdeel Oost
Foto: Edwin van Eis
32
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
In stadsdeel Oost hebben 709 bewoners meegedaan aan de enquête. 66% van de respondenten was van middelbare leeftijd (31-64 jaar), terwijl deze groep 56% van de bevolking van stadsdeel Oost uitmaakt. Ook vergeleken met de stadsbrede enquêterespons hebben in Oost relatief veel inwoners van middelbare leeftijd meegedaan. Vergeleken met de gemiddelde Amsterdammer gebruiken bewoners van stadsdeel Oost vaker de fiets (82%) en juist minder vaak de auto (17%) om zich te verplaatsen in de stad (zie figuur 4.2.1). Verder komt het beeld in Oost overeen met het stadsbrede beeld (paragraaf 3.1).
Figuur 4.2.4 laat de plekken in stadsdeel Oost zien die bewoners erg verkeersonveilig vinden. Sommige plekken zijn meermaals genoemd. Figuur 4.2.5 toont die plekken waarvan zij zeggen dat de verkeersveiligheid juist is verbeterd.
Op een 5-puntsschaal beoordeelt 64% van de bewoners van stadsdeel Oost het verkeer in de buurt als (zeer) onveilig (figuur 4.2.2). Dit beeld komt overeen met het stadsbrede beeld (paragraaf 3.1). De kleine verschillen zijn niet significant. 23% vindt het verkeer (zeer) veilig en 12% is neutraal.
Bewoners die ‘anders’ hebben ingevuld noemen veelal gedragingen die met tweewielers te maken hebben. Zo rijden fietsers en scooters op plekken waar dat niet mag, zoals het fiets- en/of voetpad.
Figuur 4.2.3 laat zien welk gedrag volgens bewoners van stadsdeel Oost tot onveilige verkeerssituaties leidt. Hard rijden werd het vaakst genoemd (86%), gevolgd door afleiding door de mobiele telefoon (64%) en door rood rijden of lopen (48%). Dit komt overeen met het stadsbrede beeld (paragraaf 3.1).
Figuur 4.2.1: Vervoerswijzen, één of twee vormen die inwoners van stadsdeel Oost het vaakst gebruiken (n=709).
Figuur 4.2.2: Gevoel van verkeersveiligheid in de buurt van inwoners van stadsdeel Oost (n=527) en stadsbreed (n=2339).
100
100
90
%
90
Bewoners noemen ook dat fietsers op het fietspad vaak tegen de rijrichting in rijden. Veel tweewielers verlenen geen voorrang, geven geen richting aan en slaan zonder te kijken af. Kortom, men houdt geen rekening met elkaar op de fiets. Andere gedragingen die bewoners noemen zijn foutparkeren, slingeren op de fiets, rechts inhalen met de fiets en niet stoppen voor het zebrapad.
Figuur 4.2.3: Gedrag dat leidt tot onveilige verkeerssituaties volgens inwoners van stadsdeel Oost (n=538) en Amsterdammers (n=2208). 100 90 80
%
70
80
80
60
70
70
50
60
60
40
50
50
30
40
40
20
30
30
10
20
20
0
10
10
0
Oost Voet
Fiets
Elektrische fiets
33
Amsterdam Openbaar vervoer Scooter
Taxi
Auto
0
%
Oost Te hard rijden
1 Zeer onveilig
2
Oost
Amsterdam
3
4
5 Zeer veilig
Amsterdam Afleiding mobiel
Door rood rijden of lopen
Fietsers zonder licht
Onder invloed van alcohol of drugs
Anders
Ik ben iha te spreken over het gedrag van anderen
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
25
Top-10 locaties 1
Wethouder Frankeweg kruising Middenweg
2
Wethouder Frankeweg
3
Galileiplantsoen
4
Oosterpark (west)
5
Javastraat
6
Middenweg kruising Ringdijk
7
Middenweg
8
Linaeusstraat kruising Mauritskade
9
Meester Treublaan kruising Weesperzijde
10
Linnaeusstraat kruising Wijttenbachstraat
Figuur 4.2.4: Locaties in stadsdeel Oost die Amsterdammers verkeersonveilig vinden.
34
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
15
Top-10 locaties 1
Molukkenstraat kruising Carolina MacGillavrylaan
2
Nieuwe Amstelbrug
3
Linaeusstraat kruising Mauritskade
4
Oosterpark kruising Beukenweg
5
Eerste Oosterparkweg
6
J.F van Hengelstraat
7
Zeeburgerdijk kruising Zuiderzeeweg
8
Linnaeusstraat t.h.v. Oostpoort
9
Prins Bernhardplein
10
Berlagebrug kruising Weesperzijde
Figuur 4.2.5: Locaties in stadsdeel Oost waar de verkeers veiligheid volgens Amsterdammers is verbeterd.
35
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
Wat maakt Oost verkeersonveilig? In de enquête geven opvallend veel bewoners in Oost aan dat zij zich zorgen maken over onveilige oversteekplekken en kruispunten voor fietsers en voetgangers. Niet iedereen geeft aan hoe dit komt, maar een deel wijt dit aan: • Andere weggebruikers die geen voorrang verlenen. • Verkeerslichten die ontbreken, tegelijk op groen springen of pas na lange tijd op groen springen. • De drukte. • Hoge begroeiing of verkeerd geparkeerde vrachtwagens die het zicht belemmeren. • Agressief en roekeloos gedrag van medeweggebruikers. “Oversteken van de Middenweg is een ramp, als het geen door rood rijdende auto is, is het wel een 100 km/u rijdende motorfiets of een op het fietspad rijdende snor/ bromfiets, hopeloos.” “Alle fietsoversteekplaatsen op de Wibautstraat vind ik onveilig omdat bij groen licht voor fietsers ook auto’s groen licht hebben.” Als het oversteken betreft, zeggen opvallend veel bewoners dat zij zich vooral zorgen maken om hun kinderen: “Ik heb 2 kleine kinderen van 6 & 9 die op de fiets naar school gaan. Op de route is er een behoorlijk onoverzichtelijke oversteekplaats, waar het ‘s ochtends erg druk is met fietsende ouders, kinderen en autoverkeer.”
36
Bewoners in Oost maken zich daarnaast, net als in andere stadsdelen, veel zorgen over het te hard rijden. In dit verband noemen zij auto’s, taxi’s en zwaar verkeer, maar ook tweewielers zoals scooters en de elektrische fietsers. In Oost zien bewoners een toenemende drukte, zowel op de rijbaan als op het fietspad. Met name de opkomst van de elektrische fiets noemen zij vaak. Daar maken bewoners zich zorgen over. Ook de vele werkzaamheden en het vrachtverkeer in het stadsdeel worden regelmatig aangewezen als oorzaak voor de drukte. “Het verkeer is erg druk, teveel gemotoriseerd verkeer op plekken waar veel kinderen fietsen en lopen (vooral in de ochtendspits maar ook in de middag). De hoeveelheid werkzaamheden in de buurt maken het er niet veiliger op.” “Zwaar vrachtverkeer op de Wethouder Frankenweg en Galileiplantsoen (verlengde). Rijden regelmatig te hard en zijn onvoorspelbaar. Vrachtverkeer hoort niet thuis in deze straat/buurt met scholen en speelpleinen.” Alle soorten weggebruikers overtreden volgens de bewoners vaak de verkeersregels. Tweewielers doen dit volgens sommigen het meeste. Vooral het negeren van het zebrapad door auto’s, scooters en fietsers leidt tot onveilige situaties, mede omdat er veel kinderen gebruikmaken van oversteekplekken. “Fietsers die eenrichtingsfietspaden twee richtingen op gebruiken.
En fietsers die de trottoirs gebruiken, bijvoorbeeld om hindernissen te omzeilen. Als nietautobezitter vind ik automobilisten steeds netter t.o.v. fietsers en voetgangers.”
Bewoners ergeren zich aan weggebruikers die rijden waar het niet mag, vooral aan scooters die nog steeds vaak op het fietspad rijden. Bovendien rijden scooters – net als fietsers – vaak op de stoep. Scooters en fietsers parkeren hier ook vaak, terwijl er op de stoep al te veel obstakels zijn. Denk bijvoorbeeld aan terrassen. De voetganger heeft hierdoor te weinig ruimte, vinden bewoners. Zij gebruiken vaak het woord ‘roekeloos’ als het om het gedrag van tweewielers gaat.
Welke oplossingen zien bewoners? Net als in andere stadsdelen pleiten bewoners in de enquête voor meer handhaving. Met name snelheidscontrole van scooters en elektrische fietsen zou de verkeersveiligheid kunnen verbeteren. Bewoners zien graag meer ruimte voor de fietser. Dat zou kunnen in de vorm van fietsstraten, waar de auto te gast is. Een andere oplossing die zij noemen is het verbreden van fietspaden of de aanleg van vrijliggende fietspaden. Bewoners geven aan dat er ook meer ruimte voor de ‘traditionele fietser’ komt als de elektrische fiets naar de rijbaan wordt verplaatst. Hiernaast stelt een bewoner een gebaar voor om de fietser en voetganger meer ruimte te geven: “Een autovrije dag een keer per maand in de midden stad zou wel heel mooi zijn!” De verkeersveiligheid zou volgens bewoners gebaat zijn bij meer regulering van het zware verkeer. Bijvoorbeeld bij het verstrekken van vergunningen aan verhuisbedrijven, die vaak veel ruimte innemen op de weg. Bouwactiviteiten en bestellingen rond scholen zouden aan het begin en einde van een schooldag kunnen worden stilgelegd. In woonwijken met scholen
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
zou het vrachtverkeer op die uren kunnen worden verboden of omgeleid. Veel bewoners zien graag meer voorlichting en campagnes. Een specifiek onderwerp dat kan lonen is stoppen voor het zebrapad. Bij voorlichting en campagnes moet rekening worden gehouden met de multiculturele achtergrond van Amsterdammers. Dit omdat mensen vanuit verschillende culturen misschien gewend zijn zich verschillend in het verkeer te gedragen. Bewoners stellen dat het oversteken in hun stadsdeel veel veiliger kan, bijvoorbeeld met meer oversteekplaatsen en een andere inrichting van kruispunten. Zo zou ‘tegelijk groen’ voor fietsers (zoals in Groningen) een uitkomst zijn.
permarkten (23%) zijn zij beduidend minder bezorgd. Overigens maken bewoners van stadsdeel Oost iets vaker gebruik van bezorgdiensten dan de gemiddelde Amsterdammer, al zijn de verschillen klein en niet significant. 31% doet dat vaak (zeker wekelijks), 43% soms (één keer per maand) en 27% slechts zelden.
Figuur 4.2.6: Hoe ouders en verzorgenden hun kinderen naar school brengen in stadsdeel Oost (n=156) en stadsbreed (n=391).
Als het om bezorgdiensten gaat ergeren bewoners zich aan te hard rijden, het tegen de rijrichting in rijden, het rijden over de stoep, het negeren van rood licht, asociaal rijgedrag en foutparkeren. Ook zou de onervarenheid van bezorgers tot verkeersonveilige situaties leiden. Bezorgers letten vaak niet op het verkeer omdat zij hun telefoon gebruiken om te navigeren.
35
50 45
%
40 30 25 20 15 10 5 0
Oost
Amsterdam
Lopend met begeleiding
Gesprek met bewoners
In de bakfiets
Gebracht met de auto
Om de snelheid van auto’s omlaag te brengen, pleiten bewoners voor meer hoge drempels.
Het stadsdeelgesprek met bewoners werd ingeleid door dagelijks bestuurder Rick Vermin. Als drie grote verkeersveiligheidsthema’s in Oost stelde hij veilige schoolomgeving, snelheid en laden en lossen aan de orde. Over veilige schoolomgeving uitten bewoners in Oost zich ook in de enquête. ‘Veilig oversteken voor voetgangers en fietsers’, dat in de enquête als belangrijkste thema in Oost naar voren kwam, werd in het stadsdeelgesprek niet behandeld.
Bezorgdiensten en bestel- en vrachtverkeer
Veilige schoolomgeving
Bewoners van stadsdeel Oost zijn even kritisch over de veiligheid van bezorgdiensten als de gemiddelde Amsterdammer (paragraaf 3.1). Maaltijdbezorgers op scooters scoren het slechtst: 83% van de bewoners in Oost vindt hun rijgedrag (zeer) onveilig. Voor flitsbezorgers die je boodschappen binnen 10 minuten thuisbezorgen is dit 64% en voor maaltijdbezorgers op elektrische fietsen 51%. Over busjes van pakket- en bestelbezorgers (38%) en vooral bezorgauto’s van su-
In de enquête zei 39% van de bewoners van stadsdeel Oost (de zorg voor) kinderen in de basisschoolleeftijd te hebben. 27% liet deze vraag onbeantwoord of wilde dit liever niet delen. Voor 74% van de ouders of verzorgenden bepaalt de verkeersveiligheid (mede) hoe de kinderen naar school gaan. Figuur 4.2.6 laat zien dat er vergeleken met het stadsbrede beeld significant minder kinderen met de auto worden gebracht (4%) en meer kinderen met de bakfiets (17%)
“De middenweg zou meer oversteekplaatsen kunnen hebben, de trambaan maakt het bij uitstek onveilig om ter hoogte van de feestwinkel over te steken. Bij gebrek aan beter steken mensen toch over, en dat vertraagt en leidt tot gevaarlijke situaties.”
37
Zelfstandig fietsend
Zelfstandig lopend
Anders
Openbaar vervoer
naar school gaan. Bij ‘anders’ noemen bewoners vaak dat ze hun kind voor- of achterop hun eigen fiets naar school brengen. Vergeleken met de gemiddelde Amsterdammer zijn bewoners in Oost er nog sterker van overtuigd dat schoolstraten zorgen voor meer verkeersveiligheid bij scholen (figuur 4.2.7). In de enquête is 48% het hier zeer mee eens, tegenover 35% stadsbreed. Een schoolstraat is een straat die op haal- en brengtijden wordt afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Van de respondenten die enthousiast zijn en een toelichting geven, ziet een deel ook graag dat er bij middelbare scholen schoolstraten komen. Sommigen wijzen wel op het belang van een goede afstemming met automobilisten en het bouwverkeer. Bij hen mogen schoolstraten niet leiden tot frustraties en meer agressie in het verkeer.
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
“Zou een super initiatief zijn. Wij wonen tussen vier scholen in en ik denk dat dit enorm zal bijdragen aan de veiligheid van de schoolgaande kinderen.”
Tot slot wees de schoolbestuurder erop dat bij de ene school gevaarlijk hard wordt gereden, terwijl bij de andere school mensen hun snelheid goed aanpassen. Vanwaar dit verschil? De bestuurder vermoedt een verschil in binding met de wijk. Voel je je verbonden met de wijk, dan ben je geneigd je snelheid aan te passen. Heb je niks met de wijk (bezorgen, laden en lossen), dan lijkt dit minder vanzelfsprekend. Onderzoek hiernaar kan misschien nieuwe aanknopingspunten opleveren om de verkeersveiligheid te verbeteren.
In de enquête geven sommige bewoners aan dat schoolstraten het probleem verplaatsen en dat de focus vooral moet liggen op de schoolroute en oversteekplaatsen die kinderen vaak gebruiken. Dat er in stadsdeel Oost veel gebouwd wordt, komt de verkeersveiligheid rond scholen volgens de deelnemers aan het stadsdeelgesprek niet ten goede. Voor fietsers en voetgangers zijn er veel gevaarlijke verkeersomleidingen, stelden de deelnemers vast. Een schoolbestuurder pleitte bij nieuwbouw voor een andere fasering. De school wordt in een nieuwbouwwijk altijd als eerste gebouwd. Bouw dan, anders dan nu vaak gebeurt, meteen ook de woningen in de directe omgeving van de school. Zo is de omgeving rond de school eerder op orde en de route naar school Figuur 4.2.7: Stelling “het instellen van schoolstraten zorgt voor meer verkeersveiligheid bij de school” (n=512). 100 90
%
80 70 60 50 40 30 20 10 0
38
Zeer mee eens
Mee eens
Oost
Amsterdam
Neutraal
Mee oneens
Zeer mee oneens
De beste route voor kinderen om naar school te gaan? Leer ze niet de snelste, maar de veiligste weg: via de rustige straten.
Het thema veilige schoolomgeving komt ook aan bod bij de stadsdelen Nieuw-West, Noord, Zuid, Zuidoost, West en stadsgebied Weesp.
sneller veilig. Hiernaast noemden de deelnemers een aantal praktische maatregelen voor een veilige schoolomgeving: • Stel eenrichtingsverkeer in. • Stel bij de school een Kiss&Ride-voorziening in. • Maak er een fietsstraat van. • Verlaag de maximumsnelheid (30 km/uur). • Plaats drempels. • Kleur het wegdek (om weggebruikers van elkaar te scheiden) • Zet klaar-overs in. Een vader merkte op dat je kinderen ook kunt leren wat een veilige route naar school is. Zelf helpt hij zijn kinderen altijd op weg. Moeten ze voor het eerst een nieuwe route fietsen? Dan fietsen ze die eerst samen en staan ze stil bij de gevaarlijke punten. Samen kijken ze wat de beste route is. Dat is niet de snelste, maar de veiligste weg: door de rustige straten.
Snelheid Snelheid kwam in het stadsdeelgesprek als tweede verkeersveiligheidsthema aan bod. De onderlinge snelheidsverschillen zijn groot. Het fietspad zou volgens de deelnemers niet als vergaarbak moeten dienen, maar vrij moeten blijven voor kwetsbare weggebruikers zoals kinderen en ouderen. Daar is het fietspad ook voor gemaakt. De Fietsersbond pleit ervoor het
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
veilig zijn als er teveel verkeer is. En soms blijkt de gemeente in stadsdeel Oost fietspaden weg te halen. Dat kan soms niet anders door ruimtegebrek, maar er moet dan wel naar een veilige oplossing voor de fietsers gezocht worden. Het thema snelheid komt ook aan bod bij de stadsdelen Nieuw-West, Noord, Zuidoost, West en stads gebied Weesp.
fietspad te reserveren voor fietsers en alles wat groot, zwaar en breed is te verplaatsen naar de weg. Als daar een maximumsnelheid van 30 km/uur geldt, kan dat zeker. De deelnemers waren het erover eens dat het goed zou zijn als er op het fietspad ook een maximumsnelheid zou gelden. Bijvoorbeeld 15 of 25 km/uur. Dat zou ook goed zijn voor de doorstroming. De positie van de scootmobiel blijft hoe dan ook lastig. Die levert op het voetpad gevaar op voor voetgangers, terwijl de scootmobielrijder zich op het fietspad zelf onveilig voelt. Een deelnemer die zelf scootmobiel rijdt, zei regelmatig links en rechts te worden ingehaald. Ook zijn bij verkeerslichten vaak bredere opstelvakken nodig. Het succes van maximaal 30 km/uur op de weg valt of staat volgens de deelnemers met twee dingen: een weginrichting die bij die maximumsnelheid past én handhaving. Tot slot werd opgemerkt dat er steeds meer shared space gebieden komen, maar dat niet iedereen zich daar veilig voelt. Een duidelijke scheiding tussen het fietspad, voetpad en de weg zou beter zijn, zeker vanuit het perspectief van kwetsbare weggebruikers. Hiernaast werd opgemerkt dat fietsstraten niet meer
39
• Houd bij het aanpassen van de venstertijden rekening met belangen van omwonenden. Te vroeg laden en lossen kan voor hen geluidsoverlast betekenen. • Omdat de schooldag niet voor alle kinderen tegelijk afloopt, heeft het geen zin om de venstertijden voor laden en lossen in de middag aan te passen. De problematiek rond laden en lossen is complex, er zijn veel verschillende belangen mee gemoeid. Voor ondernemers en leveranciers heeft aanpassing van de venstertijden gevolgen voor de planning en soms ook voor de kosten. De sleutel is om rekening met elkaar te houden en samen creatieve oplossingen te zoeken. Denk bijvoorbeeld aan de fietstrainingen die de gemeente Amsterdam organiseert en die kinderen leren hoe ze op een veilige manier in de stad van A naar B kunnen. Niet alle drukke punten kunnen rustig worden gemaakt. Het thema logistiek komt ook aan bod bij de stadsdelen Centrum en West.
Laden en lossen Laden en lossen (logistiek) kwam in het stadsdeelgesprek als derde thema aan bod. Uit de enquête blijkt dat 43% van de bewoners van stadsdeel Oost de veiligheid van het vracht- en bestelverkeer de afgelopen twee jaar verslechterd vindt. 49% vindt dat er niets is veranderd en 8% vindt de veiligheid verbeterd. Dat komt overeen met het stadsbrede beeld. In het stadsdeelgesprek spraken de deelnemers vooral over aanpassing van de venstertijden: • Pas de venstertijden aan, zodat het laden en lossen niet meer in de ochtendspits gebeurt, als de kinderen naar school gaan.
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
4.3 Stadsdeel Nieuw-West
Foto: Edwin van Eis
40
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
In stadsdeel Nieuw-West hebben 369 bewoners meegedaan aan de enquête. Vergeleken met de gemiddelde Amsterdammer stappen bewoners van stadsdeel Nieuw-West vaker in de auto als ze in de stad van A naar B moeten (34%, zie figuur 4.3.1). Verder komt het beeld in Nieuw-West grotendeels overeen met het stadsbrede beeld (paragraaf 3.1). De bewoners gaan het vaakst op de fiets (60%) of te voet (45%). 74% van de bewoners van stadsdeel Nieuw-West vindt het verkeer in de buurt (zeer) onveilig. Slechts 17% beoordeelt het verkeer als (zeer) veilig. Daarmee beoordelen zij de verkeersveiligheid in hun buurt negatiever dan de gemiddelde Amsterdammer (figuur 4.3.2).
Figuur 4.3.4 laat de plekken in stadsdeel NieuwWest zien die bewoners erg verkeersonveilig vinden. Sommige plekken zijn meermaals genoemd. Figuur 4.3.5 toont die plekken waarvan zij zeggen dat de verkeersveiligheid juist is verbeterd. Figuur 4.3.3 laat zien welk gedrag volgens hen tot onveilige verkeerssituaties leidt. Hard rijden werd het vaakst genoemd (85%), gevolgd door afleiding door de mobiele telefoon (63%) en door rood rijden of lopen (48%). Dat komt overeen met het stadsbrede beeld (paragraaf 3.1).
Figuur 4.3.1: Vervoerswijzen, één of twee vormen die inwoners van stadsdeel Nieuw-West het vaakst gebruiken (n=369).
Figuur 4.3.2: Gevoel van verkeersveiligheid in de buurt van inwoners van stadsdeel Nieuw-West (n=291) en stadsbreed (n=2339).
100
100
90
%
90
Bewoners die ‘anders’ hebben ingevuld noemen vooral het rijden waar het niet mag, zoals fietsers en scooters die op de stoep rijden. Wat zij ook aanhalen is spookrijden: fietsers en scooters die tegen de rijrichting in rijden. Daarnaast geven weggebruikers geen richting aan, halen ze in in de bocht, negeren ze het zebrapad en parkeren ze op de stoep. Ook asociaal gedrag maakt het verkeer volgens bewoners onveilig. Denk aan voordringen, automobilisten die zomaar stil gaan staan op de weg en voetgangers die oversteken zonder te kijken. Wat ook specifiek genoemd wordt is het negeren van verkeersborden voor bestemmingsverkeer door vrachtwagens.
Figuur 4.3.3: Gedrag dat leidt tot onveilige verkeerssituaties volgens inwoners van stadsdeel Nieuw-West (n=268) en Amsterdammers (n=2208). 100 90 80
%
70
80
80
60
70
70
50
60
60
40
50
50
30
40
40
20
30
30
10
20
20
0
10
10
0 Voet
Nieuw West
Amsterdam
Fiets
Auto
Elektrische fiets
41
Openbaar vervoer Scooter
Taxi
0
%
Nieuw-West Te hard rijden
1 Zeer onveilig Nieuw-West
2
3
Amsterdam
4
5 Zeer veilig
Amsterdam
Afleiding mobiel
Door rood rijden of lopen
Fietsers zonder licht
Onder invloed van alcohol of drugs
Anders
Ik ben iha te spreken over het gedrag van anderen
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
5
Top-10 locaties 1
Osdorperweg
2
Tussenmeer
3
Sloterweg
4
Pieter Calandlaan t.h.v. Piet Wiedijkstraat
5
Slotermeerlaan (rotonde)
6
Jan Tooropstraat (rotonde)
7
Ookmeerweg kruising Osdorperweg
8
Baden Powellweg kruising Pieter Calandlaan
9
Oostoever (rotonde)
10
Burgemeester de Vlugtlaan kruising Burgemeester Fockstraat
Figuur 4.3.4: Locaties in stadsdeel Nieuw-West die Amsterdammers verkeersonveilig vinden.
42
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
5
Top-5 locaties 1
Slotermeerlaan (rotonde)
2
J.M. den Uylstraat
3
Wolbrantskerweg
4
De Savornin Lohmastraat
5
Laan van Vlaanderen kruising Plesmanlaan
Figuur 4.3.5: Locaties in stadsdeel Nieuw-West waar de verkeersveiligheid volgens Amsterdammers is verbeterd.
43
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
Wat maakt Nieuw-West verkeersonveilig? Uit de enquête blijkt dat bewoners erg ongerust zijn over het te hard rijden in hun stadsdeel. Dit geldt vooral voor (sportieve) auto’s en motoren en met name in de avonduren. Bewoners gebruiken opvallend vaak het woord ‘racebaan’ om aan te geven hoe hard er wel niet wordt gereden. In sommige straten zijn drempels geplaatst, maar die zouden niet altijd helpen. Soms zorgen deze juist voor slingergedrag (weggebruikers die de drempels ontwijken), waardoor de situatie nog onveiliger wordt. “Ik woon aan de Pieter Calandlaan, daar wordt zeer hard gereden door motoren en zeer sportieve auto’s, vooral in de avond en de nacht. Het is wachten op een grote klapper... Politie handhaaft nooit.”
“Amsterdam Nieuw-West is voor een wandelaar of fietser zeer onveilig. Alles in ingericht op de auto’s. Scooters en stepjes vliegen over voetpaden en auto’s rijden eerder te hard dan te langzaam.” In Nieuw-West is het druk. Veel bewoners geven aan dat er regelmatig zwaar verkeer op de doorgaande wegen en in woonwijken rijdt. Daarnaast is er veel sluipverkeer, met name op de Osdorper- en Sloterweg, waar de ruimte beperkt is en erg hard gereden wordt. Deze route bestempelen veel bewoners als ‘gevaarlijk’. Bewoners vinden dat er te weinig handhaving is. Ze zouden vooral graag meer snelheidscontroles zien.
Bewoners uiten zorgen over weggebruikers die rijden waar dat niet mag. Ze noemen bijvoorbeeld scooters en fietsers die op de stoep rijden. Ook geven ze aan dat auto’s vaak foutparkeren, waardoor de verkeerssituatie onoverzichtelijk en onveilig wordt. Wat ze eveneens gevaarlijk vinden zijn scooters die op het fietspad rijden.
Bewoners maken zich (in iets mindere mate) zorgen over de infrastructuur. Veel mensen zijn blij met de vrijliggende fietspaden en sommigen geven aan dat er hier nog te weinig van zijn. Over het algemeen vinden zij dat er in Nieuw-West veel ruimte is voor de auto en te weinig voor de fietser. Bredere en vrijliggende fietspaden worden toegejuicht. Voorbeelden van onveilige situaties die bewoners noemen zijn onduidelijke voorrangssituaties, onveilige weginrichtingen bij kruispunten en rotondes, geen veilige oversteekplekken en slecht verlichte zebrapaden. Sommigen geven aan dat er te weinig drempels zijn, terwijl anderen juist vinden dat er teveel zijn, waardoor weggebruikers meer gaan slingeren.
Weggebruikers overtreden continu de verkeersregels, volgens bewoners. Zij voelen zich vooral onveilig als zij als voetganger of fietser moeten oversteken. Bij zebrapaden en op andere plekken verlenen auto’s geen voorrang en ze geven geen richting aan.
“(Brede) vrijliggende fietspaden zijn over het algemeen veilig. Rotondes zijn niet altijd consequent in voorrangregels. Bij sommige afslagen ontbreken de haaientanden, wat zorgt voor onduidelijke en dus gevaarlijke situaties.”
Hiernaast maken bewoners zich zorgen over de snelheidsverschillen op het fietspad, veroorzaakt door de snelle scooters en elektrische fietsen. Ook Canta’s worden een aantal keren genoemd. Die zouden vaak te hard rijden.
44
Bewoners vinden dat veel weggebruikers in het verkeer asociaal gedrag vertonen. Dit geldt vooral voor automobilisten. Ook vinden zij dat fietsers niet opletten en onderweg teveel met hun mobiele telefoon bezig zijn. Vaak rijden ze in het donker ook nog zonder licht.
Welke oplossingen zien bewoners? Bewoners in Nieuw-West zoeken de oplossingen met name in meer handhaving, blijkt uit de enquête. Naast snelheidscontroles mogen er meer controles komen voor fietsers die geen licht hebben, door rood rijden en onderweg hun mobiel gebruiken. In Nieuw-West is volgens bewoners niet alles goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Verbetering van het OV zou het autogebruik kunnen ontmoedigen. Denk aan meer metrolijnen en bus die vaker rijden, met name in de wintermaanden. Zeker in de avonduren moet ook de sociale veiligheid in het OV verbeterd worden. De verkeersveiligheid zou ook verbeteren door een andere afstelling van de verkeerslichten. Geef bijvoorbeeld fietsers niet tegelijk groen met de auto’s. Daarnaast zouden voetgangers en fietsers meer tijd moeten krijgen om over te steken. Die tijd is nu beperkt omdat veel motorvoertuigen door oranje of door rood rijden. Een respondent gaf aan dat een teller bij de fietsstoplichten erg rustgevend en veilig werkt. Ook zou het helpen dat, zodra voetgangers oversteken, sensoren het zebrapad laten oplichten. “… het gevaar van kruispunten waar fietsers groen licht krijgen voor rechtdoor, tegelijkertijd met auto’s die dan de bocht om gaan. Daardoor kruisen de richtingen van fietsers en auto’s. Ik denk dat om en om groen sneller en veiliger zou zijn.”
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
Bewoners hebben behoefte aan een matiging van de snelheid in hun stadsdeel. Dit geldt voor de auto (met meer drempels op de lange wegen die zich lenen als racebaan), maar ook voor gebruikers van het fietspad.
hij veilige schoolomgeving, snelheid auto’s en scooters aan de orde. Over veilige schoolomgeving uitten bewoners in Nieuw-West zich ook in de enquête.
“Ik zou het erg leuk vinden om 1 dag per jaar met heel Amsterdam langzamer te fietsen. Wat een drama die haast elke dag.”
Uit de enquête blijkt dat 17% van de bewoners van Nieuw-West (de zorg voor) kinderen in de basisschoolleeftijd heeft. 73% van de ouders of verzorgenden zegt dat de verkeersveiligheid (mede) bepaalt hoe zij naar school gaan. De meeste kinderen gaan lopend onder begeleiding (28%) of zelfstandig op de fiets (25%). Dit komt overeen met het stadsbrede beeld (paragraaf 3.1). De bakfiets blijkt in Nieuw-West niet of nauwelijks gebruikt te worden om kinderen naar school te brengen. De auto wordt met 18% juist iets vaker gebruikt dan stadsbreed, maar dit verschil is niet significant. Onder ‘anders’ werd nog ‘achterop de fiets’ genoemd.
Verder noemen bewoners: • Verplaats scooters ook buiten de Ring naar de rijbaan. • Weer fietsers met fietssluizen en betere bebording uit de parken. • Plaats hekken bij tramhaltes, zodat voetgangers het zebrapad gebruiken. • Verwijder winkelborden, fietsen, auto’s en andere obstakels van de stoep, zodat voetgangers en invaliden meer ruimte krijgen.
Bezorgdiensten en bestel- en vrachtverkeer In Nieuw-West storen bewoners zich vooral aan maaltijdbezorgers op scooters en flitsbezorgers die binnen tien minuten je boodschappen aan huis bezorgen. Respectievelijk 77% en 65% van de bewoners in Nieuw-West vindt hun rijgedrag (zeer) onveilig. Ook de overige scores van maaltijdbezorgers op elektrische fietsen (57%), pakket- en bestelbezorgers (43%) en bezorgauto’s van supermarkten (20%) komen overeen met het stadsbrede beeld. Bewoners storen zich vooral aan bezorgers die te hard rijden of op de stoep of midden op straat stilstaan of parkeren.
Gesprek met bewoners Het stadsdeelgesprek met bewoners werd ingeleid door dagelijks bestuurder Erik Bobeldijk. Als drie grote verkeersveiligheidsthema’s in Nieuw-West stelde
45
Veilige schoolomgeving
Figuur 4.3.6: Hoe ouders en verzorgenden hun kinderen naar school brengen in stadsdeel Nieuw-West (n=40) en stadsbreed (n=391). 50 45
%
40 35 30 25 20 15 10 5 0
Nieuw-West Lopend met begeleiding In de bakfiets
In het stadsdeelgesprek werd de verkeersveiligheid bij scholen een ‘gelaagd probleem’ genoemd. Naast het gedrag van automobilisten speelt bijvoorbeeld ook de inrichting van de openbare ruimte een rol. Eén enkele maatregel volstaat daarom niet. Voor een veilige schoolomgeving zijn meerdere maatregelen nodig. Oplossingen die volgens de gespreksdeelnemers kunnen bijdragen aan een veilige schoolomgeving: • Een campagne gericht op bewustzijn en gedragsverandering. • Verkeersregelaars of klaar-overs die goed gedrag afdwingen. • Elektronische handhaving. • Minder parkeergelegenheid voor auto’s bij de school en meer voor fietsers. • Stimuleren om de fiets te gebruiken, ook omdat dit gezonder is. • Blokken of paaltjes plaatsen. • Een bufferzone rond de school voor auto’s; kinderen wat verderop af laten zetten en het laatste stukje laten lopen. • Aandacht voor de route naar school, niet alleen voor de directe omgeving.
Amsterdam Zelfstandig fietsend
Zelfstandig lopend
Gebracht met de auto
De deelnemers aan het stadsdeelgesprek waren het erover eens dat vooral auto’s bij scholen voor onveilige verkeerssituaties zorgen. Gedrag is het sleutelwoord. Met name het gedrag van automobilisten – óók van ouders die hun kinderen met de auto komen brengen en halen – levert gevaarlijke situaties op. Soms is er sprake van egoïsme, maar vaak zijn zij zich hier helemaal niet van bewust.
Anders
Openbaar vervoer
Er werd benadrukt dat handhaving altijd nodig is. Er zijn immers altijd mensen die weigeren hun gedrag te veranderen of de regels na te leven.
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
De instelling van een schoolstraat kwam niet expliciet aan de orde, al sluiten sommige oplossingen die zijn genoemd hier wel bij aan. De enquête laat zien welk effect bewoners van Nieuw-West hiervan verwachten (figuur 4.3.7). Vergeleken met de gemiddelde Amsterdammer lijken zij er minder van overtuigd dat dit zorgt voor meer verkeersveiligheid bij de school, maar dit verschil is niet significant. In de enquête gaven bewoners uit Nieuw-West aan dat schoolstraten zouden kunnen helpen, maar dat er daarnaast aandacht moet zijn voor het gedrag van ouders: druk ze op het hart om niet te haasten en ontmoedig ze hun kinderen met de auto naar school te brengen. Anderen waarschuwden dat het probleem zich door de instelling van schoolstraten kan verplaatsen. Ouders zouden in aangrenzende straten voor onveilige situaties kunnen zorgen. In dat geval zal er wat verderop in de buurt meer parkeergelegenheid moeten komen, opperde een bewoner.
“Afsluiten van de straat gaat denk ik meer chaos in de aanvoerende straat veroorzaken, want dan gaan ze daar stilstaan.”
Een veiligere schoolomgeving? Inzetten op gedragsverandering kan helpen. Maar het is niet het ei van Columbus. Handhaving is ook nodig. Een van de respondenten stelde permanente blokkades voor, waardoor auto’s geweerd kunnen worden:
Figuur 4.3.7: Stelling “het instellen van schoolstraten zorgt voor meer verkeersveiligheid bij de school” (n=257). 100 90
%
80 70
Een andere respondent benadrukte dat er ook rekening gehouden moet worden met autoverkeer van bewoners die in een schoolstraat wonen.
60 50 40 30
Het thema veilige schoolomgeving komt ook aan bod bij de stadsdelen Oost, Noord, Zuid, Zuidoost, West en stadsgebied Weesp.
20 10 0
Zeer mee eens
Mee eens
Nieuw-West
46
“B eter zouden permanente maatregelen zijn (plantenbakken bijvoorbeeld), zodat mensen hun kinderen lopend of fietsend het laatste stuk moeten brengen.”
Neutraal
Mee oneens
Zeer mee oneens
Snelheid auto’s Snelheid van auto’s is het tweede thema dat in het stadsdeelgesprek aan bod kwam. Veel straten in Nieuw-West zijn lang en breed en nodigen uit om hard te rijden. De deelnemers waren het erover eens dat 50 km/uur vaak al te hard is en tot gevaarlijke situaties leidt. In de enquête – waarin te hard rijden als belangrijkste thema in Nieuw-West naar voren kwam – gaven bewoners aan dat er vaak nog veel harder wordt gereden. Volgens de gespreksdeelnemers kan de verkeersveiligheid verbeterd worden door de auto niet langer centraal te stellen en de maximumsnelheid te verlagen naar 30 km/uur. Dit kan ook meer ruimte opleveren voor kwetsbare weggebruikers. Omdat NieuwWest hiermee minder aantrekkelijk wordt voor de auto, is het wel zaak te zorgen voor goede Kiss&Ridevoorzieningen en een aantrekkelijk openbaar vervoer.
Amsterdam
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
Wil de maatregel effect hebben, dan zijn er nog meer punten om op te letten. De deelnemers noemden:
De maximumsnelheid van 50 naar 30 km/uur. Parijs heeft al laten zien: veel veiliger en prettiger!
• Een passende straatinrichting die de maximumsnelheid van 30 km/uur afdwingt, bijvoorbeeld door (hoge) verkeersdrempels. • Verkeershandhaving met camera’s. • Behouden van de zebrapaden. • Behouden van de vrijliggende fietspaden.
De deelnemers concludeerden dat de auto de scooter verdrukt, de scooter de fietser en de fietser de voetganger. Dit zou je kunnen oplossen door niet de auto, maar het belang van kwetsbare verkeersdeelnemers voorop te stellen. Bijvoorbeeld door de maximumsnelheid op de weg te verlagen. Sleutelvraag is hoe je de verschillende verkeersdeelnemers op de juiste plek krijgt. Sorteer je het beste op gewicht, op snelheid of op kenteken? Eenvoudig is dit niet, want de wegen zijn vol. Vooral in de avondspits hebben hulpdiensten (die niet op de trambaan mogen) daar ook last van.
Instelling van cameratoezicht kan nu pas als op een plek veel ongevallen gebeuren. Dat zou eerder moeten kunnen. De meeste deelnemers wisten niet dat zij de gemeente met een ‘Melding openbare ruimte en overlast’ op gevaarlijke verkeerssituaties kunnen attenderen. Gaat het om een groot probleem, dan kan een klacht worden ingediend. Die krijgt het stadsdeelbestuur volgens Erik Bobeldijk nog eerder onder ogen. In dit verband vroegen de deelnemers aandacht voor de Osdorper- en Sloterweg. Deze wegen voeren door landelijk gebied en zijn te smal en te druk. Auto’s, scooters en fietsers verdringen elkaar en vooral kwetsbare verkeersdeelnemers lopen hier gevaar.
gevoel geven, ongeacht of het fietspad breed of smal is. Meerdere deelnemers aan het stadsdeelsgesprek zeiden dat de snorfiets ook in Nieuw-West naar de rijbaan moet. En de bakfiets het liefst ook. Een van de deelnemers was zelf scooterrijder. Zij zei dat ze ook wel op het fietspad reed, als ze zich op de rijbaan onveilig voelde. Automobilisten proberen scooters daar vaak in te halen, vooral scooters met een blauwe plaat. In de enquête gaven bewoners aan dat scooters in Nieuw-West ook vaak op de stoep rijden, wat voor nog meer ergernis zorgt.
Stel niet de auto, maar het belang van kwetsbare verkeersdeelnemers voorop.
Het thema snelheid komt ook aan bod bij de stadsdelen Oost, Noord, Zuidoost, West en stadsgebied Weesp.
Scooters Net als in andere stadsdelen ‘vechten’ weggebruikers in Nieuw-West met elkaar om de ruimte op straat. Behalve om de beperkte ruimte gaat het vaak om de vraag: wie mag waar komen? In Nieuw-West mogen snorfietsen (scooters met een blauwe plaat) nog op het fietspad. Terwijl scooters en bakfietsen veel mensen daar juist een onveilig
47
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
4.4 Stadsdeel Noord
Foto: Edwin van Eis
48
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
In stadsdeel Noord deden 361 bewoners mee met de enquête. Vergeleken met de gemiddelde Amsterdammer gebruiken bewoners van stadsdeel Noord beduidend vaker de auto als ze in de stad van A naar B moeten (39%, zie figuur 4.4.1). Te voet gaan ze juist minder vaak (37%).
Figuur 4.4.3 laat zien welk gedrag volgens hen tot onveilige verkeerssituaties leidt. Te hard rijden (86%) en afleiding door mobiel (63%) worden het vaakst genoemd. Dit komt overeen met het stadsbrede beeld. Door rood rijden of lopen wordt minder vaak genoemd: 40% tegenover 50% stadsbreed.
Het merendeel van de bewoners vindt het verkeer in stadsdeel Noord onveilig (51%) tot zeer onveilig (25%). Dat komt overeen met het stadsbrede beeld (figuur 4.4.2).
Bewoners die ‘anders’ hebben ingevuld, noemen veelal gedragingen die te maken hebben met het niet naleven van de verkeersregels. Voorbeelden zijn geen voorrang verlenen, tegen de rijrichting in rijden, geen richting aangeven en foutparkeren. Ook noemen bewoners de plaats op de weg als gevaarlijk gedrag, zoals scooters en auto’s die zich op het fietspad begeven of fietsers die op het voetpad rijden.
Figuur 4.4.4 laat de plekken in stadsdeel Noord zien die bewoners erg verkeersonveilig vinden. Sommige plekken zijn meermaals genoemd. Figuur 4.4.5 toont die plekken waarvan zij zeggen dat de verkeersveiligheid juist is verbeterd.
Figuur 4.4.1: Vervoerswijzen, één of twee vormen die bewoners van stadsdeel Noord het vaakst gebruiken (n=361).
Figuur 4.4.2: Gevoel van verkeersveiligheid in de buurt van inwoners van stadsdeel Noord (n=304) en stadsbreed (n=2339).
100
100
90
%
90
Veel verkeersdeelnemers letten niet op en houden geen rekening met anderen, vinden zij, bijvoorbeeld als ze inhalen op het fietspad of een weg oversteken. Bewoners in Noord vinden ook het gedrag van het vele bouwverkeer gevaarlijk. Zij zien dat vrachtwagens als sluipverkeer gebruikmaken van de woonwijken.
Figuur 4.4.3: Gedrag dat leidt tot onveilige verkeerssituaties volgens inwoners van stadsdeel Noord (n=275) en Amsterdammers (n=2208). 100 90 80
%
70
80
80
60
70
70
50
60
60
40
50
50
30
40
40
20
30
30
10
20
20
0
10
10
0
Noord Voet
Fiets
Elektrische fiets
49
Amsterdam Openbaar vervoer Scooter
Taxi
Auto
0
%
Noord Te hard rijden
1 Zeer onveilig
2
Noord
Amsterdam
3
4
5 Zeer veilig
Amsterdam Afleiding mobiel
Door rood rijden of lopen
Fietsers zonder licht
Onder invloed van alcohol of drugs
Anders
Ik ben iha te spreken over het gedrag van anderen
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
10
Top-10 locaties 1
Dorpsweg Ransdorp
2
Klaprozenweg kruising Draaierweg
3
Ridderspoorweg kruising Monnikskapstraat
4
Liergouw (rotonde)
5
Van der Pekplein
6
Buikslotermeerplein
7
Distelweg (rotonde)
8
Klaprozenweg kruising Floraweg
9
Zunderdorpergouw
10
Johan van Hasseltweg (rotonde)
Figuur 4.4.4: Locaties in stadsdeel Noord die Amsterdammers verkeersonveilig vinden.
50
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
0
5
Top-5 locaties 1
Distelweg kruising Ridderspoorweg
2
Buiksloterweg t.h.v. pont
3
Molenaarsweg kruising Zuideinde
4
Weersloot brug
5
IJdoornlaan kruising Beemsterstraat
Figuur 4.4.5: Locaties in stadsdeel Noord waar de verkeersveiligheid volgens Amsterdammers is verbeterd.
51
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
Wat maakt Noord verkeersonveilig? Uit de enquête blijkt dat bewoners in Noord hun buurt vooral verkeersonveilig vinden door zaken die te maken hebben met infrastructuur. Bijvoorbeeld het gebrek aan veilige oversteekplaatsen voor fietsers en voetgangers. Oversteekplaatsen ontbreken of zijn te smal, wat zeker in combinatie met het te hard rijdende autoverkeer gevaarlijke situaties oplevert. Vooral de Klaprozenweg wordt in dit verband vaak genoemd. Hiernaast geven bewoners aan dat er te weinig fietsstroken en voetpaden zijn, waardoor fietsers en voetgangers soms gedwongen worden om te spookrijden of uit te wijken naar de rijbaan. Specifiek worden hierbij de woonerven genoemd. Hier is veel ruimte voor de auto, maar kunnen voetgangers zich moeilijk veilig verplaatsen. Waar in Noord wel fiets- en voetpaden zijn, vinden bewoners die vaak slecht onderhouden. Andere infrastructurele knelpunten die zij aanhalen zijn het gebrek aan drempels, het tekort aan zebrapaden en de slechte verlichting op fietspaden en bij oversteekplekken. Ook merken zij op dat er door alle bouwprojecten veel omleidingen zijn die onveilige situaties opleveren. “Bij ons ontbreekt de prioriteit voor fiets-infrastructuur, dus wij moeten heel vaak tussen de auto’s fietsen of op slechte ( fiets)paden.” “Het wegdek is slecht, auto’s rijden te hard, en bussen al helemaal.
Het ontbreekt aan voldoende zebrapaden, en de straat is versleten en te breed.” Zowel op het fietspad als op de rijbaan wordt volgens bewoners te hard gereden. De kritiek geldt vooral voor auto’s, GVB-bussen en zwaar verkeer dat zich niet houdt aan de 30 en 50 km zones. Drempels helpen niet om dit te voorkomen. Waar men zich
52
met name zorgen over maakt is het te hard rijden in woonerven: “We wonen op een woonerf zonder stoepen, maar wel een autoweg. De inrichting klopt niet met een woonerf. Auto’s rijden te hard, vooral bezorgdiensten maar ook andere bezoekers en bewoners.” Bewoners maken zich ook zorgen over het foutparkeren door auto’s. Auto’s parkeren op onhandige plekken, zoals in een bocht, wat onoverzichtelijke en onveilige verkeerssituaties oplevert. Sociale onveiligheid is een thema dat in stadsdeel Noord speelt en in andere stadsdelen niet is genoemd. Specifieke plekken die bewoners noemen zijn tunnels en onveilige fietsroutes die slecht verlicht zijn: “In de buurt zijn recent meerdere (ernstige) incidenten geweest. (Jong)volwassenen en kinderen op de fiets die lastiggevallen worden. Aanranding, overvallen en steekincidenten bij viaduct en fietspaden. Ik heb zorg of mijn gezin veilig naar huis kan.” Wat in stadsdeel Noord ook wordt aangehaald is overlast door bouwwerkzaamheden. Hierbij gaat het niet alleen om de verkeersdrukte, maar ook om het overtreden van de verkeersregels door het zwaar verkeer. Volgens de bewoners wordt er vaak te hard gereden en geparkeerd op plekken waar dit niet mag. Bovendien worden er regelmatig wegen afgesloten zonder dat er een goed alternatief is.
Welke oplossingen zien bewoners? Ideeën die bewoners uit Noord in de enquête opperden:
• Vernieuw fietspaden die in slechte staat zijn, zodat fietsers niet over de stoep gaan rijden. • Leg meer fietssnelwegen aan, zodat kinderen veilig naar school kunnen fietsen. • Stel gratis of goedkope fietsverlichting beschikbaar. • Verscherp de handhaving, vooral op fietsers die verkeersregels overtreden en auto’s die foutparkeren op de stoep. • Verleen minder bedrijven een ontheffing voor parkeren op de stoep. • Verbied zwaar verkeer binnen de Ring en zeker in woonwijken. • Plaats pakketmuren bij vervoersknooppunten, zodat het aantal vervoersbewegingen van bestelbussen vermindert. • Zorg voor meer verlichting op fietspaden in landelijk Noord, zodat de sociale veiligheid hier toeneemt en bewoners hier in het donker veilig kunnen fietsen. • Zorg voor cameratoezicht, wat preventief kan werken op plekken waar nu incidenten plaatsvinden. • Plaats knipperende lichten bij voorrangswegen, waardoor deze meer opvallen (en waar automobilisten in Engeland voor moeten stoppen).
Bezorgdiensten en bestel- en vrachtverkeer Bewoners in Noord maken vaker gebruik van bezorgdiensten dan de gemiddelde Amsterdammer. 33% doet dit vaak (zeker wekelijks), 41% soms (één keer per maand) en 25% slechts zelden. Voor de gemiddelde Amsterdammer is dit respectievelijk 28%, 39% en 33%. Over de veiligheid van bezorgdiensten zijn zij even kritisch als de gemiddelde Amsterdammer (paragraaf
gemeente Amsterdam
Enquête en stadsgesprekken verkeersveiligheid
3.1). Maaltijdbezorgers op scooters scoren het slechts: 76% van de bewoners in Noord vindt hun rijgedrag (zeer) onveilig. Voor flitsbezorgers die je boodschappen binnen 10 minuten thuisbezorgen is dit 64% en voor maaltijdbezorgers op elektrische fietsen 58%. Over busjes van pakket- en bestelbezorgers (41%) en vooral bezorgauto’s van supermarkten (20%) zijn zij beduidend minder bezorgd.
stadsdeel Noord sterk moeten spelen, maar voor ‘veilige schoolomgeving’ bleek dit uit enquête niet. Via de chat droegen de gespreksdeelnemers nog meer onderwerpen aan. Net als in de enquête werd ‘bouwverkeer’ een belangrijk knelpunt genoemd. Hierover wilden veel gespreksdeelnemers graag iets zeggen. Stel de voetganger in het verkeer centraal. Dat is goed voor de verkeersveiligheid én de leefbaarheid van de buurt.
Snelheidsverschillen De grote onderlinge snelheidsverschillen tussen weggebruikers leveren gevaarlijke situaties op. De instelling van een maximumsnelheid van 30 km/uur kan de verkeersveiligheid verbeteren, want daarmee hef je de snelheidsverschillen op. De gespreksdeelnemers noemden als aandachtspunten: