Bijlage 1a - CONCEPT m.e.r.-beoordeling Holterbergdistrict Amstel III.pdf

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost

projectnummer 0475785.100 revisie 07 5 juni 2023

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost

projectnummer 0475785.100 Revisie 07 5 juni 2023

Auteurs M. Kornet N.M. Tuinenburg K. Wilmer J. van den Broek

Opdrachtgever Wooden City I B.V. Laarderhoogtweg 18 1101 EA Amsterdam

Gecontroleerd: J. van den Broek

datum 5 juni 2023

beschrijving definitief concept

vrijgave T. Artz

Inhoudsopgave 1

Inleiding

1

2

Het plangebied in vogelvlucht

4

3

Beleidskaders

24

4

Raakvlakprojecten, autonome ontwikkelingen en referentiesituatie

30

5

Opzet en methodiek

37

6

Effecten mobiliteit

41

7

Effecten milieuhinder bedrijven

50

8

Effecten geluid en trillingen

56

9

Effecten luchtkwaliteit

68

10

Effecten externe veiligheid

73

11

Effecten gezondheid

79

12

Effecten ecologische waarden

90

13

Effecten watersysteem

102

14

Effecten archeologie en bodem

119

15

Effecten cultuurhistorie, landschap en groen

126

16

Effecten hoogbouw

133

17

Effecten duurzaamheid

140

18

Effecten sociale inclusiviteit

146

19

Conclusie

152

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

1

Inleiding

1.1

Aanleiding De onderhavige ontwikkeling in Amsterdam Zuidoost (zie figuur 1-1) betreft de transformatie van een bedrijvengebied van ca. 30 hectare op Bedrijvenstrook Amstel III in Amsterdam Zuidoost. Het plangebied is sterk verouderd en sluit niet aan bij de hedendaagse ruimtelijke behoefte. De gebiedsontwikkeling draagt bij aan de ontwikkeling van het gebied tot een moderne, bruisende, duurzame, hoogstedelijke buurt met passende functiemenging. Er komt ruimte voor bedrijvigheid, kantoren, woningen en voorzieningen. Ook krijgen de openbare ruimte en infrastructuur een upgrade. De effecten zijn in deze concept m.e.r.-beoordeling onderzocht voor een ontwikkelprogramma van bijna 1,1 miljoen m2 bvo.

Figuur 1-1: Luchtfoto van het plangebied. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III..

Voor een transformatie van deze omvang is het binnen het planologische systeem van de gemeente Amsterdam wenselijk een zogeheten Projectnota op te stellen. Hierin worden keuzes voor de transformatie vastgelegd en wordt de haalbaarheid bekeken. Eén van de onderleggers voor het maken van deze keuzes is de beoordeling van de effecten op de leefomgeving. Hiervoor is de onderhavige concept m.e.r.-beoordeling opgesteld, deze rapportage wordt in eerste instantie meegenomen bij de Projectnota. De definitieve m.e.r.-beoordeling is uiteindelijk gekoppeld aan het eerste ruimtelijke besluit.

Blad 1 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Deze concept m.e.r.-beoordeling beschrijft wat de maximale effecten van de voorgenomen ontwikkeling op de omgeving zijn en welke maatregelen nodig zijn om negatieve effecten te voorkomen of te beperken. De in deze concept m.e.r.-beoordeling onderzochte 1,1 miljoen bvo ligt ruim boven de 900.000 m2 bvo waar in de Projectnota vanuit wordt gegaan. Het onderzochte ontwikkelprogramma is hiermee een worstcasescenario. De concept m.e.r.-beoordeling geeft richting aan de verdere planuitwerking.

1.2

Vereisten vanuit de Wet milieubeheer De milieueffectrapportage-procedure (m.e.r.) is bedoeld om het milieubelang volwaardig en vroegtijdig in de plan- en besluitvorming in te brengen. Een m.e.r. is altijd gekoppeld aan een plan of besluit, bijvoorbeeld een structuurvisie, bestemmingsplan of vergunning. De wettelijke eisen ten aanzien van een m.e.r. zijn vastgesteld in de Wet milieubeheer en in het Besluit m.e.r.. In de Wet milieubeheer en in het Besluit m.e.r. wordt een onderscheidt gemaakt in activiteiten die m.e.r.-plichtig zijn (de zogenaamde bijlage C-activiteiten) en activiteiten die m.e.r.beoordelingsplichtig zijn (de zogenaamde bijlage D-activiteiten). De voorgenomen ontwikkeling valt onder categorie D 11.2 “de aanleg, wijziging of uitbreiding van stedelijke ontwikkelingsprojecten met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen”. De omschrijving van de drempelwaarden behoren bij deze categorie is opgenomen in onderstaande tabel. Tabel 1-1 Categorie D11.2 uit de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage.

D 11.2

Activiteiten Gevallen Besluit De aanleg, wijziging of In gevallen waarin de activiteit De vaststelling van het plan, uitbreiding van een betrekking heeft op: bedoeld in artikel 3.6, eerste stedelijk 1. Een oppervlakte van 100 lid, onderdelen a en b, van de ontwikkelingsproject hectare of meer, Wet ruimtelijke ordening dan met inbegrip van de wel bij het ontbreken daarvan 2. Een aaneengesloten bouw van winkelcentra gebied en 2.000 of meer van het plan, bedoeld in of parkeerterreinen. woningen omvat, of artikel 3.1, eerste lid, van die 3. Een bedrijfsvloerwet. oppervlakte van 200.000 m2 of meer.

Voor een stedelijk ontwikkelingsproject boven de in kolom 2 genoemde drempelwaarden geldt in principe een formele m.e.r.-beoordelingsplicht, daaronder een vormvrije m.e.r.beoordelingsplicht. De ontwikkeling valt boven de genoemde drempelwaarden en daarom is de onderhavige concept m.e.r.-beoordeling opgesteld. Afhankelijk van de grootte van deze impact kan dit dan leiden tot het doorlopen van een volledige m.e.r., dan moet er een milieueffectrapportage (MER)1 opgesteld worden. De m.e.r.-beoordeling is uiteindelijk gekoppeld aan het eerste ruimtelijke besluit binnen de gebiedsontwikkeling. Er is ervoor gekozen de onderhavige concept m.e.r.-beoordeling ook al mee te nemen bij de Projectnota. 1 M.e.r. (met puntjes) staat voor de totale procedure, MER (met hoofdletters) staat voor het milieueffectrapport zelf.

Blad 2 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

1.3

Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de huidige en toekomstige situatie beschreven. In hoofdstuk 3 komen de relevante beleidskaders aan bod en vervolgens behandeld hoofdstuk 4 relevante projecten in de omgeving waar rekening mee gehouden moet worden bij het analyseren van milieueffecten. Hoofdstuk 5 bevat een beschrijving van de methodiek. In de hoofdstukken 6 t/m 18 worden de milieueffecten per thema geanalyseerd. Uiteindelijk leidt dit tot de conclusie in hoofdstuk 19.

Blad 3 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

2

Het plangebied in vogelvlucht

2.1

Aanleiding en ligging plangebied De ontwikkeling is onderdeel van het grotere gebied Amstel III. Amstel III is een bedrijventerrein in Amsterdam Zuidoost (zie onderstaand figuur). Voor het goed functioneren van de verdichtende stad is de bedrijvenstrook in Zuidoost blijvend van essentieel belang. Het bedrijventerrein is niet alleen relevant voor de werkgelegenheid die het biedt, maar het vormt (samen met Westpoort) ook het “kloppend hart” van de stad. Amsterdam groeit hard en zal dat naar verwachting ook blijven doen. Gegeven de tekorten aan ruimte voor bedrijven in de Metropoolregio Amsterdam, neemt de noodzaak voor stadsverzorgende bedrijven en stadslogistiek ín de stad alleen maar toe. De gemeente kiest er daarom voor om samen met de ondernemers, het gebied gaande weg te verdichten, te moderniseren en te verduurzamen. Door slim te schuiven en te verdichten kan er bovendien ook ruimte gemaakt worden om een belangrijke bijdrage te leveren aan de versterking van Arenapoort; dit terwijl er per saldo meer bedrijfsruimte bijkomt dan dat er nu is.

Figuur 2-1: Ligging van Bedrijvenstrook Amstel III t.o.v. de omliggende ontwikkelingen. Bron: Gemeente Amsterdam (2021), Principenota bedrijvenstrook Amstel III.

Omgevingsvisie Amsterdam In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 ‘Een menselijke metropool’ is dit gebied aangewezen als ‘Pilotgebied grootschalige intensivering’. Het omvat een gebied dat kansen biedt voor grootschalige intensivering met gestapelde bedrijfsgebouwen en het ontwikkelen van een deel van terrein naar een gemengd stedelijk gebied. In paragraaf 2.5 wordt dieper ingegaan op de opgave vanuit de Omgevingsvisie.

Blad 4 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Principenota Bedrijvenstrook Amstel III De eerste stap van een grootschalige gebiedsontwikkeling in Amsterdam is een verkenning of het wenselijk is een project op te starten. Dit wordt uitgewerkt in een Principenota. In de Principenota voor de Bedrijvenstrook Amstel III zijn de opgaven, kansen, belemmeringen en risico’s in beeld gebracht. Op basis hiervan heeft het college van B&W in december 2021 een Principebesluit genomen.

Figuur 2-2: De vier stappen binnen een gebiedsontwikkeling. Bron: gemeente Amsterdam (2023).

De ambitie is een voorbeeldontwikkeling te zijn, om een nieuwe normaal te stellen door verregaand te gaan stapelen. Deze intensieve “werklocatie van de toekomst” doet zich niet onder voor andere (populaire) delen van de stad, is dynamisch (24/7), draagt bij aan de circulaire economie en biedt ruimtelijke kwaliteit in de openbare ruimte en gebouwen. De bedrijvenstrook is in 2050 een echt stuk Zuidoost, waar je graag komt en waar ondernemers duurzaam aan de slag zijn en waar er bovendien blijvend oog is voor het bieden van kansen voor Zuidoosters. Amstel III bestaat uit vijf deelgebieden (zie onderstaand figuur). In de principenota is vastgelegd dat deelgebied 1 en 3 als eerste verder ontwikkeld worden. De onderhavige concept m.e.r.beoordeling richt zich op deelgebied 1. Deelgebied 3 is ondertussen opgestart als autonome ontwikkeling. In deelgebieden 2, 4 en 5 zijn momenteel en in de nabije toekomst geen ontwikkelingen voorzien.

Figuur 2-3: Deelgebieden Amstel III, de gebiedsontwikkeling bij deze concept m.e.r.-beoordeling omvat deelgebied 1. Bron: Gemeente Amsterdam (2021), Principenota bedrijvenstrook Amstel III.

Blad 5 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Projectnota en plangebied De projectnota voor deelgebied 1 onderzoekt de haalbaarheid en is de tweede stap in de vier fasen van het plaberum (plan- en besluitvormingsproces ruimtelijke maatregelen) van de gemeente Amsterdam. Op basis van de Projectnota wordt in het vervolg van dit hoofdstuk de visie en ambities voor de toekomstige situatie uitgewerkt. Er wordt eerst echter gekeken naar de historische ontwikkeling en huidige situatie binnen het gebied. In onderstaand figuur is het plangebied weergegeven van deelgebied 1. Dit is de scope van de Projectnota en de onderhavige concept m.e.r.-beoordeling.

Figuur 2-4: Ligging van het plangebied. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III.

2.2

Historische ontwikkeling Oorspronkelijk was het plangebied en de omgeving een veenmoeras, dat in de 19e eeuw werd ingepolderd en gebruikt voor landbouwdoeleinden. In de jaren ’60 werd de polder van Weesperkarspel aangewezen als uitbreidingsgebied van Amsterdam. Het poldergebied in (zoals het bestond in 1950) is te zien in onderstaand figuur. Vanaf eind jaren ‘60 werd het gebied rondom Amstel III opgespoten en bebouwd. Amstel I en Amstel II werden eerst opgeleverd (nu Amstelkwartier en Amstel Business Park). De oplevering van Amstel III volgde iets later in de jaren ’80. Het gebied werd oorspronkelijk opgezet met een 300 meter brede kantorenstrook langs de bestaande spoorlijn en een 900 meter brede bedrijvenstrook tussen de kantoren en de A2. Door

Blad 6 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

de jaren heen is de kantorenzone steeds groter geworden, terwijl de zone voor bedrijven kleiner is geworden. Hierdoor zijn uiteindelijk twee min of meer gelijkwaardige stroken van 600 meter ontstaan. De ontwikkeling van het gebied is in de afbeeldingen hieronder weergegeven.

Figuur 2-5: Het plangebied in 1960, 1970, 1990, 2021. Bron: TopoTijdreis.

2.3

Huidige situatie Onder meer door de strikte zonering uit het verleden en de behoefte van de bedrijven, is de bedrijvenstrook momenteel een tamelijk monofunctioneel en naar binnen gekeerd gebied met een relatief lage bebouwingsdichtheid. De verbindingen met de omgeving, zoals het bruisende Zuidoost en de Amstelscheg, zijn beperkt of worden in de huidige situatie niet ervaren. De nabijheid van de Amstelscheg biedt een interessante mogelijkheid om aan te sluiten op grootschalig groen, maar de bedrijvenstrook zelf en de A2 vormen een barrière. Zuidoost heeft een duidelijke groenblauwe structuur met haar kanalen, parken en dreven. De westkant van het spoor is echter minder groen in vergelijking met de oostkant. Er is een hoger percentage verharding en de blauwgroene structuren zijn niet af of worden onderbroken door barrières als de Holterbergweg of de A2. Het bedrijventerrein Amstel III biedt veel diensten aan de stad en is goed ontsloten door de A2 en de A9. Onder andere groothandels, de autobranche, logistieke bedrijven en maakbedrijven hebben hun plek in het gebied. Bedrijfsruimte beslaat ongeveer 70% van het gebied. De overige 30% zijn andere maatschappelijke functies. Zware industrie is er niet. Afgelopen jaren zijn er ook

Blad 7 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

technologiebedrijven toegevoegd. Medische bedrijven en laboratoria komen in het gebied ook steeds meer voor. Op het volledige bedrijventerrein werken ongeveer 9.600 mensen. In het gebied is weinig leegstand, wel is duidelijk dat er in het verleden vooral aandacht is geweest voor (vracht-)autobereikbaarheid. De ruimtelijke kwaliteit is lang een ondergeschoven kindje geweest. Er is veel asfalt, terwijl trottoirs of fietspaden veelal ontbreken. Daarnaast liggen de achterkanten van loodsen op meerdere locaties aan de openbare ruimte. Ook zijn er veel grote omheinde parkeerplaatsen. In het plangebied is voornamelijk bedrijfsruimte aanwezig. Het betreft circa 200.000 m2 bvo. Onder andere distributiecentra en opslagruimte, autogarages/ dealers en groothandels. Daarnaast zijn er enkele sportscholen, bedrijven voor plant- en zaadveredeling en mediaproductie. Ook is er een hindoeïstische tempel, een kappersacademie en een medisch centrum in het plangebied. Kantoorruimte is slechts beperkt aanwezig in het gebied. De functiemix ligt in dit gebied voornamelijk op werken en in mindere mate op voorzieningen. Wonen komt niet voor, winkels en eetgelegenheden slechts een enkele keer.

Figuur 2-6: Luchtfoto van het plangebied. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III.

Huidige planologische mogelijkheden Het plangebied maakt in zijn geheel deel uit van het bestemmingsplan Amstel III West. Het plan wordt aan de oostzijde begrenst door de bestemmingsplangebieden ArenAPoort West en Amstel III Oost. Met uitzondering van het perceel op de hoek Laarderhoogtweg, waar de bestemming Gemengd1, op rust hebben de in erfpacht uitgegeven kavels in het plangebied de bestemming Bedrijf-1. Binnen de bestemming Gemengd-1 is maximaal 9.475 m2 bruto vloeroppervlakte (bvo) kantoor toegestaan voor dit bestemmingsvlak. Voor bedrijven geldt dat in totaal, dat wil zeggen voor alle

Blad 8 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

bestemmingsvlakken waarvoor de bestemming Bedrijf-1 geldt, een bruto vloeroppervlakte van 439.000 m2 is toegestaan. Daaronder vallen bedrijven in de milieucategorie 1 tot en met 3.1 die ook verder voldoen aan de (bouw-)regels in het bestemmingsplan. Inzichtelijk dient te worden gemaakt hoeveel bvo bedrijven thans is gerealiseerd en hoeveel ruimte binnen de 439.000 m2 bvo thans aanwezig is. Binnen de bestemming Bedrijf-1 is daarnaast ook horeca, consumentverzorgende, maatschappelijke-, en zakelijke dienstverlening toegestaan tot de daarvoor in het bestemmingsplan genoemde m2 bvo. Deze maximaal toegestane bruto vloeroppervlakten gelden overigens voor de bestemmingen Bedrijf - 1', 'Gemengd - 1' en 'Gemengd - 2' gezamenlijk. Hier dient eveneens te worden onderzocht of deze maxima zijn ingevuld. Voor zover zulks het geval is zal voor extra m2 bvo zal van het vigerende bestemmingsplan moeten worden afgeweken. Teneinde de transformatie naar functies als wonen en AI en voor wat betreft laboratoria voor zover niet passend binnen het vigerende bestemmingsplan, is een afwijking van dat plan dan wel een wijziging van dat plan noodzakelijk. Een deel van het plangebied valt binnen de beperkende zones van het Luchthaven Indelingsbesluit (LIB), waarbinnen grenzen worden gesteld aan de bewoning. Er is een beperking op de bouwhoogte tot 146 meter omdat het gebied onder een aanvliegroute ligt.

Daarnaast zal voor bebouwing boven 59 meter een beoordeling moeten plaatsvinden van de Inspectie Leefomgeving en Transport in verband met de radars van de luchthaven. De bebouwingshoogte in het vigerende bestemmingsplan is voor het hele plangebied 20 meter. Voor zover voor de transformaties omgevingsvergunningaanvragen worden ingediend of planaanpassingen worden voorgesteld na 1 januari 2024 geldt dat daarvoor alsdan de Omgevingswet van toepassing is.

Figuur 2-7:Uitsnede vigerend bestemmingsplan ‘’Amstel III West’’. Bron: ruimtelijkeplannen.nl.

Blad 9 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

2.4

Programmatisch kader Het ontwikkelprogramma dat beoordeeld is in deze concept m.e.r.-beoordeling bestaat uit het toevoegen van ca. 1,1 miljoen BVO, bestaande uit logistieke bedrijven, handelsbedrijven, kantoren, woningen en voorzieningen. Er wordt gewerkt met een flexibel programma. De in deze concept m.e.r.-beoordeling onderzochte 1,1 miljoen bvo ligt ruim boven de 900.000 m 2 bvo waar in de Projectnota vanuit wordt gegaan. Het onderzochte ontwikkelprogramma is hiermee een worstcasescenario. Tabel 2-1: Ontwikkelprogramma bij deze concept m.e.r.-beoordeling.

Functie Kantoor Logistiek en handelsbedrijven Woningen Voorzieningen Totaal

2.5

m2 bvo 311.390 285.185

Huishoudens

432.301 61.492 1.090.368

Inwoners

Arbeidsplaatsen 12.456 2.281

5.404

8.857

5.404

8.857

769 15.506

Ruimtelijke opgave vanuit de Omgevingsvisie De belangrijkste (toekomstige) ruimtelijke context staat beschreven in de Omgevingsvisie 2050, een menselijke metropool. De Omgevingsvisie gaat uit van groei van Amsterdam aan de hand van vijf strategische keuzes: • Meerkernige ontwikkeling. • Groeien binnen grenzen. • Duurzaam en gezond bewegen. • Rigoureus vergroenen. • Samen stadmaken. In de Omgevingsvisie wordt de belangrijke opgave benoemd om voldoende productieve bedrijvigheid te behouden en te realiseren. De stad kiest ervoor te bouwen binnen de stadsgrenzen en dit betekent verdichten van bedrijventerreinen en deze combineren met andere (economische) functies.

Blad 10 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Figuur 2-8: Uitsnede van de Visiekaart bij de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. In het witte kader de grootschalige stedelijke ontwikkeling die ook wel Amstelstad wordt genoemd. Bron: Gemeente Amsterdam (2021), Omgevingsvisie Amsterdam 2050.

Er zijn diverse transformaties en gebiedsontwikkelingen gaande aan de zuidoostkant van de stad. De grootste ontwikkeling wordt ook wel ‘Amstelstad’ genoemd. Amstelstad is de ambtelijke werktitel voor de lange stedelijke zone tussen het Amstelkwartier in het noorden en het AMC in het zuiden. Een strook die in het westen wordt begrensd door de A2 en in het oosten door de spoorlijn Amsterdam-Utrecht. Amstelstad bevindt zich in de economisch sterke en goed bereikbare zuidflank van de Metropoolregio en ligt bestuursrechtelijk gezien in de gemeenten Amsterdam en Ouder-Amstel. De uitbreiding van het centrumgebied tot aan de ring A10 is al volop gaande, waarmee de ‘stad’ steeds dichterbij komt. Daarnaast ligt Amstelstad vlak naast het cultuurhistorisch waardevolle Amstelland. Daarnaast zijn de kantorengebieden Amstel III en ArenAPoort begonnen aan een transformatie naar een gemengde woon-werkwijk. De centrale opgave en ambitie voor Amstelstad is duurzaam ontwikkelen, transformeren en intensiveren. Concreet betekent dat het realiseren van een fors aantal woningen in diverse milieus

Blad 11 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

met de bijbehorende voorzieningen, behoud en uitbreiding van de werkfunctie en de aanleg van betere infrastructurele verbindingen. In Amstelstad zijn al enkele jaren ontwikkel- en transformatie-initiatieven gaande. Op basis van die ontwikkelingen en de beschikbare ruimte wordt geschat dat Amstelstad uiteindelijk plaats zal bieden aan circa 25.000 tot 50.000 nieuwe woningen. Dat staat gelijk aan 45.000 tot 90.000 nieuwe bewoners, met het daarbij passende aanbod van niet-woonfuncties zoals scholen, kantoren, winkels en horeca, zorg en sport. Iets verder van het plangebied, ten oosten van het spoor Amsterdam-Utrecht, worden ook diverse ontwikkelingen voorzien die bijdragen aan de diversificatie en groei van Zuidoost. Dit gaat deels om de fysieke groei van het stadsdeel, zoals in de Amsterdamse Poort, de H-, K- en E-buurt, in het Nelson Mandelapark, langs de flanken van de A9 en onder meer ook in Holendrecht en Reigersbos. Daarnaast stuurt het Masterplan Zuidoost langjarig op sociale verbeteringen in de Bijlmer en Gaasperdam. De principenota is een uitwerking van de opgave vanuit de omgevingsvisie om voldoende plek te bieden voor bedrijfsruimte, door flink te verdichten (door bedrijfsruimte te stapelen). Daarnaast, als onderdeel van de meerkernige ontwikkeling, wordt wonen toegevoegd aan de noordkant als onderdeel van een gemengd stedelijk gebied.

Vertaling naar Holterbergdistrict In de onderstaande tabel zijn de strategische keuzes vanuit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 zijn verwerkt in de Projectnota van het Holterbergdistrict. Keuze Omgevingsvisie Meerkernige ontwikkeling

Groeien binnen de grenzen

Duurzaam en gezond bewegen

Rigoureus vergroenen Samen stadmaken

Toepassing Holterbergdistrict De mix van werken, wonen en voorzieningen zorgt voor een versterking van de regionale kern rond station Bijlmer ArenA. Hierdoor wordt de economische kracht vergroot en wordt de druk op het centrum van Amsterdam verminderd. Het plangebied voorziet in een verdichting binnen bestaand stedelijk gebied, ook worden de verbindingen met Zuidoost versterkt. De duurzame grenzen worden in de gaten gehouden door het toepassen van de Stadsdonut in het district. In de toekomstige situatie is rekening gehouden met een openbare ruimte vol groen. Daarnaast wordt prioriteit gegeven aan de fietser en voetganger. In de ruimtelijke structuur is rekening gehouden met een genereus groenblauw raamwerk. Bij de ontwikkeling van de projectnota zijn ondernemers en vastgoedeigenaren van het bedrijventerrein en (maatschappelijke) organisaties uit de omgeving betrokken

De toekomstige ruimtelijke structuur en ambities en kernwaarden voor het Holterbergdistrict worden verder beschreven in paragraaf 2.6 en 2.7.

Blad 12 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

2.6

Toekomstige ruimtelijke structuur De toekomstige situatie bestaat uit een divers stedelijk gebied dat enerzijds logisch aansluit op zijn omgeving, en anderzijds ook geheel nieuwe kwaliteiten biedt. Ten noorden van de Molenwetering wordt aangesloten bij de hoogstedelijkheid van ArenApoort. Ten zuiden van de Molenwetering wordt een intensief ‘pakhuizenkwartier’ ontwikkeld, waarbij we het gehele gebied voorzien van een genereuze groene en natuurinclusieve publieke ruimte. De Molenwetering wordt een groen hart met ook een recreatieve functie voor de omliggende buurten, en geeft met de nieuwe fietsbrug direct toegang tot de Amstelscheg. Het eindbeeld bestaat uit een gemengde campus met werken en wonen.

Figuur 2-9 Impressie van de toekomstige situatie. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III.

2.6.1

Aansluiten op bestaande ruimtelijke structuur van Zuidoost Om het plangebied veel duidelijker met Zuidoost en de rest van de stad te verbinden, wordt het beter verbonden met de bestaande (lange) assen in of nabij het gebied:

Blad 13 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

• • •

•

De Holterbergweg als de voornaamste stedelijke as van en naar het centrum van Amsterdam; De Hoogoorddreef als de stedelijke as richting Station Bijlmer ArenA en het hart van Zuidoost; De groene as die gevormd wordt door de Molenwetering. Deze vormt in eerste instantie een directe groenblauwe verbinding met Amstel III/Bullewijk. Het voornemen is om deze as aan weerszijden als recreatieve route door te zetten naar respectievelijk de Amstelscheg en Bijlmer/Gaasperdam; De Karspeldreef als belangrijke stedelijke as die verbinding legt met de spoorzone, metrostation Bullewijk en de zuidelijke Bijlmer.

Figuur 2-10: Impressie van de inpassing van de ontwikkeling in de omgeving. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III.

Blad 14 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

ArenAPoort, Amstel III Kantorenstrook, Amstel III Bedrijvenstrook en de Amstelscheg zijn momenteel van elkaar gescheiden door grote wegen die beperkt oversteekbaar zijn. Een aantrekkelijke stad heeft gebieden die (meestal) organisch groeien en elkaar op een natuurlijke manier overlappen. Juist op de punten waar het ene gebied het andere ontmoet, ontstaan de meest levendige delen van de stad. Denk aan de Amsterdamse stadsstraten die onderdeel van buurten zijn, maar tegelijk een stedelijke betekenis hebben. De nieuwe structuur van het plangebied is wat betreft het programma, de volumes en het raamwerk van de publieke ruimte afgestemd op de structuren van de aangrenzende gebieden. Hierdoor kunnen de gebieden samen meer een geheel gaan vormen: Bijlmer-ArenA. Door ook nieuwe verbindingen naar de Amstelscheg te maken, wordt dit landschap veel beter met Zuidoost verbonden. Door Bijlmer-ArenA loopt een aantal duidelijke groene en blauwe lussen of loops die vaak nog niet af of niet robuust genoeg zijn. Ze hebben echter wel de potentie om een sterke verbindende structuur te gaan vormen. Het plangebied kan een voorname rol spelen in het aan elkaar knopen van de verschillende gebieden en groenblauwe corridors tot een robuuster netwerk van groene ruimten met plekken om elkaar te ontmoeten en te bewegen.

2.6.2

Een genereus groenblauw raamwerk Groenruimten bepalen voor een groot deel het ruimtelijk DNA van Zuidoost. Genereuze natuur is de basis voor een gezonde, klimaatadaptieve, natuurinclusieve en aantrekkelijke stadswijk. De groenblauwe structuur, met een balans tussen recreatieve en ecologische waarde, vormt een solide basis voor duurzame en gezonde verdichting.

Figuur 2-11: Impressie van de waterstructuur in de toekomstige situatie. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III.

Blad 15 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Het raamwerk bestaat uit de volgende onderdelen: • Waterstructuur o De Molenwetering als groenblauwe drager. o Een waterpark in het centrale Kanaalpark. o De Singel verbindt de parken en sluit aan op het bestaande watersysteem. • Bomenrijen als sterke identiteitsdragers. • Nieuwe ecologische kwaliteiten toevoegen en verbinden. • Betere bodem en meer verschillende habitats.

2.6.3

Gebied met diverse identiteiten Om tot een levendig, duurzaam innovatie district te komen met kruisbestuiving tussen bedrijvigheid, kennisontwikkeling, ruimte voor ondernemen, onderzoek maar ook wonen heeft het gebied verschillende identiteiten nodig op verschillende plekken. Het gebied kan ruwweg opgedeeld worden in drie verschillende identiteitsclusters die in elkaar overvloeien: • De stedelijke kern rond de Hoogoorddreef. • Het groene hart rondom de Molenwetering. • Een ‘Pakhuiskwartier’. Rust, ruis, reuring Per deelgebied is een verschillende mate van levendigheid. Daarom is een zogenoemde rust-ruisreuring verdeling opgesteld. • Reuring bevindt zich voornamelijk rond de stedelijke kern (Hoogoorddreef): levendig door een hoog percentage en grote mix aan publieke functies, maatschappelijke dienstverlening, commerciële en verzorgende functies en horeca, allemaal met entrees aan de straat. Focus op een kleine korrel met de menselijke maat zodat het prettig wandelen is. • Combinatie van reuring en rust rond het groene hart: actieve en open plinten naar het park toe met een mix aan horeca, recreatie, evenementenruimte, transparante vergaderruimtes. Een mix van gezellige drukte en ontspanning. Langs het water zijn rustige plekken.

• Ruis ter plaatse van de lichte bedrijvigheid (Pakhuiskwartier): een boeiende mix van logistiek, showrooms en transparante plinten naar de bedrijfsruimte, aangevuld met horeca en commercieel programma, dat zich meer toespitst op het industriële karakter van de wijk (design ateliers, brouwerij en een kleinere mix van speciale functies, zoals sociale diensten, club, JongerenTalentCenter, sportclubs). Levendige plinten op de brede Holterbergweg en Lemelerbergweg, met een grotere korrel. Publiek programma en commerciële functies die gemakkelijk toegankelijk zijn voor fietsers en voetgangers van binnen en buiten het gebied. Aangevuld met zakelijke diensten en werkfuncties met een hoge transparantie. Rust binnen de blokken en buurtparkjes: een rustige en veilige omgeving met de nodige privacy. Plinten zijn toegespitst op woonkwaliteit, met wonen op de begane grond en een groot aantal voordeuren op maaiveldniveau. De parkjes (en de singel) bieden groene rustpunten in de gebieden.

Blad 16 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Figuur 2-12: De verschillende identiteitsgebieden. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III..

2.6.4

Hoogteaccent Gebouwen in de stad zijn in principe nooit losstaande objecten maar onderdeel van het stedelijk weefsel. Ze vormen straten en pleinen, en bepalen ook hoe de stad als geheel wordt ervaren. De bouwhoogte is daarbij erg bepalend. Deze moet daarom zorgvuldig worden bepaald. De bouwhoogte in het plangebied kent een eenvoudige opbouw die vooral tot doel heeft zo goed mogelijk aan te sluiten op de omgeving, zowel op de aanliggende wijken als op de Amstelscheg. Ook wordt er rekening gehouden met het stadssilhouet. Vanuit de Amstelscheg loopt de bouwhoogte op richting ArenAPoort en Amstel III/Bullewijk, waar de bouwhoogte uiteindelijk respectievelijk 100-150 meter en 70-100 meter zal zijn. De bouwhoogte in het plangebied is lager dan die van de ArenAPoort en Amstel III, zodat de gebouwen zich voegen in het (toekomstige, al geplande) stadssilhouet. Ter plaatse van ArenAPoort kan bijgedragen wordenaan de hoogbouwcluster (in wording). Rond Amstel III/Bullewijk is het de opgave om een logischeaansluiting met de Holterberweg te maken, en niet zozeer een voortzetting van het hoogbouwconcept van Amstel III/Bullewijk. In noord-zuidrichting loopt over het geheel genomen de bouwhoogte af naar circa 20-30 meter. Rond de Laarderhoogtweg is, mits goed ingepast, ruimte voor extra hoogte in aansluiting op de geplande bebouwing aan de zuidkant van de Laarderhoogtweg (hoogte 30-50 meter).

Wat betreft de hoogte-opbouw gaan we voor het gehele plangebied uit van een gemiddelde basis-bouwhoogte van 20-30 meter. Dit sluit goed aan bij de huidige bedrijfsgebouwen in de omgeving en de menselijke maat. Aan deze basislaag wordt een tweede hoogtelaag van gebouwen tot 60 meter toegevoegd. In het noordelijk deel kan ruimte gemaakt worden voor hoogte-accenten van 100-120

Blad 17 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

meter, als deze aantoonbaar bijdragen aan de samenhang met de aanliggende gebieden, dan wel de functie van de publieke ruimte versterken.

Figuur 2-13: Principedoorsnede Holterbergdistrict Amstel III..

noord-zuid.

Bron:

Gemeente

Amsterdam

(2023),

Projectnota

Plinten Mensen ervaren en beoordelen een stad vooral vanuit de samenhang tussen de openbare ruimte en de eerste 10 meter bouwhoogte. Met name de begane grond en de aansluitende buitenruimte zijn cruciaal voor de perceptie van aantrekkelijkheid maar ook het gevoel van veiligheid. Zowel de programmering als de vormgeving spelen een doorslaggevende rol in het bepalen van de kwaliteit van de plint. De plinten zullen niet alleen naar binnen gericht zijn, maar juist ook naar de randen van het plangebied. Op deze manier wordt het plangebied meer bij de omgeving betrokken en wordt bijvoorbeeld ook de Holterbergweg een aantrekkelijker verblijfsgebied. In het plangebied wordt ingezet op maximale ontmoeting, op maximale uitwisseling van ideeën. De plinten van de gebouwen en de inrichting van de openbare ruimte moeten dit faciliteren. Vanuit het schema van rust, ruis en reuring is te bepalen welke activiteit je waar zou willen situeren. De plinten moeten echter zodanig gebouwd worden dat ze in de tijd van functie kunnen wisselen zonder dat daar grote bouwkundige aanpassingen voor nodig zijn. Ook in het zuidelijk deel, waar de bedrijvigheid geclusterd is, zetten we in op aantrekkelijke en actieve plinten. Dit is vooral belangrijk op strategische punten langs routes en centrale plekken. Hoogbouw vraagt nog extra aandacht. Hier ligt anonimiteit op de loer.

De plinten van deze gebouwen moeten zodanig ontworpen worden dat bewoners elkaar kunnen treffen en elkaar (leren) kennen.

2.6.5

Fasering De ontwikkeling van het gebied vindt gefaseerd plaats. De exacte fasering is nog niet vastgelegd, maar wel is bekend dat het zuidelijk deel van het plangebied als eerste zal ontwikkelen. Tegelijk wordt waarschijnlijk al gestart met een deel van het noordelijk deelgebied. In elke fase wordt

Blad 18 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

ingezet op ruimtelijke kwaliteit. Met elke afzonderlijke deelontwikkeling moet een gebied ‘af’ zijn en functioneren.

2.7

Ambities Amsterdam wil een solidaire en inclusieve stad zijn, waar de ontwikkeling ten goede komt aan iedereen, en voor een duurzame toekomst gezorgd wordt (Coalitieakkoord 2022-2026). Nieuwe woonwijken, kantoren en bedrijfshallen dienen binnen de bestaande grenzen van de stad te worden gerealiseerd (groeien binnen grenzen – Omgevingsvisie 2050). Volgens de Strategie Amsterdam Circulair dient Amsterdam in 2050 100% circulair te zijn. Zo worden grondstoffen behouden die nodig zijn voor de welvaart en energietransitie. Tevens biedt dit sociale kansen, bijvoorbeeld omdat hergebruik zorgt voor lokale werkgelegenheid in de reparatie en verwerkingssector. Dit is in lijn met de donuteconomie, zie volgende paragraaf. De ambitie uit het coalitieakkoord is het inzetten op een inclusieve digitale stad. Met aandacht voor privacy en rechten en zeggenschap voor alle Amsterdammers. Met open en transparante technologie, die legitiem, soeverein en controleerbaar is. Zo kan worden voldaan aan de Amsterdamse normen en waarden, in plaats van afhankelijk te zijn van partijen elders. De technologie wordt met hoge duurzame ambities gerealiseerd zodat dit niet ten koste gaat van de planetaire grenzen. De wensen, keuzes en opgaven uit de bovengenoemde beleidsstukken zijn in de Projectnota omgezet in ambities voor de onderhavige gebiedsontwikkeling.

2.7.1

Donuteconomie: De Donut als kompas voor gebiedstransformatie De Britse econoom Kate Raworth beschrijft in haar boek 'Donuteconomie' (2017) een economisch model waarin in de behoefte van iedereen kan worden voorzien, zonder dat dit ten koste gaat van onze planeet. Het model is niet gebaseerd op de groei van het bruto binnenlands product (BBP) en stelt de fundamentele vraag: ‘wat stelt mensen in staat om te gedijen. Een wereld waarin ieder individu een waardig leven kan leiden, vol mogelijkheden, en als onderdeel van een gemeenschap waar we dit allemaal kunnen doen binnen de mogelijkheden van onze levenswekkende planeet (2017, p. 47). Raworth visualiseert dit model in de vorm van een donut, zie figuur 2-6. Aan de binnenzijde staan twaalf dimensies, die tezamen het sociaal fundament vormen. Dit zijn de basisbehoeften waar iedereen in voldoende mate over zou moeten kunnen beschikken. Denk hierbij aan voldoende voedsel, onderwijs, beschikking over een huis, politieke inspraak, etc. Deze twaalf dimensies zijn gebaseerd op de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (2015). De buitenzijde van de donut is het ecologisch plafond. Dit plafond bestaat uit negen planetaire grenzen die door een internationale groep specialisten vanuit de aardsysteemkunde zijn geformuleerd.

Het ecologisch plafond geeft de druk aan die de mensheid uitoefent op de levenschenkende systemen van de aarde. Wij moeten binnen deze planetaire grenzen blijven om te kunnen leven op een aarde met een stabiel klimaat, vruchtbare grond, gezonde oceanen, een beschermende ozonlaag, voldoende zoetwater en een rijke biodiversiteit.

Blad 19 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

De gemeente Amsterdam heeft in samenwerking met Donu District onderzocht hoe de principes van Raworth’s Donuteconomie zich verhouden tot de ontwikkeling van de bedrijvenstrook en of er een methodiek van ‘donut-gestuurde’ gebiedsontwikkeling van bedrijventerreinen op te stellen is.

Figuur 2-14: Stadsdonut voor Amsterdam, volgens Kate Raworth. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III..

De nieuwe benadering geldt voor zowel zittende als nieuwe bedrijvigheid. Daarbij wil de gemeente bedrijven helpen door ze te adviseren en te begeleiden. Alle bedrijven zijn in principe welkom, de nieuwe benadering moet geen selectie-instrument worden. Er wordt gewerkt aan een methodiek waarmee een momentopname kan worden gemaakt en het transformatie potentieel inzichtelijk wordt. Middels interventies kan er worden gewerkt aan de doelstellingen. Het toepassen van de donut-economie op een bedrijventerrein is een primeur voor Amsterdam. Het plangebied is geschikt omdat hier alle facetten van het stedelijk werkgebied van de toekomst samenkomen: efficiënte productie, distributie en logistiek en een steeds belangrijkere functie voor kennis en data, innovatie en de uitwisseling daarvan tussen bedrijven. De mogelijke lessen van dit project beperken zich niet tot de ontwikkeling van het bedrijventerrein zelf. De methodiek die hier wordt toegepast kan dienen als nieuwe standaard voor circulaire gebiedsontwikkeling van bedrijventerreinen die in heel Amsterdam en binnen en buiten de Metropoolregio Amsterdam kan worden toegepast.

Blad 20 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

2.7.2

Werkprogramma: meer bedrijfsruimte en andere economische functies Volgend uit de Omgevingsvisie 2050 en de Bedrijvenstrategie 2020-2030 is het plangebied opgenomen als gebied voor grootschalige intensivering. Voor het goed functioneren van de stad is ruimte voor bedrijven(terreinen) van groot belang. Extra stimulans hiervoor is de waarschuwing in de Amsterdamse Bedrijvenstrategie 2020-2030 voor een groeiend tekort aan bedrijfsruimte. Als we niet ingrijpen, zal dit tekort oplopen tot 150 hectare in 2040. Daarom is een voorwaarde bij de transformatie dat het aantal vierkante meters bedrijfsruimte in het plangebied naar 150% van het bestaande m2 bedrijfsruimte groeit. Extra aandacht binnen het plangebied gaat naar de vestigingsmogelijkheden voor de stadsverzorgende bedrijvigheid, zoals loodgieters, monteurs, garages en distributeurs. De stijgende vastgoedprijzen in de groeiende stad verdrijven deze bedrijven uit de stad, terwijl die groeiende stad deze bedrijvigheid tegelijkertijd in haar nabijheid nodig heeft. De verdichting van het bedrijventerrein zal gecombineerd worden met het toevoegen van andere economische functies, zoals kantoorruimte, laboratoria, High Performance Computing (HPC, zie paragraaf 2.6.4) en voorzieningen.

2.7.3

Sociale inclusiviteit: bijdragen aan Zuidoost Essentieel bij de gebiedsontwikkeling is dat deze actief bijdraagt aan het sociale fundament van de nieuwe economie zoals die beschreven wordt in de Amsterdamse Stadsdonut. De Donut kent een aantal sociale pijlers: werk, inkomen, onderwijs, energie, connectiviteit, gemeenschap, mobiliteit, cultuur, gezondheid, huisvesting, water en voedsel, vrede en veiligheid (leefbaarheid), sociale rechtvaardigheid, politieke zeggenschap en gelijkwaardigheid in diversiteit. Voor deze pijlers kunnen in dit gebied sterke fundamenten worden gelegd. Voor een aantal zijn er al concrete plannen, zoals onderwijs en werk; voor andere pijlers zal meer uitwerking nodig zijn, zoals de zeggenschap die we (toekomstige) inwoners en ondernemers over de invulling van het gebied willen geven. Net als voor onderwerpen als samen stad maken en inclusieve stad (kansengelijkheid, maatschappelijke voorzieningen), gezonde stad (sport, voedsel en stadslandbouw, luchtkwaliteit en geluid). Dit zal worden uitgewerkt in de volgende fase voor het investeringsbesluit, waarin een sociaaleconomisch plan zal worden opgenomen. Connectie met Zuidoost Sociaal en inclusief betekent ook dat de bedrijvenstrook niet meer een ‘eiland’ zal zijn binnen Zuidoost, maar meer deel gaat uitmaken van Zuidoost.

De connectie tussen het bedrijventerrein en de bewoners van Zuidoost wordt op meerdere manieren verbeterd. Er wordt aansluiting gezocht bij het Masterplan Zuidoost, samenwerking gezocht met onderwijsinstellingen en placemaking-initiatieven opgezet. De gebiedsontwikkeling zal kansen bieden voor de mensen in zuidoost met alle achtergronden en opleidingsniveaus. Samenwerking met onderwijs en onderzoek Een van de doelstellingen van de ontwikkeling is de integratie van verschillende vormen van onderwijs. Afhankelijk van het uiteindelijke aantal en type gerealiseerde woningen, zullen er enkele basisscholen in het gebied komen. Daarnaast wordt samenwerking gezocht met onderwijs van vmbo tot WO+. Zo worden jongeren en studenten vroegtijdig betrokken bij diverse onderwerpen.

Blad 21 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

2.7.4

High Performance Computing (HPC): katalysator om binnen de Donut te komen Artificiële Intelligentie (AI) neemt in ons dagelijks leven, de wetenschap en de economie een steeds prominentere plaats in. Van het ontwikkelen van vaccins tot het ontwerpen van gebouwen. Van het voorkomen van misoogsten tot het aangaan van nieuwe relaties. AI helpt onderzoekers bij het aanpakken van de grootste problemen waarmee we momenteel als mensheid te maken hebben. De gemeente Amsterdam stimuleert AI ten behoeve van het welzijn van de inwoners van de stad, de wetenschap en de economie. Het innovatieve ecosysteem dreigt in haar ontwikkeling geremd te worden. Ten eerste kent Amsterdam geen echt AI-cluster van bedrijven en instellingen. Zo’n cluster stimuleert innovatie omdat er meer interactie plaatsvindt. Tweede punt is dat voor AI veel rekenkracht nodig is. Deze High Performance Computing (HPC) is niet alleen in Amsterdam maar zelfs in Nederland en Europa in onvoldoende mate aanwezig. In het plangebied wil de initiatiefnemer krachtige en toegankelijke faciliteiten voor HPC introduceren. Dat maakt het plangebied geschikt voor de vorming van het gewenste AI-cluster, zodat Amsterdam zijn koppositie kan consolideren en uitbreiden. Tegelijkertijd zou dit AI-cluster in combinatie met HPC een krachtige bijdrage kunnen leveren aan andere sectoren.

Denk aan het Amsterdam Life Sciences-district direct naast het gebied of het Science Park, maar ook aan de stadsverzorgende bedrijvigheid die in het plangebied komt. Het betreft in de eerste fase een rekenfaciliteit van 30 MVA die in 2 stappen wordt gerealiseerd. In de tweede fase wordt de faciliteit uitgebreid naar 60 MVA.

2.7.5

Kernwaarden De genoemde ambities staan niet op zichzelf, ze zijn onderling samenhangend en versterken elkaar. Er worden drie kernwaarden onderscheiden die richting geven gedurende de ontwikkeling van het gebied: • Sociaal en inclusief: het gebied is geen eiland, het ligt in een bestaand stadsdeel met bewoners en ondernemers die zich ook moeten kunnen profiteren van deze ontwikkeling. De ontwikkeling biedt onder andere kansen voor huisvesting, werk en opleiding. Er gaat specifieke aandacht uit naar de mensen in Zuidoost, tegelijkertijd wordt niemand uitgesloten. • Ondernemend en innovatief: er wordt ruimte gemaakt voor allerlei type ondernemerschap. Er wordt extra ruimte voor bedrijvigheid gemaakt, maar er zullen ook werkgebouwen ontwikkeld worden voor op datatechnologie en lifesciences gerichte bedrijven. Innovatie vindt plaats door bedrijven maar ook door hoe bedrijven met elkaar samen werken en zaken in collectief verband organiseren. • Duurzaam en natuurinclusief: de ambitie is om het gebied te transformeren naar een duurzaam, circulair en natuurinclusief gebied.

Blad 22 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

2.7.6

Stap naar te toetsen ambities In de concept m.e.r.-beoordeling is het mogelijk om bepaalde afwegingen te toetsen op het doelbereik van de ambities. Om de navolgbaarheid van deze toetsing overzichtelijk te houden, is ervoor gekozen worden om gebruik te maken van de buitenste laag van de donut voor de onderhavige ontwikkeling. Door het toetsen van de ambities wordt meer richting gegeven aan de verdere stedenbouwkundige uitwerking. Deze toetsing is uitgewerkt in hoofdstuk 19.

Figuur 2-15: De te toetsen donut. Bron: Gemeente Amsterdam (2023), Projectnota Holterbergdistrict Amstel III.

Blad 23 van 155

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

3

Beleidskaders In de onderstaande tabel zijn de relevante vigerende beleidsdocumenten kort weergegeven en de relevantie voor de ontwikkeling. Tabel 3-1: Overzicht van relevant vigerend beleid op hoofdlijnen.

Kader Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 2020)

Besluit ruimtelijke ordening (2017) Luchthavenindelingsbesluit Schiphol

Omgevingsvisie NH2050 (2018)

Omgevings-verordening NH2022 (2022)

Belangrijkste randvoorwaarde/ uitgangspunt Nationaal beleid De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. De belangrijkste keuzes zijn: ▪ Duurzame energie inpassen met oog voor omgevingskwaliteit ▪ Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie ▪ Ruimte voor overgang naar een circulaire economie ▪ Woningbouw in een stedelijk netwerk van gezonde en groene steden ▪ Landgebruik meer in balans met natuurlijke systemen Ruimtelijke ontwikkelingen dienen getoetst te worden aan de ladder van duurzame verstedelijking om leegstand te voorkomen. Het luchthavenindelingbesluit (LIB) bevat de ruimtelijke maatregelen op rijksniveau in verband met luchthaven Schiphol. Dit zijn regels voor de bestemming en het gebruik van gronden binnen het beperkingengebied voor zover die regels noodzakelijk zijn met het oog op het gebruik van het gebied als luchthaven en de veiligheid en geluidbelasting in verband met de nabijheid van de luchthaven.

Provinciaal beleid De hoofdambitie van de provincie is de balans tussen economische groei en leefbaarheid. Een gezonde en veilige leefomgeving voor mens, plant én dier wordt gezien als voorwaarde voor een goed economisch vestigingsklimaat. Tegelijkertijd wordt duurzame economische ontwikkeling als voorwaarde voor het kúnnen investeren in een prettige leefomgeving gezien. Het leefbaar houden van Noord-Holland vraagt om grote investeringen in onder andere het landschap, natuurontwikkeling en de energietransitie. De Omgevingsverordening bestaat uit regels die toezien op een eenduidige omgang met de openbare ruimte, bouwen en andere planologische zaken.

Blad 24 van 155

Doorwerking in het plangebied De ontwikkeling draagt bij aan de regionale woningbouwopgave. Daarnaast is er bij de ontwikkeling aandacht voor klimaatadaptief bouwen, circulariteit, een uitnodigende en groene leefomgeving en het verbinden van het gebied aan de rest van de stad.

De nieuwe woningen en het bedrijfsoppervlak die mogelijk gemaakt worden, voorzien in een behoefte die is vastgelegd in de regionale woningbouwvisie. Een deel van het plangebied valt binnen de beperkende zones van het LIB, waarbinnen grenzen worden gesteld aan de bewoning. Er is een beperking op de bouwhoogte tot 146 meter omdat het gebied onder een aanvliegroute ligt. Daarnaast zal voor bebouwing boven 59 meter een beoordeling moeten plaatsvinden van de Inspectie Leefomgeving en Transport in verband met de radars van de luchthaven. De bebouwingshoogte in het vigerende bestemmingsplan is voor het hele plangebied 20 meter.

Dit plan draagt bij aan de groeiambitie van de gemeente op zowel het gebied van werken als wonen. Daarnaast wordt het gebied getransformeerd tot een leefbaardere omgeving met meer groen. Ook is er bij de ontwikkeling van het gebied aandacht voor circulariteit en klimaatadaptiviteit.

Ontwikkelingen binnen het plangebied houden rekening met de regels zoals gesteld in de Omgevingsverordening van de provincie.

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Omgevingsvisie Amsterdam 2050 – Een menselijke metropool

Amsterdams Coalitieakkoord 2022-2026

Gemeentelijk beleid Amsterdam zet in op minimaal 150.000 extra woningen in 2050. Daarnaast moeten er 200.000 nieuwe arbeidsplaatsen gerealiseerd worden. Met deze groei wil de gemeente onder andere grote ambities waarmaken op het gebied van de bouw van betaalbare woningen, een inclusieve en innovatieve economie, verduurzaming van de stad en een uitnodigende groene openbare ruimte. Amsterdam zuidoost moet daarbij uitgroeien tot een sterke stedelijke kern met een duidelijk eigen karakter. Amsterdam streeft ernaar om de stad een combinatie van diverse wensbeelden te maken. Voor heel het grondgebied van de gemeente Amsterdam heeft zij zes kernwaarden vastgesteld. Deze kernwaarden zijn: • De inclusieve stad • De duurzame stad • De vitale stad • De gezonde stad • De leefbare stad • De compacte stad Het akkoord zet in op de volgende pijlers: • Solidaire stad met kansen voor iedereen. • Een duurzame toekomst. • Verantwoorde groei. • Samenwerking en organisatie. In het akkoord wordt het Masterplan Zuidoost ook benoemd voor de gebiedsgerichte aanpak.

Woonagenda 2025

Amsterdam groeit. De afgelopen jaren komen er jaarlijks 11.000 nieuwe Amsterdammers bij. Om een gemengde stad te kunnen blijven, en te zorgen dat ook mensen met een laag inkomen in de stad kunnen wonen, treft de gemeente nu maatregelen. Uitgangspunten zijn: voldoende, betaalbare en duurzame woningen. Binnen de metropoolregio wordt samengewerkt met andere gemeenten om aan de grote behoefte van extra woonruimte te kunnen voldoen. Als alleen de markt de prijzen zou bepalen, zouden mensen met een laag inkomen alleen een kleine woning aan de rand van de stad kunnen kopen of huren. Amsterdam wil echter een gemende stad zijn: het centrum is niet exclusief voor de rijken, en de gebieden buiten de ring zijn niet alleen voor degenen die het financieel niet breed hebben. Om scheefgroei te voorkomen werkt de gemeente aan een gemengde stad, door de stad te verdelen in 22 gebieden. Elk gebied moet zowel betaalbare-, als midden-, en dure-, woningen bevatten. Zowel huur als koop. De Woonagenda 2025 is een kaderstellend en richtinggevend document voor het woonbeleid tot 2025.

Blad 25 van 155

In het plangebied worden zowel woningen als bedrijfs- en kantoorruimte gerealiseerd. Hiermee draagt het bij aan de bouwopgave van de Omgevingsvisie. Tevens wordt de verbinding van het gebied, de kwaliteit van het groen en de openbare ruimte verbeterd en waardoor deze past in het toekomstbestendige beeld van gemeente Amsterdam en specifiek Amsterdam Zuidoost. De gebiedsontwikkeling is een ambitieus plan. Een ambitieus plan als deze – die niet in opdracht van de gemeente Amsterdam maar wel met Amsterdam aan haar zijde wordt uitgevoerd – moet voldoen aan de ruimtelijke kaders die gemeente Amsterdam stelt. De Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is hier het leidende document bij. In paragraaf 2.5 is de doorwerking naar de voorgenomen ontwikkeling beschreven. In het akkoord wordt het belang van een gezonde en leefbare wijk benadrukt, dit is ook van belang voor de herontwikkeling. In het plangebied worden verder flexibele economische mogelijkheden gecreëerd en duurzame oplossingen. Bij de herontwikkeling is het Masterplan Zuidoost van belang.

De voorgenomen ontwikkeling bevat een zorgvuldige verdichting van het plangebied, waarmee een bijdrage wordt geleverd aan de gewenste woningbouwproductie. Met name aan de noordkant, grenzend aan ArenaPoort, is ruimte voor de bouw van ongeveer 4.000 woningen, met een groeipotentieel naar 5.000 tot 6.000 woningen. De woningen zullen mede gericht zijn op de werkenden in het gebied en op jongeren uit Zuidoost.

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

Kantorenplan (2019) en kantorenstrategie (2017)

In het Kantorenplan en de Kantorenstrategie komen de volgende ambities naar voren; meer en sneller kantoren ontwikkelen om te voldoen aan de marktvraag; toekomstbestendige kantoren realiseren ( flexibel, efficiënt, bereikbaar en klimaatneutraal), de transformatie van monofunctionele kantoorlocaties met behoud van werk, en het realiseren van gemengde woonwerkmilieus.

De ontwikkelingen binnen het plangebied dragen bij aan de ambities uit het Kantorenplan en de Kantorenstrategie. Doordat er meer ruimte komt voor bedrijfsruimte, maar ook voor kantoren en (maatschappelijke) voorzieningen, zal het aantal arbeidsplaatsen groeien naar 9.000. Dit biedt kansen voor zowel ondernemers als werknemers. Er wordt ruimte gecreëerd voor uiteenlopende typen bedrijven, voor kleinschalige ondernemers die bedrijfsruimte zoeken en start-ups die een kantoorruimte delen met gemeenschappelijke voorzieningen. De ontwikkeling draagt ook bij aan de doelen uit de Bedrijvenstrategie. Binnen het gebied wordt ruimte gegeven aan bedrijven binnen de stad. In de principenota van Amstel III staat ook aangegeven dat bij het slopen van bestaande bedrijfsruimte en het realiseren van het aanvullende programma telkens minimaal 150% aan bedrijfsprogramma worden teruggebracht of ontwikkeld.

Bedrijvenstrategie 20202030 (2020)

Het doel van de Bedrijvenstrategie is om binnen de bredere ontwikkeling van stad voldoende ruimte te creëren en te behouden voor bedrijven, zodat Amsterdam een diverse economie houdt met een inclusieve arbeidsmarkt, en duurzaam aantrekkelijk is voor ondernemers.

Ruimte voor de Economie van Morgen (2017)

Ruimte voor de Economie van Morgen biedt het economische bouwstenen voor nieuwe gebiedsontwikkeling. Met deze bouwstenen als opgaven voor ruimtelijk projecten wordt het vestigingsklimaat van Amsterdam versterkt, en bieden de nieuwe delen van Amsterdam ook kansen voor nieuw en divers ondernemerschap waardoor iedereen kan profiteren van economische groei in de stad.

In Ruimte voor de Economie van Morgen is het plangebied aangegeven als multimodaal knooppunt en als innovatielocatie. De ontwikkeling past dus binnen dit beleid.

Uitvoeringsagenda mobiliteit (2015)

In de Uitvoeringsagenda Mobiliteit staat centraal hoe de groeiende stad de komende jaren bereikbaar kan blijven. Daarbij zijn de volgende drie prioriteiten gesteld: doorstroming op de belangrijkste routes, meer openbare ruimte op plekken waar het wringt en verbinden van de stad.

De ontwikkeling sluit met het mobiliteitsconcept aan bij de doelen uit de uitvoeringsagenda, omdat het zich richt op een goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer, ruimte biedt voor langzaam verkeer en een verkeersremmend netwerk wil vormen.

Mobiliteitsplan Zuidoostflank

Het Mobiliteitsplan Zuidoostflank beschrijft welke maatregelen en investeringen nodig zijn om het gebied in de toekomst goed bereikbaar en leefbaar te houden. Het plan is in samenwerking met gemeente Ouder-Amstel, de Vervoerregio Amsterdam en andere betrokken partijen opgesteld.

De ontwikkeling sluit met de ambities Ruimtelijke kwaliteit en Bereikbaarheid aan bij de doelen uit het mobiliteitsplan, omdat het zich richt op duurzame mobiliteit, verkeersveiligheid en een aantrekkelijke, levendige en veilige omgeving. De onderhavige ontwikkeling dient alleen nog verwerkt te worden in het Mobiliteitsplan (zie hoofdstuk 6).

Hoogbouwbeleid

Voor hoogbouw wordt nog de Structuurvisie Amsterdam 2040 gehanteerd. Onder hoogbouw wordt verstaan: gebouwen vanaf 30 meter hoogte of tweemaal de hoogte in hun directe omgeving, en onder middelhoogbouw:

Blad 26 van 155

In het plangebied is hoogbouw voorzien (zie paragraaf 2.6.4). Net naast het plangebied ligt in de Structuurvisie de zone rond OV knooppunt Bijlmer ArenA, hier wordt hoogbouw gestimuleerd.

Concept m.e.r.-beoordeling Ten behoeve van Projectnota Holterbergdistrict Amstel III te Amsterdam Zuidoost projectnummer 0475785.100 5 juni 2023 revisie 07 Wooden City I B.V.

gebouwen van 22,50 tot 30 meter hoogte of 25% hoger dan hun directe omgeving. In hoofdstuk 16 (en met name paragraaf 16.1) wordt het hoogbouwbeleid in meer detail beschreven.

Bij de stedenbouwkundige uitwerking en het ruimtelijk besluit wordt de gewenste hoogbouw verder onderzocht in relatie tot zon, wind en visuele inpassing. Bij bebouwing hoger dan 60 meter is een Hoogbouw Effect Rapportage (HER) benodigd volgens het huidige hoogbouwbeleid.

Het hoogbouwbeleid wordt momenteel geactualiseerd. Er dient bij het ruimtelijk besluit rekening gehouden te worden met het dan vigerende hoogbouwbeleid. Agenda Amsterdam Autoluw (2019)

De belangrijkste doelen van de Agenda Amsterdam Autoluw zijn meer leefruimte, schonere lucht en meer ruimte voor langzaam verkeer en openbaar vervoer.

Ook hier sluiten de doelen uit de agenda goed aan op het mobiliteitsconcept.