Bijlage 1 - VGR en themabijlage bruggen en kademuren maart 2022_groot.pdf

Dashboard

19

Digitaal dashboard programma Bruggen en Kademuren Meer over wat we doen en weten vind je terug in het

digitale dashboard van het programma.

Dashboard

Hier tref je informatie over de omvang, complexiteit en voortgang van onze opgave. We delen wat we weten, maar zijn ook open over wat we nog niet weten. En we laten zien wat we gaan doen en wanneer we dat gaan doen. Het dashboard bestaat uit een aantal tabbladen met weergave van: • bruggen en kademuren in de scope van het programma en een overzicht van de kademuren die niet in eigendom van de gemeente zijn; • constructies, zowel bruggen en kademuren die in onderzoek zijn, met planning en resultaten; • bruggen en kademuren die gemonitord worden; • veiligheidsmaatregelen die getroffen zijn; • projecten die geprogrammeerd staan voor vernieuwing; • een overzicht van de financiën (financiële standlijn van dit dashboard is 31 december 2021); • een overzicht van relevante documenten over het programma Bruggen en Kademuren met downloadlink. We actualiseren het dashboard voorlopig eens per kwartaal. De veiligheidsmaatregelenkaart en de onderzoekskaart worden vaker geactualiseerd.

P22

De blik van de bloemenman 20

P24

‘Nu hebben we beleid dat door gebruikers gedragen wordt’

P26

Themabijlage Samen met de stad

Woonbootperikelen op de Waalseilandsgracht

P32

Noodbrug in Noord

Themabijlage Samen met de stad

P35

Enthousiast voor techniek

P37

Samen met de buurt

Themabijlage Samen met de stad

Beste lezer, 21

Daar komen we dan met onze plannen en machines, ergens een brug veiligstellen of een kade vernieuwen. Heel noodzakelijk, maar bijna altijd ook heel ingrijpend voor de omgeving. Zeker als het onverwachts is, en het allemaal snel moet.

Themabijlage Samen met de stad

In deze themabijlage lees je in verhalen van bewoners en ondernemers over hoe zij dat ervaren, en hoe wij als gemeente hiermee omgaan. Over waar het goed ging, maar ook over waar we ons grandioos hebben vergist en ons huiswerk opnieuw moesten doen. De woorden Samen met de stad klinken voor sommigen misschien obligaat en abstract, maar voor Programma Bruggen en Kademuren staan ze voor een permanent proces van leren en verbeteren. Onze projecten goed inbedden in de omgeving is niet altijd makkelijk, maar de schat aan ervaring die we

opdoen, maakt het altijd de moeite waard. Evenals de contacten, zoals met Pien en Charles, bewoners van de Waalseilandsgracht (p.26) of met Edwin van de Paulusbroedersluis (p.22). Op basis van die ervaring stellen we steeds onze omgevings­ benadering of ons beleid bij, zoals je kunt lezen in de verhalen van Nanne (p.30) en Johanneke (p.24). Zo willen we onze werkzaamheden steeds beter aanpassen aan de eisen van de omgeving en de wensen van de stad.

Themabijlage Samen met de stad

22

De blik van de bloemenman

Themabijlage Samen met de stad

Het goed ondersteunen van ondernemers om de winkel open te houden tijdens onze werkzaamheden is een belangrijk streven van het programma. Dat we daarin nog veel konden leren, bleek tijdens de versterking van de Paulusbroedersluis in de zomer van 2020. Toen kon ondernemer Edwin Bruning drie maanden lang geen handel drijven vanuit zijn vertrouwde bloemenstal en ging er in het oplossen van dat probleem ook nog eens het nodige mis. Bloemenman Edwin Bruning was op een vrijdagavond net thuis toen hij bericht kreeg dat zijn kiosk op de Paulusbroedersluis in de hekken was gezet. Er was geconstateerd dat de brug aan de zijde van zijn stal constructief niet meer veilig was. Met de hekken werd dat deel direct ontoegankelijk gemaakt, en dus ook Edwins stal. “Toen ik de foto’s zag, was ik natuurlijk niet blij”, zegt Edwin. “Maar goed, je begrijpt ook dat het

voor de veiligheid is, dus moet je het zo snel mogelijk positief zien op te lossen.” In overleg konden de hekken zo neergezet worden, dat Edwins klanten veilig bij zijn stal konden komen. Ideaal was anders, maar in zulke situaties moet je improviseren, dacht hij.

Brug dicht Na nader onderzoek, dat een paar weken later werd afgerond, werd

Themabijlage Samen met de stad

23

besloten de hele brug af te sluiten tot aan de versterking. Tussen besluit en afsluiting zat nog een week, tijd die het stadsdeel kon gebruiken om een tijdelijke, alternatieve locatie voor Edwins handel te zoeken. “De gemeente stelde het Waterlooplein of het Beursplein voor, maar dat zag ik niet zitten”, vertelt Edwin. ”Ik wilde natuurlijk hier in mijn eigen buurt blijven, dus stelde ik voor om een keet of iets dergelijks, al was het maar een kar, neer te zetten naast de haringkraam van Henk’s Haring (sic) op de Oudezijds Voorburgwal, een gracht verderop.”

Themabijlage Samen met de stad

In de weken erna volgden de onaangename verrassingen elkaar op. De straat lag open vanwege het weghalen van een gasleiding, waardoor Edwin gedwongen werd te verkopen vanuit zijn opslagkelder, waar hij nauwelijks klanten bereikte. En de keet die tijdelijk voor Edwin werd geregeld bleek te groot voor de plek naast Henk’s Haring: Henk kwam in opstand. In allerijl werd door PBK een kleinere kar geleend van het fietsgraveerteam van de gemeente en naast de haringkraam van Henk gezet. Tot slot kon Edwin ook nog eens niet laden en lossen op zijn nieuwe plek. Een ontheffing werd wel aangevraagd, maar kwam niet. Gelukkig hielden de verkeersregelaars

van PBK wel een plekje voor Edwin vrij als hij bij zijn opslagkelder moest laden of lossen. “Dat was echt heel tof van ze, daar was ik echt mee geholpen”, vertelt Edwin.

Bloemenbonnen De brug werd versterkt en aan het begin van de herfst kon Edwin dan eindelijk terug naar zijn oude stek op de Paulusbroedersluis. Uiteindelijk heeft de hele operatie hem veel inkomen gekost. Hij lag een paar dagen geheel stil en veel van zijn vaste klanten wisten hem niet te vinden op zijn tijdelijke plek naast Henk. PBK vond samen met Edwin een manier om hem schadeloos te stellen. Edwin: “Eerst wilde ik de gemeente aansprakelijk stellen, maar omdat dat vaak een lange procedure is, hebben ze iets anders bedacht.” Om de omwonenden te bedanken voor hun begrip tijdens de werkzaamheden, heeft de gemeente waardebonnen in de buurt rondgebracht, die konden worden besteed bij Edwins bloemenkiosk. “Kijk, dat vind ik nou een topidee”, zegt Edwin. “Een supercreatieve oplossing, daar was ik heel blij mee.”

Proactief meedenken Hoe enthousiast hij ook is over die bonnen, het was een lastige periode voor Edwin: “Vooral omdat je niet

weet waar je aan toe bent. Het was al zo moeilijk met corona eerder in het jaar, en dan dit. Ik begrijp natuurlijk dat het gaat om veiligheid en dat die ingenieurs van de gemeente echt wel weten wat ze doen en dat alles met de beste bedoelingen wordt gedaan.

Maar ik vind dat de gemeente wel wat proactiever kan handelen. Ze zijn vaak reactief: pas als je met een probleem of een vraag komt, gaan ze nadenken. En ook de informatie en communicatie kan beter en duidelijker. Zodat ik weet waar ik aan toe ben.”

Themabijlage Samen met de stad

24

‘Nu hebben we beleid dat door gebruikers gedragen wordt’

Themabijlage Samen met de stad

Aan het implementeren van de nieuwe regels voor zwaar verkeer in de binnenstad gingen twee jaren van onderzoeken, consultaties, enquêtes en gesprekken met een trits stakeholders vooraf. Met recht kunnen we zeggen dat dit beleid samen met de stad is opgesteld. “Ons doel was om te zorgen dat zware voertuigen de bruggen en kademuren in de binnenstad niet verder zouden beschadigen”, zegt projectleider Johanneke Helmers. “Hele zware voertuigen wilden we daarom zoveel als mogelijk weren. Maar het OV, de bouw- en vervoersbranche en de nood- en hulpdiensten moesten natuurlijk ook met de regels kunnen werken. En ze moesten uitvoerbaar zijn voor de gemeentelijke vergunningverlener en de collega’s van de handhaving.”

“Met al onze inspanningen hebben we knelpunten vroeg ondervangen en bureaucratie voorkomen.” Daarom heeft Johanneke met haar team Zone Zwaar Verkeer al die stakeholders in een heel vroeg stadium betrokken bij het ontwerp van het nieuwe beleid. “We moesten bepalen binnen welk gebied we de nieuwe regels wilden toepassen. Daarnaast keken we hoe zwaar het vrachtverkeer daar nog mag zijn, of uitzonderingen mogelijk waren en hoe je daarmee omgaat.”

Bureaucratie voorkomen Het team heeft tientallen sessies met verschillende branchepartijen gehad, werkbezoeken afgelegd, kentekenonderzoek gedaan, meegereden met vrachtwagens, een enquête gehouden en juridisch, constructief en technisch advies ingewonnen. “We zijn bepaald niet over één nacht ijs gegaan”, lacht Johanneke. “Maar door al die inspanningen hebben we wel knelpunten vroeg in het ontwerpproces ondervangen en

bureaucratie voor alle partijen voorkomen. Zo hebben we nu beleid dat gedragen wordt door gebruikers en uitvoerbaar is door gemeentelijke diensten. En door meer en effectievere handhaving zorgen we ook voor een gelijk speelveld. Vooral marktpartijen bleken dat erg belangrijk te vinden. Het gevolg is dat chauffeurs van bedrijven en de gemeente zich nu beter aan de regels houden en de juiste ontheffingen aanvragen.”

Themabijlage Samen met de stad

Complimenten van de branche

25

De vervoersbranche is natuurlijk niet op alle punten even blij met het nieuwe beleid, maar ze kunnen er wel goed mee leven. “De commissie bevoorrading heeft ons complimenten gegeven voor de manier waarop we marktpartijen hebben betrokken bij het proces”, vertelt Johanneke. “En nog steeds betrekken. Want het contact met de vervoersbranche is niet gestopt na 1 oktober. Onder andere via het platform Logistiek 020 blijven we continu in dialoog om de dienstverlening en handhaving nog verder te verbeteren.”

Themabijlage Samen met de stad

De nieuwe regels voor zwaar verkeer in Amsterdam De nieuwe regels voor zwaar verkeer brengen de grens voor een (jaar-) ontheffing voor de hele Zone Zwaar Verkeer terug van 45 naar 30 ton. De zone is uitgebreid naar het gebied binnen de S100 – dat is de binnenring van Amsterdam, inclusief de Zeeheldenbuurt. Binnen die zone is nu voor alle vrachtroutes een ontheffing nodig. Er gelden binnen de zone ook gedragsregels voor stilstaan en parkeren op bruggen en kades. Met boa’s op straat en een ring van camera’s om de zone heen, handhaaft de gemeente dagelijks.

Themabijlage Samen met de stad

26

Woonbootperikelen op de Waalseilandsgracht

Themabijlage Samen met de stad

Binnenkort keren de woonbootbewoners van de Waalseilandsgracht terug naar hun plek langs de versterkte kademuur aan de Binnenkant. Pien en Charles, twee bewoners van het eerste uur, vertellen over een rollercoaster die in december 2020 begon. 'De gemeente heeft de situatie gewoon onderschat.' Het begon allemaal op 15 december 2020 toen er bij de woonbootbewoners aan de Waalseilandsgracht een brief van de gemeente op de mat viel. In het kort kwam het erop neer dat de kade in slechte staat was en versterkt moest worden, en dat alle woonboten daarom in maart naar een andere, tijdelijke plek moesten verhuizen. Na de versterking konden ze terugkeren naar een nieuwe situatie aan de versterkte kade, waar het 10 jaar zou duren voor de kade vernieuwd zou worden.

Hoe hebben jullie die eerste maanden na de brief van december 2020 ervaren? Charles: Het was best een schok, en het zorgde voor een hoop onzekerheid. Alles moest heel snel gebeuren, en er was geen duidelijkheid over hoe de situatie zich zou gaan ontwikkelen. Vanuit de gemeente bleek er ook weinig regie en structuur te zijn, alsof ze alles nog moesten uitvinden. Er werden allerlei toezeggingen gedaan die niet hard gemaakt konden worden, of die tegenstrijdig waren met andere toezeggingen. Dus wij vroegen telkens: wat gaat

er nu eigenlijk gebeuren? Dit zijn zaken die wij belangrijk vinden: wat wordt er met de ligplaatsen gedaan en wat zijn onze rechten? Waarom moet de damwand 3 meter buiten de kademuur komen, en niet 1 of 2? En kom eens met een plan voor een mooie afwerking van de versterkte kademuur. Dat noemen jullie een tijdelijke situatie, maar we liggen daar straks 10 jaar.. Er speelden ook verschillende belangen bij de verschillende groepen woonbootbewoners. Je had de woonarken, de tot boot omgebouwde vrachtschepen en de varende schepen die bij de brug in de Binnen Bantammerstraat lagen. Zoals waar je boot precies kwam te liggen in de nieuwe situatie met de versterkte kade en of je als varend schip nog wel in en uit kon varen. Maar wat door de gemeente met die verschillende groepen werd besproken, werd onvoldoende gedeeld met de rest. Het proces was dus niet transparant, en dat zorgde voor veel onrust

en ongemak. Gelukkig is er toen besloten dat het allemaal veel te snel ging, ook voor de gemeente, om alles rond te krijgen. De verhuizing in maart is toen uitgesteld.

Pien: Ik zat al in een rare positie, want mijn man Richard was terminaal ziek en ik was aan het mantelzorgen. En vanwege corona konden we de deur niet uit en geen bezoek ontvangen. Daar komt nog bij dat de staat van de kade bij mijn boot het meest verzakt was. De kademuur buikte hier echt uit, en er kwamen grote kuilen in de kade. Ik kreeg zelfs het gevoel dat ik het zag verschuiven, terwijl dat helemaal niet het geval was. Ik werd echt bang dat het mis zou gaan. Toen ik dat aangaf bij de omgevingsmanager van de gemeente, zei hij direct dat ik op kosten van de gemeente ergens anders zou kunnen gaan wonen. Een fantastisch aanbod natuurlijk. Uiteindelijk heb ik het niet gedaan, omdat de mensen die hier regelmatig de verzakking kwamen meten mij

Themabijlage Samen met de stad

27

konden vertellen dat de kade ook weer niet direct in zou storten. Bovendien werd de kade ontlast, en het parkeervak voor mijn ingang werd afgesloten. En natuurlijk was het voor Richard zoveel fijner om te kunnen sterven in het huis waar hij al 50 jaar woonde. Maar ik zal het aanbod nooit vergeten. Sindsdien kan de gemeente niet meer stuk bij mij.

Wanneer veranderde die onzekere situatie voor jullie? Pien Themabijlage Samen met de stad

In de zomer is er een nieuwe omgevingsmanager gekomen en heeft de gemeente een klankbordgroep opgezet. Daar zijn Charles en ik voor gevraagd om namens de woonarkbewoners zitting in te nemen. Samen met ons zaten er ook vertegenwoordigers van de woonschepen in en van de boten bij de brug. We hadden dus een evenredige vertegenwoordiging van de 3 groepen. En daarmee is het proces ook beter gaan lopen.

Charles In het vroege voorjaar van 2021 is door een werkgroep van bootbewoners een plan ontwikkeld met belangrijke zekerheden die in een verplaatsingsovereenkomst zouden moeten worden opgenomen. En met

ideeën voor een mooie afwerking van de kale, stalen, damwanden. Dat plan is gelukkig omarmd door de gemeente. Vervolgens is er die klankbordgroep gekomen. Die is toen echt professioneel opgezet, met een onpartijdige voorzitter en verslaglegging die openbaar was voor alle bewoners. Daarmee heeft de gemeente de communicatie met de bewoners opgeschaald en veel professioneler aangepakt. Ik vond dat zelf heel prettig. Ook misschien wel omdat ik ben gevraagd om in die groep plaats te nemen. Dan heb je toch een beetje meer invloed.

Wat werd er zoal besproken in die klankbordgroep? Charles Belangrijke onderwerpen waren de verplaatsingsovereenkomst en de aankleding van de damwand. Wij wilden zorgen dat onze rechten en onze plek aan de versterkte kade en over 10 jaar aan de vernieuwde kade correct werden vastgelegd. Daar zijn gedetailleerde tekeningen voor nodig, want dat let heel nauw. 30 centimeter verschil kan al betekenen dat je je uitzicht verliest en die tekeningen zijn de enige garantie die je als bewoner hebt over je plek. We kwamen tijdens de zomer vorig jaar wel wekelijks bij

Pien

Charles

Pien Schepel is de oudste bewoner van de arken hier en ligt al 41 jaar aan de Binnenkant. In 1981 is zij ingetrokken bij haar partner Richard, die vorig jaar is overleden. Richard was eerste bewoner van het rijtje van acht woonarken dat begin jaren zeventig is verplaatst van de De Wittenkade naar deze plek.

Charles Schrijver woont al 33 jaar hier, sinds 1989 op een ark aan de Binnenkant Hij komt uit Rotterdam, vond nieuw werk in Amsterdam en was op zoek naar een woning. Eigenlijk zocht hij helemaal geen woonboot, maar kon hij er een gaan bezichtigen via een collega. “Ik ben toen uit beleefdheid maar gaan kijken, en werd op slag verliefd!”

Themabijlage Samen met de stad

elkaar om de nieuwe tekeningen weer te bespreken.

Pien 28

Er zijn toen ontzettend veel tekeningen gemaakt van de oude en nieuwe situatie. Telkens moesten er weer kleine dingetjes aangepast worden. Daar heeft de gemeente heel veel geduld mee gehad. Ze hebben continu meegedacht en zijn open blijven staan voor de wensen van de bewoners.

Charles Themabijlage Samen met de stad

De mensen van de gemeente hebben er echt een heleboel tijd en energie in gestopt. Maar het is eerlijk gezegd ook wel een beetje knullig aangepakt in het begin. De eerste tekeningen van de originele situatie waren aantoonbaar onjuist. Ze hebben het gewoon onderschat. Voor volgende keer zou ik zeggen: pak het direct professioneel aan. Nu heeft het maanden geduurd voor het goed was.

Pien Het positieve van al die bijeenkomsten was wel dat de sfeer altijd goed was. En dat we elkaar als bewoners beter hebben leren kennen.

Charles:

Charles

Charles

Ja, het heeft zeker voor meer verbinding gezorgd. Ondanks de soms pittige discussies tussen de bootbewoners onderling. Maar we hebben veel meer contact met elkaar gekregen in de loop van de tijd. En dat is echt prettig.

We hadden liever nog wat meer ruimte op de vlonder voor de woonboten gehad, maar uiteindelijk kunnen we heel tevreden zijn met het resultaat. Er is heel veel zorg aan besteed en het ziet er heel sjiek uit met die houten bloembakken op die vlonders. Er is zelfs een bewateringssysteem aangebracht, wat wil je nog meer!

Precies, zo creëer je ook een collectief geheugen als groep. En geef ook aan dat je je in eerste instantie moet richten op de verplaatsingsovereenkomst. Dat is een heel belangrijk document waar veel in samenkomt. De eerste versies waren in ons geval erg onvolledig en globaal. Pas later is er veel gedetailleerder gewerkt, zijn er veel meer zaken opgenomen die wij belangrijk vinden, en hebben we ook budget voor juridisch bijstand gekregen. Dat was wel essentieel om tot een goede verplaatsingsovereenkomst te komen.

Pien En zoals we nu tijdelijk aan het ponton aan de kant van de Oude Waal liggen is ook wezenlijk anders, omdat je dezelfde steiger deelt om bij je boot te komen. Zo kom je elkaar vaker tegen en leer je elkaar ook beter kennen. Dat vind ik in ieder geval heel gezellig.

Wil je wel weer terug naar je oude stek? Pien Natuurlijk wel. Het is toch mijn plek. Aan de Binnenkant is ook veel meer zon, dat is zeker met de lente op komst heel fijn. En natuurlijk was ik liever terug verhuisd naar een volledig vernieuwde kade, maar ik begrijp ook dat dat niet direct kan. Bovendien is de inrichting van de versterkte kade heel mooi geworden.

Pien, lachend: Als reactie op een stuk op AT5 of een publicatie, dat weet ik niet meer precies, zijn wij eens ‘verwende apen’ genoemd. Daar moest ik toen wel om lachen. Maar ja, we moeten er wel de komende 10 jaar wonen. En dat willen we liever niet naast een open bak met water, afval en opschietend onkruid.

Als je terugblikt op het afgelopen jaar, heb je dan nog tips voor de gemeente? Pien Ik zou zeggen communicatie, communicatie, communicatie. Richt vanaf het begin een klankbordgroep in en zorg dat alles wat je bespreekt transparant is en met alle betrokkenen gedeeld wordt.

Pien De gemeente heeft nu ook een protocol voor verplaatsing van woonboten gemaakt. Ik hoop dat dit protocol in de toekomst andere woonbootbewoners gaat helpen die in een soortgelijke situatie terechtkomen. Dat er direct duidelijkheid is over wat de belangrijkste stappen zijn in het proces en waar je op moet letten.

Themabijlage Samen met de stad

29

Themabijlage Samen met de stad

Themabijlage Samen met de stad

1 gezicht op nummer 9 30

Themabijlage Samen met de stad

Nu de coronastorm is gaan liggen en de lente aan­breekt, gooit het gebiedsteam Bruggen en Kademuren voor het Wallengebied en de Nieuwmarktbuurt zijn deuren aan de Nieuwe Hoogstraat 9A weer open voor bewoners en ondernemers in de buurt. Assistent omgevings­ manager Nanne Polwijk ontvangt ze hier elke woensdagmiddag met open armen en een lekker bakkie koffie. “Bewoners en ondernemers uit de buurt kunnen hier terecht met hun vragen, zorgen en ideeën,” zegt Nanne. “Er is hier de laatste jaren al veel gewerkt aan de bruggen en kademuren. Denk maar aan de 400 meter kadeversterking langs de Kloveniersburgwal, de vernieuwing van de Recht Boomssloot, de versterking van de Paulusbroedersluis, de kadeversterking en de verhuizing van de woonschepen in de Waalseilandsgracht, de versterking van de Staalmeestersbrug, en niet te vergeten het instorten van de kade

aan de Grimburgwal. Toch is dat nog maar het begin. De komende jaren gaan we hier nog eens negen bruggen en de kademuren van vier rakken vernieuwen . Dat zijn ook nog eens allemaal langjarige projecten. En tegelijkertijd gaat de UvA grootscheeps verbouwen op het Binnengastterrein. Alles samen betekent dat heel veeloverlast voor de buurt.”

1 team als aanspreekpunt De samenhang en overlap tussen de verschillende projecten in een buurt en de tijd die nodig is om in

goed overleg met een buurt tot prettige afspraken te komen, hebben geleid tot de pilot gebiedsgerichte dienstverlening. In deze pilot wordt geoefend met wat nodig is om bewoners en ondernemers ruim op tijd te betrekken. Het gebiedsteam Burgwallen is het resultaat van de eerste pilot: een aanspreekpunt voor alle bruggen- en kademurenprojecten die de komende jaren in het gebied uitgerold worden, voor meerdere jaren. Nanne: “De projecten liggen hier heel dicht bij elkaar. Daardoor hebben die projecten samen niet alleen invloed op de kades en bruggen waar gewerkt wordt, maar ook op de omliggende straten, op het hele gebied. En de projecten liggen ook dicht bij elkaar in de tijd. Daarom is het goed om continu aanwezig te zijn, en niet zoals we dat traditioneel doen de fases als losse projecten af te handelen – zoals onderzoek, voorbereiding, vernieuwing en herinrichting. Bij elk project zetten we dan een nieuwe omgevingsmanager in die de buurt opnieuw moet leren kennen. In plaats daarvan zijn we nu met één team langjarig aanwezig om het contact

met de bewoners en ondernemers in goede banen te leiden.”

Menselijk contact Voor bewoners is het fijn om even binnen te kunnen lopen en face-toface een gesprek te hebben, vertelt Nanne. “Zeker nu corona weer een beetje op z’n retour is, merk je dat mensen daar echt behoefte aan hebben. Je kunt hier allerlei informatiemateriaal meenemen, en er hangen posters over onze aanpak waar ik uitleg bij kan geven. Dan zien mensen vaak ook pas hoe zo’n brug of kademuur er onder de grond uitziet, en gaan ze beter begrijpen wat voor werk wij doen. Daarmee neem je vaak ook al heel wat vragen en zorgen weg. En inspireer je ze misschien om met ideeën te komen voor bijvoorbeeld de vergroening van de versterkingsconstructies die we hier hebben neergezet. En ik hoop dat het ook gaat helpen dat bewoners hier elke week een vertrouwd gezicht zien. Dan weten ze dat ze welkom zijn, en er ook nog een lekker bakkie koffie bij krijgen!”

Themabijlage Samen met de stad

31

Themabijlage Samen met de stad

Tijden en locatie Het spreekuur van Bruggen en Kademuren is elke woensdagmiddag van 13.00 tot 14.00 uur op de Nieuwe Hoogstraat 9A. Meer informatie over deze locatie en openingstijden vind je hier.

Themabijlage Samen met de stad

32

Noodbrug in Noord: ‘We kunnen weer gewoon naar de supermarkt’

Themabijlage Samen met de stad

Op een zonnige dinsdagochtend is het rustig op de tijdelijke noodbrug voor voetgangers, die naast de afgesloten Marie Thomas Tonnonbrug in Kadoelen ligt. “Maar dat wil niet zeggen dat ie niet nodig was, hoor”, zegt een buurtbewoonster: “Ik kan nu gelukkig weer gewoon naar de DekaMarkt.” Een van de doelen van het programma is de stad zoveel mogelijk goed te laten functioneren tijdens de werkzaamheden. Dat betekent dat we ons inspannen om de hinder voor omwonenden van projecten zo klein mogelijk te houden. De Marie Thomas Tonnonbrug werd gebruikt door voetgangers, fietsers en busverkeer om het water van het Twiske over te steken. Maar uit onderzoek bleek dat er scheuren in het beton zaten en is de brug op 7 februari uit voorzorg afgesloten. De route die veel omwonenden dagelijks gebruikten, werd hierdoor afgesneden: “Eerst moesten we omlopen, helemaal via

de Stentorstraat,” zegt een andere bewoner. “Dat is toch wel ver.” Het besluit om een voetgangersbrug te plaatsen, waar je als fietser met je fiets aan de hand en met een gehandicaptenvoertuig ook overheen kan, was dan ook snel gemaakt.

Dagelijkse boodschappen “Met de hulpbrug brengen we de bereikbaarheid weer terug”, vertelt omgevingsmanager Sandra Zijlstra van de gemeente. “De buurt ten oosten van de brug is sterk verbonden met de buurt ten westen, onder meer vanwege de supermarkt die daar zit. Met de hulpbrug

kunnen de mensen weer normaal hun dagelijkse boodschappen doen.” Volgens Sandra is het van belang dat je bij een calamiteit als de afsluiting van een brug ook snel met zo’n oplossing komt: “Een brug is vaak een essentiële verbinding. Als je die niet meer kan gebruiken, kun je geen kant meer op. Dankzij onze korte lijnen en goede afspraken met partijen als Waternet en het Hoogheemraadschap, hebben we hier snel kunnen handelen.”

Pendelbus Door het afsluiten van de brug kan de buslijn tussen metrostation Noord en onder andere Zaandam en Amsterdam Sloterdijk niet de normale route rijden. Om ervoor te zorgen dat omwonenden toch van het openbaar vervoer gebruik kunnen maken, zet de gemeente een pendelbus in. Volgens Sandra is dat een eerste stap: “De pendelbus rijdt nu 2 keer in het uur en brengt bewoners naar station Noord, waar ze kunnen overstappen op het

reguliere openbaar vervoer. We gaan kijken hoeveel de pendelbus gebruikt wordt en of we de rijfrequentie nog moeten aanpassen.”

Varen naar het Twiske Niet alleen de bus, maar ook het vaarverkeer is nu gestremd bij de brug. Sandra ziet dat veel booteigenaren staan te trappelen om weer over het Twiske te kunnen varen. “We willen hen zo snel mogelijk weer toegang geven tot het achterliggende natuurgebied, maar we moeten wel de veiligheid kunnen garanderen”, zegt ze. “Als de brug versterkt is, kan het vaarverkeer er weer onderdoor. De voorbereiding hiervoor is inmiddels gestart. Mocht dit niet voor mei lukken, dan gaan we kijken naar alternatieve oplossingen.”

Themabijlage Samen met de stad

33

Themabijlage Samen met de stad

“Een brug is vaak een essentiële verbinding. Als je die niet meer kan gebruiken, kun je geen kant meer op.”

Themabijlage Samen met de stad

34

Groen licht voor samenwerking met Amsterdam Light Festival Onze bruggen en kademuren vormen al tien jaar het idyllische decor voor de prachtige lichtkunstwerken van het Amsterdam Light Festival (ALF). De komende vier jaar gaan PBK en ALF die band nog een stuk sterker maken: ze gaan samenwerken in kunst en educatie.

Themabijlage Samen met de stad

Jaarlijks doen een paar duizend schoolkinderen mee aan het educatieve programma van het Amsterdam Light Festival

Het festival is inmiddels breed bekend, maar wat minder mensen weten is dat ALF sinds een jaar of zes in het kielzog van het festival een educatief programma voor Amsterdamse scholen ontwikkelt. Jaarlijks doen daar een paar

duizend scholieren uit het basisen voortgezet onderwijs aan me. In verschillende workshops en uitjes leren zij meer over lichtkunst, het kunstenaarschap en techniek. In het programma is ook ruimte voor behandeling van

een partnerthema. De komende vier jaar levert PBK daarvoor de onderwerpen, die in lijn met het festivalthema worden ingepast. Met deze samenwerking slaan we twee vliegen in een klap: Amsterdamse leerlingen maken

kennis met techniek en leren meer over onze opgave. We doen dit in nauwe samenwerking met Bureau Social Return en verwachten ook een bijdrage van onze opdrachtnemers.

Themabijlage Samen met de stad

35

Amsterdamse leerlingen enthousiast voor techniek

Themabijlage Samen met de stad

Voor het herstel van de bruggen en kademuren hebben we de komende decennia veel mensen nodig. Daarom stimuleren we jongeren in de stad om te kiezen voor een baan in de techniek. Dat doen we bijvoorbeeld met workshops Bruggen bouwen tijdens de oriëntatiedagen van Tech Island op het MBO College Westpoort. Bij die oriëntatiedagen krijgen vmbo-klassen een kijkje in de mbo-praktijk. Het is gezellig druk in de school op deze dinsdagochtend. De leerlingen van het Munduscollege uit Slotermeer zijn op bezoek. Aan het begin van de workshop krijgen de leerlingen de vraag hoeveel kilometer kade Amsterdam heeft. “1200 meter”, zegt een van hen. “800 kilometer”, schat een ander. Het goede antwoord horen ze later, eerst gaan ze aan de slag met Lego, om een stevige brug te bouwen.

Techcampus Jacques Neefs bekijkt het schouwspel met trots. Hij is projectleider bij Techcampus Amsterdam en de motor achter deze Tech Island oriëntatiedagen. “We draaien inmiddels meerdere dagen per week en bereiken elk jaar wel 6000 leerlingen in de metropoolregio Amsterdam”, vertelt hij. “We willen die leerlingen enthousiasmeren voor een opleiding en een baan in de techniek. Er is op het moment een schreeuwend tekort aan technisch

Themabijlage Samen met de stad

36

geschoolde mensen en dat wordt alleen maar meer. Van timmerlui en elektriciens tot bouw- en infra­ techneuten, Amsterdam en de regio hebben ze allemaal heel hard nodig. Daarom willen we zoveel mogelijk leerlingen – jongens en meisjes bereiken en laten zien hoe leuk en kansrijk werken in de techniek is.”

Volgende generatie “Ik sluit me daar volledig bij aan”, zegt Marise Ent van de gemeente Amsterdam. Als directielid van het programma Bruggen en Kademuren wil zij scholieren zo veel mogelijk betrekken bij de opgave om de komende decennia honderden bruggen en tientallen kilometers

Themabijlage Samen met de stad

kademuur te vernieuwen. “We hebben de nieuwe generaties hard nodig om die enorme klus te klaren”, vertelt ze. “En dan begin je gewoon op de scholen: leerlingen kennis laten maken met techniek, laten zien hoe mooi dat is en hoeveel kansen dat biedt. Via Tech Island en met excursies en gastlessen kunnen we heel veel kinderen bereiken en ze een mooi beeld geven van het werk in de bouwen infrasector. Want zeg ’s eerlijk, wat is er mooier dan straks ín je eigen stad áán je eigen stad te werken?”

Sociale impact met de PBK Academy

De leerlingen van het Munduscollege zien dat wel zitten, in Amsterdam werken in de techniek. Ze pakken de technische kneepjes om een stevige brug te bouwen in ieder geval snel op. Ook weten ze inmiddels dat er maar liefst 640 kilometer kade in Amsterdam is en dat de gemeente 200 kilometer kademuur onderzoekt om te vernieuwen: dat is zo ver als van Amsterdam naar Maastricht!

Om die sociale impact vorm te geven, hebben we de PBK Academy opgericht. Vanuit de PBK Academy spannen we ons in op het gebied van educatie, werk en participatie. Denk aan stages voor MBO-leerlingen die moeilijk aan de bak komen, werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of participatietrajecten waarbij we via sociale ondernemingen groepen kunnen inschakelen die het hoofd moeilijk boven water kunnen houden in onze maatschappij.

AT5 maakte opnamen van een van de workshops die PBK op Tech Island geeft. Die video kun je hier bekijken. Meer informatie over Tech Island vind je hier.

Als grote werkgever en opdracht­ gever wil het programma Bruggen en Kademuren de investeringen die we doen in de fysieke opgave verbinden aan de sociale opgaven van de stad. We willen behalve economisch rendement ook sociaal rendement leveren, vooral voor die groepen die een extra zetje nodig hebben.

Themabijlage Samen met de stad

37

Samen met de buurt: 12.000 bloembollen voor een kleurrijke kade

Themabijlage Samen met de stad

Op de versterkingsconstructie aan de Oudezijds Voorburgwal bloeiden sinds 2019 elk jaar in de zomer al de wilde planten en bloemen van de vlinderidylle: een initiatief van PBK en de Vlinderstichting. Maar een groep bewoners en lokale ondernemers vond dat dat nog mooier en groener kon. In overleg met de gemeente werd besloten om de kade ook in het voorjaar op te fleuren. Handgrondboor in de aanslag! En zo kwam het dat op een mooie dag in november vorig jaar meer dan 25 buurtgenoten zich verzamelden op de versterkingsconstructie, met schepje en handgrondboor in de aanslag. Samen met groenmedewerkers van de gemeente werden er maar liefst 12.000 biologische bloembollen geplant in de grond tussen de damwand en de kademuur.

Bloemsoorten Als de natuur gewoon zijn werk doet, ontpoppen de bollen zich dit voorjaar tot een kleurrijke bloemenzee, met

krokussen, blauwe en witte druif, wilde kievitsbloem en oosterse sterhyacint. Na de bloeiperiode van de bollen is het de beurt aan de planten, kruiden en bloemen van de vlinderidylle. Die zorgen niet alleen voor prachtige kleuren, maar ook voor voedsel voor met name bijen en hommels is. En dat is goed nieuws voor de biodiversiteit in de stad.

Groenonderhoud De bewoners en ondernemers willen het groen graag zelf gaan onderhouden. En dat is ook nodig, want als de kruiden en bloemen van de vlindertuin in het najaar niet

worden weggehaald, dan krijgen de bloembollen in het volgende voorjaar te weinig licht. De bewoners krijgen voor hun onderhoud een speciale training van Kees Dekker, adviseur ecologie en groen bij de gemeente.

Green Light Disitrict Het initiatief kwam tot stand in samenwerking met Green Light Disitrict. Green Light District is een verband van verschillende organisaties. Zij hebben als doel om de oude binnenstad van Amsterdam te verduurzamen en een groene make-over te geven.

Themabijlage Samen met de stad

38

Vergroenen en verduurzamen

Kunst op de kade

Stalen damwanden zijn een veilige manier om zwakke kademuren te versterken. Maar ze ontsieren wel het historische aanzicht van de stad. Dat vinden niet alleen wij, maar de meeste bewoners die wij spreken ook.

Behalve met bloemen, planten en kruiden kunnen we de versterkingsconstructies van onze kademuren ook met kunst verfraaien. Tussen de bloembollen en planten van de vlinderidylle werd onlangs het kunstwerk A Muslim, a Christian and a Jew geplaatst.

Themabijlage Samen met de stad

Daarom verfraaien we deze constructies waar dat kan, samen met diezelfde bewoners. Langs de kades waar het zand tussen de damwanden en de kademuur onder de waterlijn blijft, zetten we waterplanten als riet, wilgen en lisdoddes. In potten en in de open ruimtes van de steunbalken zaaien we klimplanten als blauwe regen, klimop en kamperfoelie. En aan de zijkanten van de constructies is er ruimte voor inheemse struiken als hulst, hazelaar en wilde appel. Op de plekken waar het zand tot boven het water is opgehoogd, de vlinderidylles, bloeien elke zomer wilde planten, kruiden en bloemen als distels, toortsen en teunisbloemen. Al die planten, struiken en bloemen zorgen niet alleen voor een fraaier aanzicht, maar ook voor meer biodiversiteit in de stad. De waterplanten trekken allerlei vissen, insecten en waterdieren aan, en zorgen zo ook voor een betere waterkwaliteit. De planten en bloemen van de vlinderidylles trekken, het woord zegt het al, allerlei vlinders en insecten aan, en zorgen zo voor meer biodiversiteit en een gezondere stad. Verder plaatsen we onder water ook korven waar vissen kunnen paaien en maken we schuilplaatsen voor allerlei waterdiertjes en hun larven. Boven water plaatsen we vleermuiskasten, nestkasten voor de koolmees en pimpelmees, en vogeltillen voor huismussen en huiszwaluwen.

Het kunstwerk werd op Valentijnsdag feestelijk onthuld tegenover Museum Ons' Lieve Heer op Solder. A Muslim, a Christian and a Jew is van de hand van de Israëlische kunstenaar Eran Shakine. Het werk bestaat uit drie bijna identieke figuren die samen op weg zijn, en benadrukt zo de overeenkomsten en verbondenheid tussen mensen, ongeacht hun religieuze overtuigingen.

Kunst en bloemen Voorlopig staan de drie figuren nog op een kaal stukje zand, maar als in het voorjaar de bloembollen hier ontkiemen en later in de zomer de vlinderidyllle zich weer opricht, zal het omringd worden door een zee van bloemen, kruiden en planten.

Bouwhekken vervangen Om het aanzicht vanaf de kade nog verder te verfraaien vervangen we de lelijke bouwhekken door een laag, groen hek dat voldoende bescherming biedt om te voorkomen dat mensen van de kade op de veiligheidsconstructie vallen. Aan de onderzijde van dat hek brengen we gaas aan, om te voorkomen dat zwerfafval op straat in de veiligheidsconstructie en het groen waait.

Themabijlage Samen met de stad

Welkom bij ons thuis! 39

Themabijlage Samen met de stad

Op de begane grond van het nieuwe kantoorpand van PBK aan de Achtergracht opent het programma binnenkort haar huiskamer voor de stad. Het bezoekerscentrum bruggen en kademuren is vanaf half april geopend voor inloop, presentaties, bijeenkomsten en gesprekken met de stad en samenwerkingspartners. Doel van het centrum is een voor bewoners, ondernemers en andere betrokkenen uitnodigende plek te zijn waar de gemeente achtergrond en bijzonderheden van de opgave rond bruggen en kademuren overzichtelijk presenteert. De basis In de ruimte op nummer 22 is een permanente expositie te zien waarin onze opgave en aanpak helder en beknopt wordt toegelicht. Kleine bezoekers worden uitgenodigd zelf een brug te bouwen, oudere bezoekers om hun mooie herin­neringen aan die steelse kus op de kade te delen. Verder lezen over wat we doen kan aan de leestafel van funderingshout, met een kop koffie erbij.

goed te benutten. Wanneer er geen programmaactiviteit is, is het centrum door medewerkers van het programma te gebruiken als vergader- en werkruimte. Het bezoekerscentrum is van buitenaf te herkennen aan een naambord op de gevel en, wanneer er een activiteit is, een of meerdere vlaggen in de ruimtelijke stijl van Programma Bruggen en Kademuren.

Kom je langs? Multifunctioneel De ruimte is zo efficiënt mogelijk ingericht én geprogrammeerd, om de schaarse vierkante meters

Kijk voor meer informatie, openingstijden en activiteiten op www.amsterdam.nl/ bruggenenkademuren.

De programmering van het bezoekerscentrum biedt ruimte voor: • vrije inloop op vaste dagen en tijden • bewonersbijeenkomsten/ presentaties • themabijeenkomsten • educatie aan schoolklassen • wisselende tentoonstellingen met extra openstelling rond gebieden en corridors • professionele bijeenkomsten/ presentaties • rondleidingen

Themabijlage Samen met de stad

Colofon 40

Amsterdam werkt aan de grote opgave om de bruggen en kades in de stad te herstellen. Het Programma Bruggen en Kademuren richt zich op de 838 verkeersbruggen en de circa 205 km op kademuren die belangrijk zijn voor het functioneren van de stad en/of waarbij de risico’s op constructieve gebreken hoog wordt ingeschat. Het programma valt onder de Regeling Risicovolle Projecten. Daarom brengt het programma twee keer per jaar een integrale voortgangsrapportage uit: in september (januari-juni) en in maart (juli-december). Het programmaplan Herstellen en verbinden, vastgesteld door het college op 14 april 2020, geldt als startdocument. Naast de voortgangsrapportage levert het programma elk kwartaal een geactualiseerd dashboard op, dat inzicht geeft in de voortgang op de programmadoelen en de projecten in de stad, en een voortgangsbrief met actualiteiten.

Publicatiedatum maart 2022 Tekst en redactie Programma Bruggen en Kademuren Fotografie gemeente Amsterdam Vormgeving Tom van Veenhuijzen, Vorm de Stad

Themabijlage Samen met de stad