Bijlage 1 verkenning van kansen IJplein-Vogelbuurt.pdf

Buurteconomie

Winkels, bedrijfjes en maatschappelijke voorzieningen zijn verspreid over de buurt. Vaak is er weinig relatie tussen de ondernemers en versterken ze elkaar niet of nauwelijks. Wel zijn er in de buurt een aantal plekken met economische voorzieningen zoals winkels en horeca in enige vorm van clustering op het Spreeuwenpark, Sperwerstraat/Kraaienplein, kruispunt Zevenster, kop Meeuwenlaan /Waddenweg en de Ganzenweg. Voor de dagelijkse boodschappen kunnen de bewoners van de IJplein-/Volgelbuurt terecht bij de Dirk van den Broek aan de Meeuwenlaan, de Jumbo in het Hamerkwartier of het wat verder weg gelegen winkelcentrum Mosveld in de Volewijck.

De IJplein-Volgelbuurt telt 879 ingeschreven bedrijven bij de Kamer van Koophandel. De IJplein-Vogelbuurt telt relatief veel starters (12%), vooral in de Vogelbuurt Noord (15%). Het zijn activiteiten die zich doorgaans goed laten combineren met de woonfunctie. Veel creatief-kenniswerk wordt zelfs verricht in woningen, met de laptop aan de keukentafel. Vaak gaat het dan om zzp’ers. De Vogelbuurt heeft met 74 % van alle geregistreerde vestigingen, relatief veel zelfstandigen zonder personeel (met name in de Vogelbuurt Noord) vergeleken met Amsterdam (59%). Dit betreft ook de traditionele zzp’ers waaronder taxichauffeurs, aannemers en bezorgdiensten.

Openbare ruimte

De openbare ruimte in de IJplein-/Vogelbuurt is op diverse plekken aan herziening toe. Er is sprake van achterstallig onderhoud van de stoepen, straten en pleinen en ook het groen heeft een kwaliteitsimpuls nodig. Bewoners en andere belanghebbenden ondervinden hier hinder van. In de praktijk uit zich dat vooral in veel bijplaatsingen en grofvuilproblematiek, zwerfafval en slecht onderhouden groen. De openbare ruimte scoort op variabele ‘verloedering’ van de overlastindex veel slechter dan het Amsterdams gemiddelde (119 voor de IJplein-/Vogelbuurt en 99 voor heel Amsterdam. Hoe hoger de index, hoe meer verloedering wordt ervaren. Ook de verkeersveiligheid en de bereikbaarheid voor met name langzaam verkeersdeelnemers is een zorg en dient te worden verbeterd. En om de openbare ruimte toekomstbestendig te maken, zijn aanpassingen onvermijdelijk. Vervuiling, verloedering of onveiligheid heeft een negatief effect op het pleingebruik. Veel plekken nodigen niet uit tot verblijven terwijl dit oorspronkelijk juist de opzet was van met name tuindorp Vogelbuurt.

Duurzaamheid, Rainproof en aardgasvrij

De IJplein-/Vogelbuurt is aangemerkt als zeer urgente Rainproof-locatie. Dat betekent dat er meer waterberging en -afvoer in de wijk moet komen om in de toekomst wateroverlast door hevige regenbuien te beperken. De buurt kent een hoge grondwaterstand en daarmee veel grondwaterproblemen. De hoge grondwaterstand beperkt zich niet alleen tot de IJplein-/ Vogelbuurt, maar geldt voor heel Amsterdam Noord. Hierdoor is infiltratie geen oplossing voor overtollig regenwater, maar moet het water worden afgevoerd door drainage. In de IJplein-/Vogelbuurt liggen al veel drainagesystemen, maar de huidige drainagesystemen zijn niet voldoende om wateroverlast bij hevige regenval te voorkomen.

36

Vogelbuurt Zuid is aangemerkt als een zeer urgent knelpunt op de Amsterdam Rainproof-kaarten. Op de Meeuwenlaan, Spreeuwenpark, Sperwerlaan en Havikslaan kan zoveel water verzamelen dat de wegen onbegaanbaar worden voor bijvoorbeeld nood- en hulpdiensten. Ook Vogeldorp heeft veel last van grondwaterproblemen. De oorzaak, naast de al hoge grondwaterstand, is dat de huizen ‘op staal’ zijn gebouwd en er geringe ontwatering is in de buurt. Als er hevige regenbuien zijn gevallen, is er veel wateroverlast in de tuinen. De bewoners hebben dit eerder aangekaart bij Amsterdam Rainproof. In de toekomst moeten we voor deze buurt een oplossing vinden in samenspraak met de woningbouwvereniging.

37

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

4.2 Maatregelen om fysieke opgaven aan te pakken De fysieke opgave in de IJplein-/Vogelbuurt bestaat uit drie onderdelen met elk een eigen aanpak, focus en mogelijke maatregelen. Het betreft: 1) het diverser maken van de woningvoorraad uitgesplitst in afspraken met de woningcorporaties en onderzoek van mogelijke locaties voor nieuwe woningen. 2) het verbeteren van de buurteconomie. En 3) het opknappen en verbeteren van de openbare ruimte. Per onderdeel gaan we hierna verder in op de opgaven en stellen we mogelijke maatregelen voor. Het verder uitwerken van deze maatregelen volgt in de volgende fase waarbij de onderlinge samenhang, ook met de sociale opgave, een belangrijk uitgangspunt is.

4.2.1 Woningvoorraad: intentieovereenkomst met de woningcorporaties In de IJplein-/Vogelbuurt en het Hamerkwartier zijn vijf woningcorporaties met bezit en positie. Dit zijn De Key, Rochdale, Stadgenoot, Ymere en Eigen Haard. Deze corporaties en de gemeente sloegen in 2018 de handen ineen om te voorkomen dat er met de ontwikkeling van het naastgelegen Hamerkwartier een tweedeling ontstaat tussen de oude en de nieuwe wijk, en om integraal te werken aan de investering in de bestaande wijken. Samen bouwen zij de komende jaren aan een sterke ongedeelde wijk. Voor de woonvoorraad in beide buurten zijn acht ambities geformuleerd. Alle partijen verbinden zich hieraan en spannen zich in voor de uitvoering ervan.

1. Corporatiewoningen in de IJplein-/Vogelbuurt worden zo min mogelijk verkocht

38

We werken aan een sterke en veerkrachtige wijk en gaan daarbij uit van de bestaande identiteit. De IJplein-Vogelbuurt bestaat nu uit een groot aandeel sociale huur (71%), een deel koop (23%) en een beperkte hoeveelheid middensegment (6%). In het verleden konden koopkrachtige middeninkomens instromen door een corporatiewoning te kopen. Door de hoge huizenprijzen (gemiddeld 4300 euro per m2 in 2019) registreren we een groeiende kloof tussen de bestaande bewoners en de nieuwe huizenbezitters die in de wijk komen. We missen het middensegment en de hogere aftoppingsgrens in de sociale huur. Daarom kiezen we ervoor om de verkoopstrategie in te perken en de middengroep meer kans te geven. De samenwerking heeft er al toe geleid dat bij een aantal complexen van verschillende corporaties de verkoop is omgezet naar midden huur. Wanneer we de voormalige verkoopstrategieën van de corporaties hadden doorgezet, was het percentage koop naar 32% gestegen. Dat zal door deze samenwerking nu maximaal stijgen naar 25% op de lange termijn. Dit wordt jaarlijks gemonitord.

2. De IJplein-/Vogelbuurt wordt toegankelijker voor middeninkomens

De tweede ambitie heeft een relatie met de eerste. Het huidige percentage aan middensegmentwoningen (6%) is erg laag in de IJplein-Vogelbuurt. Dit terwijl er in de stad en in deze buurten meer behoefte is aan woningen voor middeninkomens. Door het ontbreken van die woningen zit de mogelijkheid om wooncarrière te maken op slot, zowel voor bewoners van binnen als van buiten de buurt. Daarom kiezen wij ervoor om woningen die uit de verkoopstrategie zijn gehaald en een percentage van de sociale huurwoningen, bij mutatie vaker om te zetten naar middenhuur (tussen 719 en 1000 euro huur) of sociale huur op een hogere aftoppingsgrens (net onder de 719 euro). Zo blijft er ruimte voor sociale huur en komt er ook meer ruimte voor middeninkomens in de wijk. Op de lange termijn betekent dit bij de huidige afspraken dat het percentage sociale huur langzaam afneemt tot ongeveer 60% en het aandeel middensegment stijgt tot ongeveer 17%. Dit wordt jaarlijks gemonitord.

3. De instroom van kwetsbare huishoudens met voorrang wordt zoveel mogelijk gereduceerd in IJplein-/Vogelbuurt (in directe relatie met ambitie 4)

De grote hoeveelheid goedkopere sociale huurwoningen en de opdracht voor corporaties om 30% van de vrijkomende sociale huurwoningen toe te wijzen aan kwetsbare huishoudens, zorgen voor een grote instroom van kwetsbare huishoudens in de IJplein-/Vogelbuurt (> 50% in 2017). Een opeenstapeling van problematiek op complex- of straatniveau doet een groot beroep op de draagkracht en veerkracht van een wijk en haar bewoners. Om de druk op de buurt te verlichten, streven wij naar een draagkrachtige instroom in de sociale huur, vooral in de straten en complexen waar de problematiek het grootste is. In de nieuwbouw van de sociale huur willen wij 30% van de woningen toegankelijk maken voor deze doelgroep (zie ook ambitie 4).

4. 30% van de sociale huurwoningen in het Hamerkwartier wordt bestemd voor kwetsbare huishoudens

Wij werken aan gemengde buurten die voor iedereen toegankelijk zijn. Zo ook het Hamerkwartier. Wij willen 30% van de sociale huurwoningen toegankelijk maken voor de meer kwetsbare mensen in de sociale huur. Wij gaan werken aan gerichte woonconcepten met voldoende begeleiding voor verschillende doelgroepen. Door aan de woonvoorraad meer woningen toe te voegen die toegankelijk zijn voor de kwetsbare mensen, verlichten we de druk op de bestaande buurten. Zo dragen we bij aan de veerkracht van de wijk.

5. In het Hamerkwartier wordt de sociale huur zoveel ­mogelijk door de corporaties ontwikkeld

In het Hamerkwartier wordt 30% sociale huur gebouwd. De gemeente en de ontwikkelaars maken afspraken om de sociale huur door woningcorporaties te laten ontwikkelen. Dit is belangrijk omdat de gemeente en woningcorporaties samen afspraken kunnen maken over mogelijkheden voor doorstroom, toewijzing aan kwetsbare groepen en het bouwen van woningen voor specifieke groepen mensen. De ambitie is

39

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

om minimaal 60% van die sociale huur te laten bouwen door woning­ corporaties uit dit samenwerkingsverband. Ook op kleinere kavels moet sociale huur komen. Het is onwaarschijnlijk dat het financieel haalbaar is voor corporaties om deze kleinere projecten af te nemen. Daarom is de ambitie op minimaal 60% gezet, wat wij realiseerbaar achten.

6. Bewoners uit de IJplein-/Vogelbuurt kunnen met voorrang en tegen een passende huur doorstromen naar een passende woning in het Hamerkwartier

Uit een analyse van de woonvoorraad blijkt dat er ook in de IJplein-­ Vogelbuurt mensen niet-passend wonen. Dit zijn bijvoorbeeld ouderen die op 1-hoog wonen en moeite hebben (of gaan krijgen) met de trap. Of het zijn gezinnen die te krap wonen omdat jongeren lang thuis blijven wonen. Ook zijn er gebouwen die op termijn onderhoud of renovatie nodig hebben. Voor bewoners uit deze woningen willen we het mogelijk maken om naar een woning in het Hamerkwartier door te verhuizen als daar behoefte aan is.

7. In de IJplein-/Vogelbuurt/Hamerkwartier worden meer grote sociale huurwoningen (>65m2) toegevoegd of beschikbaar gemaakt

Er is een tekort aan beschikbare grotere sociale huurwoningen wat het moeilijk maakt om gezinnen een passende woning toe te wijzen. Daarom vinden wij het belangrijk dat er meer grote woningen worden gebouwd in het Hamerkwartier. Door bestaande regelingen als ‘van hoog naar laag’ en van ‘groot naar beter’ in te zetten, komen grotere woningen beschikbaar in de bestaande bouw. Deze regelingen maken het voor oudere bewoners mogelijk om van een hooggelegen woning te verhuizen naar een beter bereikbare woning in hetzelfde stadsdeel. En bewoners uit een grotere woning krijgen de mogelijkheid te verhuizen naar een kleinere en beter geschikte woning. Eveneens onderzoeken we of deze woningen ook in bestaande buurten gerealiseerd kunnen worden door het samenvoegen van woningen. Dan moeten deze (sociale) huurwoningen in het Hamerkwartier worden gecompenseerd.

8. De kwaliteit van de woningen in de IJplein-/Vogelbuurt wordt verbeterd

40

Wij koesteren de identiteit van de buurt en willen de woonkwaliteit verbeteren. Wij maken plannen voor renovatie en grootonderhoud voor de woningen die dat het meeste nodig hebben. Zo komt er een plan voor de renovatie van de Vogelpunt. De woningen rondom Rietzangerweg worden al gerenoveerd en ook voor Vogelbuurt Midden zijn we bezig met verbeteringen & onderhoud. Ook voor andere complexen onderzoeken we de mogelijkheden voor renovatie en groot onderhoud. Bij renovatie en groot onderhoud is het doel om meteen de duurzaamheid van de woningen te verbeteren. Elke corporatie maakt zijn of haar eigen onderhoudsplannen samen met de bewoners. Met de afdeling Duurzaamheid van de gemeente zoeken we naar slimme oplossingen om dit goed te doen.

Beeldimpressies uit de buurt

41

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

4.2.2 Nieuwe bouwlocaties in de IJplein-/ Vogelbuurt In de IJplein-/Vogelbuurt kunnen op de middellange termijn, afhankelijk van het ontwerp en de woninggrootte, rond de 300 -430 worden toegevoegd in een verhouding 40% sociaal, 40% middensegment en 20% duur segment. Het gaat om één bouwlocatie, de locatie waar basisschool de Kinderboom (naast de Albatros) is gevestigd. De locatie is minder geschikt voor een basisschool vanwege fijnstof en verkeersonveiligheid op de huidige locatie, de Kinderboom zal zo mogelijk op termijn verplaatst worden. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om hier woningen te realiseren. Vanzelfsprekend zal bij ontwerp van woningen op deze plek en realisatie rekening worden gehouden met geluids- en gezondheidsnormen. De wijze waarop is onderdeel van de volgende projectfase.

Basisschool de Kinderboom: De locatie is minder geschikt voor een basisschool vanwege fijnstof en verkeersonveiligheid op de huidige locatie.

Deze locatie leent zich, gelet op de ligging naast de metrohalte en relatief dicht bij het winkelcentrum Mosveld en het Noorderpark, goed voor geclusterde ouderenwoningen (met liften) maar ook woningen voor gezinnen en starters zouden op deze locatie een plek kunnen krijgen. In de volgende projectfase zullen de programmeringsmogelijkheden verder worden onderzocht. Tevens zijn er aan de Van Hasseltweg niet-woonfuncties in de plint

mogelijk. Ook onderzoeken we of er op deze plek belangstelling is voor de realisatie van een woon-/­beheercoöperatie. Daarnaast leent deze locatie zich volgens het advies woningbouw­programmering goed voor woningen in de middel dure huur. Naast woningbouw wordt in de volgende fase onderzocht welke niet-wonen functies toegevoegd kunnen worden op deze locatie. De realisatie van een fietsenstalling in de nabijheid van de metrohalte Noorderpark is daarbij een essentiële voorziening om de parkeerdruk van fietsen in de omliggende buurten te verminderen. Ruim 20% van de woningvoorraad in de wijk bestaat uit koop en 7 % uit particuliere huurwoningen. Ook bij het particuliere woningbezit moeten we meer aandacht hebben voor de aanpak van achterstallig onderhoud(o.a. bij VvE’s), waarbij naast de kwaliteit van de woning ook het duurzaamheidsaspecten steeds belangrijker wordt (isolatie t.b.v. energielabel) in relatie tot het in de toekomst aardgasvrij maken van de wijk.

4.2.3 Buurteconomie De bewoners van de Vogelbuurt moeten voor hun dagelijkse benodigdheden kunnen beschikken over goede economische voorzieningen op loopafstand. Hierbij gaat het ook om levendige ontmoetingsplekken in de buurt. De relatie tussen de ontwikkelbuurt en het Hamerkwartier waar substantiële woningbouw en bevolkingsgroei plaatsvindt, is dan ook van groot belang. Want niet alleen gevestigde en toekomstige ondernemers in IJplein-Vogelbuurt profiteren ervan, maar ook de bewoners. Onze focus op de buurt­ economie concentreert zich op deze drie onderdelen:

Behouden en versterken van buurtvoorzieningen

De Vogelbuurt herbergt verschillende buurtvoorzieningen op straathoeken en pleinen. Een aantal hiervan zijn stedenbouwkundige parels: verscholen pleintjes met een grote fysieke kwaliteit en aantrekkelijke uitstraling (eventueel na een opknapbeurt). Die bezitten kwaliteiten om te ontwikkelen tot kleine magneetjes die inwoners van binnen én van buiten de ontwikkelbuurt weten aan te trekken. De aantrekkelijkheid van deze ­ontmoetingsplekken wordt bepaald door twee aspecten: een goed en divers aanbod van ­gezonde ondernemers passend bij de vraag uit de wijk, en een mooi ­ingerichte openbare ruimte die uitnodigt om te verblijven. Het laatste is onderdeel van de totale opgave voor de openbare ruimte en lichten we in de volgende paragraaf verder toe. Op de langere termijn zullen veel pleinen en straten met economische voorzieningen verkleuren naar plekken met horeca1. Een substantieel deel van deze bedrijfsruimtes zijn in bezit en beheer van de woningcorporaties, waarvan een deel wordt verhuurd als bedrijfswoning. Corporaties werken mee aan een strategie voor de invulling van de bedrijfsruimtes om de leefbaarheid en de aantrekkingskracht van de wijk te vergroten. In de volgende fase wordt dit samen 42

1 DPO onderzoek “Programmering Voorzieningen Noord”, 2019

43

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

met de woningcorporaties onderzocht en uitgewerkt in een projectplan met maatregelen.

Versterken ondernemerschap

Naast het investeren in de openbare ruimte en het toevoegen van mogelijke voorzieningen, is het van belang om lokale ondernemers te helpen en te verenigen Om hen meer en beter te laten functioneren en meer zeggenschap te geven in het verbeteren van het ondernemersklimaat in de IJplein-/Vogelbuurt. Hiervoor stellen we een aanpak voor waarbij stedelijke regelingen (subsidies en extra ondernemersondersteuning) gekoppeld worden aan de specifieke vragen van individuele ondernemers. Verder onderzoeken we of de ondernemers van de Meeuwenlaan en Waddenweg kunnen worden verenigd in een samenwerkingsvorm, zodat zij gezamenlijk kunnen inzetten op verfraaiing van de straat, het organiseren van evenementen en/of de inhuur van een straatmanager. Dit wordt de komende tijd verder onderzocht.

Meeprofiteren van toevoegen economische voorzieningen Hamerkwartier

De bevolkingsgroei in Amsterdam-Noord is dermate groot dat de bestaande wijkwinkelcentra niet voldoende in staat zullen zijn om iedereen op een goede manier te bedienen. In het Hamerkwartier is de ambitie om een aantal voorzieningen voor dagelijkse boodschappen samen te brengen rond het Motorplein en de Meeuwenlaan. Het is wenselijk om deze zo dicht mogelijk bij de Vogelbuurt te vestigen zodat de loopafstanden naar de winkels zo beperkt mogelijk zijn en zij een bijdrage leveren aan de verbinding tussen de buurten. Het Motorplein wordt dan een multifunctioneel ontmoetingsplein met winkels en zorgvoorzieningen en een hoge verblijfskwaliteit openbare ruimte.

Beheer en gebruik

Zwerfvuil en bijplaatsingen trekken meer vuil aan en voor iets dat (vaak of blijvend) kapot is, voelt vaak niemand zich verantwoordelijk. Slecht onderhouden straten en groen zorgen voor een treurige uitstraling en nodigen niet uit om in de openbare ruimte te verblijven. Dat werkt gevoelens van onveiligheid in de hand. Een eerste stap is om de bestaande openbare ruimte weer schoner, heler en veiliger te krijgen. Dit vergt een realistische planning. Deze stap wordt breed gedragen onder bewoners, maar gewenste resultaten boeken, bleek in het verleden al lastig. Herstellen en vervangen van kapotte zaken kan waar nodig, maar om duurzaam resultaat te behalen is gedragsverandering vereist. Het is noodzakelijk dat: Achterstallig onderhoud snel wordt hersteld Zwerfvuil en bij plaatsingen door de wijk en op de bekende hotspots met voorrang worden opgepakt Afspraken gemaakt worden met bewoners die zelf een bijdrage willen leveren in het schoon en groen houden van hun wijk. Hierbij onderzoeken we welke mogelijkheden worden geboden vanuit het programma democratisering Speelplekken prioriteit hebben wanneer daar vervuiling of verwaarlozing wordt geconstateerd Er gecoördineerde en planmatige inzet komt om de buurt schoon en netjes te houden.

Buurtpleinen: Buurtpleinen zijn ideale ­plekken om buren te ontmoeten, te sporten en te spelen.

4.2.4 Openbare ruimte Zoals aangegeven in paragraaf 4.1, ligt er een forse opgave in het fysieke domein in de IJplein-/Vogelbuurt. Deze opgave lichten we in drie onderdelen toe: Beheer en gebruik, Verblijfskwaliteit en Verkeer en veiligheid. Voor elk onderdeel zijn de opgaven afzonderlijk benoemd. Bij de opgaven voor Verkeer en veiligheid en Verblijfskwaliteit komen de locaties van pleinen, plantsoenen en speelplekken in veel gevallen overeen. Voor veel van die locaties kunnen we in de volgende fase één integraal ontwerp maken. We zullen hierin met bewoners onderzoeken waar en hoe we het auto­ gebruik & parkeren terug kunnen dringen ten gunste van meer groen en/of recreatie in de wijk. het verminderen van het aantal parkeerplekken kan niet ten koste gaan van de parkeergelegenheid voor bewoners en hun bezoekers.

44

We sluiten dit hoofdstuk af met een integrale visiekaart voor de fysieke kernopgaven IJplein-/Vogelbuurt. Voor de verdere uitwerking van deze opgaven, verwijzen we naar de volgende fase, de projectnota en het pleinenplan die parallel aan deze Verkenning van Kansen is opgesteld en waarin de opgaven nader worden beschreven.

45

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Verblijfskwaliteit van de buurt verbeteren

Hoe worden pleinen, straathoeken en plantsoenen weer de huiskamer van de buurt? De IJplein-/Vogelbuurt kent in totaal zestien plekken die als plein worden aangeduid. Die liggen verspreid over drie subbuurten: Vogelbuurt Noord, Vogelbuurt Zuid en IJplein e.o. De pleinen hebben functies. Ze dienen als plek voor ontmoeten, sporten en spelen en hebben daardoor een bijzondere publieke waarde. Deze plekken zijn geschouwd en onderzocht. De resultaten zijn opgenomen in het pleinenplan dat is bij deze principenota is gevoegd. Op basis van dit plan hebben we aangegeven welke plekken met voorrang dienen te worden aangepakt. Bij deze pleinen streven we naar een hoge kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte en een groene uitstraling/sfeer. Ook kijken we met welke toevoegingen we het plein zo kunnen opwaarderen dat het aantrekkelijk wordt voor mensen om het te bezoeken en ze er meer gebruik van maken, zoals ook aangegeven bij de paragraaf over de buurteconomie. Dat kunnen ook georganiseerde (tijdelijke) activiteiten zijn. Daarnaast zijn er kleinere pleinen en plantsoenen die vaak op markante plekken liggen in de stedenbouwkundige structuur. Ook daar is de wens om de inrichting van de openbare ruimte op basisniveau op orde te hebben (geen achterstallig onderhoud) en deze zo veel mogelijk te vergroenen.

In sommige gevallen gaat het om niet meer dan een speel- of zitplek of een trapveldje. We kunnen op die plekken nagaan of het huidige gebruik nog in overeenstemming is met de wensen van de omwonenden en welke kansen er liggen voor bewonersinitiatieven en zelfbeheer. Bij het verbeteren van het groen in de IJplein-/Vogelbuurt is er een mogelijkheid om het groen van de wijk met het Noorderpark te verbinden. En denk aan het vergroenen van diverse straten (Adelaarsweg, Sperwerlaan-Spreeuwenpark, Havikslaan, IJplein Oostbuurt, Meeuwenlaan). In het verbeteren van de verblijfskwaliteit van de buurten, wordt gebruik gemaakt van de inzet van (lokale) kunstenaars in de analyse van wat nodig is en het participatief vormgeven van de plannen. Daarnaast kunnen zij ook zorgdragen voor fysieke verbinding tussen de bestaande buurten en het Hamerkwartier doormiddel van kunst. Zoals aangegeven kent de buurt een flink waterprobleem, vooral bij zware regenval. Waternet heeft voor de IJplein-/Vogelbuurt technische drainage-ontwerpen (TDO’s) opgesteld: in 2009 voor het gebied ten zuiden van de Johan van Hasseltweg en in 2012 voor het gebied ten noorden van de Johan van Hasseltweg. Deze TDO’s vormen de basis voor werkzaamheden aan bestaande en nieuwe drainageleidingen.

De exacte werkzaamheden van Waternet met betrekking tot Rainproof en de grondwaterzorgtaak worden in een later stadium vastgesteld, zodra er meer informatie beschikbaar is over de projecten in de IJplein-/Vogelbuurt (zoals maaiveldontwerpen). Laagdrempelige sport- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte dragen sterk bij aan sport- en beweegstimulering.

46

47

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

We moeten nader onderzoeken hoe de sport-, speel- en beweegstructuur in de IJplein-/Vogelbuurt functioneert en hoe we die kunnen versterken. We zien mogelijkheden voor levendige clusters van sport-, speel- en maatschappelijke voorzieningen op en rondom de pleinen in het gebied. Bij de uitbreiding van voorzieningen van binnen- en buitensport dienen we rekening te houden met de toegankelijkheid en bereikbaarheid voor jongeren uit de IJplein-/Vogelbuurt om de sportdeelname van deze jongeren te vergroten. Sport- en speelvoorzieningen kunnen voorkomen dat jongeren afglijden in de criminaliteit. De jongerenwerkers staan voortdurend in contact met kinderen die opgroeien in de wijk en kunnen hun ontwikkeling blijven volgen. Zij maken hen bekend met de programma’s van talentontwikkeling, verwijzen hen door en kunnen preventief maatregelen inzetten waar dat nodig is.

Verkeer en veiligheid

stoepen. Ook gaat het in sommige gevallen ook om het verbeteren van de oversteekmogelijkheden voor voetgangers. In deze aanpak ligt de nadruk op twee specifieke locaties: de Meeuwenlaan en de Van Hasseltzone. De Meeuwenlaan en de aanpalende verkeersknooppunten (pontaanlanding t/m kruispunt Havikslaan, het Motorplein, rotonde met de Van Hasseltweg en Zevenster c.q. overgang naar Waddenweg) doorkruist de diverse plangebieden en vormt ruimtelijk en sociaal de verbinding of barrière tussen de IJplein-/Vogelbuurt, het Hamerkwartier en de Sixhaven. Ook valt een gedeelte van de aanpassingen van de Meeuwenlaan binnen de scope van de gebiedsontwikkelingstrajecten en bijbehorende financieringsmogelijkheden. Naar de kansen en opgaven voor deze laan is een verkenning uitgevoerd, zie de bijlage bij deze principenota.

De auto is in de openbare ruimte van de IJplein-/Vogelbuurt nog erg dominant aanwezig. Het is wenselijk om de rol van de auto te verkleinen ten gunste van het openbaar vervoer, fietsers en voetgangers. Bijvoorbeeld door het instellen van meer dertig kilometerzones en het verbeteren van diverse fietsroutes op verschillende plekken in de buurt. Het is wenselijk om de doorstroming en verkeersveiligheid te verbeteren en de straat minder een barrière te laten zijn voor langzaam verkeer.

De Van Hasseltzone verbindt oost en west Noord met elkaar en sluit de IJplein-/Vogelbuurt en de Volewijck aan op het stedelijk netwerk voor auto en (hoogwaardig) openbaar vervoer. De gebiedsontwikkeling langs het IJ (Hamerkwartier, Sixhaven en ook Overhoeks en Buiksloterham) gaan voor veel meer verkeersbewegingen zorgen. Vanuit het Mobiliteitsplan-Noord zoeken we naar mogelijkheden voor een betere doorstroming en meer ruimte voor de auto en vrijliggende tram- en busbaan.

Ook willen we onderzoeken of er een mogelijkheid is om een aantal straten af te waarderen. Bijvoorbeeld door het vervangen van asfalt door klinkers, of een vrij liggend fietspad aan te leggen om straten veiliger te maken. Tot slot kan er onderzocht worden om parkeerplekken in overleg met omwonenden een andere invulling te geven. Het verminderen van parkeerplekken moet niet bewoners en haar bezoekers treffen maar richt zich op de bezoekers van de binnenstad die vaak de tuindorpen als 'makkelijke' parkeervoor­ zieningen beschouwen.

De adviezen van commissie d’Hooghe voor Sprong over het IJ betrekken we hier ook bij. In de hele strook van de Buiksloterham tot aan het Oost-veer zijn er ook diverse mogelijkheden voor het toevoegen van bebouwing en groen. Die verkenning zit ook als bijlage bij deze principenota. Op basis van de lopende trajecten werken we verschillende scenario’s uit. De uitkomsten nemen we mee naar de volgende fase, de projectnota.

Voor de voetgangersroutes gaat het, net als bij de ­pleinen, in de meeste gevallen om vergroening. Soms kan de routing worden verbeterd, of de

48

49

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Deze principenota is gebaseerd op de analyse van de wijk, kennis van bewoners en de opgave zoals die in het programma ontwikkelbuurten is benoemd. Daarnaast raakt deze nota vanzelfsprekend tal van beleidsambities en beleidsplannen. Die lichten we hieronder verder toe.

Koers 2025

5. Beleid

Koers 2025 ‘Ruimte voor de stad’ is vastgesteld op 14 september 2016. Deze nota is bepalend geweest voor de grote stedelijke transformatie en bouwprojecten waarmee we in Amsterdam Noord te maken hebben. De IJplein-/ Vogelbuurt wordt omringd door twee gebieden die in Koers 2025 worden aangeduid als versnellingslocaties: Hamerkwartier en Sixhaven. Vooral bij de kansen voor de ongedeelde wijk en het meer divers maken van de woningvoorraad wordt nadrukkelijk een link gelegd met deze gebiedsontwikkelingen.

Woonagenda 2025

De Woonagenda heeft als uitgangspunt voldoende, betaalbare en goede woningen in 2025. Er is in kaart gebracht waar de huidige woningmarkt tekortschiet en welke aanvullende acties nodig zijn. Een uitwerking hiervan staat in het Woningbouwplan 2018-2025. Voor de ontwikkelbuurten zetten we in op de ontwikkeling van extra woningen en het maken van een grote stap in het realiseren van de duurzaamheidsambities. Verdichting in deze buurten biedt de kans om woningen toe te voegen en daarmee de woningvoorraad in deze buurten meer gemengd te laten worden. Dit is ook een kans om de druk op de stad anders te verdelen. De stad kan meer in balans komen door de programmering van woningbouw en voorzieningen te richten op de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Het programma Huisvesting kwetsbare groepen is opgezet om oplossingen te vinden voor kwetsbare Amsterdammers met een urgent woonprobleem. Deze mensen hebben vaak meerdere problemen tegelijk op het gebied van financiën, wonen, werk, lichamelijke of geestelijke gezondheid en huiselijke relaties. Zolang het woonprobleem niet is opgelost, lukt het vaak niet om de andere problemen aan te pakken.

Ouderenhuisvesting

50

In heel Amsterdam groeit het aantal ouderen en ouderenhuisvesting is hiermee voor elk stadsdeel een relevant thema. De opgave voor ouderenhuisvesting in de stadsdelen, wijken en buurten kent verschillende accenten, zowel kwantitatief als kwalitatief. De situatie in (oud)-Noord: de spreiding van ouderenwoningen lijkt gelijkmatig over Noord te zijn verdeeld met uitzondering van de gebieden Vogelbuurt en Van der Pekbuurt, waar relatief weinig ouderen wonen. Daarnaast is er een aantal gebieden waar woningen minder geschikt zijn voor ouderen of niet gemakkelijk geschikt te maken zijn: de Banne Noord, het noorden van de Oostzanerwerf, grote delen van Oud-Noord en twee gebieden in Noordoost (delen van Nieuwendam en Buikslotermeer). Een belangrijk aandachtspunt voor ouderenhuisvesting is de nabijheid van maatschappelijke voorzieningen en een openbare ruimte en omgeving die op deze groep mensen is ingericht. De Tuindorpen in Noord bestaan grotendeels uit sociale huurwoningen. In deze woningen wonen van oudsher relatief veel ouderen. Met de verhuis­regeling kunnen we hierop inspelen waardoor ouderen

51

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

met voorrang kunnen verhuizen naar een meer geschikte woning. Bij de ontwikkeling van nieuwe wijken kan hier rekening mee gehouden worden (bijvoorbeeld Vogelbuurt ­versus Hamerkwartier en Volewijck versus Papaverhoek). Circa 2.500 ouderen in Noord moeten rondkomen van een minimuminkomen. Het gaat om 18% van alle 65-plussers. In vergelijking met andere stadsdelen is er weinig armoede onder ouderen in Noord. Binnen Noord behoren ouderen in de Volewijck (30%) en de IJplein-/Vogelbuurt (37%) veel vaker tot de minima. Het is van belang om meer met ouderen in contact te komen over het thema ouderenhuisvesting zodat de informatievoorziening en ondersteuning hen goed kan bereiken.

Amsterdams Detailhandelsbeleid 2018-2022 en Distributie P ­ lanologisch Onderzoek Noord

Het Amsterdamse Detailhandelsbeleid 2018-2022 biedt actueel beleid voor de detailhandel naar aanleiding van de nieuwe woningbouwlocaties die in Koers 2025 in kaart zijn gebracht. Het beleid geeft aan waar en hoeveel winkels nodig zijn in bestaande nieuwbouwgebieden. Er zijn twee hoofdbeleidsdoelstellingen: boodschappen dichtbij voor bewoners en meerdere aantrekkelijke winkelgebieden, ook buiten de binnenstad. En er zijn zestien algemene beleidsregels geformuleerd. Daarnaast is er voor Noord een Distributie Planologisch Onderzoek opgesteld waarin staat welke impuls bestaande winkelgebieden moeten krijgen. Voor de verschillende plekken in de IJplein-/Vogelbuurt is als richting meegegeven om deze vooral te versterken, meer uitnodigend te laten zijn voor bezoekers en meer horeca toe te voegen zodat de verblijfskwaliteit wordt verbeterd.

Programma Bewegende stad

De inrichting van de openbare ruimte nodigt Amsterdammers bewust of onbewust uit tot bewegen. Daarbij wordt zogenaamde beweeglogica toegepast: ruim baan voor de fietsers en voetgangers, sport om de hoek, de stad is een speeltuin en er wordt niet stilgezeten. Dit passen we toe bij het opnieuw inrichten van de openbare ruimte van de IJplein-/Vogelbuurt.

Sportvisie 2025 De sportieve stad en Strategisch huisvestingsplan sport

De Sportvisie 2025 beschrijft de ambities van de gemeente Amsterdam in de komende jaren. Amsterdamse kinderen moeten kunnen genieten van sport en bewegen. Er moet in elke wijk aanbod zijn van goede sportruimtes, zowel binnen als buiten. Het Strategisch huisvestingplan sport laat zien welke ruimte en investeringsopgave er nodig is voor sportaccommodaties in de periode 2020-2025. Mogelijkheden voor verbetering en toevoegen van sportvoor­zieningen liggen er in de IJplein-buurt en in het Hamerkwartier, waarbij er ­functies worden toegevoegd en er extra inzet komt op het realiseren van Urban Sports-voorzieningen in de openbare ruimte.

Aanpak Gezond gewicht

52

Het programma Aanpak Gezond gewicht beschrijft dat een op de vijf kinderen en jongeren in Amsterdam overgewicht of obesitas hebben en dat overgewicht vaker voorkomt bij kinderen met een (zeer) lage sociaaleconomische

status (SES) zoals in de IJplein-/Vogelbuurt het geval is. Dit heeft ernstige gevolgen voor hun gezondheid op korte en lange termijn. Om gezond te kunnen opgroeien, h ­ ebben kinderen de inzet van hun ouders nodig maar ook die van professionals in het onderwijs, de zorg, welzijn- en buurtorganisaties, sportclubs en bedrijven. Met de Amsterdamse Aanpak Gezond gewicht werkt de gemeente samen met andere partijen aan een gezond gewicht voor de Amsterdamse jeugd.

Programmaplan Ouderenhuisvesting 2019-2022

Dit programma maakt zich sterk voor een goede woonpositie van de Amsterdamse ouderen. De positie van ouderen op de Amsterdamse woningmarkt vraagt om extra aandacht. Het aantal 65-plussers in Amsterdam neemt toe van 12% naar 16% in 2030 (Woning in Amsterdam 2017 (WiA)). Het klassieke verzorgingshuis is verdwenen en ouderen blijven langer thuis wonen. Veel woningen in de stad zijn niet geschikt om oud in te worden. Daarom besloot de gemeenteraad in 2015 tot het opzetten van een programma ouderenhuisvesting. Het huisvestingsbeleid voor ouderen is aangescherpt, de verhuisregelingen zijn verbeterd, er zijn wooncoaches gekomen en woningcorporaties en zorgaanbieders werken beter samen in de zorghuisvesting. De IJplein-/Vogelbuurt is erbij gebaat als ouderen eerder bereid zijn naar een andere meer geschikte woning binnen de wijk te verhuizen.

Positief perspectief (jeugd)

Het college wil dat alle kinderen en jongeren weerbaar opgroeien in ­Amsterdam en volop kansen krijgen om zich positief te ontwikkelen en investeert hier fors in. De benodigde inzet van jongerenwerk en hulp wordt per stadsdeel geïnventariseerd en uitgebreid en/of versterkt in de buurten waar dat het hardst nodig is. De hoofdlijnen van Positief perspectief, weerbaar opgroeien zijn: De preventie van jeugdproblematiek zoals criminaliteit, pesten, (seksuele) uitbuiting van jongeren en slachtofferschap. De versterking van jongerenwerk: een positief perspectief en ontwikkelkansen bieden aan alle Amsterdamse jongens en meisjes. Het effectiever maken en wijkgerichter inzetten van de aanpak Top400 en het inzetten van de Top400-capaciteit voor een bredere groep risicojongeren.

Integrale buurtteams

De gemeente Amsterdam streeft ernaar dat elke Amsterdammer vanaf 1 januari 2021 voor allerlei ondersteuningsvragen op het gebied van welzijn, inkomen, schulden en veiligheid terecht kan bij een buurtteam in de wijk. Buurtteams Amsterdam worden de spil in de wijk waar zorg en ondersteuning samenkomt voor iedere Amsterdammer. De leefwereld en de vragen van de Amsterdammer met meerdere problemen zijn het uitgangspunt. Met deze nieuwe buurtteams wordt geëxperimenteerd in het kader van het Verbond van 100. Er wordt geoefend met de nieuwe werkwijze en zij zijn ook actief in de IJplein-/Vogelbuurt.

53

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Actieplan Schone lucht

Het actieplan Schone lucht stelt ambitieuze en noodzakelijke maatregelen voor om de lucht in Amsterdam schoon te krijgen in de periode tot 2030. Daarvoor moeten we zoveel mogelijk vervuilingsbronnen wegnemen, ­waarbij eerst gekeken wordt naar de bronnen waar de gemeente de meeste invloed op heeft: het verkeer, de passagiers- en pleziervaart, biomassa/ houtstook en de mobiele werktuigen.

Agenda duurzaamheid

De gemeente Amsterdam heeft de ambitie om een stad zonder aardgas te worden en uiterlijk in 2040 over te gaan op duurzame, alternatieve warmtebronnen.

Erfgoed voor de Stad

In de Erfgoedagenda worden de hoofdlijnen, aandachtspunten en acties voor de komende jaren uiteengezet. Rode draad is het optimaal inzetten van erfgoed bij de transformatie en groei van de stad.

Erfgoedverordening Amsterdam

De Erfgoedverordening beschermt de boven- en ondergrondse cultuur­ historische waarden van de gemeente Amsterdam.

Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke ­voorzieningen, groen en spelen (2018)

Een goed aanbod van maatschappelijke voorzieningen is cruciaal voor de leef kwaliteit van een buurt, het stadsdeel en de stad als geheel. Bewoners hebben behoefte aan maatschappelijke voorzieningen voor hun ­ontwikkeling, gezondheid, ter ontspanning of als vangnet.

landschap, groen, water en gebruik. Zo wordt het Noordhollandsch Kanaalzone en omliggende groengebieden als één landschapspark ontwikkeld. Integrale Landschapskaart dient in verdere planvorming te worden meegenomen.

Visie Openbare Ruimte 2025 (2017)

In 2025 is de openbare ruimte voor iedereen toegankelijk, er wordt ­prioriteit gegeven aan verblijfsfuncties, voetgangers en fietsers, de inrichting is gericht op flexibel gebruik, ziet er mooi uit en nodigt uit tot beweging. In de visie zijn 5 ambities opgesteld die bijdragen aan een aantrekkelijke en bruikbare openbare ruimte: Inrichten op huidig en toekomstig gebruik; Het ondersteunt de dynamiek van de stad; Wordt duurzaam ingericht en beheerd; De openbare ruimte wordt overal op verzorgd niveau onderhouden; Het inrichten en beheren van de openbare ruimte is een gezamenlijke opgave.

Uitvoeringsagenda mobiliteit

Amsterdam wordt steeds drukker en mobiliteit blijft een belangrijk onderwerp. De gemeente Amsterdam heeft daarom een uitvoeringsagenda mobiliteit met 3 speerpunten opgesteld: 1. Meer ruimte in het centrum 2. Betere doorstroming op belangrijke routes 3. Verbinden van de binnenstad met de delen daarbuiten (Het verbeteren van de verbinding met Noord)

Dit betekent dat deze voorzieningen goed voor handen moeten zijn. Hiervoor is in 2018 de r­ eferentienorm voor maatschappelijke voorzieningen vastgesteld dat handvatten biedt voor ruimtereserveringen voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen in gebiedsontwikkeling.

Agenda Groen (2015)

In het kader van de Agenda Groen en de stedelijke Groenvisie (verwachting 2020) spelen verbindingen en toegankelijkheid van het groen en het buurtgroen een belangrijke rol. Buurtgroen heeft een belangrijke ontmoetingsfunctie voor buurtbewoners en zorgt ervoor dat mensen meer bewegen. De openbare ruimte moet toegankelijk en gebruiksvriendelijk ingericht worden voor functies zoals sport, spel en recreatie. Hierdoor neemt het gebruik toe en draagt het bij aan de sociale veiligheid in de buurt. Ook kansen qua ­biodiversiteit, ecologische verbindingen en rainproof inrichten van de ­openbare ruimte moet hierin meegenomen worden.

Integrale Landschapskaart (2020)

Als input voor de Groenvisie heeft stadsdeel Noord de Integrale Landschapskaart opgesteld waarin de belangrijkste landschappelijke structuren worden beschreven op stadsdeelniveau voor de thema’s cultuurhistorisch 54

55

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

6.1 Krachtenveldanalyse In de verkenningsfase is een overzicht gemaakt van de stakeholders in de IJplein-/Vogelbuurt. Er zijn gesprekken gevoerd met de belangrijkste stakeholders, zoals de woningcorporaties, bewoners, vastgoedeigenaren, scholen en welzijnsorganisaties. Ten aanzien van de bewoners is onze aandacht vooral gericht op vertegenwoordigers van bewonersorganisaties en sleutelfiguren. We hebben verkend welke belangen zij hebben en waaraan zij waarde hechten in de buurt. Met de start van de volgende fase maken we aan de hand van deze lijst een krachtenveldanalyse.

6. Krachtenveldanalyse en risicoverkenning

Bij het uitwerken en realiseren van de plannen is samenwerking tussen gemeente en (veel) andere partijen onontbeerlijk. Daarvoor is het nodig om met alle betrokkenen heldere afspraken te maken over rollen en taken en daarover goed te communiceren. Vooral de woningcorporaties die actief zijn in de buurt spelen hierin een belangrijke rol. Om de ongedeelde wijk IJplein-/Vogelbuurt en Hamerkwartier vorm te geven, hebben we met de corporaties een intentieovereenkomst gesloten met een groot aantal ambities om de wijk verder te helpen en te laten meeprofiteren van de gebiedsontwikkeling. Deze principenota stelt maatregelen voor die gericht zijn op meerdere doelen. Het belang of de rol van betrokkenen bij de verschillende maatregelen kan uiteenlopen. Bijvoorbeeld in het geval van de plannen voor het gasloos maken van woningen versus maatregelen gericht op het verbeteren van de sociaaleconomische situatie in de wijk. Ons uitgangspunt voor de vervolgfase is we dat bewonersgroepen en andere (maatschappelijke) organisaties die het aangaat, in een vroeg stadium uitnodigen om mee te denken over de uitwerking van maatregelen, dilemma’s en keuzes. Op dit moment is nog niet duidelijk welk effect het Covid-19 virus heeft op de ontwikkelbuurtenaanpak. In ieder geval is zeker dat het iedereen raakt of zal raken.

Zowel de bewoners van de IJplein-/Vogelbuurt als de corporaties, sociaal-maatschappelijke organisaties en de gemeente. Het blijft daarom belangrijk om vanuit het project het belang en de samenhang van de beoogde maatregelen te duiden.

6.2 Risicoverkenning Volgt later

56

57

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Deze verkenningsfase is niet alleen een gemeentelijke analyse. Er zijn verkennende gesprekken gevoerd met belangrijke stakeholders waaronder de woningcorporaties, bewoners, vastgoedeigenaren, scholen en welzijnsorganisaties. In de vervolgfase van de planvorming worden deze partijen nauw betrokken bij de verdere uitwerking van de plannen, inclusief de bijbehorende ontwikkelstrategie.

7. Ontwikkelstrategie

Voor de sociaaleconomische opgaven is een samenhangend pakket aan maatregelen nodig. Dit bevat een aantal bestaande projecten die worden uitgebreid en aangevuld met nieuwe initiatieven en maatregelen die passen bij de, in deze nota, geschetste opgaven in de IJplein-/Vogelbuurt. Hierbij leggen we nadrukkelijk de link met de verdere uitwerking van de fysieke opgaven in de buurt. Deze dienen samen opgepakt te worden zodat ze elkaar versterken en kansen worden benut in het kader van planning en werk met werk maken. De grootste kansen om de wijk te verbeteren liggen bij de renovatie van de woningvoorraad en het toevoegen van nieuwbouwwoningen op de geselecteerde verdichtingslocaties, in combinatie met de ontwikkeling van het Hamerkwartier. Hiervoor is, zoals aangegeven, een vergaande samenwerking vormgegeven tussen de vijf betrokken woningcorporaties en de gemeente. We hebben voorgesteld om in 2020 te werken aan een projectnota om deze plannen verder vorm te geven en te onderzoeken. De vaststelling van deze projectnota vindt dan plaats in 2021. Daarnaast liggen er veel kansen in het onderhoud en de vernieuwing van de openbare ruimte, vooral door het verbeteren van de verschillende pleinen in de buurt en het verbeteren van de Meeuwenlaan en de Van Hasseltzone. Voor de pleinen is er een vooronderzoek gedaan (Pleinenplan en Nota van Uitgangspunten).

Op basis daarvan hebben we onderzocht welke opgaven er liggen op welk plein en welke echt opgepakt moeten worden. In de volgende fase worden deze pleinopgaven verder uitgewerkt in projecten. De kansen en opgaven voor de Meeuwenlaan en de Van Hasseltzone zijn onderzocht en opgenomen in visiedocumenten. In de volgende fase krijgen die verder invulling. Het ontwerp en de financiering van alle trajecten verlopen in nauwe samenspraak met de projectteams Hamerkwartier en Sixhaven. In deze wijk, waar al veel gebeurd is, is het van groot belang dat alle inzet in samenhang wordt gedaan. De verbeteringen in het verleden zijn namelijk vaak met weinig samenhang uitgevoerd. Tijdens de voorbereiding van de besluitvorming worden mogelijke quick wins op haalbaarheid onderzocht en uitgevoerd. Dit gebeurt altijd in overleg met de bewoners. Ook steunen we initiatieven van bewoners die passen bij de doelen van de ontwikkelbuurten. Om draagvlak voor de plannen te houden en te laten zien dat we werken aan verbetering van de buurt, is het noodzakelijk om al op korte termijn te starten met het realiseren van de quick wins.

58

59

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

De IJplein-/Vogelbuurt kent een forse opgave met betrekking tot het groen, de openbare ruimte en infrastructuur. De verdienpotentie in de vorm van het toevoegen van woningen is ­aanwezig, ook zijn er middelen beschikbaar vanuit stedelijk beheer en het mobiliteitsfonds maar er zal verder moeten worden onderzocht in hoeverre deze middelen dekkend zullen zijn voor de gehele fysieke opgave.

8. Financiën

In verdere planvorming (projectnota) zal de opgave van de buurt vertaald worden in concrete fysieke en ruimtelijke maatregelen daarbij zal ook gekeken moeten worden naar prioritering van de opgave in relatie tot de financiering. Uitgangspunt daarbij is dat Noord wordt ontwikkeld volgens het principe van de ongedeelde wijk. Ontwikkeling van de bestaande buurten moet er aan bijdragen dat er geen scheiding ontstaat tussen bestaande en nieuwe buurten en Noord zich als geheel ontwikkeld. Bij de verdere uitwerking van deze principenota is het van belang zowel naar samenhang binnen het ­plangebied als samenhang in de ontwikkeling van het gehele stadsdeel te kijken. Voor de sociaaleconomische opgaven zoeken we met de betrokken directies naar dekking of verschuiving van middelen om een substantiële bijdrage te kunnen leveren aan de opgaven die in de IJplein-/Vogelbuurt spelen.

60

61

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Het gebiedsteam & gebiedsmakelaars, projectteams, voeren vaak gepland en ongepland gesprekken met bewoners en ondernemers in de wijk. Deze gesprekken zijn het fundament onder de meer formele informatie en participatie bijeenkomsten. Juist in deze contacten met jongeren, ondernemers, vrijwilligers, bewoners spreken we met elkaar over de grote en kleine gebeurtenissen in de wijk. De zorgen, de wensen de kansen en ideeën die mensen hebben. En met elkaar proberen we daarvoor antwoorden en oplossingen te vinden en uit te voeren.

9.1 Wat hebben we gedaan

9. Participatie en communicatie

In januari 2019 is er samen met het team ongedeelde wijk een buurtbijeenkomst georganiseerd in de Meeuw. Voor deze bijeenkomst nodigden we bewoners en partners uit die actief zijn in de buurt. Om kennis te maken en met elkaar te verbinden. Centraal voor dit overleg stond de vraag. “Hoe willen jullie de komende periode betrokken worden bij de IJplein-/ Vogelbuurt? ­Tijdens deze bijeenkomst hebben bewoners en geïnteresseerden zich opgegeven om mee te denken over verschillende thema’s waaronder openbare ruimte en communicatie/participatie. De bijeenkomst in januari was het vertrekpunt voor het ophalen van informatie voor de principenota. In 2019/2020 zijn er kleine en grote bijeenkomsten georganiseerd om met bewoners gesprekken te voeren over hun wijk en de onderdelen uit de principenota.

Bijeenkomst over de buurtpleinen in de IJplein-Vogelbuurt op 14 mei 2019 Bewonersbijeenkomst 8 juli in Kromhouthal Inloopbijeenkomsten voor de bewoners van de IJplein-/­Vogelbuurt 25, 26 en 27 november 2019 Kleinschalige en individuele gesprekken over de buurt Schouw in de Punt samen met de Huurderscomissie de Punt, oktober 2019 Bijeenkomsten met omwonende over de herinrichting van Pluvierplein Bijeenkomst operatie Dirk georganiseerd door het Buurtplatform IJplein-/Vogelbuurt Regelmatig overleg tussen het gebiedsteam en het Buurt­platform IJplein-/Vogelbuurt Gesprekken met bewoners over het voorwoord van de ­Principenota, maart 2020 Presentatie thema’s uit de verkenning van kansen aan de buurt op 12 maart 2020 Daarnaast hebben bewoners middels het bewonersplatform hun zorgen en ideeën gedeeld over verschillende gemeentelijke plannen en projecten: Zorgen over de effecten van de ontwikkeling van het hamerkwartier op de IJplein-Vogelbuurt Zorgen over de haalbaarheid van een ongedeelde wijk Voorstellen voor het verbeteren van het motorplein, de meeuwenlaan Zorgen over de overlast van toenemende toeristenstromen

62

63

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Nb Ondanks toezeggingen en alle inspanningen heeft het langer geduurd dan voorzien om deze principenota aan de buurt te kunnen presenteren en te kunnen bespreken. We begrijpen dat dat bij bewoners irritatie heeft opgeleverd, wat we ons ter harte nemen en wat we betreuren. Zo hebben we ook regelmatig gehoord dat we, als gemeente wel ophalen (luisteren) maar niets terug zeggen. Als reactie daarop hebben we vaker bijeenkomsten georganiseerd waarin we vertellen wat we aan het doen zijn, we oefenen ons in het vertellen dat er nog geen nieuws is, en we zoeken met bewoners naar samenwerkingsvormen waar heldere afspraken aan ten grondslag liggen.

Interactief, bewoners, ondernemers en overheid hebben een verschillende positie en daardoor een verschillende rol en verantwoordelijkheid. Des al niet te min streven we er naar in samenwerking en wisselwerking en met respect voor ieders expertise aan projecten en activiteiten te werken; Maatwerk, participatie passend bij de situatie;  Co-creatie, waar mogelijk werken we gezamenlijk aan het ontwikkelen en/of uitvoeren van projecten. Zowel fysieke als sociale vraagstukken;  onderzoeken met bewoners hoe hun initiatieven met voorrang opgeWe pakt kunnen worden;

9.2 Wat gaan we doen De verkenning van kansen is het eerste product waarin we aangeven welke opgave we zien in de wijk en welke kansen en oplossingen zich voor doen of gecreëerd moeten worden om de beoogde verbetering van de buurt te bewerkstelligen. In de projectfase gaan we van een algemene naar een specifieke invulling van de verschillende projecten en thema’s. Na het akkoord vanuit het college kan er gewerkt worden aan het concretiseren van globale ideeën naar uitgewerkte plannen. Wij stellen voor om daarbij de volgende uitgangspunten te hanteren:

64

Bewoners­bijeenkomst: IJplein-/Vogelbuurt 12 maart 2020

We zijn duidelijk over de kaders m.b.t. besluitvorming. Bij de start moet duidelijk zijn wie, waarover en hoe de besluitvorming plaats vindt;



Er is aandacht voor korte en lange termijn;  ransparant, duidelijke communicatie en duidelijke planningen; T We onderzoeken hoe we bewoners tegemoet kunnen komen m.b.t. de inzet die zij doen

65

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Naast de uitgangspunten die zijn opgesteld door de Gemeente Amsterdam zijn er gedurende 2019 ook uitgangspunten, samen met bewoners, voor participatie en communicatie opgesteld. Het betreft de volgende uitgangspunten: Het moet voor iedereen mogelijk zijn  Als het kan houd het klein en sluit aan bij bestaande ­activiteiten in de wijk Zorg voor een overzicht waarop duidelijk te zien is wat er gebeurt in de wijk en waar je op kunt meedoen Maak het proces inzichtelijk  Pas de participatie aan op de doelgroep Koppel terug wat je gaat doen met de input. Overnemen (We gaan het doen) Afwijzen (Nee we gaan het niet doen) en waarom niet Later op terug komen, onderzoek of afstemming vereist

Voorbeeld van communicatie in de wijk: Dit jaar is er een buurt­conciërge begonnen.

Vanuit het programmateam ongedeelde wijk is het initiatief genomen om een klankbordgroep in te richten met het bewonersplatform Vogelbuurt-IJplein. Eind zomer 2020 is er overleg om verder uit te werken. Hierin wordt besproken op welke wijze, en onder welke condities deze het beste opgestart kan worden. Uit ‘het verhaal van de buurt’ in hoofdstuk 2 komt duidelijk de grote liefde en betrokkenheid bij de buurt naar voren. Het is een uitdaging en een kans om daar als gemeente aansluiting op te vinden. Een van de eerste acties zou zich kunnen richten op het ontwikkelen van een manier om dit gezamenlijk op te pakken.

9.3 Communicatie In een wijk waar niet iedereen Nederlands als moedertaal heeft, laag­ geletterdheid voorkomt en een deel van bewoners ook in hun eigen taal laaggeletterd is, is het vanzelfsprekend belangrijk om voldoende aandacht te besteden aan onze communicatie. Ook omdat we inmiddels weten dat naast de mate van taalvaardigheid, langdurige stress (bijvoorbeeld door armoede) invloed heeft op de wijze waarop nieuwe informatie wordt opgenomen. We baseren onze communicatieaanpak op de stedelijke richtlijnen maar houden ook rekening met de specifieke vraag van deze buurt. Zo zoeken we regelmatig naar andere middelen of kanalen om bewoners goed te informeren en dat blijven we doen rond de principenota en de volgende fasen. Op dit moment gebruiken we de volgende communicatiemiddelen:

Voorbeeld van communicatie in de wijk: Aan het spreeuwenpark is samen met bewoners en corporaties een samenwerkingsplek gecreeëerd: Chocolalaland – In de buurt.

Digitaal: Projectenpagina ontwikkelbuurt Facebookpagina gebiedsmakelaars Website bewonersplatform Appgroep Nieuws in de IJplein-/Vogelbuurt

66

Papier en in levende lijve: Nieuwsbrief & bewonersbrieven Buurtgesprekken en informatieavonden Buurtkrant De buurtbus Via de corporaties in de hallen van de flats of andere informatieborden

67

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

10.1 Planning

10. Planning en organisatie

Het voorliggende principebesluit wordt in het najaar van 2020 genomen. Vervolgens werken we aan een integraal plan voor de openbare ruimte, voortbouwend op de nota van uitgangspunten die in september gereed zal zijn. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is te onderzoeken welke dekkingsbronnen er beschikbaar zijn en hoe deze zo goed mogelijk op elkaar afgestemd kunnen worden. Vooral regulier onderhoud, het aanleggen van het warmtenet, het vervangen van riolering en afvalinzamelingsplekken kan gecombineerd worden met het herinrichten van de openbare ruimte. Zo kan werk met werk gemaakt worden en is de overlast voor bewoners, ondernemers en bezoekers minimaal. Voor de verdichtingslocaties worden project en investeringsbesluiten voorbereid. De verwachting is dat deze halverwege 2021 ter besluitvorming worden voorgelegd. Voor de sociaaleconomische opgaven voortkomend uit deze principenota stellen we een integraal sociaal plan op waarmee uitvoering wordt gegeven aan alle initiatieven en projecten die zijn voorgesteld in deze nota.

10.2 Organisatie Namens stadsdeel Noord is Anne-Jan Zieleman ambtelijk opdrachtgever. Voor het maken van de Principenota IJplein-/Vogelbuurt is een projectgroep ingesteld bestaande uit de volgende functies: Projectmanager en assistent (Noord) Projectmanager OR (Noord) Sr. Beleidsmedewerker (R&D) en ontwerper Openbare Ruimte (R&D) Projectleider grondzaken en planeconoom (G&O) Communicatieadviseur (Communicatiebureau) Planner (PMB) Gebiedsmakelaar, adviseur veiligheid, adviseur basisvoorzieningen (Noord) Projectleider Aardgasvrij Daarnaast hebben we informatie verkregen van de andere directies van de gemeente Amsterdam, waaronder G&O, Vastgoed, OJZ, Wonen, V&OR en Stadswerken.

68

69

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

Principebesluit Vogelbuurt-IJplein Het college van Burgemeester en Wethouders besluit: 1. Kennis te nemen van Principenota Vogelbuurt-IJplein waarin de bestaande situatie wordt beschreven en aanleiding, urgentie en mogelijkheden voor verbetering van de Vogelbuurt-IJplein in beeld worden gebracht.

11. Principebesluiten

2. In te stemmen met de sociaal maatschappelijke opgave en opdracht te geven tot het opstellen van een plan van aanpak waarbij de essentie ligt in het terugdringen van de langdurige armoede en schuldenproblematiek en versterken van de positie voor kinderen en jongeren. 3. In te stemmen met een nadere uitwerking van maatregelen die de ­werkgelegenheid en maatschappelijke participatie verbeteren. 4. In te stemmen met een nader onderzoek en uitwerking van maatregelen om de geconstateerde veiligheidsproblematiek te verbeteren. 5. In te stemmen met de opgave wonen waarbij een samenhangend pakket aan maatregelen,mede in relatie tot de ontwikkelingen in de omliggende projectgebieden, de nog te realiseren nieuwbouw en samenwerkings­ afspraken met corporaties op basis van de uitgangspunten van de ongedeelde wijk, een bijdrage levert aan de geconstateerde woonwensen. 6. In te stemmen met nader onderzoek naar de invulling van de genoemde ontwikkellocaties. 7.

In te stemmen met nader onderzoek en uitwerking van de opgave ­openbare ruimte en bereikbaarheid met als doel te komen tot een ­samenhangend plan op hoofdlijnen gericht op het verbeteren van de ­kwaliteit van de openbare ruimte, het vergroten van de (sociale) ­veiligheid, verbeteren van de verbindingen voor langzaam verkeer en het verbeteren van de verkeersveiligheid in afstemming en samenhang met de mobiliteit ontwikkelingen in de (nabije) omgeving 8. In te stemmen met het (in samenhang met beslispunt 7) nader uitwerken van de ambities op het gebied van groen en openbare ruimte om zo de mogelijkheden voor recreatie, sport&spel, beweging en buurtbinding te verbeteren. 9. In te stemmen met het uitwerken van de integrale fysieke opgaven naar een projectbesluit 10.In te stemmen met de duurzaamheidsopgave en nadere onderzoek te doen naar een passende aanpak om de geconstateerde problematiek te verbeteren.

70

11. Kennis te nemen van de uitkomsten van het participatietraject en in te stemmen met een plan van aanpak waarin de participatie verder wordt vorm gegeven.

71

Principenota IJplein-/Vogelbuurt

12. De Wethouder Wonen aan te wijzen als bestuurlijk opdrachtgever, de directeur Grond en Ontwikkeling aan te wijzen als ambtelijk opdrachtgever voor het integrale fysieke programma, de stadsdeelsecretaris Noord aan te wijzen als ambtelijk opdrachtgever voor het integrale ­sociaal-economische programma en de directeur Wonen als coördinerend ambtelijk opdrachtgever. 13. Kennis te nemen van het positief advies van het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord: in de vergadering van <....> heeft het dagelijks bestuur positief geadviseerd op de Verkenning van Kansen Vogelbuurt/IJplein. 14.Kennis te nemen van het positief advies van de Stadsdeelcommissie Noord: in de vergaderingvan <datum> heeft de stadsdeelcommissie <….> geadviseerd op de Verkenning van Kansen Vogelbuurt/IJplein.

12. Bijlagen 1. Financiële paragraaf (kabinet) 2. OIS-analyse van de wijk 3. SAP-advies 4. RvdS-Advies 5. Bewonersadvies 6. Integrale landschapskaart 7. Intentieovereenkomst en stand van zaken medio maart 2020

72

73