Bijlage 1. Strategie Transitie Tankstations 2026–2035
Tekst van het document
9.1 Voortgang op de aanpak De voortgang op de aanpak wordt gevolgd via de volgende indicatoren: • Doorlooptijd van procedures (tender, netaanvraag, vergunning). • Het aantal getransformeerde locaties per jaar. • Realisatiegraad van gecontracteerde laadpunten en vermogens. • Samenhang met andere snellaadlocaties/tankstations in de regio. De monitoring wordt jaarlijks gerapporteerd aan de ambtelijke en bestuurlijke opdrachtgevers via de monitor Actieplan Schone Lucht. Bij afwijkingen van het beoogde tempo wordt gekeken of aanpassingen in prioritering, tenderstrategie of communicatie nodig zijn. De gemeente raad wordt iedere 2 jaar geïnformeerd over de stand van zaken, met een uitgebreide herijking in 2029 (zoals beschreven in paragraaf 5.6).
Afbeelding 14 Een bord bij snellaadpunten in Amsterdam.
9.2 Risico’s en beheersmaatregelen
De transitie van tankstations naar snellaadstations kent aanzienlijke juridische, strategische, technische en maatschappelijke risico’s. Hieronder staan de belangrijkste risico’s, samen met de bijbehorende beheersmaatregelen.
Risico
Beschrijving
Beheersmaatregelen
Netcongestie of vertraging in netuitbreiding
Laadlocaties kunnen niet gerealiseerd worden doordat netaansluiting ontbreekt of vertraagd is.
• Vroegtijdige afstemming met netbeheerder (Liander/Tennet) en exploitanten stations
• Aanvragen van netcapaciteit op strategische locaties • Inzetten op hybride stations, flexibele aansluitmodellen en batterijopslag
Juridische vertraging of procedures
Juridische procedures i.v.m. contractbeëindiging of selectie.
(Nog) onvoldoende marktinteresse
Locaties blijven ongebruikt door te lage aantrekkelijkheid of omdat auto’s nog afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen of door hoge investeringsrisico’s.
• Juridische toetsing overeenkomsten en tenders • Voldoen aan het Didam-arrest (openbare selectie) • Heldere communicatie met alle (potentiële) partijen • Marktconsultaties voorafgaand aan tenders • Differentiatie in tenderformats (snelladen, hybride, tijdsblokken)
• Aansluiten bij reële investeringshorizon van marktpartijen
Ruimtelijke conflicten of ontwikkelingsdruk
Laadlocaties komen in conflict met woningbouw, OV-knooppunten of vergroening.
• Integrale afstemming met gebiedsontwikkeling • Toepassen van ruimtelijk afwegingskader
Strategie transitie tankstations 2026–2035
27
9.3 Financiële aspecten Inkomsten en omzetontwikkelingen Naarmate de verkoop van fossiele brandstoffen afneemt, zullen de omzetgerelateerde huur- en canoninkomsten geleidelijk dalen. Zo genereerde de gemeente in 2024 ongeveer € 2,2 miljoen uit verhuur van de grond en € 0,5 miljoen aan variabele huurinkomsten. Op korte termijn ontstaat hierbij door gefaseerd te werken geen groot financieel tekort; op langere termijn wordt verwacht dat een deel van het inkomstenverlies wordt gecompenseerd door variabele huurinkomsten uit laad sessies (omzet uit kWh), een gewijzigde canon of bij een alternatieve invulling van de grondverhuur. Het geringe aantal van huurlocaties dat wordt getransformeerd in de eerste fase van de transitie beperkt de financiële risico’s.
Toekomstige prijsontwikkeling Het is op dit moment lastig te voorspellen welke verhuur prijzen of canon-opbrengsten op de lange termijn mogelijk zijn. Onder ander doordat: • De prijsontwikkeling van snelladen bij laadstations is dynamisch; een neerwaartse druk kan ontstaan wanneer het aanbod groter blijkt dan de vraag. • Ontwikkelingen in de adoptie van elektrische voertuigen, nationale regelgeving (zoals subsidies en de motorrijtuigenbelasting) en lokaal beleid (invoering en/of omvang van uitstootvrije zones) kunnen het tempo van de transitie beïnvloeden en daarmee ook het verdienvermogen van de exploitanten. • Een directe vergelijking met traditioneel tanken is nog niet mogelijk. De gemeente dient daarom de financiële consequenties van de transitie nauwlettend te monitoren.
Afbeelding 15 Tankstation Plantage Middenlaan, Esso (1963).
Tenders Bij de eerstvolgende tenders zal de financiële haalbaarheid en gevolgen een essentieel onderdeel zijn. Voor de selectieprocedures van nieuwe snellaadstations wordt gestreefd naar zoveel mogelijk uniformiteit over de contracten en de selectiebrochures, een financieel sluitende businesscase, waarin de markt investeert en de gemeente faciliteert. Strategie transitie tankstations 2026–2035
28
Bijlage 1 Tabeloverzicht tankstations Transformatiepotentie naar snellaadlocaties De potentiescore betreft de theoretische beoordeling van de transformatiepotentie van de locatie. Dus een locatie kan ‘hoog’ scoren, terwijl er ook sprake is van toekomstige gebiedsontwikkeling of langdurige erfpacht. Een beoordeling ‘hoog’ hoeft niet te betekenen dat de gemeente actief met deze locatie aan de slag wil (of kan).
Nummer
Naam station
Adres
Stadsdeel
Eigendom
Potentie
1
Texaco Marnixstraat
Marnixstraat 250
Centrum
Erfpacht
Laag
2
Esso Sarphatistraat
Sarphatistraat 225
Centrum
Privaat
Laag
3
Esso Meer en Vaart
Meer en vaart 201
Nieuw-west
Huur
Hoog
4
Tango Sierenborch
Sierenborch 14
Nieuw-west
Huur
Hoog
5
Shell Westpoort
Galwin 6
Nieuw-west
Huur
Hoog
6
BP Oude Haagseweg
Oude Haagseweg 18
Nieuw-west
Erfpacht
Hoog
7
Circle K (Total)
Burgemeester de Vlugtlaan 121
Nieuw-west
Huur
Hoog
8
Esso Pieter Caland
Pieter Calandlaan 89
Nieuw-west
Huur
Hoog
9
BP Sloterplas
Burgemeester Rendorpstraat 2
Nieuw-west
Huur
Hoog
10
J.H. Zwart’s Auto-mobiel bedrijf b.v.
Ookmeerweg 501
Nieuw-west
Huur
Hoog
11
TinQ Portsmuiden
Portsmuiden 88
Nieuw-west
Erfpacht
Laag
12
Pin & Drive
Ferry Ploegerstraat 18
Nieuw-west
Huur
Laag
13
TinQ Osdorperweg
Osdorperweg 547
Nieuw-west
Privaat
Laag Strategie transitie tankstations 2026–2035
29
Nummer
Naam station
Adres
Stadsdeel
Eigendom
Potentie
14
Tango Huizingalaan
Johan Huizingalaan 91
Nieuw-west
Erfpacht
Middel
15
Tango Langsom
Langsom 2
Nieuw-west
Erfpacht
Middel
16
BP Cornelis Douwesweg
Cornelis Douwesweg 15
Noord
Huur
Hoog
17
BP Schellingwoude
Zuiderzeeweg 1000
Noord
Erfpacht
Hoog
18
Shell Express Slochterweg
Slochterweg 31
Noord
Provincie
Hoog
19
Argos Buiksloter meerplein
Buikslotermeerplein 295
Noord
Huur
Hoog
20
Esso service Van Hasselt bv
Johan van Hasseltweg 73
Noord
Huur
Hoog
21
Circle K (Total) Kadoelen
Vorticellaweg 2
Noord
Huur
Hoog
22
Tango Hamerstraat
Hamerstraat 16
Noord
Erfpacht
Laag
23
BP Noord
Metaalbewerkerweg 3
Noord
Erfpacht
Laag
24
Bodo Haan Express
Appelweg 46
Noord
Privaat
Middel
25
Shell Gooiseweg
Gooiseweg 11
Oost
Huur
Hoog
26
BP Gooiseweg
Gooiseweg 10
Oost
Huur
Hoog
27
BP Kriterion
IJburglaan 11
Oost
Huur
Hoog
28
Esso Utrechtse brug
Nieuwe Utrechtseweg 10
Oost
Staat
Hoog
29
Lux garage
Kamerlingh Onneslaan 34
Oost
Erfpacht
Laag
30
TinQ Vervuurt
Van Marumstraat 18
Oost
Huur
Laag
31
Loogman Van Marwijk Kooystraat
Van Marwijk Kooystraat 10
Oost
Erfpacht
Middel
32
Circle K (total) Marwijk Kooy
Verlengde Van Marwijk Kooystraat 40
Ouder-Amstel
Huur
Hoog
33
BP Weesp De Haan
Gooilandseweg 2
Weesp
Provincie
Hoog
34
Esso Express Weesp Zuid
Gooilandseweg t/o 2
Weesp
Provincie
Hoog
35
TinQ Weesp
Hogeweyselaan 151
Weesp
Privaat
Laag
36
Circle K (Total) Leeuwenveld
Leeuwenveldseweg 21
Weesp
Huur
Middel
37
Tango Weesp
Hogeweyselaan 177
Weesp
Privaat
Middel
38
Shell Slingelandtstraat
Van Slingelandtstraat 45
West
Huur
Hoog
39
Avia express Isolatorweg
Isolatorweg 38
West
Erfpacht
Laag
40
Gulf Baarsjes
Chasséstraat 8
West
Erfpacht
Laag
Strategie transitie tankstations 2026–2035
30
Nummer
Naam station
Adres
Stadsdeel
Eigendom
Potentie
41
Tankstation Baarsjes West
Hoofdweg 360
West
Erfpacht
Laag
42
TinQ Van Hall
Van Hallstraat 59
West
Erfpacht
Laag
43
Autoradam, Amsterdam
Nieuwpoortkade 5
West
Privaat
Middel
44
BP Nieuwe Hemweg
Nieuwe Hemweg 11
Westpoort
Erfpacht (haven)
Hoog
45
OG Clean Fuels
Australiëhavenweg 112-116
Westpoort
Erfpacht (haven)
Hoog
46
Salland olie - as 24
Nieuw-Zeelandweg 19
Westpoort
Erfpacht (haven)
Laag
47
Shell LNG
Radarweg 8
Westpoort
Erfpacht (haven)
Middel
48
Shell Europaboulevard
Europaboulevard 24
Zuid
Huur
Hoog
49
E-lympic pilot
Stadionplein 36
Zuid
Huur
Hoog
50
BP Parnassusweg
Parnassusweg 850
Zuid
Huur
Hoog
51
Circle K (total) hotel Okura Amsterdam
Tweede Van der Helststraat 70
Zuid
Huur
Laag
52
Shell Hobbemakade
Hobbemakade 120
Zuid
Huur
Middel
53
TinQ President Kennedylaan
President Kennedylaan 783
Zuid
Erfpacht
Middel
54
Shell station Hansa
Anthony Fokkerweg 8
Zuid
Huur
Middel
55
Circle K (Total) Ganzenhoef
Gooiseweg 51
Zuidoost
Huur
Hoog
56
Circle K (Total) Flierbos
Gooiseweg 50
Zuidoost
Huur
Hoog
57
Shell Muntbergweg
Muntbergweg 20
Zuidoost
Huur
Hoog
58
Circle K (Total) Kromwijkdreef
Kromwijkdreef 30
Zuidoost
Huur
Hoog
59
Texaco Kollenberg
Kollenbergweg 11
Zuidoost
Erfpacht
Laag
60
Shell Laarderhoogtweg
Laarderhoogtweg 5
Zuidoost
Huur
Laag
61
BP Gaasperdam
Reewijkplein 1
Zuidoost
Erfpacht
Middel
Strategie transitie tankstations 2026–2035
31
Bijlage 2 Resultaten participatie 1. Informatiebijeenkomst De gemeente organiseerde een informatiebijeenkomst voor de relevante partijen die te maken hebben met de transitie van tankstations. De genodigden waren alle exploitanten en/of eigenaren van tankstations binnen de gemeentegrenzen, de brancheorganisaties en andere belangstellenden. De gemeente ging hier in gesprek met de eigenaren en/of exploitanten over hun ideeën, wensen, zorgen en aandachtspunten. Alle partijen die werden uitgenodigd voor de brede informatiebijeenkomst, ontvingen ook een link naar de online vragenlijst. Uit de informatiebijeenkomst blijkt dat er onder tankstation-exploitanten en -eigenaren en branchepartijen een duidelijke behoefte is aan richting en zekerheid vanuit de gemeente over de toekomst van tankstations in de stad. Er werd breed gepleit voor een hybride transitie, waarbij op tankstations ruimte blijft voor zowel tanken als laden, met een geleidelijke verschuiving naar uitstootvrije mobiliteit. Aanwezigen vroegen om meer transparantie over de visie van de gemeente per locatie en de potentie per locatie om te transformeren, zodat zij gericht kunnen investeren. Tegelijkertijd klonk de oproep om het midden- en kleinbedrijf eerlijke toegang te bieden, bijvoorbeeld via slimme tender- of veilingmodellen met lagere instapdrempels.
Ook werd aandacht gevraagd voor randvoorwaarden zoals netcapaciteit, ruimtelijke inpassing en het risico op ongecoördineerde ontwikkeling van laadpunten. Tot slot werd het belang van een technologie-neutrale strategie waarin niet alleen elektrisch laden, maar ook alternatieve schone brandstoffen zoals waterstof of biobrandstoffen een volwaardige plek krijgen onderstreept.
2. Individuele gesprekken Met tankstation-eigenaren en/of -exploitanten waarvan het huurcontract binnen enkele jaren afloopt en die op termijn strategisch interessant kunnen zijn voor transformatie naar een snellaadstation of waterstofvulpunt voerden we individuele gesprekken. Dit ging om 16 tankstations. De potentie voor transformatie was gebaseerd op de uitgangspunten.
Knelpunten In die individuele gesprekken werd met de exploitant gesproken over de toekomstplannen van hun locatie en gevraagd naar hun toekomstvisie. Uit de gesprekken met verschillende exploitanten blijkt een brede erkenning van de noodzaak tot verduurzaming van tankstations. Elektrificatie wordt vrijwel unaniem gezien als een onvermijdelijke ontwikkeling, maar tegelijkertijd heerst er frustratie over de huidige belemmeringen. De grootste knelpunten zijn het gebrek aan beschikbare netcapaciteit en de lange wachttijden voor stroomaansluitingen, die op veel locaties pas na 2031 beschikbaar komen. Daardoor is
het voor veel partijen op dit moment niet aantrekkelijk of zelfs onmogelijk om al te investeren in laadinfrastructuur.
Investeringen vragen om langetermijnzekerheid Veel exploitanten hebben al stappen gezet richting transformatie of zijn daartoe bereid, maar geven aan dat de financiële haalbaarheid volledig afhangt van zekerheid op de lange termijn. Investeringen in laadinfrastructuur en bijbehorende voorzieningen vergen contracten van minimaal 15 jaar. Het ontbreken van heldere afspraken over huur, erfpacht of andere contractvormen zorgt voor terughoudendheid. Het Didam-arrest speelt hierin een rol: sommige exploitanten zien het als belemmerend, anderen als een kans voor eerlijke markttoegang, mits duidelijk wordt hoe het juridisch toegepast wordt. In gesprekken werd aangevoerd dat er op bepaalde locaties geen andere serieuze gegadigde zou zijn.
Ruimtelijke en financiële uitdagingen Naast netcongestie en contractuele onzekerheid zijn er ook praktische beperkingen die de transformatie bemoeilijken. Veel tankstations liggen op kleine of complexe percelen, hebben ondergrondse tanks, of kennen een gemengde eigendomssituatie – bijvoorbeeld een particuliere shop. Daarnaast speelt de financiële druk: snelladen is momenteel nog niet winstgevend zonder fossiele inkomsten, en in 2030 dreigt omzetverlies door het verdwijnen van tabaksverkoop. Exploitanten zetten daarom in op schaalvoordeel en functiemenging, zoals de combinatie van laden met retail, horeca of dienstverlening. Strategie transitie tankstations 2026–2035
32
Wens voor hybride en alternatieve modellen Verschillende exploitanten benadrukken dat een organische transitie wenselijk is, waarbij hybride modellen – waarin elektrisch laden wordt gecombineerd met fossiele brandstoffen – tijdelijk noodzakelijk zijn. Ook werd gepleit voor ruimte voor andere duurzame brandstoffen zoals bio-CNG, HVO100 en waterstof, vooral op plekken waar elektrificatie voorlopig niet realistisch is. Bedrijven ontwik kelen eigen shopconcepten of zoeken samenwerking met bestaande merken om nieuwe verdienmodellen te ontwik kelen, bijvoorbeeld in de sfeer van convenience-retail.
Meerjarig proces De gesprekken maken duidelijk dat er bij zowel exploitanten als de gemeente een gedeelde ambitie bestaat om tank stations te transformeren naar toekomstbestendige energie hubs. Tegelijkertijd remmen de combinatie van netcongestie, onduidelijk beleid en gebrek aan contractuele zekerheid de snelheid waarmee die ambitie gerealiseerd kan worden. Om tot gezamenlijke oplossingen te komen, is samenwerking tussen publieke en private partijen essentieel voor het zetten van concrete stappen.
3. Online vragenlijst De gemeente heeft ook een online vragenlijst verspreid onder exploitanten en eigenaren van tankstations binnen de gemeentegrenzen, brancheorganisaties en bedrijven in de laadinfrastructuur- en waterstofsector. Dit bood inzicht in de uitdagingen en interesse van marktpartijen voor toekomstige exploitatie van laad- en waterstofstations. Uit de 21 reacties op de vragenlijst blijkt dat een meerderheid van de respondenten een toekomst ziet waarin tankstations transformeren naar multifunctionele snellaadstations. Deze respondenten ziet deze locaties als een combinatie van elektrisch laden, duurzame brandstoffen en aanvullende functies zoals winkels, horeca en deelmobiliteit. Een groot aantal respondenten voorziet dat de meeste tankstations in 2040 niet langer primair fossiele brandstoffen verkopen. Zij zien ook dat deze rol mogelijk wel nog lange tijd behouden blijft op locaties
buiten de Ring-A10 of voor specifieke doelgroepen zoals logistiek vervoer. Respondenten benadrukken de strategische ligging van tankstations en zien een belangrijke rol voor deze locaties als hubs voor bijvoorbeeld energie en deelmobiliteit. Veel respondenten pleiten voor een geleidelijke transitie en hybride modellen waarin laden en tanken nog enige tijd naast elkaar bestaan.
Door andere respondenten werd juist geopperd om gemeentelijke huurlocaties met verlopen contracten actief te transformeren tot 100 procent snellaadstations via een tenderprocedure. Hierbij werd gepleit voor het volledig loslaten van de tankfunctie op deze locaties om fysieke ruimte te creëren en markttoegang voor nieuwe aanbieders te vergemakkelijken.
Ook signaleren veel respondenten praktische en technische belemmeringen. Het realiseren van laad- en waterstof infrastructuur op bestaande locaties kan lastig zijn vanwege beperkte ruimte, ondergrondse tanks, gemengde eigen domsstructuren en veiligheidsregels. Daarnaast heerst er onzekerheid over netcapaciteit en de financiële haalbaar heid van investeringen zonder fossiele inkomsten. De wens voor nieuw uit te geven huurcontracten van minstens 15 jaar, wordt breed gedeeld.
4. Stadsdelen Tot slot zijn de stadsdelen geraadpleegd over de transitie van tankstations en hun visie daarop. Hieruit blijkt dat vooral aandacht nodig is voor tankstations waar er sprake is van herontwikkelingsplannen. Het verschilt in hoeverre de herontwikkelingsplannen concreet en vastgesteld zijn. Voor locaties waarbij op termijn geen potentie voor een snellaadstation wordt gezien, is het maken van een toekomstplan voor een alternatieve invulling nodig.
Er werd door meerdere respondenten benadrukt dat het belangrijk is om ruimte te blijven bieden aan een mix van energiedragers, waaronder duurzame brandstoffen en synthetische alternatieven, zolang volledige elektrificatie nog niet voor alle doelgroepen haalbaar is. Hierbij is het ook van belang dat de gemeente heldere keuzes maakt over de uitfasering van fossiele brandstoffen, om zo investeringszekerheid te bieden aan exploitanten. Met name in relatie tot langetermijnbeleid en vergunning verlening. Hierbij werd gewaarschuwd voor te optimisti sche aannames over de snelheid van de transitie: een realistische, stapsgewijze aanpak wordt aanbevolen. Ook benadrukten respondenten het belang van samenwerking tussen de gemeente en exploitanten om tot haalbare en gedragen oplossingen te komen die passen bij de praktijk van de bestaande locaties.
Strategie transitie tankstations 2026–2035
33
ONT2025287
Colofon
Uitgave
Contact
Ontwerp
Gemeente Amsterdam, Ruimte en Duurzaamheid, Team Uitstootvrije Mobiliteit, 2025
oplaadpunten@amsterdam.nl
Ontwerpwerk