Bijlage 1 - SP Osdorpplein def.pdf
Tekst van het document
Locatie opties Nieuwe Meervaart Onderzochte opties Meest passende optie Inpassingsgebied Nieuwe Meervaart Fase 2a
In dit hoofdstuk wordt allereerst ingegaan op de keuze voor de opties in de Sloterplas en het vervolgproces. Daarna worden de toekomstvisie en de uitgangspunten voor het ruimtelijk programma van de Nieuwe Meervaart en de zuidwestoever van de Sloterplas beschreven (integrale opgave). In een wandeling over de toekomstige promenade wordt een beeld geschetst van de mogelijke inrichting van de oevers. Tot slot wordt ingegaan op de eisen die worden gesteld aan de beeldkwaliteit van de Nieuwe Meervaart.
De onderzochte opties voor de inpassing van het nieuwe gebouw voor de Meervaart in de Sloterplas, waarbij de conclusie is dat de optie Zuid (in rood) het meest passend is
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
57
De drie opties zijn getoetst op de volgende aspecten: • de ruimtelijke ervaring van het gebouw in de Sloterplas • de bruikbaarheid voor de theaterfunctie: functioneel theater • de mate waarin de locatie past binnen de cultuurhistorische en landschappelijke waarde van de Sloterplas • de mate waarin de locatie de ontwikkeling van Stadscentrum Osdorpplein versterkt. De vergelijking en waardering van de drie opties voor de inpassing van het nieuwe gebouw in de Sloterplas zijn samengevat in onderstaande tabel. In bijlage 5 is een uitgebreide vergelijking van de drie opties opgenomen. Resumerend scoort optie Zuid op vrijwel alle punten beter dan de andere opties en biedt voldoende kansen om de gestelde ambities en uitgangspunten waar te maken. Het concept stedenbouwkundig plan is voorgelegd voor inspraak en advies.
Opties:
NOORD
MIDDEN
ZUID
Ruimtelijke ervaring
+/+/-
+/+/-
+/+ +/+
Theater Cultuurhistorie enlandschap Versterking Stadscentrum
Inspraakreacties Van de 155 inspraakreacties heeft zo’n tweederde (107 inspraakreacties) betrekking op de Nieuwe Meervaart. Van de onderzochte opties Noord, Midden en Zuid in de Sloterplas, wordt Zuid het meest genoemd als voorkeursoptie (twintigtal). In een drietal reacties heeft optie Noord of Midden de voorkeur vanwege aansluiting op het horecaeiland en dichter bij het stadscentrum. Een groot aantal ziet liever geen locatie in de Sloterplas, waaronder belangenorganisaties als de Vrienden van de Sloterplas en Bond Heemschut. Verder spreken uit de inspraakreacties op de Nieuwe Meervaart zorgen over de omvang van het gebouw (groot) en de inpassing in plas en omgeving, de kosten, de verkeersontsluiting en de effecten op het groen. Daarnaast is er ook frustratie over het voorafgaande participatietraject dat heeft geleid tot een besluit voor een ligging in de Sloterplas. In de Nota van Beantwoording zijn alle inspraakreacties samengevat en van beantwoording voorzien. Adviezen Kwaliteitsteam en TAC In opdracht van B&W heeft de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit een ‘Kwaliteitsteam de Nieuwe Meervaart, zuidoever Sloterplas en omgeving’ ingericht.
Dit team begeleidt het proces van totstandkoming van de Nieuwe Meervaart in de context van de Zuidoever van de Sloterplas, Meer en Vaart en Winkelcentrum Osdorpplein intensief en voorziet het College van B&W in alle relevante stappen van onafhankelijk advies voorziet te behoeve van bestuurlijke besluitvorming. De Technische Advies Commissie Hoofdgroenstructuur (TAC) maakt een goede afweging van wat het effect is van plannen in het groen en adviseert het College van B&W bij de besluitvorming. Als er plannen zijn in de beschermde groengebieden heeft dat vaak zowel positieve als negatieve gevolgen. Zo kan een bepaalde activiteit het groen aantasten, maar ook goed zijn voor de recreatieve gebruikswaarde van het groen. Het Kwaliteitsteam en de TAC hebben advies uitgebracht over de locatiekeuze van de Nieuwe Meervaart (zie bijlage 1 en 2). In beide adviezen wordt de optie Zuid van de drie voorgelegde opties onderschreven als de voorkeurslocatie. Het Kwaliteitsteam adviseert daarbij om het zoekgebied of inpassingsgebied voor de exacte locatie en de inpassing van het gebouw ruimer te definiëren,
58
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
en de hele zuidwesthoek van de parkachtige Sloterplasoevers tot aan de Cornelis Lelylaan bij het inpassingsgebied te betrekken. Om zo tot een zo optimaal mogelijk integraal ontwerp van gebouw en parkachtige oevers van de Sloterplas te kunnen komen. Het TAC adviseert negatief op het voorliggende plan vanuit het vigerende beleidskader Hoofdgroenstructuur 2011, waar de TAC aan gehouden is. De TAC geeft daarnaast aan dat van de drie onderzochte locaties in de Sloterplas de optie Zuid de voorkeur heeft vanwege het behoud van openheid en weidsheid van plas en oevers en de mogelijkheden voor een landschappelijke inpassing van het gebouw in het park op de oevers. Ook sluit deze locatie het best aan op het oorspronkelijke ontwerp van het Sloterplas-park met de compositie van groene flanken en stedelijke koppen, vormgegeven om de ruimtelijke beleving van oneindigheid te wekken.
Conclusie: inpassingsgebied Het inpassingsgebied vroeg om een nadere uitwerking, dit sprak ook uit de inspraakreacties. Gezien het hierboven geschetste dilemma is de gemeenteraad om advies over het inpassingsgebied gevraagd (wensenen bedenkingen). De gemeenteraad zijn twee varianten voorgelegd: een met het inpassingsgebied geheel buiten de hoofdgroenstructuur (variant A) en een met het inpassingsgebied tot aan de Lelylaan (deels) in de hoofdgroenstructuur. In de aangenomen motie 112 van de leden Veldhuyzen, Koyuncu, Kabamba, Moeskops, Van der Veen en Minderhoud inzake kiezen voor cultuur en groen in Nieuw-West d.d. 27 maart 2024 (zie bijlage 3) heeft de gemeenteraad in meerderheid haar voorkeur uitgesproken voor variant B: het uitbreiden van het inpassingsgebied met inachtneming van randvoorwaarden uit het advies van de TAC. In voorliggend stedenbouwkundig plan is dit verwerkt. Dit wordt verder toegelicht in paragraaf 6.2.
De TAC doet net als het Kwaliteitsteam een suggestie om het gebied voor de inpassing van het gebouw uit te breiden richting de Lelylaan, als integraal onderdeel van de landschappelijke herinrichting van de plasoevers en de uitwerking van de ontsluiting van het gebouw. Echter, de groenstrook ten noorden van de Lelylaan is onderdeel van de hoofdgroenstructuur. Hier ligt een dilemma: enerzijds het vigerende beleid over de hoofdgroenstructuur dat zo’n uitbreiding niet toestaat en het mogelijk toekomstige beleid dat meer ruimte biedt en waarover in juni 2024 een referendum wordt gehouden. Anderzijds de adviezen om juist ruimte (ontwerpvrijheid) te geven om tot een zo optimaal mogelijk integraal ontwerp van het gebouw, de ontsluiting en inpassing ervan én de herinrichting van de parkachtige Sloterplasoevers te komen. Als de plannen om de Meervaart naar de zuidwesthoek van de Sloterplas te verplaatsen worden doorgezet adviseert de TAC daarbij een reeks randvoorwaarden in acht te nemen. Conclusie: optie Zuid Gezien het uitgangspunt van de locatie in de Sloterplas dat is vastgelegd in een raadsbesluit, de verdere uitwerking in drie opties, de analyse van deze opties, de inspraakreacties en de zwaarwegende adviezen van Kwaliteitsteam en TAC, is de keuze gevallen op optie Zuid. Deze optie wordt van de drie opties als meest passend beoordeeld. Deze wordt in paragraaf 6.3 verder toegelicht.
Variant B: inpassingsgebied tot aan Lelylaan (deels) in Hoofdgroenstructuur (vigerend kader, 2011). De paarse stippellijn is het inpassingsgebied, de gele zigzaglijnen duiden de zijden aan waar de ontsluiting kan komen en de rode pijlen geven de schuifruimte van het gebouw weer. De groene stippellijn is de begrenzing van de Hoofdgroenstructuur (2011).
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
59
6.2 Optie Zuid en inpassingsgebied: toelichting plankaart Optie Zuid De optie Zuid ligt in de zuidwesthoek van de Sloterplas tegenover de Anslijnflat, (groten)deels in het water en deels op het land in de bocht van de huidige oeverlijn van de zuidwestoever. Het bestaande horecapaviljoentje dient hiervoor te worden verplaatst of verwijderd. Op de plankaart is de footprint van het gebouw indicatief weergegeven als een rechthoek van minimaal 6.600 m2 en maximaal 9.000 m2. Ter illustratie zijn hieronder twee mogelijke configuraties van het gebouwencomplex opgenomen om een beeld te geven van de bandbreedte van het volume (en footprint) van de Nieuwe Meervaart. Het betreft een compactere (meer gestapelde) configuratie van het gebouwencomplex met een footprint van 6.600 m2 en een meer uitgestrekte configuratie van het gebouwencomplex met een footprint van 9.000 m2.
In de uitvraag en de verdere uitwerking van het ontwerp worden de randvoorwaarden van de TAC bij inpassing in de hoofdgroenstructuur (afwijking HGS beleid) meegenomen: • Omvang groen in projectgebied blijft gelijk/ zo min mogelijk verharding • Onvervangbaar groen blijft behouden • Kwaliteit HGS aldaar neemt toe (bijvoorbeeld door herschikking functies, verbetering openbaarheid, toegankelijkheid en bruikbaarheid) • Concreet uitgewerkte opgave/aanpassing voor de HGS die in het
m
#! &
Inpassingsgebied Op de plankaart is het inpassingsgebied opgenomen conform de door de gemeenteraad in meerderheid gekozen variant B. Het inpassingsgebied loopt tot aan de Cornelis Lelylaan en ligt (deels) in de hoofdgroenstructuur. Deze variant vraagt om afwijking van het vigerende beleid Hoofdgroenstructuur (2011).
Makers algemeen 432
55
120 m
Let op:Theater dit Czijn indicatieve weergaves, in de uitwerking kan het gebouw 497 een andere vorm krijgen binnen. de bandbreedtes van de footprint ##'$% "' ! (6.600 – 9.000 m2). Rondom de .Nieuwe Meervaart is op de plankaart ##' !'% . # &' #$ " $' het inpassingsgebied gemarkeerd.
foyer 429
Theater A 600
.
"'% +
.
#,%&)%#""!'#(&#$ '*'%
. % " "%' &'"!'*'%!# .
Theater B 777
( '"$%#%!!% "!#
. "&#! ##')%& '"(''"
Makers studio + klein 516
Theater C 497
120 m
55
m
164 m
55 m
4 + ) -! *3-
foyer 1658
.
##'$% "' !
kantoren
Theater A
612 Wensen 1353 . ##' !'% Indicatieve volumestudies van de Nieuwe Meervaart (geen ontwerpen), met links een compacter 755
Theater B
. # &' #$ " $' gebouw met footprint van ca 6.600 m2 en rechts een meer langgerekt gebouw met een footprint 1521 .
2 "'%van + ca 9.000 m
.
#,%&)%#""!'#(&#$ '*'%
Studio voorzieningen
432 . % " "%' &'"!'*'%!#
.
( '"$%#%!!% "!# Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a 60
. "&#! ##')%& '"(''"
Uitsnede kaart Stedenbouwkundig Plan met de Nieuwe Meervaart in de zuidwesthoek van de Sloterplas (de meest passende optie Zuid) en eromheen het inpassingsgebied.
• • •
•
• •
•
•
investeringsbesluit is opgenomen en gedekt. Landschapsarchitect betrekken bij verdere uitwerking Uitwerking van een coulisseontwerp voor de hoek Lelylaan- Meer en Vaart Terrasachtige openbare ruimte op de zon benutten, de openbare toegankelijkheid van de openbare ruimte via het ontwerp blijvend te garanderen Terughoudendheid met extra verharding of bebouwing (Sloterpark als geheel overschrijdt ruimschoots de 5% verharding regel) met name verleggen en verbreden voetpad (promenade) en ontsluitingsweg (groene routing) Het rondje Sloterplas zowel voor en achter de Nieuwe Meervaart te laten doorlopen in een groene kwalitatieve setting. De gehele promenade te vergroenen, bij westoever inzetten op een sterke bomenstructuur (met de ambitie om de promenade op termijn aan de HGS toe te voegen). De ontsluiting van de Nieuwe Meervaart te realiseren zonder de HGS aan te raken (bijv. ontsluiting via viaduct) of door de ontsluiting minimaal te maken (smal; inrit en uitrit scheiden). Optimalisering van de kruising waar recreatieve gebruikers en leveranciers elkaar zullen tegenkomen.
In de verdere uitwerking naar VO en DO zal de TAC opnieuw worden gevraagd te adviseren. Zo kan de TAC ook toetsen of aan de meegegeven randvoorwaarden wordt voldaan. Aan de meeste randvoorwaarden van de TAC wordt met de uitgangspunten in dit stedenbouwkundig plan reeds voldaan (zie paragraaf 6.5 Integrale opgave: aanpak zuidwestoever Sloterplas) of kan in de nadere uitwerking worden voldaan. Dit betreft met name de voorwaarden ten aanzien van behoud van groen, het landschappelijke ontwerp (coulisse), het vergroenen van de promenade en optimaliseren van de kruising. Ook wordt terughoudend omgegaan met het toevoegen van verharding. Waar mogelijk wordt bestaande verharding verminderd of weggehaald. De ontsluiting voor expeditie, kiss&ride, etc. vereist een zorgvuldige inpassing. Dit zal met name zijn door zo min mogelijk ruimtebeslag (smalle ontsluitingsweg).
6.3 Toekomstvisie Nieuwe Meervaart Om mee te blijven groeien met Nieuw-West en grootstedelijke ontwikkelingen heeft de Meervaart een toekomstvisie geformuleerd (werkboek ‘De Nieuwe Meervaart’ d.d. februari 2021): • Een plek voor nieuwe perspectieven: theater is dé manier om tot nieuwe inzichten te komen, nieuwe ideeën op te doen en tot nieuwe perspectieven te komen. Wat de Meervaart laat zien, wat makers produceren en wat bezoekers ervaren, leidt tot continue interactie. Verhalen, achtergronden en culturen inspireren en verrijken elkaar. • Een plek voor nieuwe vertellingen: de Meervaart zoekt voortdurend naar nieuwe verhalen en nieuwe manieren om die verhalen te vertellen. Hiervoor moet er een plek zijn waar mensen elkaar ontmoeten en waardoor nieuwe verhalen ontstaan. • Een plek voor nieuwe verbindingen: de Meervaart is de verbindende schakel tussen makers, artiesten en publiek. De Meervaart brengt mensen bij elkaar met verhalen die hen bindt. Jongeren worden geholpen bij het ontdekken van hun talent en krijgen een podium geboden. Bezoekers van de Meervaart komen voor gezelligheid en ontmoeting, om nieuwe ervaringen op te doen en om zelf creatief bezig te zijn.
Het is hierdoor een ‘plek van iedereen’: van jongeren die een eerste kennismaking met kunst en cultuur hebben tot ervaren theaterbezoekers, van makers van kunst en cultuur tot degenen die hiervan genieten, van congresgangers van ver tot buurtbewoners. Het wordt meer nog dan nu al het geval is de huiskamer van de wijk, een plek waar iedereen kan binnenlopen en zich thuis voelt.
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
61
6.4 Gebouw en programma Nieuwe Meervaart
afval, etc.) worden zoveel mogelijk inpandig opgelost. Uitgangspunt is dat het fiets- en scooterparkeren voor bezoekers en gebruikers van de Nieuwe Meervaart in de openbare ruimte rondom plaatsvindt. Er wordt nog onderzocht of de wens van een inpandige fietsenstalling in de Nieuwe Meervaart onderdeel kan worden van de ontwerpopdracht.
De Nieuwe Meervaart huisvest een breed scala aan functies en programmaonderdelen: • Theaterfunctie (presentatie) staat voorop. • Ruimte voor talentontwikkeling en educatie. • Ruimte voor productie en repetitie: theatermakers, huisgezelschappen maken gebruik van het gebouw (studio’s); • Evenementen in het gebouw eventueel in combinatie met gebruik van de omliggende openbare buitenruimte; • Multifunctionele ruimtes, die ook als congresfunctie c.q. zakelijke verhuur gebruikt kunnen worden, dit zakelijke gebruik is ondergeschikt aan de culturele functie van deze ruimtes; • Kantoren voor bovenstaande functies; • Horeca ondersteunend aan en passend bij bovengenoemde functies: voorstellingshoreca, artiestenfoyer, daghoreca, evenementen, zakelijke verhuur, studio’s.
Laad en los 543m2 Technische voorziengen 1073 Backstage vooziening 412m2 Theater vooziening 530m2
Artiestenfoyer 296m2
Dit vertaalt zich in een ruimtelijk programma van circa 14.000 m2 bvo, met drie theaterzalen en backstageruimte, studio’s en verhuurzalen, entreegebied en foyers (inclusief 2 horecavoorzieningen), kantoorruimte, technische ruimtes, interne verkeersruimte en constructies.
Kantoren 496m2
Makers studio +klein 516m2
Bergingen 497m2
Theater B 1151m2
T en E 1871m2
Studio voorzieningen 722m2
De footprint (voetafdruk) van het gebouw is minimaal 6.600 m2 en maximaal 9.000 m2. De maximale hoogte is 30 meter, gebaseerd op de hoogte van de toneeltorens. De ambitie is een architectonisch hoogwaardig, duurzaam, uitnodigend en herkenbaar cultuurgebouw te realiseren, zorgvuldig ingepast in zijn omgeving. Bij voorkeur krijgen alle publieke ruimten een riante verdiepingshoogte. Het gebouw is alzijdig (alle zijden worden als voorkant ontworpen). Het dak van het gebouw wordt optimaal benut: denk aan dakterras(sen) en daktuin(en) c.q. groene daken met uitzicht. Het laden en lossen voor het theater, horeca en onderhoud vindt plaats via vier inpandige loadingdocks. Alle “achterkant”- functies (bevoorrading,
62
Makers Algemeen 430m2
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
Theater C 497m2
Entree en foyer 2427m2
Indicatieve weergave van de programmaonderdelen van de Nieuwe Meervaart: in totaal 14.000m2 bruto vloer oppervlak
Theater A 2056m2
6.5 Integrale opgave: aanpak zuidwestoever Sloterplas De Nieuwe Meervaart vraagt om een zorgvuldige inpassing in de Sloterplas en een gelijktijdige aanpak van de openbare ruimte van de zuidwestoever van de Sloterplas. Dit wordt ook wel de integrale opgave genoemd. Het populaire wandelrondje Sloterplas blijft behouden en wordt versterkt. Over de oevers komt een circa 600 meter lange doorgaande (wandel) promenade van het horeca-eiland tot aan het watersporteiland. De promenade krijgt een hoogwaardige en groene inrichting met verschillende sferen. De Nieuwe Meervaart is als publiekstrekker gelegen aan deze promenade en knoopt als het ware beide delen van de promenade (langs de Meer en Vaart en Lelylaan zijde) aan elkaar. Aan de promenade worden de bestaande urban sport- en speelvoorzieningen en de verblijfsmogelijkheden (banken en zitplekken) uitgebreid. De voormalige loskade bij de IAmsterdam letters wordt vergroend. Aan de waterzijde van het gebouw wordt een doorgaande wandelroute en verblijfsruimte aan het water geambieerd, bijvoorbeeld in de vorm van een flinke steiger. Dit kan onderdeel worden van het rondje Sloterplas met permanent zicht op het water en levert nieuwe verblijfsplekken aan het water op om ervan te genieten. Mogelijk kan dit ook gecombineerd worden met een aanlegplek voor bootjes.
Uitgangspunten ontsluiting, bereikbaarheid en parkeren Nieuwe Meervaart De oevers van de Sloterplas zijn vooral het domein van voetgangers en de verblijvende of sportende recreant. Gemotoriseerd verkeer (logistiek, laden en lossen voor de Nieuwe Meervaart) en fietsers zijn te gast op de wandelpromenade. Expeditieverkeer dient inpandig te laden en te lossen. (Lang) parkeren van auto’s, busjes of bussen dient elders plaats te vinden. De ontsluiting van de Nieuwe Meervaart voor laad- en losverkeer kan in principe plaatsvinden vanaf de Lelylaan (voor de kruising Lelylaan - Meer en Vaart) of vanaf de Meer en Vaart.
Doorgaande promenade opgespannen tussen horeca eiland en watersport eiland, met de Nieuwe Meervaart eraan.
In de buurt van de hoofdingang van de Nieuwe Meervaart dient rekening te worden gehouden met een kiss&ride, drop-off plekken voor taxi’s en een aantal gehandicaptenparkeerplaatsen. Verder is ook behoefte aan twee of drie kort-parkeerplekken voor touringcars in de nabijheid van de Nieuwe Meervaart. De bepaling van de exacte locaties van deze ontsluitings- en parkeer elementen en het ontwerp ervan is een integraal onderdeel van de inpassing van de Nieuwe Meervaart en de herinrichting van de zuidwestoever van de Sloterplas. De tramhaltes aan Lelyaan en Meer en Vaart en de bushalte op de Meer en Vaart zorgen voor een goede OV-bereikbaarheid van de Nieuwe Meervaart.
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
63
Bezoekers van de Nieuwe Meervaart die met de auto komen parkeren in de publieke parkeergarages aan het Osdorpplein, aan de overzijde van Meer en Vaart. De dichtstbij gelegen garage is die van MIX Amsterdam (in aanbouw).
De Copacabana in Rio de Janeiro, als referentie voor een hoogwaardige en bijzondere bestrating van de promenade
Impressie van Nieuwe Meervaart aan de zuidwestoever Sloterplas en Stadscentrum Osdorpplein
64
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
De Theemsoever in London, als referentie voor een hoogwaardige groene Zuidwestoever van de Sloterplas; aan de zuidwestoevers Sloterplas is meer (diversiteit aan) beplanting gewenst
Uitgangspunten zuidwestoever Sloterplas Voor de aanpak van de zuidwestoever gelden de volgende ruimtelijke en programmatische uitgangspunten: 1. Het ruimtelijk versterken van de oeverlijn van de zuidkop van de Sloterplas en het vergroten van het contact met het water. Als onderdeel van de herinrichting van de zuidwestoever van de Sloterplas wordt ook de oeverlijn verbeterd en vernieuwd. In tegenstelling tot de hoge kades van de noordkop van de Sloterplas wordt de overgang tussen oever en water bij de zuidkop juist laag vormgegeven, bijvoorbeeld met watertrappen of steigers. Inzet is dat je met “de voeten in het water kunt zitten”. De ambitie is om een hoogwaardige overgang van land naar water te ontwerpen met zowel verblijfskwaliteit als ecologische kwaliteit. De zuidwestoever wordt vormgegeven als een vloeiende, waar mogelijk zachte, overgang van land naar water. De vormgeving draagt bij aan de waterkwaliteit en biodiversiteit. Onderdeel van de opgave is om beplantingszones te integreren in het ontwerp van de oevers. De zuidoever (Lelylaan-zijde), de westoever (Meer en Vaart-zijde) en de Nieuwe Meervaart (de wijze waarop het gebouw met doorgaande wandelroute en verblijfsruimte in de zuidwesthoek aan het water ligt) zijn verschillend van karakter maar worden in samenhang ontworpen. De westoever kan een andere architectonische vormgeving krijgen dan die van de zuidoever.
De overgang tussen de Nieuwe Meervaart en het water dient zo te worden vormgegeven dat ze ruimtelijk past bij de te vernieuwen zuidwestoever van de Sloterplas. Hier ligt de kans om één integraal oeverontwerp te maken, zoals destijds in het AUP is beoogd, maar nooit is gerealiseerd. 2. De aanleg van een royale stedelijke wandelpromenade met vanaf een groot deel van de promenade uitzicht over de Sloterplas. De promenade heeft een hoogwaardige en groene uitstraling met veel verblijfskwaliteit en aantrekkelijk meubilair. Brede groenstroken flankeren
de promenade. De promenade kan aan de meer parkachtige zuidoever smaller en anders worden vormgeven, dan aan de meer stedelijke westoever. Ook worden er nieuwe sport- en speelvoorzieningen, kunst en andere ‘specials’ (zoals bijvoorbeeld een waterspeelplek) aan de promenade toegevoegd. Een aantal bestaande speel- en sportvoorzieningen worden mogelijk verplaatst. De verplaatsing van het huidige horecapaviljoen wordt onderzocht in aanloop naar de ontwerpfase voor de Nieuwe Meervaart. 3. De Nieuwe Meervaart wordt een publiekstrekker en ankerpunt aan de promenade met verblijfskwaliteit op maaiveld en op het dak. De groene daktuin/-terras op de Nieuwe Meervaart draagt bij aan een nieuwe publieke plek met spectaculair uitzicht over de Sloterplas. Aan de waterzijde van de Nieuwe Meervaart komt mogelijk een steiger of architectonische omloop annex balkon annex terras, zodat ook aan de waterzijde een doorgaande wandelroute en een verblijfsplek aan het water wordt gecreëerd. In de parkstrook rondom de Nieuwe Meervaart is ook ruimte voor buitenvoorstellingen. 4. De bomenstructuur aan de Meer en Vaart en de Lelylaan wordt versterkt als groene, karakteristieke omkadering van de Sloterplas. Het groen is om de plas duidelijk zichtbaar. De flinke boombeplanting zorgt voor allure en rust en geeft de ruimte de juiste schaal.
In het nog uit te werken ontwerp worden zoveel mogelijk bestaande bomen gehandhaafd. Bomen die niet kunnen blijven (zoals de bomen aan de zuidwesthoek van de oevers) worden gecompenseerd door nieuw te planten bomen in de parkachtige strook ten noorden van de Lelylaan en in de bermen van de Meer en Vaart of elders in het Sloterpark. Aan de Meer en Vaart worden waar mogelijk extra rijen bomen geplant. Aan de Lelylaan wordt gekozen voor een brede strook met een ‘gestrooid bomenpatroon’. Dit sluit aan bij het bomenpatroon verderop aan de Lelylaan en behoudt zoveel als mogelijk het zicht op de Sloterplas.
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
65
66
Meer en Vaart boulevard en Lelylaan
Doorgaande promenade opgespannen tussen horeca-eiland en watersporteiland
Vergroening
Lage architectonische overgang oever-water (bijv. watertrappen of steigers), met drie verschillende sferen
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
6.6 Promenade Sloterplas met verschillende sferen De promenade langs de Sloterplas voert de wandelaar door een opeenvolging van ruimtes met hun eigen karakter, gebruik en sfeer: van het horeca-eiland, de centrumboulevard, de theaterpromenade, de park- en sportpromenade tot het watersporteiland. Om een idee te geven van hoe de promenade er straks uitziet en beleefd kan worden, volgt hieronder een impressionistische schets van een wandeling over de promenade, te beginnen bij het horeca-eiland. Het daadwerkelijke ontwerp is onderdeel van de integrale opgave (de inpassing van de Nieuwe Meervaart aan de zuidwestoever) en wordt in samenspraak met de omgeving gemaakt. Horeca-eiland Het horeca-eiland heeft een groene park- of tuinachtige sfeer. Het is aan drie zijden omgeven door water. Als onderdeel van fase 1 wordt hier nog een aanlegsteiger voor recreatieboten aangelegd. Mogelijk kan op termijn het parkeerareaal nog worden teruggebracht om het parkachtig karakter te versterken en kan de speeltuin worden uitgebreid. Vanaf het horeca-eiland wandelt men zo de centrumboulevard aan de Meer en Vaart op. Centrumboulevard (Meer en Vaart) De centrumboulevard aan de Meer en Vaart is drukbezocht. Mensen flaneren en verblijven om van het weidse uitzicht te genieten. Het is de plek om af te spreken na of voor het winkelen, om kort bij te praten, of je kinderen te laten spelen op de watertrap.
Het is een welkome onderbreking bij het rondje Sloterplas. Een kiosk voorziet in drinken, ijsjes en kleine snack. De nieuwe centrumboulevard krijgt aan de Sloterplas een hoogwaardige (expressieve) bestrating met watertrappen of steigers waar je in de zomer met de voeten in het water kunt zitten. Het zicht over de Sloterplas wordt verbeterd door de huidige houten bank elementen te vervangen door lichtere zitelementen. Nieuwe weelderige oeverbeplanting is onderdeel van de nieuwe centrumboulevard. Theaterpromenade De promenade draait bij de hoek Meer en Vaart – Lelylaan de hoek om richting
het watersporteiland. Via een steiger of (architectonisch) omloop kan mogelijk ook aan de waterzijde om de Nieuwe Meervaart heen gelopen worden. Door een zo transparant mogelijke plint wordt het contact tussen de binnen ruimten van de Nieuwe Meervaart en de buitenruimte zo groot mogelijk. Rondom de ingang van de Nieuwe Meervaart krijgt de openbare ruimte extra zitplekken voor bezoekers en bijvoorbeeld ook ouders die op hun kinderen wachten die theaterles hebben gehad in het Talentenhuis. De parkeerplekken voor fietsen en scooters worden zo goed mogelijk ingepast aan de theaterpromenade. De omgeving van de kruising Lelylaan - Meer en Vaart is het zoekgebied voor een nieuw (licht)kunstwerk. De waarschijnlijk benodigde verplaatsing van het horecapaviljoen wordt onderzocht in aanloop naar de ontwerpfase voor de Nieuwe Meervaart. Ook wordt nader onderzocht of het huidige speeltoestel aan de Meer en Vaart op deze locatie kan blijven of verplaatst dient te worden. Park- en sportpromenade De park- en sportpromenade aan de Lelylaan krijgt een groen en parkachtig karakter én meer (urban) sport- en speelvoorzieningen. In deze zone worden (grote) nieuwe bomen geplant, nieuwe (oever)beplanting toegevoegd en in de berm van de Lelylaan worden bloemrijke grassen en kruiden gezaaid.
De succesvolle fitnessplek bij de I AMSTERDAM letters op het pleintje bij de voormalige loswal aan de zuidoever kan worden gebruikt voor andere urban sports voorzieningen voor freerunners, calisthenics en/of skaters. Deze urban sports en speelstrip kan meer naar het zuiden verplaatst worden, zodat er aan de oever meer ruimte ontstaat om de zitten en te picknicken aan het water en in de zomer aan het water te liggen. De wandelaars op de promenade en fietsers op het fietspad aan de Lelylaan kijken hier naar de sportende en aan het water zittende of liggende mensen. Zien en gezien worden is hier belangrijk. Watersporteiland In overleg met de gebruikers van het watersporteiland wordt onderzocht of er een nieuwe voetgangersbrug naar het watersporteiland kan komen. Met een nieuwe voetgangersbrug ontstaat er een interessant wandelrondje Sloterplas vanaf de park- en sportpromenade langs de jachthaven naar de oostzijde van de Sloterplas, als alternatief voor de grotere ronde om het watersporteiland heen.
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
67
Referenties centrumboulevard (Meer en Vaart) 1
2
6
7
3
4
5
9
8
13
10
11
12
14
1. Waterfront promenade Oslo. LINK architektur. Foto: Tomasz Majewski 2. Vancouver waterfront. PWL partnership. Foto: Craig Collins 3. Waterplein Houthavens. Foto: KW infra 4. Fietsparkeren in groen. Foto: Pinterest.com 5. Parkbanden. Foto: Biobound.nl 6. Europalaan Amsterdam. Foto: Google.com 7. Sea Organ Zadar. Foto: Illiustrarch.com 8. Vlora Waterfront. Xaveer De Geyter Architects. Foto: Pieter Coelis 9. Perreux river banks. Foto: BASE landscape architecture 10. Bouleard Copenhagen. Foto: SLA landscape architecture 11. Louis Vutton museum. Foto: MWVD.nl 12. Delfland Water Authority. Mecanoo and SILO Agency. Foto: archinect.com 13. Cobra bench. Foto: Artform urban
68
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
Referenties theaterpromenade (oeverzone Nieuwe Meervaart)
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
69
Referenties park- en sportpromenade (Lelylaan) 1
2
3
4
5
7 6
8
70
9
10
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
11
1. Green axis of Nengda. L&A design. Foto: gooood.cn 2. Park Zomerlust. Felixx landscape architects. Foto: landezine.com 3. Kalvebod park. Foto: Maria Gonzalez 4. Regatta urban sports park Antwerpen. Foto: Laenen 5. Schulberg Wiesbaden. Annabau architektur und landschaft. Foto: Hanns Joosten 6. I Amsterdam Sloterplas. Foto: Amsterdam.nl 7. Stadtpark Norderstedt. Annabau architektur und landschaft. Foto: Arne Vollstedt 8. Schinkeleilanden. Sant en co landschapsarchitectuur. Foto: straatbeeld.nl 9. Sydney Park Water Re-use project. Foto: Sara Reilly 10. Foto: Michow.com 11. Sunds promenade Malmo. Jeppe Aagaard Andersen. Foto: Denstoredansk.lex.dk
6.7 Beeldkwaliteit voor de Nieuwe Meervaart Voor de Nieuwe Meervaart gelden de volgende eisen ten aanzien van de beeldkwaliteit. Integraal en in samenhang De Nieuwe Meervaart dient in haar ontwerp en uitvoering onderdeel van een integraal ontwerp van de zuidwestoevers van de Sloterplas te zijn. Het dient in samenhang met civieltechnische en landschapsarchitectonische onderdelen te worden ontworpen. Met een ambitie en kwaliteit die zich laat meten met het Oostpaviljoen of het Schip van architect Slebos met stippenplein (gemeentelijk monument), de hoogwaardige hoge en lage kades, zware bomenrijen, het recent toegevoegde Van Eesterenmuseum en de jachthaven met haar bastionachtige watertoegang, binnen het totaalontwerp voor de hele monumentale noordkop van de plas. Met de ruimtelijke inpassing van de Nieuwe Meervaart en de herinrichting van de zuidwestoevers, ligt er nu de kans om ook voor de zuidwestoevers een dergelijk integraal ontwerp te maken (hetgeen in het verleden nooit is gebeurd). Architectonisch hoogwaardig gebouw De Nieuwe Meervaart is een architectonisch hoogwaardig, duurzaam, uitnodigend en herkenbaar cultuurgebouw passend bij zijn functie. Zorgvuldig ingepast in de zuidwestoever van de Sloterplas en katalysator voor de verdere ontwikkeling van Osdorpplein en de zuidkop en haar randen.
Het gebouw voegt zich naar en is ondersteunend aan de grandeur van de Sloterplas, het landschappelijk icoon van Nieuw-West. Eigentijds in duurzaamheid en in haar integratie met het landschap. Het vormt een nieuw baken voor gebruikers en omwonenden, voor bezoekers van het gebouw en van Osdorpplein.
Ruimtelijke oneindigheid Het gebouw is met een bruto vloeroppervlak van 14.000 m2 en een footprint tussen de 6.600 m2 en 9.000 m2 zelfs op de schaal van de Sloterplas een groot gebouw. Toch blokkeert het gebouw door zijn verschijningsvorm en geleding zo min mogelijk de ruimtelijke beleving van de Sloterplas. Het doet geen of zo min mogelijk afbreuk aan de suggestie van oneindigheid. Het laat de ruimte om over en door het gebouw te gaan. Bijvoorbeeld door een dramatische geterrasseerdheid of een andere architectonisch ruimtelijk concept dat dit effect bewerkstelligt. Rondje Sloterplas Het rondje Sloterplas met het continue zicht en wisselend perspectief op de plas wordt met realisatie van het gebouw veelzijdiger en interessanter. Door de introductie van keuze in verschillende routes met hoge belevingskwaliteit en contact met de Sloterplas op het bestaande land, de promenade en in, om en op het gebouw. Entree en toegankelijkheid Het gebouw heeft haar genereuze hoofdentree waarschijnlijk aan de westzijde, haar adres aan de promenade. Foyer en horeca zijn zichtbaar en laagdrempelig toegankelijk vanaf de promenade en nodigen uit voor informele ontmoetingen, ook voor niet-theaterbezoekers. Deze ontmoetingsplekken liggen aan en op het gebouw, gebruik makend van de middag- en avondzon met riant uitzicht op de Sloterplas.
De plint van het gebouw is op zoveel als mogelijk plekken open, transparant en toont het gebruik en programmering aan voorbijgangers en geeft de gebruikers van het gebouw vrij zicht op het landschap waarin het gebouw ligt. Binnen- en buitenrelaties en programmering Het gebouw heeft niet alleen een programmering in de theaterzalen en oefenruimtes binnen het gebouw, maar ook buiten het gebouw in over gangszones op daken of op het water, in de avond en middagzon, met uitzicht op de Sloterplas.
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
71
Subliem ontwerp en inpassing Op een aantal plekken is het gebouw manifester en uitbundiger architectonisch te ervaren: • de entree, gericht op de promenade in de westgevel; • in de oostgevel als blikvanger voor verkeer op de Lelylaan; • het westelijk deel van de noordgevel dat, gezien over de lange lijn van de Sloterplas, vanuit de coulisse van de groene schiereilanden bij het watersporteiland piept. Op deze plekken schittert het gebouw. Maar ook in die geveldelen die blind zijn (bijvoorbeeld toneeltorens) of minder aantrekkelijke functies faciliteren (laden en lossen) is het gebouw aantrekkelijk en passend in haar omgeving. Groen (en water) aan gevels en op de daken zijn hier aannemelijke ingrediënten. Kwaliteitsteam Nieuwe Meervaart In opdracht van B&W heeft de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit een ‘Kwaliteitsteam Nieuwe Meervaart’ ingericht dat het proces van totstandkoming van de Nieuwe Meervaart in de context van de Zuidoever van de Sloterplas, Meer en Vaart en Winkelcentrum Osdorpplein intensief begeleidt en het College van B&W in alle relevante stappen van onafhankelijk advies voorziet ten behoeve van bestuurlijke besluitvorming.
72
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
73
7 Een hoogwaardige en duurzame openbare ruimte
Legenda
Plankaart Openbare Ruimte Stadscentrum Osdorpplein fase 2a
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
75
Met de transformatie van Osdorpplein tot een compact (hoog)stedelijk centrumgebied en de daarmee samenhangende intensivering van het programma, neemt het belang van en de druk op de openbare ruimte toe. Dit vraagt om een hoogwaardige duurzame openbare ruimte met meer ruimte voor de voetganger, meer verblijfskwaliteit en gebruiksmogelijkheden, die uitnodigt tot bewegen. In het Amsterdamse beleid wordt ook ingezet op een klimaatbestendige openbare ruimte (rainproof) en het belang van flora en fauna onderstreept (natuurinclusief).
7.1 Vernieuwen en verbeteren van de openbare ruimte De openbare ruimte in fase 2a behelst de randzones rondom het centrumgebied, zoals beschreven in hoofdstuk 3: aan de zuidzijde het gebied rond de (toekomstige) Nieuwe Osdorpergracht, aan de westzijde de Martini van Geffenbuurt, aan de noordzijde de Hanenbergbuurt en aan de oostzijde het waterfront aan de Sloterplas en de Nieuwe Meervaart. Ook worden twee straatjes uit fase 1 van dezelfde bestrating voorzien als fase 2, om overal eenzelfde hoogwaardige uitstraling te creëren. Autoluwe straten en pleintjes In het winkelhart (fase 1) zijn de straten vormgegeven met de nadruk op toegankelijkheid van winkels en een goede doorstroming van het winkelend publiek. De straten hebben geen of weinig bomen en zijn vrij van auto’s, alleen laad- en losverkeer is toegestaan (in vensteruren). De Jan Celesstraat vormt een scheiding tussen winkel- en woongebied. Het is de belangrijkste toevoerstraat voor laad- en losverkeer, en heeft tevens twee publieke parkeergarages. De straat is voorzien van een ruim profiel, met ruimte voor parkeren en bomen aan weerszijden van de rijbaan en een beplantingsstrook aan de westzijde van de straat. In fase 2a wordt het weefsel van straatjes en een reeks van pleinen en pleintjes doorgezet naar de randen van het centrumgebied.
De straten en pleinen in het centrumgebied krijgen een eenduidige en hoogwaardige materialisering.
76
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
In fase 2a gaat het voornamelijk om woonstraten. Er verdwijnt veel parkeren uit de straten om ruimte te maken voor de voetganger en beplantingsstroken en bomen. Afhankelijk van de breedte van het profiel worden in de woon straten enkele of dubbele bomenrijen aangeplant. Het worden vooral bomen in de categorie 2e grootte (hoogtebereik tussen 8 en 12 meter hoog), waarvan het merendeel wordt aangeplant in de maat 30-35. De Martini van Geffenstraat wordt tussen de straten Hoekenes en Osdorp plein/Jan Celesstraat recht getrokken. Het centrale deel van de straat wordt autovrij en krijgt een circa 8 meter brede beplantingsstrook (lineaire parkstrip) met verblijfkwaliteit en speelplekken erin. Hiermee krijgt deze straat een veel groenere uitstraling. Het groene profiel van de Hoekenes wordt waar mogelijk versterkt. Aan de westzijde, waar de villa’s staan, komen de bomen in groenstroken te staan en krijgen zo betere groeicondities. Aan de oostzijde komt een breed trottoir met een beplantingsstrook rond de eerste rij bestaande bomen langs de straat. Hier komt langsparkeren voor bezoekers. De tweede rij bomen staat te dicht op de toekomstige bebouwing en kan niet behouden blijven. Deze bomen zullen zoveel als mogelijk in de directe omgeving worden gecompenseerd.
De Van Suchtelen van de Haarestraat krijgt een eenvoudiger profiel met langsparkeren voor bezoekers en bomen aan weerszijden van de straat. Aan de westzijde komt een nieuw buurtparkje aan deze straat te liggen. De Hanenbergstraat heeft in de huidige situatie twee aansluitingen op de L. van Sonsbeeckstraat. De westelijke aansluiting verdwijnt, hier komt de bebouwing van de Noordwesthoek. Het huidige plantsoen met speelen sportvoorzieningen wordt vernieuwd. Het te handhaven deel van de straat wordt hoogwaardig heringericht. Aan de zijde van de Albert Heijn parkeergarage worden de parkeerplekken opgeheven om het plantsoen naast de AH-garage iets te vergroten.
De groenere inrichting van de Martini van Geffenstraat, Hoekenes, Van Suchtelen van de Haarestraat en Hanenbergstraat dragen bij aan de leefkwaliteit en een klimaatbestendig gebied. Het plein achter de huidige Meervaart en bij de Westmarket krijgt groen vakken met zitranden en bomen. Ook is hier ruimte voor tijdelijke of permanente kiosken en/of het verplaatsen van andere kiosken uit het stadscentrum naar deze locatie, opdat elders meer ruimte ontstaat. Dit pleintje is onderdeel van het pleinencluster Lammetjesplein, Jumboplein en Stadsloketplein van het winkelhart. De profielen van de straten zijn verderop in dit hoofdstuk opgenomen. Parkje en plantsoenen Het winkelhart kent diverse pleinen en pleintjes, met veelal een eigen thema: entreeplein, speelplein, horecaplein, waterplein, etc. De openbare ruimte in fase 2a krijgt waar mogelijk een groener karakter, en meer verblijfsen speelruimte.
Het ontwerp van de Nieuwe Osdorpergracht wordt in fase 2a voltooid. De inrichting van de oostkop van de gracht wordt in een participatietraject samen met de omwonenden nader uitgewerkt. Gedacht kan worden aan een inrichting met bijvoorbeeld watertrappen, een groen pleintje, een speelplek, een combinatie hiervan of iets anders. Over de Hoekenesgracht komt een nieuwe voetgangersbrug naar het naastgelegen Stadspark Osdorp, waar een aantal sport- en speelvoorzieningen worden uitgebreid. Door het toevoegen van bruggen en de gracht ontstaan ook nieuwe ommetjes rond het centrum. In overleg met de gebruikers van het watersporteiland wordt onderzocht
Structuur openbare ruimte, groen en water Groen (grote schaal): stadspark Groen (kleine schaal): buurtpark, plantsoen, groene oever Groene lanen / boulevard Pleinen en winkelstraten Verbinding/brug (bestaand) Verbinding/brug (nieuw) Zichtlijnen
In de Martini van Geffenbuurt komt een buurtparkje aan de Van Suchtelen van de Haarestraat. Ook wordt het plantsoen met speelvoorzieningen aan de Hanenbergstraat vernieuwd en krijgen de plantsoenen aan de Hoekenesgracht een kwaliteitsimpuls. Gracht en bruggen De Nieuwe Osdorpergracht is een bijzondere openbare ruimte aan de zuidzijde van het stadscentrum, voor een groot deel onderdeel van fase 1. De nieuwe gracht krijgt een groene parkachtige natuurvriendelijke zuidoever met bomen en waterplanten en een meer stedelijke stenen kade aan de noordzijde met een breed voetpad, beplanting in stroken, kunst en speelvoorzieningen en watertrappen naar het water. Bij de Hoekenes komt een brug voor alle verkeer en ter hoogte van de Jan Celesstaat komt een brede langzaamverkeerbrug.
Structuur van de openbare ruimte, groen en water Stadscentrum Osdorpplein
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
77
of er een nieuwe voetgangersbrug naar het watersporteiland kan komen. Met een nieuwe voetgangersbrug ontstaat er een interessant wandelrondje Sloterplas vanaf de park- en sportpromenade langs de jachthaven naar de oostzijde van de Sloterplas, als alternatief voor de grotere ronde om het watersporteiland heen. Minimaliseren parkeren in de openbare ruimte De openbare ruimte wordt zoveel mogelijk vrij gemaakt van geparkeerde auto’s. Laad- en losverkeer maakt gebruikt van venstertijden. Dit zijn door de gemeente bepaalde vaste tijdstippen voor laden en lossen. Om de ruimte voor de voetganger te vergroten, wordt ingezet op minder doorgaand autoverkeer en op het beperken van parkeren op straat. De Nieuwe Osdorpergracht wordt autovrij evenals een deel van de Martini van Geffenstraat. De overige straten behouden nog wel maaiveldparkeren voor bezoekers, bewoners met parkeervergunningen en bijzondere parkeerplaatsen voor taxi, mindervaliden en autodelen.
78
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
H
H’ G
C
B
G’
C’
D K
A
B’ A’
K’
D’ E
F
E’
F’ J
I
J’
I’
Locaties van uitgewerkte profielen openbare ruimte Stadscentrum Osdorpplein fase 2a
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
79
Hoekenes Zuid
K&L
Martini van Geffenstraat West I
K&L
3.13
2.00
2.50
tuin
trottoir plantvak
5.50 rijbaan
K&L 2.10 0.50 parkeervak
3.01
3.10
plantvak
trottoir
K&L
6.30
A
margestrook (optioneel)
K&L 6.00 rijbaan
boom (optioneel)
K&L (optioneel) K&L 0.30
4.70 trottoir margestrook (optioneel)
boom (optioneel)
17.60
A'
Hoekenes Zuid
80
0.30
trottoir
margestrook (optioneel)
22.15
K&L (optioneel)
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
B
Martini van Geffenstraat West I
B'
Martini van Geffenstraat Midden
Martini van Geffenstraat West II
K&L
K&L
2.80
5.80
2.80
trottoir
rijbaan
trottoir
K&L
K&L
4.74
margestrook (optioneel)
K&L 0.10
margestrook (optioneel)
plantvak
trottoir
12.00
C
Martini van Geffenstraat West II
C'
8.00
D
17.62
0.10
4.68 margestrook (optioneel) trottoir
D'
Martini van Geffenstraat Midden
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
81
Martini van Geffenstraat Zuidoost
K&L
K&L 5.80
2.10
1.00 2.00
trottoir
rijbaan
parkeervak
plantvak
trottoir
20.30
2.00 1.00 plantvak
3.40
5.60
2.10
5.60
2.10
5.93
tuin
trottoir
parkeervak
rijbaan
parkeervak
trottoir
trottoir
margestrook (optioneel)
margestrook (optioneel)
E'
Martini van Geffenstraat Zuidoost
82
K&L
K&L
2.40
E
Van Suchtelen van de Haarestraat
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
F
Van Suchtelen van de Haarestraat
21.93
F'
Hoekenes Noord
M. Hanenbergstraat
K&L
K&L
K&L
4.70
5.00
5.23
2.00
trottoir
parkeervak
rijbaan
trottoir
K&L 1.40 trottoir
speelterrein
margestrook (optioneel)
G
M. Hanenbergstraat
2.00
1.90 fietsstrook
plantvak
22.31
G'
H
3.20
1.90
2.30
fietsstrook rijbaan
2.00 plantvak
3.35 margestrook (optioneel)
parkeervak
18.75
H'
Hoekens Noord
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
83
Nicolaas Aslijnstraat
Geduld
K&L
K&L
K&L
2.65
5.00
5.70
2.25
8.93
3.50
trottoir
parkeervak
rijbaan
trottoir
plantvak
trottoir margestrook (optioneel)
I
I'
Geduld
84
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
K&L
K&L
3.65
5.40
4.50
margestrook (optioneel) trottoir
rijbaan
parkeervak
J
Nicolaas Anslijnstraat
2.25
4.50
5.40
3.30
parkeervak
rijbaan
trottoir
groenstrook
29.00
J'
Uniforme materialisering, verlichting en meubilair De openbare ruimte van Stadscentrum Osdorpplein wordt ingericht als één samenhangend geheel met een uniforme materialisering. Hierdoor ontstaat rust in het openbare ruimte en is helder hoe de openbare ruimte moet worden gebruikt. De bestrating Voor fase 1 is gekozen voor een bestrating die bestaat uit één hoogwaardig materiaal voor het voetgangersgebied: een betoncomposiettegel (formaat: 45 x 15 cm en 45 x 25 cm in halfsteensverband/verschoven verband). Bijzondere plekken in de openbare ruimte onderscheiden zich door een verbijzondering in natuursteen, passend bij het materiaal van de basisbestrating. De woonstraten zijn uitgevoerd in klinkerverharding. Hoogwaardige bestrating & promenade Sloterplas Centrumvloer Promenade Fase 2a
Nieuwe bestrating op het Lammetjesplein
Hoogwaardige uniforme bestrating in Stadscentrum Osdorpplein, met de promenade aan de zuidwestoevers van de Sloterplas als “special”
Nieuwe bestrating voetgangersgebied Osdorpplein - Jan Celesstraat
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
85
Dit principe wordt in fase 2a doorgezet; alle voetgangsergebieden worden voorzien van dezelfde hoogwaardige betoncomposiet tegel en banden in hetzelfde materiaal. De diverse woonstraten (30 km/u) worden (conform het handboek Puccini Rood) uitgevoerd in rode klinkerverharding, net als de parkeervakken. Verbijzonderingen op speciale plekken (pleinen, parkjes en plantsoenen) zijn altijd passend bij de basisbestrating. De wenselijkheid van een margestrook van 1 meter aan de gevels, in betoncomposiettegel met afwijkend formaat en/ of patroon, wordt bij de uitwerking van de inrichting van de straten bepaald. Verlichting Ook de verlichting sluit aan bij de nieuwe centrumverlichting van fase 1: het ‘armatuur van de 21e eeuw’. Voor plekken waar verlichting iets kan toevoegen aan de beleving kan hiervan worden afgeweken. Meubilair Voor fase 2a wordt gebruik gemaakt van het standaardmeubilair zoals omschreven in het handboek Puccini Rood. Uitzondering op de regel zijn de pleinen, parkjes, plantsoenen en de zuidwestoever van de Sloterplas, waar maatwerk en verbijzonderingen mogelijk zijn. Afvalcontainers Ondergrondse afvalcontainers komen zoveel als mogelijk in de parkeer stroken in de nieuwe straatprofielen. Bedrijven, winkels, horeca en voor zieningen dienen in de nieuwbouw inpandig ruimtes op te nemen voor containers voor bedrijfsafval.
Rustige en veilige openbare ruimte Om een wildgroei aan objecten zoals meubilair, reclamezuilen, vuilnisbakken en ondergrondse vuilcontainers, verlichtingspalen, verkeersborden, parkeermeters en fietsnietjes , etc. te voorkomen, worden deze objecten geclusterd op logische plekken geplaatst.
86
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
Daarnaast wordt gekeken naar slimme combinaties, bijvoorbeeld een zitgelegenheid integreren in het ontwerp van een plantenbak. Door op de pleinen en de promenade de klassieke lantaarnpalen en andere straatverlichting te vervangen door pleinmasten of hangverlichting, wordt voorkomen dat bezoekers en bewoners er hun fiets kunnen vastzetten. Zo blijft het centrumgebied Osdorpplein overzichtelijk en toegankelijk. Voor de sociale veiligheid in de openbare ruimte is het belangrijk dat er levendige plinten en gevels (met diverse functies) zijn, zodat er overal “ogen op straat” zijn. Blinde gevels worden zoveel als mogelijk voorkomen. Kunst Kunst is in Osdorpplein een integraal deel van de openbare ruimte. Eind 2019 is het ‘Adviesdocument kunst in de openbare ruimte Osdorpplein’ opgesteld door bureau Noha. Dit is de basis voor de ontwikkeling van kunst in de openbare ruimte in Osdorpplein (zie bijlage 6 Kunst). Belangrijke locaties voor nieuwe kunstwerken in fase 2a zijn de oevers van de Sloterplas en het buurtparkje aan de Van Suchtelen van de Haarestraat. In het gebied tussen de Sloterplas en de kruising Meer en Vaart - Lelylaan wordt een iconisch lichtkunstwerk geambieerd. Het schetsontwerp van het lichtkunstwerk ‘De nachtboom’ van Krijn de Koning is door een selectiecommissie en advies van het Stadscuratorium gekozen om verder uit te werken.
Ambitie Sloterplas
Verbetering zuidwestoevers Sloterplas en inpassing Nieuwe Meervaart: integrale opgave De Nieuwe Meervaart vraagt om een zorgvuldige inpassing in de Sloterplas en een integrale aanpak met de opwaardering van de zuidwestoever van de Sloterplas. Er wordt een hoge ruimtelijke kwaliteit nagestreefd, met de kades en oevers van de Noordkop van de Sloterplas (gemeentelijk beschermd stadsgezicht) als belangrijke inspiratiebron. Een en ander wordt uitgebreid beschreven en toegelicht in hoofdstuk 6.
7.2 Groen en bomen Stadscentrum Osdorpplein wordt omgeven door groenstructuren van formaat: de Sloterplas en Sloterpark, Stadspark Osdorp, de Hoekenes- en Osdorpergracht en straks ook de Nieuwe Osdorpergracht. Op enige afstand liggen drie grote sportparken Ookmeer, Sloten en De Eendracht. Hiervan wordt gebruik gemaakt bij de opgave voor het programma groen. Programma groen volgens referentienorm Bij het bepalen van de hoeveelheid benodigd groen maken we als richtlijn gebruik van de Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen. Deze gaan uit van vierkante meters gebruiksgroen en ecosysteemgroen op basis van toegevoegd (woon) programma. Op basis van de richtlijnen voor een centrum stedelijk woon milieu leidt dit per functie tot de benodigde hoeveelheden opgenomen in onderstaande tabel.
Functie
Norm
Benodigde hoeveelheid
Gebruiksgroen
8m2/woning
6.560 m2
Ecosysteem groen
8m2/woning + 0.1 m2/ 1m2 BVO
11.560 m2
Perspectief zuidwestoever Sloterplas met Nieuwe Meervaart in bredere context van de hele Sloterplas (en -park) met voorzieningen en Stadscentrum Osdorpplein
Gebruiksgroen Gebruiksgroen is stedelijk attractief groen met een minimale omvang van 0,5 hectare (5.000 m2) dat (recreatief) gebruikt kan worden, ook voor sporten en spelen (maximaal 40%). Gebruiksgroen kan en mag daarnaast ook ecosysteemkwaliteit hebben. In een hoogstedelijk gebied als Osdorpplein is binnen fase 2a onvoldoende ruimte om gebruiksgroen met een dergelijke minimale omvang te realiseren. Er zijn echter voldoende gebruiksmogelijkheden in de directe omgeving. Het Stadspark Osdorp aan de westzijde van Osdorpplein en de zuidwestoever van de Sloterplas zullen door bewoners gebruikt worden om te recreëren en te verblijven. Vanuit het project Osdorpplein wordt ingezet op het optimaliseren van de gebruiksmogelijkheden van beide locaties in de vorm van sporten spelvoorzieningen en het verbeteren van de functionele relatie tussen
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
87
groen en water (zuidwestoevers Sloterplas). Om het Stadspark Osdorp beter bereikbaar te maken vanuit Osdorpplein komt er een extra voetgangersbrug over de Hoekenesgracht. Op een kleinere schaal wordt in fase 2a wel extra gebruiksgroen gerealiseerd: het buurtparkje aan de Van Suchtelen van de Haarestraat (2.500 à 3.000 m2) en een parkstrook in de verlegde Martini van Geffenstraat (circa 850 m2). Ecosysteemgroen Ecosysteemgroen is groen dat bijdraagt aan een klimaatadaptieve stad. Bij de herontwikkeling van bestaande gebouwen en bij nieuwbouw binnen Osdorpplein wordt actief ingezet op verduurzaming en klimaatadaptatie. In fase 2a is de opgave om 11.560 m2 ecosysteemgroen te realiseren. Dit ecosysteemgroen wordt gerealiseerd op de daken van gebouwen en door kwaliteitsverbetering van bestaand openbaar groen. De ambitie is om van het totale dakoppervlak van elke kavel minimaal 40% in te richten als groen dak, met een natuurinclusieve inrichting. Vanuit de Amsterdamse referentienorm mag maximaal 25% van de vereiste hoeveelheid ecosysteemgroen op kavels of daken worden meegeteld. Dat komt neer op circa 3.000 m2 dakgroen. Met 32.500 tot 35.000 m2 aan nieuwe daken in fase 2a, waarvan de ambitie is hiervan 13.000 à 14.000 m2 groen in te richten, kunnen de daken in fase 2a voor 25% bijdragen aan de benodigde vierkante meters ecosysteemgroen.
De overige 75% van het benodigde ecosysteemgroen in fase 2a wordt voor een groot deel gevonden in het toevoegen van nieuw groenareaal, door: • het minder stenig maken van de westoever aan de Meer en Vaart (3.000 m2); • natuurvriendelijke zuidoever van de Nieuwe Osdorpergracht (het deel in fase 2a, 200 m2); • aanleg van nieuw buurtparkje aan de Van Suchtelen van de Haarestraat (2.000 m2); • aanleg van parkstrook in het autovrije deel van de Martini van Geffenstraat (800 m2).
88
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
Bij elkaar komt dit neer op circa 6.000 m2 extra ecosysteemgroen. Daarnaast wordt geïnvesteerd in het omvormen van bestaand groen naar meer biodivers groen, door een natuurvriendelijke inrichting van de zuid oever (Lelylaanzijde) van de Sloterplas en het omvormen van de noordberm van de Lelylaan naar een meer extensief beheerd en gradiëntrijk gebied (circa 10.000 m2). Bomen Bomen vormen nu en in de toekomst een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte in Stadscentrum Osdorpplein. Op basis van een uitgevoerde bomeninventarisatie voor Osdorpplein is geconcludeerd dat de toekomstverwachting van de meeste bomen redelijk tot goed is. Vooral voor de jonge aanplant (zoals in de Martini van Geffenstraat) geldt dat deze bomen goed verplantbaar zijn. In de uitwerking van de plannen naar een schetsontwerp zal een bomendeskundige betrokken worden om te bepalen welke mogelijkheden en/of knelpunten er zijn ten aanzien van behoud en verplantbaarheid. De bomen aan de Osdorpergracht en de straten Hoekenes en Meer en Vaart zijn onderdeel van de hoofdbomenstructuur van Amsterdam. Voor de hoofdbomenstructuur gelden speciale eisen ten aanzien van nieuwe groeiplaats en de minimale aanplantmaat van nieuwe bomen (minimale omtrek van 20-25 cm). De bomen blijven hier zo veel als mogelijk behouden en waar mogelijk in aantal uitgebreid.
Voor het deel van de Hoekenes ten noorden van de Tussen Meer blijven de bomen aan de bebouwde zijde gehandhaafd. Langs het Hoekenesplantsoen komen nieuwe bomen in het trottoir. Aan de Nieuwe Osdorpergracht wordt een nieuwe parkachtige bomenstructuur toegevoegd. Daarnaast worden in alle straatjes en plantsoenen/parkjes bomen aangeplant, hetgeen bijdraagt aan een prettig leefklimaat. Helaas ontkomen we er niet aan dat er ook bomen verwijderd moeten worden. In fase 2a zijn dit circa 210 bomen. Het stedenbouwkundig plan voorziet in deze fase in herplant van circa 180 nieuwe bomen. Het compensatiebeleid van de gemeente Amsterdam bepaalt op basis van
de leeftijd van te kappen bomen wat er aan compensatie terug moet komen. Bijvoorbeeld: 14 kleine bomen (maat 18-20) kunnen volgens de herplantverplichting worden gecompenseerd door herplant van 7 grotere bomen (maat 20-25). Door het merendeel van de bomen in een vrij grote maat (stamomtrek van 30-35cm ) aan te planten voldoen we in fase 2a aan dit beleid. Het herplanten van grote bomen draagt ook bij aan een groener beeld direct na aanplant. De aantallen te verwijderen en her te planten bomen kunnen nog enigszins wijzigen bij de nadere uitwerking van het ontwerp voor de openbare ruimte. Alle nieuwe bomen krijgen een optimale groeiplaats (voldoende aarde ondergronds), zodat ze goed kunnen groeien.
7.3 Sporten en spelen De Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen geeft per toegevoegde woning (in fase 2a zo’n 820 woningen) aan hoeveel vierkante meters sport en spelvoorzieningen er in het gebied beschikbaar moeten zijn. In onderstaande tabel is de opgave samengevat.
Functie
Norm
Benodigde hoeveelheid
Spelen 0-5 jaar
1 speelplek van 150 m2 per 300 woningen
3 plekken
Spelen alle leeftijden
1 speelveld per 1.000 woningen van 1.000 m2
1 veld
Sporten in de openbare ruimte
1 m2/woning
820 m2
Georganiseerd sporten
2 m2 buitensport/woning
1.640 m2
In fase 2a worden verspreid door het gebied op 4 plaatsen nieuwe speelplekken gerealiseerd: 1. in het straatje Geduld en op kop van de Anslijnstraat (0-5 jaar); 2. in het plantsoen Van Hanenbergstraat (0-5 jaar en 6-11 jaar); 3. in de lineaire groenstrook van de Martini van Geffenstaat (0-5 jaar); 4. in het buurtparkje aan de Van Suchtelen van de Haarestraat (alle leeftijden). De belangrijkste sportvoorziening in de openbare ruimte voor Osdorpplein komt aan de zuidoever van de Sloterplas: een urban sportszone van ongeveer 2.000 m2. Qua gebruik wordt gedacht aan sporten als skaten, freerunning, calesthenics en streetdance. Daarnaast wordt op dit moment gewerkt aan een opwaardering van Park Osdorp. Hier worden meerdere sport- en spelvoorzieningen toegevoegd die uitnodigen tot bewegen, zoals een plek voor bootcamp en yoga, een speelplek voor kinderen met een beperking, fitnesstoestellen (ook voor ouderen) en tafeltennis. Speciale aandacht gaat uit naar de (anders) georganiseerde sporten, zoals voetbal en hockey. Hier is veel vraag naar in Amsterdam, met name in centrum-stedelijk gebieden. Dit geldt voor kinderen, maar ook volwassen Amsterdammers sporten graag in georganiseerd verband. Volgens de norm is er voor fase 2a ongeveer 1.800 m2 extra sportruimte nodig in het gebied. Binnen het plangebied (stedelijk centrumgebied) is het niet mogelijk om sportvelden toe te voegen.
Omdat in de nabijheid drie grote sportparken liggen (Ookmeer, Sloten en De Eendracht), wordt hier het benodigde ruimte volgens de sportnorm toegevoegd. Hiervoor worden vanuit dit project middelen vrij gemaakt. Een extra sporthal en een zwembad hoeven in Stadscentrum Osdorpplein niet gerealiseerd te worden. Het bestaande aanbod in de directe omgeving is voldoende om de behoefte van de nieuwe bewoners op te vangen.
Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2 Uitwerking fase 2a
89
7.4 Water De aanwezigheid van veel water is een belangrijke kwaliteit van Osdorp plein. De grachten en de Sloterplas bepalen mede de identiteit en ruimte lijke kwaliteit van Osdorpplein en zijn belangrijke onderdelen van de water structuur van Nieuw-West. Waterkwaliteit, beheer en onderhoud De inpassing van de Nieuwe Meervaart in en aan de Sloterplas zal naar verwachting effect hebben op de waterkwaliteit, door onder andere het dempen van een stukje water en de schaduwwerking van het gebouw op het water. De verandering van de waterkwaliteit zal moeten worden gecompenseerd. Waternet hanteert voor het bepalen van de kwaliteit van stilstaande wateren negen ecologische sleutelfactoren zoals opgesteld door STOWA, zoals productiviteit van de waterbodem, lichtklimaat, habitat geschiktheid en toxiciteit. Bij de achteruitgang van 1 van deze 9 factoren zal de waterkwaliteit achteruit gaan. Bij de nadere uitwerking van het ontwerp van de Nieuwe Meervaart en de herinrichting van de zuidwestoever, zal samen met een aquatisch ecoloog, onderzocht worden op welke wijze de waterkwaliteit behouden en eventueel verbeterd kan worden. We denken hierbij aan het realiseren van nieuwe verondiepingen als onderdeel van de Nieuwe Meervaart en/of het aanpassen van de oevers op een aantal plaatsen.