Bijlage 1 - Jaarverslag gemeente Amsterdam 2024.pdf

Verbonden Partijen

Financiële toelichting Programmaonderdeel 1.7 Begraafplaatsen en Crematoria (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Oorspronkelijke 2023 Begroting 2024

Najaars­nota 2024

Rekening 2024

Verschil Rekening Najaars­nota

Baten

9,2

9,0

9,5

9,7

0,2

Lasten

9,7

9,4

9,6

10,2

0,6

Saldo Baten en Lasten

-0,5

-0,4

0,0

-0,5

-0,4

Onttrekking

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Toevoeging

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal 1.7 Begraafplaatsen en Crematoria

-0,5

-0,4

0,0

-0,5

-0,4

Het programma­onderdeel heeft ten opzichte van de Najaarsnota 2024 een negatief resultaat van € 0,4 miljoen. Dit komt door hogere lasten van € 0,6 miljoen en hogere baten van € 0,2 miljoen. Het negatieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2024 komt vooral door: Baten De totale baten van € 9,7 miljoen zijn € 0,2 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten door toename van te verhalen kosten uit nalatenschappen van overledenen, waarvan de uitvaart door de gemeente is uitgevoerd (€ 0,3 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

We schakelen geen verbonden partijen in voor dit programma­onderdeel. Lasten De totale lasten van € 10,2 miljoen zijn € 0,6 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere lasten door toenemende exploitatielasten voor het onderhoud aan de monumentale gebouwen en installaties op De Nieuwe Ooster (€ 0,5 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Jaarverslag 2024

62

H.2.1

Reserves In dit programma­onderdeel zijn geen reserves opgenomen.

Risicobeheersing Actuele risico’s

Maatregelen

1. Bij de begraafplaatsen en crematoria is sprake van een aantal kwetsbare functies, zoals die van de ovenist. De bedrijfsvoering van de crematoria is volledig afhankelijk van enkele ovenisten. Bij uitval kan het crematieproces volledig stil komen te liggen.

• Door de functie van aula medewerker op De Nieuwe Ooster te wijzigen in allround medewerker worden de oven werkzaamheden straks verdeeld over het gehele team. Daarnaast vindt uitwisseling van personeel plaats tussen de locatie De Nieuwe Noorder en de Nieuwe Ooster. Hierdoor kan bij ziekte en piekbelasting extra achtervang gecreëerd worden.

2. Voorzieningen plaatsing van een elektrische oven.

2. De voorzieningen worden tijdig gerealiseerd, maar het leveren van stroom kan door de bestaande congestie een risico vormen.

3. Beschikbaarheid crematieovens.

3. Bij uitval van een oven vanwege onderhoud en/of calamiteiten moeten crematies elders ondergebracht worden. Bij het in productie nemen van de elektrische oven de bestaande gasoven in productie blijven houden.

Beleidskaders • De Nieuwe Ooster; Structuurplan 2005, geactualiseerd in 2016.

Jaarverslag 2024

63

H.2.2

2.2

Openbare Ruimte, Water, Groen en Vervoer

H.2.2

Samenvatting 2.2.1 Verkeer, Vervoer en Parkeren In 2024 heeft het college zich ingezet voor het verbeteren van de leefbaarheid zodat iedereen aangenaam kan verblijven in de stad en zich veilig kan verplaatsen. Hierbij werd het college wel geconfronteerd met de steeds beperktere fysieke ruimte en minder financiële middelen. We hebben parkeerplekken weggehaald om ruimte te maken voor voetgangers, fietsers en groen. We hebben onder andere gestuurd op uitstoot­vrije mobiliteit, duurzame en efficiënte bevoorrading en het verminderen van de snelheid van autoverkeer en e-bikes.

2.2.2 Openbaar Vervoer In 2024 waren in het openbaar vervoer (ov) grote personeelstekorten waardoor minder ritten van trams en bussen mogelijk waren. Ondanks dat is het aantal reizigers toegenomen met enkele procenten. Het college heeft € 7,5 miljoen geïnvesteerd in toegankelijkheid, verbetering van haltes en ov-initiatieven zoals gratis reizen voor kinderen en stadspashouders. De nieuwe ov-concessie (2025-2036) is voorbereid, en grote projecten zoals de verlenging van de IJ-tram en uitbreiding van het metroen busnet zijn voortgezet. De internationale treinverbindingen zijn behouden en we hebben ons ingespannen voor toegankelijk ov en vrijwilligersvervoer.

2.2.3 Afval en Reinigen Openbare Ruimte In 2024 werkte de gemeente samen met bewoners, onder­nemers en andere partners aan een schonere en afvalvrije stad. Dit gebeurde via gerichte reinigingsacties, efficiëntere afvalinzameling en het stimuleren van hergebruik. Per stadsdeel zijn afvalplannen uitgevoerd om overlast te verminderen en de inzameling te optimaliseren. Een burgerberaad leverde vijftien adviezen op, die door de gemeenteraad zijn aangenomen en in 2025 worden geïmplementeerd. Daarnaast zijn extra middelen ingezet om zwerfafval terug te dringen, onder andere via statiegeldinzameling. Hierbij lag de focus op probleemgebieden en intensievere reiniging in Zuidoost, Nieuw-West en Noord.

2.2.4 Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte In 2024 heeft Amsterdam zich ingezet voor het duurzaam beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Er zijn ongeveer 100 onderhoudsprojecten uitgevoerd aan verhardingen, 50 bruggen gerenoveerd of vervangen en de Westlandgrachtschutsluis Jaarverslag 2024

opgeknapt. Daarnaast zijn verlichtingselementen vervangen door LED en tunnels veiliger gemaakt. Ook zijn speelplekken vernieuwd en maatregelen genomen voor klimaatadaptatie, zoals vergroening en waterbeheer. Achterstallig onderhoud blijft een uitdaging, vooral bij civiele constructies en kademuren. Innovatieve herstelmethoden en duurzaamheidsinitiatieven dragen bij aan een toekomstbestendige stad.

2.2.5 Water In 2024 heeft Amsterdam het waterbeheer verbeterd door achterstallige bagger­ werkzaamheden aan te pakken, onderhoud aan ecologische oevers uit te voeren en de kwaliteit van waterassets beter in kaart te brengen. Officiële en veelgebruikte zwemplekken zijn geïnspecteerd en hersteld, maar het zwemstrand bij de Sloterplas blijft gesloten tot 2026 vanwege waterkwaliteitsproblemen. Het Marine terrein is in 2024 voorbereid om na jaren van monitoring in 2025 toegewezen te worden als officiële zwemplek.

2.2.6 Groen en Dierenwelzijn In 2024 heeft Amsterdam gewerkt aan het verbeteren van biodiversiteit, groenbeheer en dierenwelzijn. Het Plan Biodiversiteit fase I werd voorbereid om de ecologische waarde van de stad te vergroten. Het onderhoud aan parken, bomen en groen werd geïntensiveerd, mede door klimaatverandering en stormschade. Ook werden 365.000 m² plantvakken en gazons gerenoveerd en werd de bestrijding van de Japanse duizend­knoop voortgezet. In het Amsterdamse Bos is achterstallig onderhoud aangepakt. Daarnaast is vergroening gestimuleerd via geveltuinen, natuurdaken en groene straten. Op het gebied van voedseltransitie is het aandeel plantaardige voeding in Amsterdam toegenomen (52%-48%), en ARTIS startte een onderzoek naar een aardgasvrij warmtenet. Met de Agenda Dieren 2023‑2026 werd ingezet op beter welzijn van zowel gezelschapsdieren als wilde dieren.

2.2.7 Riool en Drinkwater In 2024 is de governance van Waternet herijkt. Er is besloten dat Amsterdam en waterschap Amstel, Gooi en Vecht hun taken als afzonderlijke organisaties uitvoeren en waar nodig samenwerken. Het programma Amsterdam Weerproof focust breder op klimaat­adaptatie met initiatieven zoals vergroening en waterbeheer. Duurzaamheid in de watercyclus wordt bevorderd door hergebruik van grondstoffen en aquathermie. 65

H.2.2

De rioleringsvervanging is een groeiende uitdaging waarvoor een nieuwe gezamenlijk aanpak is gestart. De riolering kan steeds beter grote hoeveelheden water aan. Voor drinkwater wordt gewerkt aan uitbreiding van productiecapaciteit, PFAS-reductie en netwerkverbeteringen om de drinkswatervoorziening toekomstbestendig te maken. Hiermee anticiperen we goed op de grotere vraag naar drinkwater in de toekomst.

Financiële toelichting Programma 2 Openbare Ruimte, Water, Groen en Vervoer (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Oorspronkelijke 2023 Begroting 2024

Najaarsnota 2024

Rekening 2024

Verschil Rekening Najaarsnota

Baten

613,0

611,0

637,2

645,3

8,1

Lasten

1.179,3

1.266,8

1.293,5

1.310,4

16,9

Saldo Baten en Lasten

-566,3

-655,8

-656,2

-665,0

-8,8

Onttrekking

234,3

154,9

213,7

212,6

-1,2

Toevoeging

454,2

137,4

156,3

161,3

5,0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

-219,9

17,6

57,4

51,3

-6,2

Totaal 2 Openbare Ruimte, Water, Groen en Vervoer

-786,2

-638,3

-598,8

-613,8

-15,0

Rekening Oorspronkelijke 2023 Begroting 2024

Najaarsnota 2024

Rekening 2024

Verschil Rekening Najaarsnota

209,0

286,2

77,1

Apparaatslasten (bedragen x € 1 miljoen)

Apparaatskosten

250,8

197,1

Het programma heeft ten opzichte van de Najaarsnota 2024 een negatief resultaat van € 15,0 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 8,1 miljoen, hogere lasten van € 16,9 miljoen en een negatief saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves van € 6,2 miljoen. Het negatieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2024 komt vooral door:

Jaarverslag 2024

Baten De totale baten van € 645,3 miljoen zijn € 8,1 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten door vooral bijdragen aan sneller gerealiseerde projecten zoals Reconstructie van Woustraat en Koninginneweg. Zie ook toelichting op de lasten (€ 6,3 miljoen). • Hogere baten door vooral een hogere aantal opbrekingen door nuts- en telecombedrijven en een toename van het aantal projecten in de stad. Zie ook toelichting op de lasten (€ 5,6 miljoen). • Hogere baten uit parkeren omdat een voorziening (Sociaal Plan Cition) voor de overgang naar een nieuwe dienstverlener vervalt. Daarnaast hebben een aantal contractuele verhogingen plaatsgevonden voor de abonnementen garageparken en zijn er meer betaalde parkeeracties in de parkeergarages door sturing op verminderen storingen en snellere oplostijden (€ 4,0 miljoen). • Hogere baten door definitieve afwikkeling van enkele ov-projecten. De gemeente heeft diverse projecten uitgevoerd voor een vooraf afgesproken bijdrage. Daar waar de projecten voor minder zijn uitgevoerd, zijn de resultaten behouden voor de gemeente. Dit was bijvoorbeeld het geval bij project IJtram ( € 1,8 miljoen) en het Tram Project ‘s Gravesande/Sarphati (€ 0,5 miljoen). Daarnaast heeft dit ook nog bij wat kleinere projecten gespeeld (€ 2,9 miljoen). • Lagere baten door een lagere bijdrage van derden aan de projecten Cruciale Mijl en Station Lelylaan.

Deels komen deze lagere baten door vertraging in de realisatie en deels omdat de baten en lasten als een investering worden verwerkt. Zie ook toelichting op de lasten (€ 14,4 miljoen). • Lagere baten drinkwater omdat de oninbaarheid voor met name onbekende drinkwaterklanten hoger is geraamd (€ 1,5 miljoen). Lasten De totale lasten van € 1.310,4 miljoen zijn € 16,9 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere lasten binnen het programma Stadsverbetering omdat projecten weinig vertraging kenden dankzij gunstige weersomstandigheden en daardoor al in 2024 zijn gerealiseerd (€ 24,8 miljoen). • Hogere lasten voor het onderhoud van onze verhardingen. Dit komt onder meer door het inlopen van achterstallig Planmatig Klein Onderhoud, projecten die over tijd naar voren zijn gehaald om uit te voeren en meer inzet voor Bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie. De dekking is vanuit de reserve programma Stadsbehoud (€ 10,4 miljoen). 66

H.2.2

• Hogere lasten voor projecten die sneller zijn gerealiseerd zoals Reconstructie Van Woustraat en Koninginneweg. Zie ook toelichting op de baten (€ 6,3 miljoen). • Hogere lasten door de toename van het aantal projecten in de stad, waardoor de inkoop van materialen is toegenomen. Daarnaast komen de hogere lasten door een hoger aantal opbrekingen door nuts- en telecombedrijven, onder andere grotere asfalt en sierbestrating opbrekingen. Zie ook toelichting op de baten (€ 5,4 miljoen). • Hogere lasten door stijging van tarieven van bestaande contracten van aannemers dagelijks onderhoud en door groei van het areaal dagelijks onderhoud groen (€ 2,2 miljoen). • Hogere lasten vanwege de doorontwikkeling van de ICT nautische keten (€ 1,3 miljoen). De dekking is vanuit de frictiekostenreserve. • Lagere lasten bij de projecten Cruciale Mijl en Station Lelylaan. De lagere lasten zijn gelijk aan de lagere baten uit bijdrage derden. Zie ook toelichting op de baten (€ 14,4 miljoen). • Lagere lasten voor drinkwater en riolering door vooral onderbezetting en minder overheadkosten van de Stichting Waternet (onder andere ICT en inzet personeel). Daarnaast zijn de lasten lager voor drinkwater omdat er minder ruw water is afgenomen en het tarief naar beneden is aangepast (€ 8,5 miljoen). • Lagere lasten voor parkeren (€ 3,2 miljoen).

Dit komt vooral door: − Doorschuif van terugbetaalde leges voor de blauwe zone en bepaalde schoonwerkzaamheden vanwege overgang naar andere uitvoerder naar 2025; − Lagere uitbetalingen aan dienstverlener voor handhaving fiscaal parkeren door vertraging bij start nieuwe leverancier parkeerhandhaving; − Lagere lasten voor beroepszaken, het wegslepen van fout geparkeerde auto’s en onderhoud en beheer parkeerautomaten; − Stopzetting van extra beveiliging op een aantal garagelocaties. • Lagere lasten op Groengelden binnen het programma Stadsverbetering en op Herplantfonds door vertraging bij projecten. Deze vertraging komt door open­ staande vacatures, langdurige en complexe inspraak-, besluitvorming- en aanbestedingstrajecten. Daarnaast komen de lagere lasten omdat de groenprojecten maar op twee momenten in het jaar worden uitgevoerd, in het vroege voorjaar en in het najaar (€ 2,1 miljoen). In de programmaonderdelen volgt een verdere toelichting van de afwijkingen op de baten, lasten en reserves.

Jaarverslag 2024

Investeringen per programma Een groot deel van de investeringen binnen het domein Openbare Ruimte en Mobiliteit heeft betrekking op jaarlijkse vervangingsprogramma’s, het verzorgen van de aansluitingen van nieuwe woningen en bedrijven op water en riolering en op voorzieningen voor de afvoer van afval. De volgende twaalf programma’s worden jaarlijks uitgevoerd: • Drinkwater en riolering • Bruggen en kades • Afval • IJveren • Wegen • Civiele constructies • Openbare verlichting • Verkeersregelinstallaties en verkeerssystemen • Tunnels • Groen • Wagenpark Stadswerken • Parkeersystemen In de paragraaf Investeringen is een toelichting opgenomen over de realisatie versus de raming.

Thema’s per programma Digitalisering Monitor Groen als dashboard met onder andere de hoeveelheid, inclusief boom kronen, en nabijheid van groen en ook de waarde van groen in relatie tot Sociaal Welzijn, Gezondheid, Klimaatadaptatie en Natuur. Met de Digitale Gracht beheren we een volledig geanonimiseerd monitoringssysteem op de Amsterdamse binnenwateren Democratisering De inrichting van de openbare ruimte en het groen wordt vaak in participatie ontwikkeld met de buurt en ook in co-creatie, bijvoorbeeld Het BrasaPark in Zuidoost. Medebeheer van het openbare groen is al jaren gebruikelijk in Amsterdam en wordt ook weer in 2024 voortgezet. Waar dit mogelijk en wenselijk is breiden we dit uit. De voorbereidingen voor het Burgerberaad Schone Stad zijn begonnen. In 2023 zijn de voorbereidingen voor het Burgerberaad Schone Stad begonnen. In het eerste half jaar van 2024 hebben 150 Amster­dammers zich in 6 bijeenkomsten gebogen over de vraag: Hoe maken en houden we Amsterdam beter schoon?

67

H.2.2

Duurzaamheid Het actieplan ‘Onze stad van Morgen’ geeft richting aan het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Amsterdam op de korte en de lange termijn. Om dit goed werkbaar te maken, onderscheiden we drie transities waarmee we de klimaatverandering tegengaan: Circulaire economie (1), Groene en gezonde stad (2) (inclusief klimaat­adaptatie) en de energietransitie (3). Voor de circulaire economie is momenteel het uitgangspunt hergebruik tenzij en verlenging van de levensduur. Voor een groene en gezonde stad is duurzaamheid een uitvoeringsonderdeel van de raamcontracten. Ook worden klimaat­ adaptieve ingrepen bij herinrichtingen door toevoegen groen of hemel­water­afvoer doorgevoerd. Voorbeelden van investeringen in de energietransitie zijn de verledding van openbare verlichting, vervanging wagenpark afvalinzameling, straat­reiniging en dagelijks onderhoud openbare ruimte, onderzoek naar rio-thermie, overstap naar duurzaam cremeren en vervangen van diesel veerponten op het IJ voor elektrische veren. Het ambitieniveau ten aanzien van de vervanging van het gemeentelijk wagenpark is en blijft hoog. Het realiseren van deze ambitie zal meer tijd vergen.

Kansengelijkheid Met de Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig werken aan de Openbare Ruimte (USTOR) werken we met een standaard werkwijze waarmee we balans behouden tussen het kosteneffectief in stand houden van de openbare ruimte enerzijds en anderzijds het doorvoeren van noodzakelijke verbeteringen op het gebied van verkeersveiligheid, toegankelijkheid en klimaatadaptatie. We hanteren hiermee een gelijk niveau in de gehele stad, die kwaliteit biedt aan al haar bewoners, bezoekers en onder­nemers. Hiermee worden gelijke kansen geboden voor een duurzame toekomst voor ons allemaal. Ook het wegwerken van achterstallig onderhoud geeft invulling aan de kansengelijkheid in de stad. Iedereen verdient waar ook in de stad een gelijkwaardige kwaliteit van de openbare ruimte. Bij de ontwikkelingen op het gebied van verkeer is de verlaging van de maximum snelheid naar 30 kilometer een bijdrage aan de verkeersveiligheid en de ambitie dat iedereen in de stad, van jong tot oud en met of zonder beperking, zich veilig kan verplaatsen. Gebiedsgericht werken Medebeheer van het openbare groen is al jaren gebruikelijk in Amsterdam en is ook in 2024 voortgezet. Aanpassingen in de openbare ruimte, onder andere verhardingen, riool, worden in interactie met de buurt gedaan.

Stadsdeelbestuurders worden nauw betrokken bij de totstandkoming van het bestedingsvoorstel van het budget Stadsverbetering, zodat de projecten zo goed mogelijk aansluiten bij de prioriteiten binnen de gebieden. Jaarverslag 2024

68

H.2.2

2.2.1 Verkeer, Vervoer en Parkeren Een verbonden stad voor iedereen, waar we aangenaam kunnen verblijven en verplaatsen. Naar verwachting zal de stad de komende jaren stevig doorgroeien. Terwijl de fysieke ruimte en de financiële middelen beperk zijn. Om voldoende ruimte voor verblijven, ontmoeten en verplaatsen te maken en te behouden zijn andere keuzes nodig. In 2024 zijn verschillende inspanningen gedaan die daaraan bijdragen, hieronder de belangrijkste. Wat hebben we bereikt (doelen) en wat hebben wij daarvoor gedaan (activiteiten)?

bepaalde wegen. De pilot van het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie met verplaatsbare flitspalen op 30 kilometer wegen in Amsterdam was succesvol.

Amsterdam maakt Ruimte Amsterdam maakt ruimte beschrijft hoe we de openbare ruimte in de groeiende stad toekomstbestendig willen maken. We willen dat doen op een ecologisch veilige en sociaal rechtvaardige manier, met oog voor alle huidige en toekomstige gebruikers van onze openbare ruimte. Keuzes maken is daarbij onvermijdelijk.

Verkeersveiligheid e-bikes en fatbikes In 2024 hebben we extra ingezet op de lancering van de e-bike campagne. Aanvullend op de landelijke campagnemiddelen hebben we de campagne extra zichtbaar gemaakt in Amsterdam, vooral op plaatsen waar de doelgroep jongeren zich bevinden, zoals bij middelbare scholen en op online platforms.

We hebben het afgelopen jaar gesprekken gevoerd met bewoners, onder­nemers, bezoekers, ervaringsdeskundigen, kunstenaars en experts over hoe en waar we ruimte voor moeten maken. Dit deden we via buurttours met bewoners en onder­nemers, thematafels met professionals over onderwerpen zoals logistiek, zorg, bezoekers­ economie en woon-werkverkeer, ontwerpsessies met kinderen, technische sessies met politici en stadsbrede bijeenkomsten.

Parkeermaatregelen In 2024 voerden we verschillende parkeermaatregelen door die bijdragen aan meer ruimte voor voetgangers, fiets en verblijfsruimte. Zo is in 2024 betaald parkeren uitgebreid in Zuidoost, Nieuw-Sloten, Osdorp en De Aker. In totaal zijn hiermee circa 32.500 parkeerplaatsen toegevoegd. Een belangrijke mijlpaal is de opening van parkeergarage Marnix. Deze garage is beschikbaar voor bezoekers en voor vergunninghouders uit de omliggende buurten. Deze garage speelt een belangrijke rol in de autoluwe ambities van het westelijke centrumgebied.

In 2024 is geïnvesteerd in nieuwe plekken waar Amster­dammers kunnen spelen, bewegen en ontspannen. Voorbeelden van projecten die in 2024 zijn gerealiseerd zijn: de nieuwe inrichting van het Sumatraplantsoen met meer ruimte voor sport en spel en verblijven. De rotonde Mosplein waarmee de verkeersveiligheid is verbeterd en groen is toegevoegd en de herinrichting van de Weesperzijde. Maximumsnelheid van 50 naar 30 kilometer per uur Het college heeft gewerkt aan de verbetering van de verkeersveiligheid door de maximumsnelheid op meer dan 80 procent van de wegen te verlagen naar 30 km/uur. Er is ingezet op communicatie, campagnes, handhaving en voertuigtechnieken. Ook hebben we infrastructurele aanpassingen gedaan zoals de speciale 30-markeringen op

Jaarverslag 2024

Eind 2024 heeft de gemeenteraad besloten om de ‘schoner parkeren regeling’ aan te scherpen. Een parkeervergunning wordt alleen nog verleend voor voertuigen met emissieklasse Euro 4 of hoger (benzine -ethanol, -alcohol, -E85 CNG en LPG-voertuigen) en Euro 5 en hoger (diesel). Voor dieselvoertuigen worden de eisen hiermee gelijk aan de toelatingseisen van de milieuzone. Tenslotte is de Parkeerverordening samengevoegd met de Verordening Parkeer­ belastingen en vereenvoudigd. Hierdoor is de parkeerregelgeving beter leesbaar en toegankelijker voor iedereen die geïnteresseerd is in de geldende regelgeving.

69

H.2.2

Groeiende stad In 2024 is de actualisatie van het Mobiliteitsplan Nieuw-West afgerond. In dit plan wordt, net als in de mobiliteitsplannen van Zuidoost en Noord, expliciet aandacht besteed aan de sociale opgaven in het gebied. Hiervoor vindt nauwe afstemming plaatst met de stadsdelen en met de teams die uitvoering geven aan de masterplannen. Voor Zeeburgereiland/IJburg is de actualisatie van het mobiliteitsplan in 2024 voorbereid. In oktober 2024 zijn de voorkeursbesluiten genomen voor de drie grote projecten uit het mobiliteitsplan. Het betreft de Cruciale Mijl, De Verbinding Zeeburgereiland en de tramstalling, deze projecten zijn van groot belang voor de gebiedsontwikkeling. De komende tijd is er echter geen zicht op middelen om deze plannen te realiseren. Doel 2.1.1 De openbare ruimte van Amsterdam is een plek waar bewoners en bezoekers prettig, veilig en gezond kunnen verblijven en verplaatsen. Indicatoren doel 1

WiA onderzoek; gemiddelde rapportcijfer leefbaarheid buurt

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

7,5 (2023)

7,5

n.v.t.

n.v.t. wordt om de twee jaar gemeten

Doel 2.1.1 In 2024 hebben we gewerkt aan het maken van meer ruimte voor voetgangers, fietsers en verblijven. Onder andere door het opheffen van autoparkeerplekken en de ruimte te gebruiken voor voetgangers, fietsers en verblijven.

Jaarverslag 2024

Activiteit 2.1.1.1 We beperken het ruimtebeslag van de auto, zowel rijdend als geparkeerd. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

1

Opgeheven parkeerplaatsen

2020-2025: 5.000-7.000 parkeer­ plaatsen

1.647

1.000

1.500

2

Aantal gereden autokilometers in Amsterdam.

4.463.000 km (2018)

4.500.000

4.800.000

4.550.000

Activiteit 2.1.1.1 1: In 2024 zijn ongeveer 1500 parkeervakken herbestemd voor andere doeleinden zoals: een herinrichting met bijvoorbeeld speelplekken, fietsparkeren, groen, maatregelen om kademuren te ontlasten, en afvalcontainers. 2: In 2024 is het aantal gereden km’s met 50.000 gegroeid. Dit is in lijn met de meer­ jarige ontwikkeling van het autoverkeer als gevolg van de groei van de stad en de toename van bezoekers waaronder ook toerisme. Activiteit 2.1.1.2 We maken meer ruimte voor fietsers, voetgangers en verblijfsruimte. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

1

Tevredenheid over fietsparkeren (wordt 2-jaarlijks gemeten)

6,0 (2022)

7,2

7,0

n.v.t. (2 jaarlijkse gemeten)

2

Tevredenheid over fietsrit (wordt 2-jaarlijks gemeten)

6,7 (2022)

7,3

7,0

n.v.t.

70

H.2.2

Activiteit 2.1.1.2 In 2024 hebben we op diverse plekken in de stad gewerkt aan het verbeteren van de fietsinfrastructuur. Zo is er een start gemaakt met de uitvoering van de fietsroute tussen Amsterdam en Amstelveen Sportas. Voorbeelden van opgeleverde resultaten in 2024 zijn: • TT Vasumweg, lengte van twee kilometer fietsstroken. • Panamalaan, tweezijdig fietspad. • Pablo Nerudalaan: fietsstroken op busbaan. • Kruising Stadhouderskade en Nicolaas Berchemstraat, Fiets en voetgangersoversteek en extra fietsparkeerplekken. In het eerste kwartaal van 2024 is de parkeercapaciteit bij metrostation Noorderpark uitgebreid met circa 90 plekken en zijn we verdergegaan met het ontwerp van een fietsparkeerplatform voor circa 700 plekken.

We beperken het aantal Crowd Control situaties (politie inzet) als gevolg van drukte bij geplande activiteiten/evenementen en te voorspellen drukte

Indicatoren doel 1

Dodelijk slachtoffers verkeers­on­ge­ vallen (ambitie 0 in 2050, streef­getal halvering in 2030 t.o.v. 2010)

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

15 (2022)

14

<15

18

Activiteit 2.1.2.1

Indicatoren activiteit

We zorgen voor een veilige doorstroming van voetgangers op drukke verblijfsplekken en momenten en rond evenementen in de openbare ruimte.

1

Bewoners en bezoekers kunnen zich verplaatsen van, naar en binnen Amsterdam.

We werken aan een verkeersveilige en rustige stad waarin je onbezorgd van A naar B kunt bewegen.

Activiteit 2.1.1.3

Indicatoren doel

Doel 2.1.2

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

2 (2023)

2

0

0

Activiteit 2.1.1.3 De gemeente is bij evenementen verantwoordelijk voor het Crowd Management in de Openbare Ruimte. Hierbij wordt samengewerkt met de politie als er risico's zijn op dat de situatie escaleert tot een openbare-ordeprobleem. 2024 was een druk jaar, naast de vele evenementen was er veel inzet nodig bij de vele demonstraties rond thema’s als klimaat en de oorlog in het Midden-Oosten. Veel inzet ging naar drukke gebieden als het Wallengebied, het winkelhart inclusief de stadshartfile en het ArenApoort gebied.

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

1

Ernstig gewonden verkeersongevallen (ambitie 0 in 2050, streefgetal halvering in 2030 t.o.v. 2010)

1.150 (2022)

1.150 (betreft data over 2022)

1.000

1.256 (betreft data over 2023)

2

Beleving ervaren verkeersveiligheid

7,1 (2023)

7.1

7,0

Niet onder­ zocht in 2024, dit wordt niet jaar­lijks gemeten.

Activiteit 2.1.2.1 Deze toename kan mogelijk verklaard worden door de toenemende drukte in de stad en de opkomst van de e-bike. Ook landelijk zien we een stijging van het aantal verkeersongevallen en in verschillende andere steden. De ontwikkeling van het aantal ernstig gewonden vinden we zorgelijk, daarom gaan we onverminderd door met onze inzet op verkeerveiligheid. We hebben gewerkt aan de verbetering van de verkeersveiligheid. Bijvoorbeeld door de herinrichting van de rotonde Mosplein in Amsterdam Noord en de herinrichting van de Weesperzijde. In 2023 is uitgebreid onderzocht hoe de beleving wordt ervaren van de verkeersveiligheid en daarom is dat in 2024 niet gedaan. Daarnaast zijn er op 28 locaties in de stad kleine infrastructurele aanpassingen gedaan, en 18 blackspots aangepakt. Op 17 kruispunten zijn maatregelen genomen tegen dode hoek ongevallen.

Jaarverslag 2024

71

H.2.2

Oranje Loper Het programma Oranje Loper vernieuwt de Nieuwezijds Voorburgwal en de bruggen en straten van de Raadhuisstraat tot aan Mercatorplein. De herinrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal is in 2024 afgerond. Voor het deel RaadhuisstraatMercatorplein heeft de gemeenteraad in april 2024 een nieuw Uitvoerings- en kredietbesluit genomen, met daarin een minder ingrijpende aanpak van de bruggen en de straten. Dit vanwege de combinatie van nieuwe bruggenkennis, nieuw beleid en gestegen kosten. In 2024 zijn de aannemers voor het werk gecontracteerd.

Bij 20 scholen is de schoolomgeving veiliger gemaakt door middel van kleine infrastructurele maatregelen. En bij 6 scholen is in 2024 een pilot gestart met een schoolstraat. Vier van deze schoolstraten zijn definitief gemaakt. De landelijke campagne ’t kan hard is gelanceerd waarin we wijzen op de risico’s die je loopt als je op een opgevoerde e-bike of fatbike rijdt. Activiteit 2.1.2.2 We voeren regie op het gebruik van het mobiliteitsnetwerk van de stad. Indicatoren doel 1

Geen indicator beschikbaar

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

-

-

-

-

Activiteit 2.1.2.2 Het mobiliteitsnetwerk is van groot belang voor de bereikbaarheid van de stad. Op diverse storingen aan en incidenten in de diverse tunnels kon adequaat en veilig worden gereageerd door de continue bewaking en bediening van de tunnels. In 2024 vonden op diverse plekken in en rond de stad werkzaamheden plaats. Dit had veel impact op bewoners en onder­nemers. Regionaal is met name veel afstemming geweest over grote projecten in en rond Amsterdam. Deze afstemming doen we om overlast tot een minimum te beperken. Hieronder vallen diverse afsluitingen van onder anderen de A10 zuid en de A10 oost in verband met werkzaamheden van Rijks­ waterstaat. Daarnaast waren er werkzaamheden aan het spoor met afsluitingen van de Ooster­toegang bij het centraal station tot gevolg. De samenwerking was zowel operationeel over de werkzaamheden van 2024, als voorbereidend op de jaren 2025 en verder. Omdat we in 2025 veel hinder verwachten als gevolg van werkzaamheden zijn we in 2024 binnen het samenwerkingsverband Amsterdam Bereikbaar gestart met het voorbereiden van beheersmaatregelen zoals extra inzetten op mobiliteitsmaatregelen, gedragsverandering en communicatie.

Jaarverslag 2024

In mei 2024 is gestart met het verleggen van kabels en leidingen op de Admiraal de Ruijterweg, de De Clercqstraat en kruispunt Marnixstraat/Rozengracht. Hier werken we onder meer aan: de verbetering van de verkeersveiligheid, de aanleg van fietsstraten en een vrijliggende trambaan, renovaties van de bruggen en het vernieuwen van het versleten spoor. We zijn ons ervan bewust dat dit grote impact heeft op de omgeving. In september 2024 is op dit traject volgens planning de tram buiten gebruik genomen. Activiteit 2.1.2.3 We verbeteren de luchtkwaliteit en verminderen de CO2 uitstoot door in te zetten op uitstootvrije mobiliteit. Indicatoren doel

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

1

Aantal toetspunten en straten waar niet wordt voldaan aan EUgrenswaarde stikstofdioxide (NO2, 40 μg/m3)

33% (2022)

0%

0%

0%

2

Percentage van de toetspunten waar niet wordt voldaan aan de WHOadvieswaarde voor fijnstof (PM 2,5)

37% (zichtjaar 2021)

9,2% (zichtjaar 2022)

25% (zichtjaar 2023)

0% (zichtjaar 2023)

Activiteit 2.1.2.3 Indicator 1: Rapportage loopt altijd 1 jaar achter. 0 procent overschrijding op toetspunten van de EU-grenswaarde stikfstofdioxide NO2 in Amsterdam in zichtjaar 2023. In 2024 is de EU-grenswaarde aangescherpt per 2030 (40 naar 20 μg/m3). Indicator 2: Rapportage loopt altijd 1 jaar achter. 100% van toetspunten in zichtjaar 2023 voldoet aan de WHO-advieswaarde voor fijnstof PM2,5 uit 2005 in Amsterdam. Vastgesteld door RIVM in Monitoring MLK 2024. In zichtjaar 2023 was sprake van gunstige meteorologische omstandigheden voor luchtkwaliteit.

72

H.2.2

Het gaat goed met de luchtkwaliteit in Amsterdam, in 2023 voldeden we voor het eerst aan de WHO advieswaarde voor fijnstof. In 2024 is uitvoering gegeven aan de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023‑2026: • Vastgestelde verkeersbesluiten en ontheffingenbeleid voor: uitstootvrije zone stadslogistiek, aanscherping milieuzone dieselpersonen- en bestelauto's en uitstootvrije zone brom- en snorfietsen. • Het concept beleidskader uitstootvrije zone pleziervaart is vrijgegeven voor inspraak door belanghebbenden. • Het beleidskader houtstook is vrijgegeven voor inspraak door belanghebbenden. • De aanscherping van de schoner parkeren-regeling, met nota van beantwoording is goedgekeurd door de raad. • De afspraken uit het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) zijn uitgewerkt in een inkoopaanpak, als onderdeel van de Uitvoeringsagenda Schone Mobiele Werktuigen. • Het publieke laadnetwerk is uitgebreid naar 8.400 laadpunten (oktober 2024). Hiervan wordt 10 procent netbewust aangestuurd (variabele laadsnelheid op basis van de ruimte op het elektriciteitsnet).

Doel 2.1.3 Amsterdam is op een veilige en duurzame manier bereikbaar voor commercieel vervoer. Indicatoren doel 1

Indicatoren doel

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

1

Aantal gemeentelijke garages met led-verlichting

24 (2022)

26

28

37

2

Aantal garages voorzien van laadpalen. In 2026 zijn alle garages in eigendom voorzien van laadpalen

21 (2022)

23

29

26

Activiteit 2.1.2.4 We hebben de gemeentelijke parkeergarages verduurzaamd. • 31 parkeergarages en 6 fietsenstallingen zijn voorzien van Led-verlichting vanuit realisatie of revitalisatie. Dit zijn meer garages dan we in de begroting voorzien hadden. • 24 parkeergarages in eigendom of huur en 2 terreinen zijn voorzien van in totaal 450 aansluitpunten voor elektrisch vervoer. Door een vol netwerk hebben we op minder locaties oplaadpunten kunnen creëren dan gepland. Jaarverslag 2024

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

-

-

-

-

Activiteit 2.1.3.1 We stimuleren schoon, licht, verkeersveilig en efficiënt (goederen)vervoer door bundeling van goederen (logistieke hubs), intensiever gebruik van water en specifieke aandacht voor gebieden in de stad waar de (logistieke) druk hoog is. Indicatoren doel

Peilwaarde (peiljaar)

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

1

Verminderen aandeel zware voer­tuigen (maximum massa boven de 30 ton) ten opzichte van alle bestel- en vrachtwagens in de ZZV per jaar binnen de S100.

0,80% 0,74% 0,71% (2022); (de waarde is (de waarde is de waarde is bijgesteld bijgesteld bijgesteld van 0,65%) van 0,71%)

0,80%

2

Stijging van de gemiddelde beladingsgraad van bestel- en vrachtauto's in de hele stad

Activiteit 2.1.2.4 We maken parkeren van auto en fiets duurzaam en kosteneffectief mogelijk.

Zie indicatoren onder activiteit 2.1.3.1 / 2.1.3.2

Peilwaarde (peiljaar)

8% (2022)

Jaarverslag 2023

n.v.t.

n.v.t.

Geen betrouw­bare data beschik­baar

Activiteit 2.1.3.1 Commercieel vervoer zoals Taxi, Touringcar en Logistiek dragen bij aan de bereik­ baarheid en toegankelijkheid van bestemmingen en voorzieningen en de bevoorrading van de stad. Tegelijkertijd heeft commercieel vervoer effect op de leefbaarheid, veiligheid en de bruggen en de kademuren in de stad. De opgave is om daar een goede balans in te vinden. Touringcar In 2024 is het verkeersbesluit ingegaan waarmee touringcars zwaarder dan 7,5 ton grotendeels geweerd worden binnen de S100. Om touringcars te faciliteren hebben we in 2024 actief gezocht naar geschikte locaties, buiten het stadscentrum en aan de

73

H.2.2

rand van de stad. In 2024 zijn diverse overstaplocaties gerealiseerd en in gebruik genomen langs de A10.

Activiteit 2.1.3.2 We werken aan een betrouwbaar en milieuvriendelijk taxivervoer.

Het aandeel zware voertuigen (maximum massa boven de 30 ton) ten opzichte van alle bestel- en vrachtwagens in de zone zwaar verkeer is toegenomen. Dit komt omdat het aantal bestelauto’s is afgenomen, terwijl het aantal vrachtauto’s boven de 30 ton die vooral voor bouwwerkzaamheden gebruikt worden min of meer stabiel is gebleven. De afname van logistiek verkeer is een trend die ook voorkomt op provinciaal, nationaal en Europees niveau. Volgens het CBS worden er nationaal vooral minder bouwmaterialen vervoerd. Als gevolg van vermindering van bouwprojecten door onder andere oplopende rente en hogere materiaalkosten. Logistiek In 2024 hebben we gewerkt aan schoner, lichter, verkeersveiliger en efficiëntere stedelijke logistiek. Belangrijkste resultaten zijn: • De bereikbaarheidskaart hebben we in samenwerking met de sector verder doorontwikkeld. • In samenwerking met biz’en, dat zijn bedrijven investeringszone: een afgebakend gebied waarbinnen onder­nemers en/of de eigenaren samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving, hebben we een pilot gestart om het gebruik van hubs te stimuleren. • We hebben gewerkt aan de invulling van de logistieke hub op de Appeltjesmarkt. • We hebben een handreiking venstertijden opgesteld en verspreid over de stadsdelen. Met het doel meer uniformiteit in onderbouwing en type venstertijden.

Indicatoren doel

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

12,1% (2020)

21%

23%

25%

1

Percentage uitstootvrije taxi’s

2

Aantal gemeten unieke taxivoertuigen rond de S100 tijdens de weekendnachten

-

-

-

Zie toelichting

3

Aandeel ontheffinghouders taxi t.o.v. aantal gemeten unieke taxivoertuigen

-

-

-

Zie toelichting

Activiteit 2.1.3.2 In 2024 hebben we 48 extra taxiplekken gerealiseerd op 7 verschillende locaties in de stad. Deze maatregelen dragen bij aan de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de stad. Het beleid rondom taxi wordt herijkt in 2025, inclusief nieuwe indicatoren. De indicatoren zoals hierboven beschreven kunnen niet gemeten worden omdat er nog geen ontheffingen zijn.

Verbonden Partijen Vervoerregio Amsterdam (VRA) De Vervoerregio Amsterdam is een samenwerkingsverband van 15 gemeenten rond verkeer en openbaar vervoer. De belangrijkste taken zijn het opdrachtgeverschap van het openbaar vervoer en het verstrekken van subsidies voor infrastructuur. Dit laatste gebeurt via de Investeringsagenda Mobiliteit. De Vervoerregio is ook een partner in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De Vervoerregio wordt volledig bekostigd uit een Rijks­bijdrage (Brede Doeluitkering). De regioraad stelt de begroting vast. De gemeente­ raden van de deelnemende gemeenten kunnen een zienswijze daarover afgeven. Servicehuis Parkeer en Verblijfsrechten (SHPV) Voor het handhaven van het betaald parkeren gebruiken we het Nationaal Parkeer­ Register (NPR) van de coöperatie Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten (SHPV). Het SHPV beheert namens aangesloten gemeenten het register. Zo kunnen we op dezelfde landelijke digitale manier parkeren registreren en raadplegen voor (digitale) hand­ having. Als parkeergarages in eigendom van ons en onderdeel van een gebouwen­ complex zijn, dan zijn wij verplicht lid van de Vereniging van Eigenaren (VvE).

Jaarverslag 2024

74

H.2.2

Financiële toelichting Programmaonderdeel 2.1 Verkeer, Vervoer en Parkeren (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Oorspronkelijke 2023 Begroting 2024

Najaarsnota 2024

Rekening 2024

Verschil Rekening Najaarsnota

Baten

68,1

56,6

59,5

72,8

13,3

Lasten

226,9

238,4

217,8

246,9

29,1

Saldo Baten en Lasten

-158,8

-181,7

-158,3

-174,0

-15,8

Onttrekking

91,1

14,0

19,6

13,6

-6,0

Toevoeging

423,7

132,5

139,1

132,1

-7,0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

-332,6

-118,5

-119,5

-118,5

1,0

Totaal 2.1 Verkeer, Vervoer en Parkeren

-491,4

-300,2

-277,8

-292,5

-14,7

Het programma­onderdeel heeft ten opzichte van de Najaarsnota 2024 een negatief resultaat van € 14,7 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 13,3 miljoen, hogere lasten van € 29,1 miljoen en een hoger saldo van onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves van € 1,0 miljoen. Het negatieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2024 komt vooral door: Baten De totale baten van € 72,8 miljoen zijn € 13,3 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten door bijdragen aan projecten die sneller worden gerealiseerd zoals de reconstructie van Woustraat en Koninginneweg. Zie ook toelichting op de lasten (€ 6,3 miljoen). • Hogere baten omdat een voorziening voor de overgang naar een nieuwe dienstverlener parkeren vervalt. Ook is het aantal betaalde parkeeracties in de parkeergarages hoger dan verwacht door sturing op verminderen storingen en snellere oplostijden. Daarnaast hebben er een aantal contractuele verhogingen plaats gevonden voor de abonnementen garage parkeren (€ 4,0 miljoen). • Hogere baten door bijdragen van derden: − Gedeclareerde Rijksgelden voor Digitale Regie Openbare Ruimte en deelname van 2 nieuwe partners aan de activiteit Amsterdam Bereikbaar (€ 1,0 miljoen).

Jaarverslag 2024

− Bijdragen van de Vervoersregio Amsterdam VRA en Liander voor de asset verhardingen (€ 0,4 miljoen). − Ontvangen subsidies voor project Regionaal bereikbaarheidsprogramma, Mokumflex en project Digitale bereikbaarheidskaart (€ 0,3 miljoen). • Hogere baten door niet begrote subsidies vanuit diverse europese organisaties. De subsidies zijn voor verschillende innovatieve digitale projecten in de openbare ruimte (€ 0,1 miljoen). • Hogere baten door ontvangen leges voor de milieuzone. Amsterdam heft de leges namens de G4-gemeenten omdat een centraal loket nog ontbreekt (€ 0,4 miljoen). • Hogere baten door het uitvoeren van luchtmetingen in Groningen en Haarlem om de luchtkwaliteit in de gaten te houden. Hierbij gaat het om het aanschaffen, installeren en onderhouden van luchtmeetapparatuur en analyses. De metingen zijn verricht in opdracht van de provincies omdat er bezorgdheid is bij de lokale bevolking over het verontreinigen van de lucht door uitstoot van industriële bedrijven. Zie ook toelichting op de lasten (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen. Lasten De totale lasten van € 246,9 miljoen zijn € 29,1 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere lasten door het programma Stadsverbetering.

In 2024 is zijn veel van de projecten tot uitvoering gekomen en waren de weersomstandigheden erg goed (weinig regen, geen vorst), waardoor projecten weinig vertraging kenden. Het gevolg is dat er meer werk is uitgevoerd in 2024 dan verwacht, waardoor in dit programmaonderdeel meer is uitgegeven dan begroot. Er is rekening gehouden met een overprogrammering van 15% omdat projecten door verschillende redenen kunnen uitlopen. Bij de Begroting 2025 is via een kasschuif budget doorgeschoven van 2024 naar latere jaren (€ 24,0 miljoen), omdat toen de inschatting was dat de bestedingen later in de tijd zouden plaatsvinden. Bij de Najaarsnota 2024 is het budget nogmaals neerwaarts bijgesteld met € 9 miljoen. Hierbij is onvoldoende rekening gehouden met het effect van de overprogrammering. Onder- of overbestedingen ten opzichte van het bestedingsplan worden verrekend met het daaropvolgende jaar of volgende jaren (€ 24,8 miljoen). • Hogere lasten gedekt uit hogere baten door bijdragen voor projecten die sneller worden gerealiseerd zoals Reconstructie van Woustraat en Koninginneweg. Zie ook toelichting op de baten (€ 6,3 miljoen).

75

H.2.2

• Hogere lasten door het verbeteren van de luchtkwaliteit in de stad omdat we vanuit gemeente Amsterdam het Centraal Loket hebben opgericht in samenwerking met de G4-gemeenten (€ 1,4 miljoen). • Hogere lasten omdat er verdere stappen aan de digitale transformatie zijn gezet via Opgave gebruik openbare ruimte (€ 1,2 miljoen). • Hogere lasten door campagnekosten voor de specifieke uitkeringen V2G Slimme Laadpleinen, Houtstook en Personenauto’s en motoren (€ 0,4 miljoen). • Hogere lasten door het uitvoeren van luchtmetingen in Groningen en Haarlem om de luchtkwaliteit in de gaten te houden. Hierbij gaat het om het aanschaffen, installeren en onderhouden van luchtmeetapparatuur en analyses. De metingen zijn verricht in opdracht van de provincies omdat er bezorgdheid is bij de lokale bevolking over het verontreinigen van de lucht door uitstoot van industriële bedrijven. De kosten worden betaald door Groningen en Haarlem, zie ook toelichting op de baten (€ 0,2 miljoen). • Hogere lasten door extra inzet van personeel, waarbij dekking zoveel mogelijk komt vanuit subsidies. Betreft inzet van medewerkers voor het ontwikkelen van slimme digitale toepassingen, die leiden tot een dynamisch gebruik en het managen van openbare ruimtes op de grond en in de lucht. Hiervoor zijn ook subsidies ontvangen, toegelicht bij de baten (€ 0,2 miljoen).

• Lagere lasten met betrekking tot parkeren (€ 2,6 miljoen). Dit heeft een aantal oorzaken waarvan de voornaamste zijn: − Terugbetaling van leges voor de blauwe zone hebben we doorgeschoven naar 2025. De invoer van betaald parkeren in Zuidoost heeft eind 2024 plaats gevonden, waarbij de terugbetaling van de leges blauwe zone in het 1e kwartaal 2025 heeft plaatsgevonden. − Lagere uitbetaling aan de dienstverlener voor de handhaving van het fiscaal parkeren op basis van contractuele afspraken. − Lagere kosten dan gebudgetteerd voor het wegslepen van fout geparkeerde auto’s en beroepszaken. − Bepaalde schoonmaakwerkzaamheden door overgang naar andere uitvoerder zijn doorgeschoven naar 2025 en de extra beveiliging op een aantal garagelocaties is stop gezet, vanwege bezuinigingsmaatregelen. − Lagere lasten onderhoud en beheer vanwege het doorschuiven van het onderhoud parkeerautomaten naar 2025. − Een combinatie van hoger onderhoud van de gebouwen en lagere onroerendzaakbelasting en omzetafhankelijke huur. • Lagere lasten door iets minder animo voor de subsidie­regeling Duurzame Amsterdamse Vervoersmiddelen dan verwacht. Daarnaast betreft het meerjarige Jaarverslag 2024

subsidies, die ook in 2025 worden voortgezet totdat het subsidieplafond is bereikt (€ 1,4 miljoen). • Lagere lasten door een tekort aan capaciteit en door langere voorbereidingstijd van projecten. Deze projecten lopen door en worden uitgevoerd in 2025. Het gaat hier onder ander om de herinrichting van Meeuwenlaan, Plejadenplein en Winkelcentrum Gein als ook om het project vergroening Venserpolder en sportstrook (€ 1,0 miljoen). • Lagere lasten door krapte op de arbeidsmarkt voor juristen, voornamelijk bestuurs­ recht. Hierdoor zijn meerdere moeilijk in te vullen vacatures gedurende het jaar reden geweest voor de onderbesteding (€ 0,8 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen. Onttrekkingen reserves De onttrekkingen aan de reserves zijn € 6,0 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere onttrekking aan de reserve coalitiemiddelen. Dit komt omdat er minder animo in 2024 is geweest voor de subsidies personenauto’s en bestelauto’s die in het leven zijn geroepen om de uitstootvrije mobiliteit te kunnen stimuleren (€ 1,0 miljoen). • Lagere onttrekking aan de reserve duurzaam energiefonds. De begrote onttrekking aan deze reserve is ter dekking van de lasten voor uitvoering van het klimaatakkoord. Hiervoor is ook subsidie ontvangen waardoor we de reserve niet hebben hoeven aanspreken.

De subsidie die we ontvingen werd bij beschikking van oktober 2024 substantieel verhoogd. De bestedingen waren gelijk aan budget (€ 0,6 miljoen). • Lagere onttrekking aan de reserve Kwaliteitsimpuls Groen met betrekking tot de Herinrichting Noorderpark. Dit is voornamelijk het gevolg van de onderhandelingen met de aannemer over de werkzaamheden aan de entree Buiksloot (€ 0,4 miljoen). • Lagere onttrekking reserve Plan Openbare Ruimte (POR) zuidelijke IJ-oever. De afwijking wordt veroorzaakt door de bijdrage van Programma Autoluw voor de Leefbaarheidsmaatregelen en een bijdrage van de Vervoerregio. Hierdoor hoeven we de reserve niet aan te spreken, en blijven de middelen beschikbaar voor de herinrichting van de Prins Hendrikkade Oost (€ 0,5 miljoen). • Lagere onttrekking aan de reserve Leidseplein door een latere start van de werkzaamheden omdat met name de waterkwaliteitsmaatregelen, niet binnen de huidige planning kunnen worden uitgevoerd. Daarnaast is er minder onttrokken doordat vooraf ingecalculeerde risico’s niet zijn opgetreden en de VRA een hogere 76

H.2.2

bijdrage heeft geleverd. De onttrekking is geboekt onder programma­onderdeel 2.4 (€ 4,5 miljoen). • Lagere onttrekking Incidentele bijdrage Schaalsprong door vertraging in de voorbereiding van doortrekken Noordzuidlijn naar Haarlemmermeer en de voorbereiding van het doortrekken van de metroverbinding van het centraal station naar station Sloterdijk. De interne begeleidings- en opdrachtgeverskosten zijn lager uitgevallen dan geraamd. De belangrijkste oorzaken zijn een (tijdelijke) lagere personeelsbezetting en minder benodigde reviews in de opstartfase van de studie ov verbinding Sloterdijk – Amsterdam Centrum (€ 0,2 miljoen). • Lagere onttrekking aan de reserve Sprong over het IJ. Dit komt door een verschuiving waarbij een andere dekkingsbron is gebruikt (€ 1,5 miljoen). • Hogere onttrekking Financiering Reserve activa maatschappelijk nut. (2,6 miljoen). In programma­onderdeel 2.1 bedraagt de hogere onttrekking € 2,7 miljoen, in programma-onderdeel 2.4 bedraagt de lagere onttrekking € 1,7 miljoen. Het saldo van € 1,0 miljoen wordt veroorzaakt door: • Vrijval van gereserveerde kapitaallasten door dekking bijdrage derden aan de investering Kabelweg-Contactweg bijdragen derden verantwoord.( € 0,7 miljoen)

Risicobeheersing Actuele risico’s

Maatregelen

1. Stapeling van ambities en maatregelen, zero emissiezone, mitigerende maatregelen, aankondiging lussenstructuur in de omgevingsvisie levert onrust op bij logistieke sector (en ook taxi, en touringcar overigens). Duidelijkheid over regels en voorgenomen beleid is van belang voor de transitie naar schoon, licht, verkeersveilig en efficiënte logistiek. Er moeten namelijk flinke investeringen gedaan worden in zero emissie voer- en vaartuigen.

• Integraal communiceren over ontwikkeling van regels en beleid, de markt betrekken bij nieuwe beleidsontwikkeling en maatregelen.

Vervallen risico’s

Maatregelen

1. Voor de IJ-tunnel is een renovatie nodig, waarvoor geen middelen beschikbaar zijn gesteld en daarmee door uitstel een verhoogde kans bestaat voor onverwachte sluiting met als gevolg verkeersopstoppingen, veiligheid en economische impact.

• Bij de begroting 2025 zijn er middelen vrijgemaakt voor de renovatie.

Er is niet tijdig met afschrijven gestart op een investeringsproject nadat het technisch gereed is gekomen (Betondorp) ( € 0,3 miljoen). Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen. Toevoegingen reserves De toevoegingen aan de reserves zijn lager € 7,0 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere toevoeging van aan de financiering reserve omdat investeringsprojecten langzamer gaan dan verwacht (€ 6,1 miljoen). • Lagere toevoeging aan de reserve duurzaam energiefonds. Deze valt weg tegen een lagere onttrekking voor hetzelfde bedrag (€ 0,6 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen (€ 0,3 miljoen).

Jaarverslag 2024

77

H.2.2

Beleidskaders • Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets 2024 • Koersdocument Amsterdam maakt Ruimte (2023) • Actieplan Programma Bruggen en Kademuren 2023‑2026 • Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken aan de Openbare Ruimte (2023). Hoe we werken in de openbare ruimte bij onderhoud, vervanging, herinrichting en losse verbetermaatregelen. • Ruimte voor de voetganger (2023) • Nota Deelmobiliteit (2023) • Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie (2023) • Logistieke Strategie (2022) en Werkplan Stedelijke Logistiek (2023) • Omgevingsvisie Amsterdam 2050 • Hubsvisie 2021 • Agenda Touringcar 2020-2025 (2020) • Agenda Taxi 2020-2025

Jaarverslag 2024

78

H.2.2

2.2.2 Openbaar Vervoer Het openbaar vervoer is een essentieel onderdeel van het mobiliteitssysteem in Amsterdam.

In 2024 is het ov-gebruik in Amsterdam met enkele procenten gegroeid ten opzichte van 2023, met name bij de metro. GVB heeft haar ov-aanbod noodgedwongen moeten aanpassen door personeelstekort – een probleem dat op landelijk niveau bij alle vervoerders speelt. Concreet betekende dit een afschaling van tram en bus in de stad. Het is daardoor nog steeds erg druk in het Amsterdamse ov. Bij metro was wel een uitbreiding mogelijk. Voor 2024 heeft het college € 7,5 miljoen vrijgemaakt om het ov te verbeteren. Hiermee zijn onder andere haltes toegankelijk gemaakt voor mensen met een beperking. Ook zijn voorbereidende werkzaamheden getroffen om de fijnmazigheid te verbeteren. In 2024 konden kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 11 jaar een half jaar gratis gebruikmaken van het openbaar vervoer. Verder ontvingen gezinsleden van economisch zwakkere gezinnen met een stadspas rond de Kerst een kaartje om gratis te reizen met de GVB. Andere belangrijkste ontwikkelingen zijn: • Het vaststellen van het programma van eisen voor de nieuwe concessie Amsterdam door de Vervoerregio Amsterdam. Hiermee zijn de eisen aan het ov voor de periode 2025-2036, met optie tot een verlenging van 4 jaar, bekend. De onderhandelingen over de nieuwe concessie tussen GVB en de Vervoerregio is nog niet afgerond. Daarom is de oude concessie verlengd voor een periode van maximaal twee jaar.

• We hebben gewerkt aan diverse projecten en onderzoeken om het openbaar vervoer in de stad te verbeteren. Zo is afgelopen december de Hoogwaardige Openbaar Vervoer-verbinding tussen Strandeiland en station Bijlmer-Arena gestart en is de aanleg van een verlenging van de IJ-tram gestart. Daarnaast werken we aan diverse onderzoeken om het metro- en hoogwaardig busnet in de stad uit te breiden.

Jaarverslag 2024

Doel 2.2.1 Amsterdam is voor iedereen op een prettige en aantrekkelijke manier bereikbaar via het openbaar vervoer. Indicatoren doel

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

1

Tevredenheid reizigers over GVB bus, tram en metro (0-10)

8,2 (2022)

7,8

8,2

8,0

2

De passagiers zijn tevreden over de veren (0-10)

7,8 (2022)

8,5

7,5

8,3

Doel 2.2.1 1. De tevredenheid over GVB is licht gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. 2. De tevredenheid over de veren is enigszins gezakt, maar nog ruim voldoende. Personele knelpunten en groeiende reizigersvraag Ondanks stevige inspanningen kampt GVB nog steeds met een groot personeelstekort. Om de tekorten het hoofd te bieden trof GVB in 2023 al maatregelen. Hier kwamen in 2024 nog de mogelijkheid van Engelstalige chauffeurs om trambestuurder te mogen worden bij. Het lukt GVB hiermee om in ieder geval de uitstroom van chauffeurs te compenseren, maar van een grote personele groei is nog geen sprake. Tegelijkertijd is het ov-gebruik wel met enkele procenten toegenomen ten opzichte van 2023. Daardoor is het steeds drukker in het Amsterdamse ov, en staat de kwaliteit en de reizigerstevredenheid onder druk. € 7,5 miljoen om het ov te verbeteren Vanwege de grote druk op het ov hebben we € 7,5 miljoen vrijgemaakt om in 2024 en 2025 het ov te verbeteren. Met dit geld zijn in 2024 onder andere circa 50 bushaltes toegankelijk gemaakt. Ook hebben alle stadspashouders voor de kerstactie één gratis GVB-dagkaart ontvangen. Daarnaast zijn er voorbereidende werkzaamheden getroffen om de bus terug te laten keren in wijk de Eendracht in Geuzenveld. Verder wordt er 79

H.2.2

gewerkt aan de inrichting van het ov op Cruquiuseiland en wordt er gekeken of de bus in de Waalstraat via de Rijnstraat kan gaan rijden. In 2024 is het geld ook gebruikt om het ov in de Sluisbuurt en de Sportheldenbuurt te verbeteren en meer fietsparkeerplekken rondom ov-knopen aan te leggen. Gratis ov voor kinderen Van 20 juli 2024 tot en met 5 januari 2025 reisden Amsterdamse kinderen van 4 tot en met 11 jaar kosteloos met het openbaar vervoer van GVB door middel van het reisproduct GVB Kids Vrij. De actie volgde op het succes van de daarvoor liggende jaren. In 2024 konden Amsterdamse kinderen vanaf de zomervakantie tot het einde van de kerstvakantie van 9.00 uur tot 21.00 uur gratis met het openbaar vervoer reizen. Door deze actie maken kinderen in een vroeg stadium kennis met de voordelen van het openbaar vervoer, zodat zij hierop op latere leeftijd goed bekend zijn. Ook is het aantrekkelijker voor volwassenen die met kinderen reizen om voor het openbaar vervoer te kiezen. Deze actie draagt bij aan de doelstelling om het openbaar vervoer toegankelijker te maken voor kinderen uit gezinnen met een kleine beurs. Wegens het succes van deze actie zetten we deze actie voort vanaf de zomer 2025. Activiteit 2.2.1.1 We beheren en verbeteren de toegankelijkheid van onze ov infrastructuur in samenwerking met GVB en de Vervoerregio Amsterdam. Indicatoren activiteit 1

Het aandeel volledig toegankelijke ov-haltes

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

30% (2022)

41%

30%

35%

Activiteit 2.2.1.1 De daling van het aandeel toegankelijke ov-haltes heeft te maken met verschillende meetmethodes. In 2023 werd alleen gekeken naar bushaltes en in 2024 zowel naar bus- als tramhaltes. Er is een hoger percentage bushaltes toegankelijk (50 procent is toegankelijk) dan tramhaltes (7 procent is toegankelijk). Totaal gaat het om circa 1.000 bushaltes en circa 450 tramhaltes.

Jaarverslag 2024

Activiteit 2.2.1.2 We zorgen voor voldoende capaciteit op de veerverbindingen. Indicatoren activiteit 1

Percentage van afvaarten waarbij passagiers moeten achterblijven op de kade of is te onaangenaam druk op de pont.

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

≤3% (2022)

≤3%

≤3%

≤3%

Activiteit 2.2.1.2 Het aantal passagiers dat achter moet blijven op de kade bij vertrek van veren is acceptabel laag. Voorbereidingen nieuwe ov-concessie Amsterdam 2025 In 2024 ontwikkelde de Vervoerregio Amsterdam het ontwerp Programma van Eisen voor de concessie; een meerjarig contract voor GVB. De gemeente heeft hierbij een adviserende rol. Het Plan van Eisen zet in op aantrekkelijk, duurzaam en inclusief openbaar vervoer in een stad die de komende jaren sterk zal groeien. Het Plan van Eisen besteedt ook aandacht aan de sociale en maatschappelijke functie van het openbaar vervoer en de bijdrage daarvan aan een brede welvaart. Schaalsprong projecten In onder andere de Omgevingsvisie 2050, koersdocument Amsterdam maakt Ruimte en Multimodaal Toekomstbeeld is aangegeven dat er schaalvergroting nodig is in het openbaar vervoer om deze groei op te kunnen vangen. Dit is nodig om zowel de lokale, regionale, nationale als internationale bereikbaarheid van Amsterdam op peil te houden. De metropoolregio Amsterdam groeit immers tot 2040 met ongeveer 250.000 woningen en laat ook een sterke groei van de werkgelegenheid zien. Ook direct buiten onze regio zal een flinke groei plaatsvinden met gevolgen voor ons openbaar vervoer. Naast de uitbreiding van het metronet, zetten Rijk en regio in op uitbreiding van het hoogwaardig openbaar vervoer busnet (R-net metrobus).

Zo is de nieuwe tramlijn naar Uithoorn in de zomer van 2024 in gebruik genomen. Vanuit de gemeente Amsterdam wordt er samen met de regionale partners gewerkt aan de voorbereidingen van een snelle busverbinding Zaan-IJ en een snelle busverbinding Haarlem-Amsterdam. Er is in 2023 al een onderzoek gestart naar een hoogwaardige ov-verbinding tussen Amsterdam Zuid, via Schiphol naar Haarlemmermeer met als doel om in de toekomst 80

H.2.2

meer capaciteit voor het ov in dat deel van de regio te hebben. Deze verbinding loopt ook via de zuidkant van stadsdeel Nieuw-West. Afgelopen jaar is voortgang in dit onderzoek gemaakt. Zo heeft medio 2024 een uitgebreid participatietraject veel nieuwe input voor dit onderzoek naar een ov-verbinding opgeleverd. Ook is in 2023 al een onderzoek gestart naar een ov-verbinding tussen Sloterdijk en Amsterdam Centrum om zo de toekomstige woonwijk Haven-Stad te ontsluiten en het lokale en regionale ov-netwerk te versterken (MIRT Verkenning ov-verbinding Sloterdijk – Amsterdam Centrum). Investeringen in openbaar vervoer projecten door de Vervoerregio De gemeente heeft samen met de Vervoerregio veel geïnvesteerd in gemeen­ schappelijke projecten in 2024. Met deze investeringen bereiken we een vliegwiel­ effect in de regio. Zo dragen deze projecten bij aan doorstroming en betrouwbaarheid van het openbaar vervoer, duurzaamheid, verkeersveiligheid, toegankelijkheid en het ontsluiten van nieuwe wijken. Projecten waar we gezamenlijk in 2024 aan gewerkt hebben, zijn: het project De Entree bij Amsterdam Centraal, de ZuidasDok openbaar vervoer-terminal, Knooppunt Lelylaan, verlenging IJ-tram, nieuwe HOV-busverbinding tussen Strandeiland en Bijlmer Arena en de Multimodale Knoop Schiphol. Internationaal spoor In 2024 is de gemeente betrokken geweest bij de ontwikkelingen rond Eurostar.