Bijlage 1 Jaarverslag 2021

Baten De totale baten van € 24,0 miljoen zijn € 3,9 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten uit de bestuurlijke boetes overlast openbare ruimte (bboor) voor met name de bijplaatsingen van afval. Een gevolg van de coronacrisis en de bijbehorende maatregelen is dat er meer gehandhaafd is op deze bijplaatsingen van afval (€ 2,3 miljoen). • Hogere baten uit leges voor evenementen en horeca. Door de versoepelingen van de coronamaatregelen gedurende het jaar zijn er meer horeca aanvragen binnengekomen dan verwacht. Bij de horeca zijn relatief veel nieuwe en dure exploitatievergunningen aangevraagd. Ook hebben door versoepeling van de maatregelen toch een klein aantal kleinere evenementen plaats kunnen vinden (€ 1,3 miljoen)

De totale lasten van € 222,8 miljoen zijn € 4,9 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten op de projecten Aanpak Binnenstad en Masterplan Aanpak Binnenstad. Onder meer door gebrek aan uitvoeringscapaciteit en corona-effecten zijn vertragingen opgetreden in deze projecten (€ 1,9 miljoen). Voor Aanpak Binnenstad leidt dat tot een lagere onttrekking aan de reserve Verevening Onroerend Goed. • Lagere lasten door het niet doorgaan van grote evenementen ten gevolge van de coronacrisis (€ 1,7 miljoen) • Lagere lasten door minder inzet van host, minder onderzoeken op horeca- en coffeeshopbeleid en minder projecten. Door de coronacrisis waren veel zaken gesloten, waren er minder toeristen en was het in het algemeen minder druk op straat (€ 0,9 miljoen) In de programmaonderdelen volgt een verdere toelichting van de afwijkingen op de baten en de lasten.

Apparaatslasten (bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Apparaatskosten

Rekening Primaire Begroting 2021 Rekening Verschil Rekening 2020 Begroting 2021 (Najaarsnota) 2021 Begroting 2021 (Najaarsnota) 90,9

83,7

87,9

97,8

9,9

28

H 3.1.1

3.1.1 Brandweer en crisisbeheersing Alarmering, brandweerzorg en multidisciplinaire crisisbeheersing via de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

Belangrijke ontwikkelingen Hoewel ook 2021 in het teken stond van de coronapandemie, zijn de hoofd­ taken van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland: brandweerzorg, crisisbeheersing, preventie en risicobeheersing niet in gevaar gekomen. De Veiligheidsregio heeft de onderliggende plannen vernieuwd. Zo hebben ze een nieuw regionaal risicoprofiel (2021-2024) opgesteld, een nieuw crisisplan (2021-2024), een nieuw regionale beleidsplan Buiten Gewoon Veilig (2021 – 2024), en een nieuw repressief dekkingsplan (2022 - 2025).

Specifieke beleidsdoelen

Activiteit 1.1.1.1

Indicatoren activiteit

Het voorkomen en bestrijden van brand en rampen en het vergroten van het bewustzijn van brandveiligheid.

1

We zijn samen met de regiogemeenten begonnen aan de uitwerking van de aanbevolen stappen uit de Notitie Regionale Werkgroepen Bluswater­ voorziening. We verwachten dat het in 2022 afgerond kan worden.

De regionale brandweer en veiligheidsregio financieren t.b.v. brand­en rampbestrijding en we zien toe op de kwaliteit van de uitvoering.

Doel 1.1.1

Indicatoren doel

voorop met onze PTSS-regeling. De overdracht van de brandweerzorg en crisisbeheersing van Weesp naar de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland hebben we succesvol voorbereid en afgerond.

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

Begroting 2021

1

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

Begroting 2021

Jaarverslag 2021

Geen indicatoren, omdat via de begroting en jaarrekening van de Veiligheidsregio gerapporteerd wordt

Jaarverslag 2021

Geen indicatoren, omdat via de begroting en jaarrekening van de Veiligheidsregio gerapporteerd wordt

Door de coronacrisis konden niet alle geplande activiteiten doorgaan en lag de focus op sommige dagen alleen maar op het organiseren van de paraatheid. Toch hebben we stappen gezet in de modernisering van de brandweerorganisatie.

Activiteit 1.1.1.2 We bereiden ons voor op crisis, rampen en grootschalige evenementen. Indicatoren activiteit 1

We zijn onder andere gestart met de werving van nieuwe brandweer­ professionals waarbij we uitgingen van meer diversiteit. Ook hebben we de Proeftuinkazerne (Victor Nieuwe Stijl) afgerond en geëvalueerd. De lessen die we hieruit geleerd hebben, nemen we mee in de verdere ontwikkeling van de brandweerorganisatie. Ten slotte hebben veel aandacht voor de mentale gezondheid van brandweerprofessionals. Als voorbeeld: we lopen landelijk

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

Begroting 2021

Jaarverslag 2021

Geen indicatoren, omdat via de begroting en jaarrekening van de Veiligheidsregio gerapporteerd wordt

29

H 3.1.1

Crisis en incidentbeheersing Door de coronacrisis hebben we ons ook in 2021 weer veel ingezet om de benodigde maatregelen die we moesten nemen voor het tegengaan van de coronacrisis, te coördineren. Daarbij hadden we het doel om mensen zoveel mogelijk de gelegenheid te bieden om zich aan de genomen maatregelen te houden. We hebben de handhaving afgestemd en bijgestuurd op de nieuwe coronamaatregelen. We hebben zogenoemde ‘crowdmaatregelen’ genomen, bijeffecten en knelpunten gesignaleerd maar er ook voor gezorgd dat protesten uit de samenleving beschermd werden.

Verbonden partijen De Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) De Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) is een van de 25 veiligheidsregio’s in Nederland. Het beslaat het gebied van de volgende gemeenten: • Aalsmeer • Amstelveen • Amsterdam • Diemen • Ouder-Amstel • Uithoorn

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen)

Baten

Rekening Primaire Begroting 2021 Rekening Verschil Rekening 2020 Begroting 2021 (Najaarsnota) 2021 Begroting 2021 (Najaarsnota) 3,5

3,1

3,0

Het positieve resultaat komt vooral door:

Baten De totale baten van € 3,5 miljoen zijn € 0,5 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten door een hogere vergoeding van de Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland (VrAA) voor de inzet van Ambulance Amsterdam. De vergoeding stijgt mee nu de inzet van Ambulance Amsterdam duurder is geworden. Dat is een gevolg van onder meer een salarisverhoging door een nieuwe CAO, gestegen brandstofprijzen en gestegen materiaalkosten (€ 0,4 miljoen) • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Lasten

Zij voert de wettelijke taken uit de wet op de Veiligheidsregio uit. Bij alle doelstellingen in dit programmaonderdeel schakelen we de VrAA in.

(bedragen x € 1 miljoen)

Het programmaonderdeel Brandweer en crisisbeheersing heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 0,5 miljoen. Dit komt vooral door hogere baten van € 0,5 miljoen.

3,5

0,5

Lasten

76,7

78,5

79,9

79,8

-0,0

Saldo van baten en lasten

-73,3

-75,4

-76,9

-76,4

0,5

De totale lasten van € 79,8 miljoen zijn € 0,1 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere lasten doordat de inzet van Ambulance Amsterdam duurder is geworden (€ 0,4 miljoen). Dit wordt gecompenseerd door een even­ redig hogere bijdrage van de VrAA. • Hogere lasten bij Crisis- en Incidentmanagement (€ 0,4 miljoen). Door de coronacrisis hebben we extra maatregelen moeten treffen voor crowdmanagement. Dat betreft bijvoorbeeld de inhuur van verkeersregelaars en het plaatsen van matrix- en digitale borden (€ 0,4 miljoen). • Lagere lasten bij Crisis- en incidentmanagement. De beoogde capaciteitsuitbreiding kon slechts deels worden ingevuld doordat de start daarvan medio 2021 lag en door krapte op de arbeidsmarkt (€ 0,4 miljoen). • Lagere lasten bij de Brandweer doordat de Brandweer de prijs­ compensatie iets anders berekent dan de Gemeente (€ 0,4 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

30

H 3.1.1

Reserves In dit programmaonderdeel zijn geen reserves opgenomen.

Subsidies van betekenis Er zijn in dit programmaonderdeel geen subsidies van betekenis toegekend.

Risico’s en maatregelen Actuele risico’s

Maatregelen

1. Aanslag in de stad of een crisis. Plannen van aanpak voor crisis in samenwerking

Plannen van aanpak voor crisis in samenwerking met Veiligheidsregio, ondernemers en instellingen.

Beleidskaders • De Wet Veiligheidsregio’s. Op 1 oktober 2010 is de Wet Veiligheids­ regio’s in werking getreden. Deze wet brengt brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, de rampenbestrijding en crisisbeheersing samen in één organisatie. • Beleidsplan 2021-2024 “ Buitengewoon Veiligheid “ van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. In dit beleidsplan formuleren we de beleidsvoornemens van de Veiligheidsregio AmsterdamAmstelland (VrAA) voor de komende jaren. Daarmee vervullen we de wettelijke plicht zoals die in artikel 14 van de Wet Veiligheidsregio’s staat. We willen met dit beleidsplan onze sleutelpartners in de crisisbeheersing binden, zoals de politie, de partijen rondom waterveiligheid en belangrijke beheerders van vitale infrastructuren.

31

H 3.1.2

3.1.2 Openbare orde en veiligheid De openbare orde en de veiligheid van mensen, goederen en gebieden handhaven.

Belangrijke ontwikkelingen De weerbare stad Een belangrijke ontwikkeling is de invloed van corona op bedrijfsovernames in voornamelijk de horecabranche. Door de coronamaatregelen en de tijdelijke stop van steunmaatregelen, leken ondernemers extra kwetsbaar voor criminele investeerders en helpers. We hebben met campagnes ondernemers gewaarschuwd en hulpmogelijkheden geboden. Ook hebben we onze collega’s en partners zoals notarissen en makelaars, extra alert gemaakt op signalen van foute overnames. We hebben op initiatief van de gemeenteraad onderzoek laten doen naar sport en ondermijning en een start gemaakt met het ontwikkelen van een signaalkaart voor sportorganisaties.

Mensenhandel Ook dit jaar had de coronacrisis nog grote gevolgen voor arbeidsmigranten. De kwetsbaarheid van arbeidsmigranten werd zichtbaar en haalde regelmatig het nieuws. In samenwerking met Fairwork hebben we deze groep onder­ steund. Er is een begin gemaakt met de beweging ‘Amsterdam uitbuitingsvrij’, waarbij we samen met een aantal kwetsbare branches ernaar streven dat goede arbeidsomstandigheden de norm wordt voor iedereen. Om slachtoffers van seksuele uitbuiting beter in beeld te krijgen zijn we onder andere begonnen met het bezoeken van alle exploitanten van seksinrichtingen met het doel hen beter uit te rusten op het signaleren en melden van seksuele uitbuiting. Ten slotte hebben we aandacht voor het relatief nieuwe fenomeen ‘criminele uitbuiting’ dat vermoedelijk zowel in de georganiseerde misdaad plaats vindt, als onder jongeren en op scholen.

Aanpak Binnenstad Ook hebben we meer aandacht besteed aan het verkennen van de samen­ werking met toezichthouders zoals De Nederlandsche Bank en met diverse poortwachters waaronder notarissen en makelaars.

Prostitutie De coronacrisis heeft geleid tot veelvuldige sluitingen van de prostitutie­ branche. Samen met onze zorgpartners en ketenpartners (politie en Openbaar Ministerie) hebben we voorlichting gegeven aan de branche over de coronamaatregelen en de mogelijkheid om steun van de Rijksoverheid te krijgen. Ook hebben we extra gewerkt aan het voorkomen van misstanden in de onvergunde prostitutie door controles en intensief zorgaanbod. Daarnaast hebben we via zorgpartners ondersteuning gegeven aan sekswerkers die in financiële nood kwamen. Afgelopen jaren, en zeker ook door de coronacrisis, lijkt de onvergunde prostitutie te intensiveren. Wij werken aan optimaal toezicht en handhaving in de vergunde en onvergunde sectoren van prostitutie.

De Aanpak Binnenstad is een aanpak voor de lange termijn. In 2021 is een start gemaakt in de transformatie, met als doel om wonen, werken en verblijven in de binnenstad opnieuw aantrekkelijk te maken en te houden voor Amsterdammers. Op thema’s functiemenging en diversiteit, beheer en handhaving, de bezoekers­economie, kunst en cultuur, buurtidentiteiten, wonen, vergroening en vergroten openbare ruimte, hebben we maatregelen genomen en resultaten behaald. De coronacrisis heeft invloed gehad op de economische en sociale situatie, ophet bezoekerspatroon en op het straatbeeld in de binnenstad.

Toezicht en Handhaving Het afgelopen jaar was opnieuw een bijzonder jaar. Er blijft sprake van een toenemende druk op handhaving door een niet-aflatende druk op de leefbaarheid in de stad. Die druk is door de coronapandemie alleen maar toegenomen. De handhaving van coronamaatregelen heeft uiteraard de hoogste prioriteit gehad. In organisatorische zin heeft dit heeft dit veel gevergd; we hebben nieuwe werkwijzen en nieuwe processen ontworpen om zo goed mogelijk aan de steeds wisselende vragen tegemoet te komen. 32

H 3.1.2

Cyberverstoring of -criminaliteit Een digitale aanval op onze vitale infrastructuur kan leiden tot ernstige verstoring van de openbare orde in Amsterdam. Ook zien we dat online aangejaagde openbare ordeverstoringen steeds vaker voorkomen. We zien bijvoorbeeld online uitingen van (drill)rappers die leiden tot geweldsincidenten in de openbare ruimte of mensen die online oproepen tot rellen.

Radicalisering Onze aanpak radicalisering en extremisme is gebaseerd op het actuele dreigingsbeeld (zowel nationaal als lokaal). Het afgelopen jaar heeft de trend van meer variëteit in extremistische stromingen doorgezet. Naast het islamitisch extremisme, waar nog steeds de grootste terroristische dreiging vanuit gaat, signaleert de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) een toegenomen rechtsextremistische dreiging. Deze dreiging gaat uit van internationale online netwerken waar vooral jongeren onderdeel van zijn. Daarnaast zagen we de verdere opkomst van een radicale onderstroom van anti-overheid en anti-elite denken. Een kleine groep individuen radicaliseert dusdanig vanuit complottheorieën dat een dreiging op geweld ontstaat.

Specifieke beleidsdoelen Doel 1.2.1 Amsterdam is een veilige en leefbare stad voor bewoners en bezoekers. Indicatoren doel

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

1

100 (2014)

Veiligheidsindicator van de regio Amsterdam Amstelland

De veiligheidsindex wordt doorontwikkeld en zal in 2022 worden herijkt op een score van 100

We bestrijden criminaliteit, radicalisering en ondermijning. Indicatoren activiteit 1

De bestrijding van seksuele intimidatie was onverminderd urgent. Zo werd de stad opgeschrikt door een aantal ernstige incidenten gerelateerd aan online seksueel geweld.

Verwijzingen Halt (aantal per 10.000 jongeren) BBV­verplicht

2

We dachten dat 2021 een jaar van herstel zou zijn voor de evenementensector. Dat grote evenementen onder voorwaarden weer mogelijk zouden zijn. Maar uiteindelijk heeft alleen tussen juni en eind september een klein aantal evenementen plaats kunnen vinden.

95

Jaarverslag 2021

Activiteit 01.2.1.1

Seksuele intimidatie en seksueel geweld

Evenementen

Begroting 2021

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

Begroting 2021

Jaarverslag 2021

195,4 (2014)

108

Harde kern jongeren (aantal per 10.000 inwoners) BBV­verplicht

2,4 (2014)

Wordt niet meer gemeten

3

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners) BBV­verplicht

5,6 (2015)

4,3

3,8

4

Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners) BBV­verplicht

10,5 (2015)

7,5

8,4

5

Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners) BBV­verplicht

6,4 (2015)

2,7

1,9

6

Afname in recidive huidige Top 600 (HIC) BBV­verplicht

39% (2017)

50% (2019)

52% (2020)

7

Afname in recidive uitgestroomdeTop 600 (HIC) BBV­verplicht

82% (2017)

81% (2019)

82% (2020)

33

H 3.1.2

Activiteit 01.2.1.2

De weerbare stad

We behandelen aanvragen en verlenen en controleren vergunningen. Indicatoren activiteit 1

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

Begroting 2021

Jaarverslag 2021

Geen indicatoren omdat het VTH uitvoeringsprogramma hierover rapporteert

Activiteit 01.2.1.3 We houden toezicht en handhaven in de openbare ruimte en in het openbaar vervoer. Indicatoren activiteit 1

2

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

Gemiddeld rapportage cijfer sociale veiligheid in het Amsterdamse openbaar vervoer

7,6 (2018)

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte, aantal per 1.000 inwoners) (BBV­verplicht)

6,1 (2015)

Begroting 2021

Jaarverslag 2021

7,7

5,1

4,8

We bestrijden samen met onze partners overlast in wijken en buurten.

1

Leefbaarheidsmonitor Wonen in Amsterdam (WIA) 2 jaarlijks

2

Het aantal geprioriteerde jeugdgroepen

3

Meldingen overlast

4

Het % vrouwen dat de afgelopen 12 maanden is geconfronteerd met (seksuele) straatintimidatie

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2020

Kennis verwerven We hebben belangrijke stappen gezet in de ontwikkeling van een informatie­ systeem voor de aanpak van ondermijning. Met dit systeem komt er bijvoor­ beeld beter inzicht in de ondermijningsrisico’s in Amsterdams vastgoed en mogelijk malafide bedrijfsovernames. Naast het informatiesysteem hebben we gewerkt aan het verder opdoen van kennis over hoe vastgoed voor criminele activiteiten kan worden gebruikt.

7,7

Activiteit 01.2.1.4

Indicatoren activiteit

Het programma De Weerbare Stad is gestart in 2019 en loopt tot eind 2022. Het richt zich op de aanpak van ondermijnende criminaliteit. We focussen ons vooral op de financiële en economische kant van ondermijning. We hebben in 2021 gewerkt aan drie doelen, namelijk kennis verwerven, mentaliteits­ verandering en grenzen stellen. Dit jaar stond in het teken van uitvoering en aanscherping.

Begroting 2021

Jaarverslag 2021

7,4 (2013)

Geen meting in 2020

7,6

Meting vanuit geprioriteerde jeugdgroepen vanuit OM/politie

17

PM

Aanlevering vanuit politie en eigen meting (2018)

25.746 (politie) + 378.139 (SIA) = 403.885

59.326 (Politie)+ 422.940 (SIA)= 482.266

51% (2018)

47%

Niet gemeten in 2021 (2 jaarlijks)

Mentaliteitsverandering Ondermijning is een maatschappelijk probleem. We hebben dan ook veel partners nodig om ondermijning succesvol tegen te gaan. We hebben gewerkt aan mentaliteitsverandering bij onze eigen organisatie, onze partners en maatschappelijke partijen. Zo trainden we collega’s om de bewustwording op ondermijning te vergroten, betrokken we vastgoedpartijen en woning­ corporaties bij de aanpak, informeerden we verhuurders en pandeigenaren over de gevaren van ondermijning en gaven we weerbaarheidstrainingen aan ondernemers in de stad. Grenzen stellen We hebben gewerkt aan het opwerpen van barrières om zoveel mogelijk te voorkomen dat ondermijning plaatsvindt in Amsterdam, zo stelden we grenzen. Dit hebben we gedaan door te werken aan het vergunningplichtig maken van de Hoogstraten in Amsterdam Met de vergunningplicht proberen we malafide ondernemingen in de stad zoveel mogelijk te weren. Daarnaast gaven we grenzen aan door controles uit te voeren en meer actiegericht aanwezig te zijn in wijken en stadsdelen. Zo voerden we samen met meerdere instanties controles uit via de Ondermijningsbrigade, controles op criminele spookbewoning en DOR-controles (DOR = Digitaal Opkopers Register).

34

H 3.1.2

Prostitutie

Aanpak Binnenstad

Om misstanden te voorkomen, sekswerkers voor te lichten en zorg te kunnen bieden hebben we de samenwerking met en subsidiering van zorgpartners voortgezet. We hebben veelvuldig contact met sekswerkers over (verbetering van) beleid, informatie over bijvoorbeeld aangifte doen en hulp bij misstanden. We hebben intensief verdergewerkt aan het Project Scenario’s Raamprostitutie Wallen/Singel. De verkenning van de ontwikkeling van een Erotisch Centrum is doorgezet, in brede gesprekken met belanghebbenden en verdiepend locatieonderzoek. We hebben –net als in 2020- de samenwerking versterkt met ketenpartners in het tegengaan van misstanden (en uitbuiting) in de prostitutiebranche (vergund en onvergund). We werkten aan (het verbeteren van) de controles en opsporing en hand­ having van overtredingen en strafbare feiten in de vergunde en onvergunde branche, samen met gemeente, Openbaar Ministerie en politie. We hebben een proef ‘maatwerk-handhaving’ uitgevoerd, aanpak gemaakt voor illegale prostitutiehotels en een informatiecampagne bij hotels uitgevoerd. Ook hebben we een nieuwe aanpak van illegale massagesalons en een uitgebreid verbeteringstraject voor ‘controles onvergunde prostitutie’ opgesteld.

We hebben – mede in verband met het wetsvoorstel Wet regulering sekswerk – intensief overlegd met het Rijk over de belemmeringen die gemeenten ondervinden bij het voorkómen van misstanden, bieden van zorg, handhaven in vergunde en onvergunde circuit, door het ontbreken van een wettelijke grondslag voor gegevensverwerking van bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers. De lobby (met de 4 grootste gemeenten) heeft geresulteerd in een aangenomen motie in de Tweede Kamer om te zorgen voor een oplossing.

We zijn gestart met het uitvoeren van maatregelen op het gebied van functie­ menging en diversiteit, beheer en handhaving, de bezoekerseconomie, kunst en cultuur, buurtidentiteiten, wonen, vergroening en vergroten openbare ruimte. Een paar van onze mijlpalen zijn: De opening van de fietsparkeergarage Kleine-Gartmanplantsoen; de verwerving van 9 panden Oudebrugsteeg door de N.V. Zeedijk met hulp van de gemeente; start pilots afvalinzameling over het water in Wallengebied en Nieuwmarktbuurt; start werkzaamheden Knowledge Mile Park; start campagne ter bevordering van respectvol toerisme en tegen ongewenst gedrag en overlast; maatregelenpakket handhaving bij opleving toerisme. We hebben onze relatie met commerciële en maatschappelijke partners in de stad versterkt. Via verschillende kanalen betrekken we bewoners en ondernemers in de binnenstad bij de Aanpak Binnenstad.

Mensenhandel We hebben ook dit jaar veel aandacht besteed aan het voorkomen en bestrijden van mensenhandel. Op het gebied van preventie hebben we onder meer professionals getraind in het leren herkennen en melden van signalen van mensenhandel. Ook hebben we een Week tegen Mensenhandel georganiseerd, waarbij de drie vormen van mensenhandel (seksuele, criminele en arbeidsuitbuiting) aan bod kwamen. Activiteiten uit deze week hebben geleid tot meer bewustwording en een verbeterd handelingsperspectief onder professionals en burgers van Amsterdam. In de bestrijding van mensenhandel hebben we met (onder andere) de politie en de Nederlandse arbeidsinspectie samengewerkt om daders van mensenhandel te pakken en slachtoffer de juiste zorg te bieden.

Masterplan Zuidoost Na een grondige voorbereiding hebben op 4 februari 2021 de alliantie­ partners de intentieverklaring Alliantie Zuidoost ondertekend. Partners zijn onder andere: gemeente Amsterdam, bewoners, Social Pact, lokale organisaties, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Politie, werkgevers, woningcorporaties en onderwijsinstellingen. Op 1 maart 2021 is de programmadirecteur gestart, waarna ook de eerste contouren voor de uitvoering van het plan zijn neergezet. Ons belangrijkste uitgangspunt is om bewoners en lokale organisaties uit Zuidoost centraal te stellen en van daaruit vraagstukken, initiatieven en acties te identificeren en aan te pakken. Een aantal voorbeelden zijn:Gift of Colour, Young Masters, convenant met 12 werkgevers, Jongeren en Veiligheid, woningen voor leerkrachten, ZO=Zuidoost leest en pedagogische visie ideale VO-school. Ook is een website ingericht www.zoiszuidoost.nl, met informatie over het Masterplan ZO.

Toezicht en handhaving We hebben, als daar tijd voor was naast de handhaving van coronaregels, gewerkt aan de andere (reguliere) prioriteiten op grond van het Actieplan Handhaving Openbare Ruimte en het Masterplan Handhaving en Reiniging. Met voorrang handhaafden we op allerlei vormen van overlast die de leefbaarheid bedreigden zoals jeugdoverlast, overlastgevende personen, uitgaansproblematiek, zomerdrukte, overlast in het openbaar vervoer en op 35

H 3.1.2

het water en parkeeroverlast. Handhaving is het sluitstuk dat betekent dat voortdurende samenwerking en afstemming met zowel interne als externe partners noodzakelijk is. De ketensamenwerking met partners als de politie, stadsdelen, directies als Stadwerken, Afval en Grondstoffen, Waternet, Wonen, Parkeren, GGD, ActieServiceCentrum, Verkeer en openbare ruimte, Openbare Orde en Veiligheid en de Belastingdienst is dit jaar dan ook verder We hebben, als daar tijd voor was naast de handhaving van coronaregels, gewerkt aan de andere (reguliere) prioriteiten op grond van het Actieplan Handhaving Openbare Ruimte en het Masterplan Handhaving en Reiniging. Met voorrang handhaafden we op allerlei vormen van overlast die de leefbaarheid bedreigden zoals jeugdoverlast, overlastgevende personen, uitgaansproblematiek, zomerdrukte, overlast in het openbaar vervoer en op het water en parkeeroverlast. Handhaving is het sluitstuk dat betekent dat voortdurende samenwerking en afstemming met zowel interne als externe partners noodzakelijk is. De ketensamenwerking met partners als de politie, stadsdelen, directies als Stadwerken, Afval en Grondstoffen, Waternet, Wonen, Parkeren, GGD, ActieServiceCentrum, Verkeer en Openbare Ruimte, Openbare Orde en Veiligheid en de Belastingdienst is dit jaar dan ook verder ontwikkeld.

Het Masterplan Handhaving en Reiniging is een vast onderdeel geworden onze aanpak. Daarbij is vanuit een gebiedsgerichte flexibele insteek het palet van gastheren en –vrouwen, hosts en straatcoaches, toezichthouders en handhavers ingezet om de uitdagingen die op ons pad kwamen zo goed mogelijk het hoofd te bieden. Dit met als wenkend perspectief een breder inzetbare, flexibeler en duurzame handhavingsorganisatie die in staat is de snel wijzigende opgave efficiënt en effectief op te pakken. Hier noemen we ook de afronding van de reorganisatie van de directie Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte De directie heeft tot taak de leefbaarheid in de openbare ruimte te bewaken en te bevorderen. Dat gebeurt zoals aangegeven innovatief en flexibel, samen met meerdere partners. Maar de handhavingsbehoefte neemt hand over hand toe. We noemen ter illustratie de handhaving van de coronamaatregelen en ontwikkelingen als de toegenomen stedelijk drukte, complexiteit van de samenleving, een zich terugtrekkende politie, overlast van afval, in het verkeer en op het water en de toegenomen jeugdoverlast. Willen we de stad goed blijven bedienen dan vraagt dit om meegroeien. In toenemende mate hebben we gebruik gemaakt van data en de inzet van slimme technologieën, zoals camera’s en sensoren. Daar hebben we voort­

gang geboekt, met name waar het gaat om camerahandhaving. Daarbij hebben we een gefaseerde lerende aanpak gevolgd. Dit betreft onder meer het beboeten van foutparkeerders op de stoep aan de hand van camera­ beelden die gemaakt worden door de mobiele camera’s (die toch al rondr­ eden voor de controle van het fiscale parkeerregiem). Ook de milieuzone hebben we met behulp van camera’s gecontroleerd evenals de controle van het zware verkeer in het centrum. Dit laatste ter bescherming van de kwetsbare bruggen en kademuren. Ook de autoluwe zones vragen om steeds meer inzet in dit verband. Heel belangrijk tot slot zijn onze inspanningen die gericht zijn geweest op het waarborgen en vergroten van de veiligheid van onze medewerkers. Dit om fysiek en verbaal geweld tegen te gaan. De Gemeenschappelijke Meldkamer Amsterdam (GMA) vervult daarbij een belangrijke rol. De GMA borgt de veiligheid van de handhavers tijdens het werk en zet urgente meldingen direct door naar de juiste handhavers op straat. In het verlengde daarvan hebben we gewerkt aan een (centraal) portofoniesysteem voor al het toezicht en handhaving in de openbare ruimte dat is aangesloten op de GMA. De inzet van bodycams, verbetering van de uitrusting (onder andere pilot wapenstok) en opleiding en het verder versterken van onze samenwerking met de politie via het samenwerkingsprogramma Politie-THOR heeft hier aan bijgedragen.

Verder hebben we aandacht besteed aan de publiekscommunicatie om helder te maken wat het werk van de handhavers inhoudt en wat ze voor de stad betekenen.

Cybercriminaliteit We bereiden ons voor op een mogelijke digitale aanval op onze vitale infrastructuur. Voor het voorkomen en tegengaan van de online aangejaagde openbare ordeverstoringen hebben we een tijdlijn opgesteld. Dit naar aanleiding van de uitkomsten van de verkenning van het inzetten van onze bestuurlijke instrumenten in 2020. Daarnaast zijn we begonnen met de voorbereidingen voor een proef om beter zicht te krijgen op de online belevingswereld van jongeren.

Radicalisering We hebben veel aandacht gehad voor de eerdergenoemde ontwikkelingen in radicalisering en de vertaling daarvan naar de benodigde aanpak. We hebben 36

H 3.1.2

hiervoor professionals in de stad getraind in het herkennen van signalen van nieuwe vormen van extremisme en er zijn diverse individuen opgenomen in de persoonsgerichte aanpak. Door het instellen van een commissie van toezicht hebben we de belangen gewaarborgd van individuen in de persoonsgerichte aanpak. Tot slot hebben we de netwerken en onze informatiepositie verder versterkt.

Veiligheid en Zorg We voerden regie op de meest complexe zaken op het snijvlak van veiligheid, zorg en sociaal domein. We hebben samen met onze netwerkpartners een vernieuwende beweging gecreëerd in programma’s met bestuurlijke prioriteit op het snijvlak van veiligheid en zorg. Dit jaar hebben we in de Top600 (die in 2021 10 jaar bestond) nog meer ervaring opgedaan met regievoeren op plegers van drugs-, wapen- en geweldsdelicten (naast de klassieke high impact delicten). In de Top400 voerden we regie op jonge mensen die meermaals in contact kwamen met politie en die problemen hebben op verschillende leefgebieden. We hebben Top400-regisseurs ook preventief ingezet op scholen die kampen met veiligheidsvraagstukken, zoals wapenbezit onder leerlingen.

Terugdringen drugshandel Met het programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken (WMWW) richten we ons op het verminderen van de sociale ontwrichting door drugshandel van buurten en (kwetsbare jonge) mensen en op het weerbaarder maken van wijken en jongeren tegen de aantrekkingskracht van drugs. We voerden regie op een aantal ‘doorgroeiers’ in de drugshandel en een aantal jonge mensen die een uitweg zochten uit de drugscriminaliteit. We hebben de eerste 13 zogenoemde ‘credible messengers’ opgeleid. Deze zijn als netwerk onder de naam Adamas actief geworden in de stad. Een tweede lichting is inmiddels gestart. We hebben ons ingespannen om drugsgerelateerde (gewelds) incidenten tegen te gaan in stadsdelen Zuidoost en Nieuw-West. We hebben de aard van het straatdealen in de binnenstad onderzocht en de aanpak ervan wordt vernieuwd. In Zuidoost is de Buurtrechter van start gegaan.

Seksuele intimidatie en seksueel geweld We zijn het actieplan Online Seksueel Geweld gestart. Daarmee willen we bewustwording van seksuele intimidatie en seksueel geweld (SISG) onder jongeren, ouders en professionals vergroten. Ook willen we slachtoffers ondersteunen en daderschap tegengaan. We hebben enkele opvangplekken (voor maximaal 3 maanden) gecreëerd voor jonge vrouwen die te maken hebben met seksueel geweld en (dreigende) dakloosheid. Jonge vrouwen met heel complexe problemen kregen een regisseur van de Rosa-aanpak, naar het regiemodel van de Top600.

Evenementen De eerste doelstelling op het gebied van evenementen was dat we in de tweede helft van 2021 weer grote evenementen konden laten plaatsvinden. Daarom hebben we bij het maken van de kalender voor grote evenementen geprobeerd meer evenementen in het tweede deel van het jaar te laten plaatsvinden. Deze extra inspanning heeft maar beperkt rendement opgeleverd; door de snel oplopende besmettingscijfers waren evenementen al snel weer niet (of zeer beperkt) toegestaan. De grootste successen waren het doorgaan van Amsterdam Dance Event als een festival overdag, het optreden van het Concertgebouworkest op de Dam en het doorgaan van een klein aantal festivals in de zomermaanden. Grote publieksevenementen zoals Koningsdag, Pride of een huldiging van Ajax konden helemaal niet fysiek plaatsvinden. En ook Oud en Nieuw, waarvoor veel vieringen en vuurwerkshows waren voorbereid als een alternatief voor het zelf afsteken van vuurwerk, is uiteindelijk helemaal zonder evenementen gevierd. De andere doelstelling, om te zoeken naar manieren om evenementen te ondersteunen in het herstel na de coronacrisis, heeft ook nog niet het gewenste effect gehad. 2021 heeft die crisis voor de meeste organisatoren juist verdiept. In 2021 is een begin gemaakt met de omvangrijke en complexe opgave voor nieuw (schaarse vergunningen)beleid voor muziekfestivals.

Op termijn zal dit nieuwe beleid de werkwijze voor het vergunnen van muziekfestivals ingrijpend veranderen.

37

H 3.1.2

Verbonden partijen GVB Met GVB werken we samen met de politie zodat mensen zich veilig voelen als ze reizen met het openbaar vervoer.

RIEC Amsterdam Amstelland Het Regionale Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) Amsterdam Amstelland richt zich op de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Ze verbinden informatie, expertise en krachten van de verschillende overheidsinstanties. Daarnaast stimuleren en ondersteunt het RIEC –AA de publiek-private samenwerking bij de aanpak van ondermijning.

Financiële toelichting

Lasten

(bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Baten

Rekening Primaire Begroting 2021 Rekening Verschil Rekening 2020 Begroting 2021 (Najaarsnota) 2021 Begroting 2021 (Najaarsnota) 14,7

• Hogere baten uit leges voor evenementen en horeca. Door de versoepelingen van de coronamaatregelen gedurende het jaar zijn er meer horeca aanvragen binnengekomen dan verwacht. Bij de horeca zijn relatief veel nieuwe en dure exploitatievergunningen aangevraagd. Ook hebben door versoepeling van de maatregelen toch een klein aantal kleinere evenementen plaats kunnen vinden. (€ 1,3 miljoen) • Hogere baten uit de verkoop van in beslag genomen voer- en vaartuigen (€ 0,2 miljoen). • Lagere baten bij het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Het RIEC is volledig gefinancierd uit externe en Rijksmiddelen. Een deel daarvan is doorgeschoven naar het volgend jaar (€ 0,6 miljoen). Daar tegenover staan voor eenzelfde bedrag lagere lasten in 2021. • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

16,7

17,1

20,6

3,4

Lasten

127,5

146,7

147,9

143,0

-4,9

Saldo van baten en lasten

-112,8

-130,0

-130,7

-122,4

8,3

Het programmaonderdeel 1.2 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 8,3 miljoen. Dit komt vooral door hogere baten van € 3,4 miljoen en lagere lasten van € 4,9 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door:

Baten De totale baten van € 20,6 miljoen zijn € 3,4 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten uit de bestuurlijke boetes overlast openbare ruimte (bboor) voor met name de bijplaatsingen van afval. Een gevolg van de coronacrisis en de bijbehorende maatregelen is dat er meer gehandhaafd is op deze bijplaatsingen van afval (€ 2,3 miljoen).

De totale lasten van € 143,0 miljoen zijn € 4,9 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere lasten voor personele inzet in de handhavingsorganisatie. De werving van nieuwe collega’s heeft een hoge prioriteit gehad. Toenemende krapte op de arbeidsmarkt, vooral bij de BOA’s, is daarbij een belemmering. Ook is er een grens aan het aantal medewerkers dat gelijktijdig ingewerkt kan worden. Om toch voldoende capaciteit te hebben zijn voor een aantal taken toezichthouders ingehuurd. Daarnaast is extra (ingehuurd) personeel ingezet op bijplaatsingen van afval en op de ondersteuning van de organisatie (1,1 miljoen). • Hogere lasten als gevolg van de toename van het aantal opgelegde bestuurlijke boetes. De toename heeft geleid tot een hogere last van verwerking en inning van boetes. Daarnaast zijn meer bezwaren ingediend tegen de opgelegde boetes voor met name het bijgeplaatst afval. Ook de kosten van behandeling van de bezwaarschriften zijn daardoor toegenomen (€ 2,3 miljoen). • Lagere lasten bij Aanpak Binnenstad en Masterplan Aanpak Binnenstad (€ 1,9 miljoen). Onder meer door gebrek aan uitvoeringscapaciteit en corona-effecten zijn vertragingen opgetreden in projecten zoals Wayfinding (slimme bewegwijzering om bezoekersstromen te managen), Fietshandhaving en toezicht en Maatregelen taxi-overlast.

Voor Aanpak Binnenstad leidt dat tot een lagere onttrekking aan de reserve Verevening Onroerend Goed. 38

H 3.1.2

• Lagere lasten door het niet doorgaan van grote evenementen ten gevolge van de coronacrisis (€ 1,7 miljoen) • Lagere lasten door minder inzet van hosts in de binnenstad, minder onderzoeken op horeca- en coffeeshopbeleid en minder projecten. Door de coronacrisis waren veel zaken gesloten, waren er minder toeristen en was het in het algemeen minder druk op straat (€ 0,9 miljoen) • Lagere lasten voor bodycams, omdat de uitrol bij de groepen medewerkers buiten de handhavers nog niet heeft plaatsgevonden. We zijn nog aan het verkennen of en hoe de uitrol naar die andere groepen moet plaatsvinden. We hebben dit niet kunnen afronden omdat de benodigde project- en ondersteuningscapaciteit volledig op de coronacrisis is ingezet (€ 0,8 miljoen). • Lagere lasten bij Amsterdam 750 (€ 0,7 miljoen). In 2021 is de jaarplanning voor de viering Amsterdam 75o opgesteld. Het accent ligt daarbij op de jaren 2022 tot en met 2025. De lagere lasten leiden tot een lagere onttrekking aan de reserve Amsterdam 750. • Lagere lasten voor applicaties bij toezicht en handhaving, door onder andere uitstel van de nieuwe planningsmodule en afbouw van het aantal C2000 portofoons (€ 0,6 miljoen) • Lagere lasten bij het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) omdat kosten van projecten en activiteiten deels in het volgend jaar komen.

Het RIEC is volledig gefinancierd uit externe en Rijksmiddelen die ook volgend jaar besteed mogen worden (€ 0,6 miljoen). • Lagere lasten bij De Weerbare Stad, omdat projecten die in de loop van 2021 zijn opgestart doorlopen tot in 2022 (€ 0,3 miljoen). • Lagere lasten bij Jeugdveiligheid en buurtveiligheid. Een aantal veiligheidsprojecten zijn geheel of gedeeltelijk stil komen te liggen door de coronacrisis. Dat gaat onder meer om groepsaanpakken bij jeugd en veiligheid omdat (zorg)partners geen fysieke afspraken meer mochten maken. Verder kon een deel van de vacatures niet worden ingevuld (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Reserves (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening 2020

Onttrekkingen reserves

1,4

Primaire Begroting Begroting 2021 2021 (Najaarsnota)

1,8

3,1

Rekening 2021

Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)

1,3

-1,8

Toevoegingen reserves

3,5

0,0

1,6

1,6

0,0

Mutatie reserves

-2,1

1,8

1,5

-0,3

-1,8

Onttrekkingen reserves De onttrekking aan de reserve Verevening Onroerend Goed is € 1,1 miljoen lager dan begroot. Dit komt doordat op projecten van de Aanpak Binnenstad vertragingen zijn opgetreden onder meer door gebrek aan uitvoerings­ capaciteit en door corona-effecten. De onttrekking aan de reserve Amsterdam 750 is € 0,7 miljoen lager dan begroot. Dit komt omdat in de jaarplanning die in 2021 is opgesteld voor de viering in 2025 van Amsterdam 75o jaar het accent is gelegd op de jaren 2022 tot en met 2025. Daardoor zijn in 2021 minder lasten gemaakt dan begroot.

Toevoegingen reserves De toevoeging aan de reserve Verevening Onroerend Goed is conform begroting.

39

H 3.1.2

Subsidies van betekenis Subsidie

Begroting 2021

Jaarverslag 2021

1.Stichting Aanpak Overlast op Straat

€ 5,9 miljoen

€ 7,2 miljoen

2. Stichting Levell

€ 1,9 miljoen

€ 2,3 miljoen

1. Stichting Aanpak Overlast op Straat (SAOA) De subsidie aanpak overlast op straat is verstrekt om jeugdoverlast op straat in kaart te brengen en te verminderen, waaronder een bijdrage leveren aan verminderen van het aantal jeugdgroepen op straat. De subsidie project aspirant straatcoaches in ontwikkelbuurten is verstrekt met als doel werkgelegenheid bieden aan jongeren als aspirant straatcoach en inzet in weerbare wijken in Nieuw-West, Noord en Zuidoost. In 2021 waren de coronacrisis en de daaraan verbonden maatregelen nog steeds van invloed op het werk van SAOA, zoals met betrekking tot de avondklok, naleving van andere maatregelen en gesprekken met jeugd over de gevolgen van de coronacrisis op hen. Het werk van SAOA heeft, door middel van flexibiliteit, doorgang kunnen vinden. Door inzet van straatcoaches en huisbezoekers is een bijdrage geleverd aan het terugdringen van en zicht hebben op jeugdoverlast in een vroeg stadium. Door samenwerking en afstemming met andere partners, is gewerkt aan de inzet van straatcoaches nog gerichter vorm te geven. De subsidie aan SAOA is in totaal € 1,3 miljoen hoger dan begroot door incidentele verstrekkingen voor aspirant straatcoaches en vanuit een incidentele subsidie vanuit het Bestuurlijk Offensief tegen Ondermijnende criminaliteit (BOTOC).

2. Subsidie aan Levvel Levvel ontving subsidie voor de Intensieve Forensische Aanpak (IFA). Dit is een forensische dwang- en drangaanpak voor jongeren en jongvolwassenen tussen 16 en 24 jaar met een middel- tot hoog risicoprofiel op recidive en vaak een licht verstandelijk beperking. Deze aanpak wordt onder meer ingezet bij Top600-personen, ex-gedetineerden, en veel- en meerplegers. Dit jaar zijn er 106 IFA-trajecten van start gegaan. Daarnaast ontving Levvel subsidie voor IFA semi-residentieel. Dit is een interventie voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar met ernstige, complexe problematiek en crimineel gedrag zonder een eigen steunend netwerk. Deze jongeren verblijven na school tot de avond op locatie bij Levvel, waar ze begeleiding krijgen. Dit jaar zijn er 39 trajecten van

start gegaan. Het doel van beide interventies is om jongeren te helpen om hun leven op orde te krijgen en te structureren en om het risico op criminaliteit te verkleinen. De subsidie Levvel is in totaal € 0,4 miljoen hoger dan begroot door een eenmalige aanvullende subsidie voor extra IFA trajecten.

Risico’s en maatregelen Actuele risico’s

Maatregelen

Overlast in de stad verscherpt door de combinatie van corona en terugkeer van de drukte en uitblijven van gewenst gedrag.

• Optreden op plaatsen waar de overlast het grootst is of dreigt te worden op basis van informatiegestuurd handhaven. • Prioriteren inzet handhaving omdat handhavers niet overal aanwezig kunnen zijn. • Inzet op alternatieven voor fysieke aanwezigheid handhavers (bijv. cameratoezicht, sensoren) Daar waar incidenten op staat ontstaan, en het een taak van de politie is om op te treden, worden THOR-medewerkers beschermd door ze van de locatie terug te roepen

Agressie en geweld op straat tegen handhavers

• Samenwerkingsafspraken met de politie • Trainen van handhavers • Invoeren bodycam: • Publiekscampagne over werk handhaving • Het intranet is bijgewerkt. Er is een aparte pagina over agressie en geweld.

Productieve uren handhavers sluiten onvoldoende aan bij de 24/7 behoefte van de stad waardoor handhavers niet altijd op de juiste momenten aanwezig kunnen zijn (dit betreft een operationeel risico en zal vervallen bij begroting 2023)

• Strategisch personeelsbeleid • De nieuwe roosterregeling • Informatiegestuurd handhaven • Moderniseren wet- en regelgeving • Flexibiliseren inzet huidige handhavers

Ingezette trajecten ter voorkoming van instroom in de criminaliteit of recidive hebben niet (altijd) het beoogde effect

• Continu leren en verbeteren van ingezette trajecten d.m.v. evaluaties. • Opleidingen casusregisseurs.

Vermenging onderwereld met bovenwereld

• Meer financiële expertise opbouwen, samenwerking met partners in binnen en buitenland en het analyseren van data. Naast RIEC zijn ook de FEC partners van belang (wellicht meer samenwerking op speerpunten van de FEC partners: terrorisme financiering, witwassen/ondermijning en digitalisering (Cybercriminaliteit).

Toename radicalisering jongeren

De aanpak radicalisering (instrumentarium) continu monitoren en indien nodig bijsturen.

40

H 3.1.2

Beleidskaders • De Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) is het lokale handhavingskader voor de gemeente Amsterdam • Het ministerie van Veiligheid en Justitie stelt de kaders vast voor de handhavingsdomeinen en • bevoegdheden en voor de samenwerking tussen gemeenten en politie. • Het college van b en w stelt jaarlijks de stedelijke handhavings­ prioriteiten vast. • Het gemeentelijk rapport Organisatie Bestuurlijk Toezicht scheidt handhaving en toezicht in diverse(de)centrale taken • Actieplan Handhaving Openbare Ruimte: de gemeenteraad stelt de stedelijke en lokale handhavingsprioriteiten vast • Samenwerkingsprogramma politie-THOR 2021 • Masterplan Handhaving en Reiniging

41

H 3.2

Programma 2 | Portefeuillehouder: wethouder de Vries

3.2 Verkeer, vervoer en waterstaat Samenvatting 3.2.1 Verkeer, vervoer en parkeren > De beleidsnota 30km/u in de stad is eind december 2021 vastgesteld. Hiermee wordt 30 km/uur de norm en 50 km/uur de uitzondering in Amsterdam, wat de verkeersveiligheid en leefbaarheid ten goede komt.

> We krijgen steeds beter inzicht in de daad­ werkelijke veiligheids- en vernieuwingsopgave voor het programma Bruggen en Kademuren en kunnen daardoor beter sturen op de uitvoer van het programma. De risico-gestuurde veiligheidsaanpak werkt, en tegelijkertijd is de weg voor ons nog lang. De vernieuwingsopgave is groot en een aanzienlijk deel van het areaal moet nog onderzocht worden. > In december 2021 is het uitvoeringsbesluit van de Oranje Loper vastgesteld. De Oranje Loper behelst de herinrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal, en de straten en negen bruggen van Raadhuisstraat tot Mercatorplein. Het vernieuwen van de bruggen is urgent: de bruggen zijn oud en in slechte staat. Tegelijkertijd met de bruggen worden de straten aangepakt, zodat het veiliger wordt in het verkeer en er meer ruimte komt voor voetgangers, fietsers, de tram en groen.

42

H 3.2

Samenvatting 3.2.2 Water > Op 16 maart 2021 is de uitslag van de eerste uitgifteronde van 155 nieuwe exploitatie­ vergunningen voor de passagiersvaart bekend gemaakt. Hiermee is de volgende stap gezet met de aangekondigde maatregelen in de Nota’s Varen Deel 1 en 2 om te komen tot het beheersen van toeristische drukte en overlast, een vlotte en veilige doorvaart en duurzaam gebruik. > De uitwerking van het vergunningensysteem voor Transport over water is in het 2e kwartaal 2021 afgerond met de vaststelling van het Vierde wijzigingsbesluit Regeling op het binnenwater 2020. Hierin staan nadere regels beschreven voor het verlenen van een exploitatievergunning voor transport. > Om richting te geven aan zwemmen in open water is dit jaar het Handboek zwemmen & zomerrecreatie opgesteld.

Samenvatting 3.2.3 Openbaar vervoer > De verbetering van de governance van de OV-keten, waar met het GVB en de Vervoerregio Amsterdam aan gewerkt is, is afgerond. De nieuwe structuur start op 1 januari 2022. > De eerste twee volledig elektrische uitstootvrije veren zijn op het Noordzeekanaal in gebruik genomen. > Door de voortdurende coronacrisis is er ook in 2021 nog steeds veel minder gebruik gemaakt van OV, veren en taxi.

Noordzee

haven Amsterdam

43

H 3.2

Programma 2 | Portefeuillehouder: wethouder de Vries

3.2 Verkeer, vervoer en waterstaat Financiële toelichting

Baten

(bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening 2020

Primaire Begroting Begroting 2021 2021 (Najaarsnota)

Rekening 2021

Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)

Baten

415,9

495,3

416,6

436,1

19,5

Lasten

553,9

626,1

516,3

610,1

93,8

Totaal Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat

-138,0

-130,8

-99,7

-174,0

-74,3

Programma 2 heeft ten opzichte van de begroting een negatief resultaat van € 74,3 miljoen. Dit bestaat uit hogere baten van € 19,5 miljoen en hogere lasten van € 93,8 miljoen. Van het negatieve resultaat van € 74,3 miljoen wordt € 27,9 miljoen gedekt door hogere onttrekkingen uit de reserves (waarvan € 1,6 miljoen buiten programma 2). Hiervan heeft € 40,0 miljoen betrekking op een lastencompensatie door het Rijk voor gemiste parkeer­ inkomsten vanwege Corona. Deze lastenverlaging is binnen de begroting van programma 2 opgenomen. De verwerking van de daadwerkelijke ontvangst vindt buiten Programma 2 plaats en leidt daarom binnen Programma 2 tot hogere lasten. Daarnaast bedraagt het saldo van parkeerinkomsten en kosten € 5,2 miljoen. Dit wordt toegevoegd aan de reserve SMF. Uit bovenstaande volgt dat het effect van het negatieve resultaat van € 74,3 miljoen op de exploitatie € 10,0 miljoen bedraagt.

De totale baten van € 436,1 miljoen zijn € 19,5 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere subsidiebaten van € 10,3 miljoen van vooral de Vervoersregio Amsterdam als gevolg van vertragingen in projecten. Tegenover deze lagere baten staan ook lagere lasten. • Hogere parkeerbaten van € 4,4 miljoen vooral door hogere opbrengsten van de bezoekersregeling • Hogere reclame-inkomsten van € 1,3 miljoen. • Hogere bijdrage VRA voor de extra onderhoudswerkzaamheden aan de railinfrastructuur van € 21,9 miljoen. • Overige hogere baten van € 2,2 miljoen.

Lasten De totale lasten van € 610,1 miljoen zijn € 93,8 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere lasten veroorzaakt doordat de ontvangst van de lasten­ compensatie door het Rijk voor gemiste parkeerinkomsten vanwege Corona buiten programma 2 wordt verwerkt. Daarmee wordt de begrote lastenverlaging niet binnen programma 2 gerealiseerd en leidt tot hogere lasten van € 40 miljoen. • Over- en onderschrijdingen die per saldo uitkomen op hogere lasten van € 39,1 miljoen. Deze worden voornamelijk veroorzaakt door de overprogrammering. De methode van overprogrammering wordt toegelicht in de onderstaande paragraaf ‘Financiële toelichting’. • Hogere lasten voor de extra onderhoudswerkzaamheden aan de railinfrastructuur van € 21,9 miljoen. • Lagere lasten van € 10,3 miljoen als gevolg van vertragingen in projecten die samenhangen met lagere subsidiebaten. • Hogere lasten van € 4,2 miljoen als gevolg van hogere kapitaalslasten vanwege achterstallige afschrijvingen op projecten die al voor 2022 gereed waren • Overige lagere lasten van € 1,1 miljoen. 44

H 3.2

Financiële toelichting In 2020 is een herziene Verordening op het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF) door de Raad vastgesteld. Hierdoor is er met ingang van 2020 een systematiek van overprogrammering in de budgetsystematiek opgenomen. Projecten bij diverse directies worden gedekt vanuit het SMF. De onttrekkingen uit het fonds staan bij programma 2. Veel projecten hebben lasten die hoger zijn dan in het SMF voor dat jaar zijn begroot. De projecten worden niet neerwaarts bijgesteld, omdat de ervaring leert dat jaarlijks gemiddeld 30% tot 40% niet wordt uitgegeven. Om te voorkomen dat het SMF een begrotingstekort kent, wordt een negatieve stelpost begroot. Deze stelpost wordt de over­ programmering genoemd. Deze wordt niet gerealiseerd. Uitsluitend de werkelijk kosten van de projecten worden verrekend met het fonds. De effecten van de overprogrammering worden toegelicht in de programma0nderdelen waar de lasten zijn verantwoord. Binnen programma 2 is in 2021 voor circa € 136,0 miljoen projecten geprogrammeerd binnen het kader van het SMF. Bij de najaarsnota is de onttrekking aan het SMF met 29 miljoen naar beneden bijgesteld. Op basis van de begroting inclusief de wijziging bij de najaarsnota komt het bestedings­ percentage ten opzichte van de begroting uit op 121%. Vorig jaar was dit 94%. Zonder de wijziging bij de najaarsnota zou het bestedingspercentage 98% zijn geweest.

Apparaatslasten (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Apparaatskosten

Rekening 2020

119,7

Primaire Begroting Begroting 2021 2021 (Najaarsnota)

59,5

64,3

Rekening 2021

Verschil Rekening Begroting 2021 (Najaarsnota)

134,9

70,7

45

H 3.2.1

3.2.1 Verkeer, vervoer en parkeren Naar een autoluwe, leefbare en verkeersveilige stad.

Belangrijke ontwikkelingen Autoluw In 2021 is de definitieve beleidsnota 30km/u in de gemeenteraad besproken en vastgesteld. Met dit beleid worden per eind 2023 veel meer straten in de stad 30 km/u, zodat de verkeersveiligheid en de leefbaarheid in de stad verbeteren. De uitvoering, zoals aanpassing van bebording, belijning en kleine infrastructurele maatregelen, wordt nu voorbereid. Ook het regelen van volledige financiering voor 2023 en verder is onderdeel van dit traject. Verder zijn er voorbereidingen getroffen voor een autoluwe fietsroute tussen het Oostelijk Pontplein en het Mr. Visserplein en voor een autoluwe noordelijke Van Woustraat met meer ruimte voor fietsers, voetgangers en OV. Ook hebben we in 2021 1.543 parkeerplekken opgeheven; sinds begin 2019 in totaal ruim 4.000. Er zijn veel stappen gezet naar de prettige openbare ruimte van de toekomst. Met het Inspiratiedocument Parkeervrije Hoofdgracht en de Verkenning Oostelijke Binnenstad laten we de potentie van een autoluwe binnenstad zien, waarmee we de komende jaren verder kunnen. De eerste stappen zijn gezet met de versmalling van de Weesperstraat ter hoogte van het Namenmonument.

maatregelen te treven wordt bepaald door het vernieuwingstempo. Om overbelasting tegen te gaan en verdere schade aan de bruggen en kademuren te beperken, gelden er per 1 oktober 2021 strengere regels voor zware voertuigen in de binnenstad. Het zwaartepunt van de programma-aanpak verschuift van de korte termijn veiligheid (curatief) naar vernieuwing en daarmee de lange termijn veiligheid (preventief). De aanloop om te komen tot de noodzakelijke opschaling van de vernieuwing is lang, maar met de eerste meerjarige programmering, waarin we vooruit kijken tot en met 2040, hebben we een belangrijke stap voorwaarts gezet. Alleen wanneer het lukt om minimaal 2 kilometer kademuur en 8 bruggen per jaar te vernieuwen, wordt het achterstallig onderhoud structureel aangepakt. In 2021 is de voorbereiding voor 19 bruggen gestart. De werkelijke vervanging zal plaatsvinden in 2025 en 2026. In 2021 zijn de voorbereidende (conditionerende) werkzaamheden verricht en dit wordt in 2022 en 2023 voortgezet.

Parkeren Sinds het uitbreken van de coronapandemie zijn tal van maatregelen getroffen die ook grote impact hadden op de parkeeropbrengsten. De parkeerinkomsten zijn fors gedaald en zijn € 57 miljoen lager uitgekomen dan oorspronkelijk begroot. Hoe zich dit het komende jaar gaat ontwikkelen is nog onzeker.

Camerahandhaving Snorfiets op de Rijbaan Vanaf 8 november registreren kentekencamera’s in de stad of snorfietsen op de rijbaan rijden en bestuurders een helm op hebben. Overtreders krijgen een boete thuisgestuurd. De proef met camerahandhaving duurt een jaar en wordt daarna geëvalueerd.

Programma Bruggen en Kademuren In 2021 hebben we het onderzoeksprogramma naar de constructieve staat van de bruggen en kademuren voortgezet. Zo krijgen we steeds beter zicht op de veiligheids- en vernieuwingsopgave. Daaruit zullen verdere veiligheidsmaat­ regelen volgen. Dit jaar waren de gevolgen voor de bereikbaarheid van de stad door stapeling van werkzaamheden, afsluitingen, versterkingsconstructies en afgezette parkeervakken in 2021 al steeds zichtbaarder. De noodzaak om

In 2021 is besloten tot uitbreiding van betaald parkeren in Geuzenveld, Eendracht en een deel van Slotermeer, en harmonisatie van de parkeer­ regimes op de bedrijventerreinen Overamstel, Sloterdijk I en Schinkel, om parkeeroverlast terug te dringen. Ook is het betaald parkeren op zondag in het Museumkwartier en De Pijp uitgebreid. Verder is het tarief van de tweede bewonersvergunning verhoogd, zijn de voorwaarden voor gehandicapten­ vergunningen aangepast en zijn er, net als in het eerste coronajaar, gratis stadsbrede noodparkeervergunningen beschikbaar gesteld aan zorgmede­ werkers. De vergunningtarieven zijn geïndexeerd en in het kader van de autoluw-ambities zijn de vergunningplafonds verlaagd. Daarnaast is de capaciteit uitgebreid in een aantal parkeergarages die beschikbaar zijn gesteld aan vergunninghouders. 46

H 3.2.1

Er is een aanbesteding afgerond voor het storings- en planmatig onderhoud aan vrijwel alle fietsstallingen en garages. Daarmee wordt een professionaliseringslag gemaakt waardoor continuïteit in onderhoud gewaarborgd wordt in combinatie met meer sturing op de meerjarige begroting.

Stedelijke Logistiek Het samenwerkingsplatform Logistiek 020 is in de zomer van 2021 opgericht, waarin gemeente, kennisinstellingen en bedrijfsleven samenwerken aan een duurzaam, veilig en flexibel logistiek systeem. Verder is de Logistieke Strategie opgesteld, op 18 januari 2022 vastgesteld door het college. Deze Strategie legt de basis voor twee doelstellingen: 1) Het belang van logistiek in de stad moet steviger worden neergezet. Er moet passende ruimte worden gezocht zowel op weg als water, terwijl tegelijkertijd de transitie naar ‘schoon, licht, veilig en efficiënt’ wordt doorgezet. 2) De samenwerking met de sector staat centraal.

De Oranje Loper Programma Oranje Loper vernieuwt de Nieuwezijds Voorburgwal, en de straten en negen bruggen van Raadhuisstraat tot Mercatorplein. Het vernieuwen van de bruggen is urgent: de bruggen zijn oud en in slechte staat. Uitval van een van de bruggen zou enorme impact hebben op de bereikbaarheid van dit deel van de stad. Het werk aan de bruggen zal veel overlast geven, daarom worden de bruggen en straten nu tegelijktijdig aangepakt. De straten zijn druk en er is te weinig ruimte voor alle soorten verkeer. Daarom willen we ze anders inrichten en zorgen dat het veiliger wordt in het verkeer en er meer ruimte komt voor voetgangers, fietsers, de tram en groen. De enorme hoeveelheid (KPN-)kabels in de bruggen bemoeilijkt het project omdat voor de bruggenvervanging alle kabels en leidingen tijdelijk uit de bruggen moeten worden verwijderd en moeten worden uitgedund om weer in de verstevigde bruggen te kunnen passen. In 2021 zijn de voorlopig ontwerpen van de bruggen opgemaakt en dit leidde tot hogere kostenramingen. In december 2021 is het uitvoeringskrediet vastgesteld.

De Entree Project De Entree vernieuwt de stadszijde van Amsterdam Centraal. Ondanks Corona zijn in 2021 de meeste werkzaamheden conform werkplanning uitgevoerd. Zo is de ruwbouw (het betonnen casco) van de fietsenstalling nagenoeg gereed. In de zomerperiode is op Stationsplein-Oost het tram­

emplacement vervangen en is de Kamperbrug versterkt. Ook het werk aan de Prins Hendrikkade-Oost is nagenoeg gereed. De uitvoering gaat hiermee de laatste fase in. Eind 2020 zijn vanwege een voorziene stijging van het tekort een interne en externe audit ingezet. Op peildatum 31 december 2020 is een tekort gerapporteerd van € 23,4 miljoen en geadviseerd om € 25 miljoen aanvullende dekking aan te vragen. Voor de dekking van dit tekort is binnen het SMF een budget van € 10 miljoen en in de AD een budget van € 15 miljoen toegekend, waarna een kredietaanvraag voor € 25 miljoen in gang is gezet. De auditors hebben ook aanbevelingen gedaan ter verbetering van de (financiële) projectbeheersing. De implementatie van die aanbevelingen is voortvarend ingezet en nagenoeg gereed. Ook is er een ‘spiegelteam’ gevonden, namelijk het team van De Oranje Loper. Samengevat kan gesteld worden dat een positieve ontwikkeling in gang is gezet: de uitvoering vordert conform planning, het geprognosticeerde tekort neemt licht af, de kans om binnen het voorziene aanvullend budget te blijven neemt toe en het risicoprofiel is licht gedaald

Fiets De fiets is het belangrijkste vervoermiddel in de stad. Daarom werken we in onze projecten aan het veiliger, comfortabeler en aantrekkelijker maken van het fietsnetwerk zoals de fietsbrug aan de IJzijde van het Centraal Station op de De Ruijterkade die is vervangen door een brug die meer ruimte biedt aan fietsers. De kruising Jan van Galenstraat – Admiraal de Ruijterweg is aangepast. Daarnaast werken we aan meer fietsparkeerplekken. Een klein deel van de fietsers vertoont ongewenst gedrag, zoals door rood licht fietsen. Op verschillende locaties zijn daarom experimenten uitgevoerd en geëvalueerd om het gedrag van fietsers te beïnvloeden. Amsterdam staat bekend als de fietskennishoofdstad. Het digitale platform Amsterdam Bike City is in 2021 gelanceerd en is de plek waar Amsterdam haar fietskennis deelt, waar innovaties worden geïnitieerd en (internationale) bezoekers starten met hun kennismaking met de stad

Ondergrondse fietsenstalling Leidseplein Onder het Kleine-Gartmanplantsoen is net voor de zomer van 2021 de ondergrondse fietsenstalling Blauw Jan geopend. In de fietsenstalling kunnen ca 2.000 fietsen veilig en droog gestald worden. De ingang van de entree is ontworpen in de stijl van de Amsterdamse school. Het kunstwerk met de reptielen is geïntegreerd in het ontwerp van de fietsenstalling en het plein 47