bijlage 1. Jaarrekening 2022 DEF

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Eindrapportage 2022 Jaarverslag en -rekening

Inhoud

2

1 Voorwoord

4

2 Verantwoording programma’s 2.1 Programma Bouw 2.2 Programma Bodem 2.3 Programma Milieu en Brzo 2.4 Programma Randvoorwaardelijk 2.5 Programma Bedrijfsvoering

7 8 12 15 23 27

3 Paragrafen 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.2 Onderhoud kapitaalgoederen 3.3 Financiering 3.4 Bedrijfsvoering 3.5 Openbaarheidsparagraaf

32 32 41 41 42 45

4 Financiële jaarrekening 4.1 Overzicht baten en lasten 4.2 Dekkingsmiddelen 4.3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 4.4 Toelichting baten en lasten 4.5 Incidentele baten en lasten 4.6 Informatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen 4.7 Balans

47 47 48 49 50 52 52 55

Bijlage 1 Overzicht taakvelden per programma

62

Bijlage 2 Bijdrage per deelnemer

63

Bijlage 3 Berekening financiële kengetallen

64

Bijlage 4 Meerjarig overzicht risico’s

65

Bijlage 5 Sisa (Single Informatie Single Audit

66

Bijlage 6 Controleverklaring accountant

67

3

1 Voorwoord Veranderende omstandigheden Het jaar 2022 stond voor ons en onze opdrachtgevers in het teken van verandering. Momenteel zorgen de huidige ontwikkelingen, waaronder de oorlog in Oekraïne, de energietransitie, de stikstofproblematiek, en ook de enorm krappe arbeidsmarkt voor een dynamische situatie in Nederland en onze regio. Voor onze dienst betekent het vooralsnog een veranderende, op onderdelen tijdelijk afnemende en op andere onderdelen toenemende vraag. De hoeveelheid werk zal de komende periode per saldo blijven toenemen, maar vraagt soms andere expertise en daarmee wendbaarheid van de OD NZKG.

Koersvast De OD NZKG staat voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving: een mooie missie in een dynamisch gebied waar veel verschillende en soms tegenstrijdige belangen spelen. In de huidige context van onder meer de enorme klimaatopgave, de stikstofcrisis en de nodige issues op het gebied van externe veiligheid doet vergunningverlening, toezicht, handhaving en gevraagd en ongevraagd – adviseren er meer toe dan ooit. Omdat we door de aard van het werk meldingen en zienswijzen krijgen van omwonenden én veel bij bedrijven komen, weet de OD NZKG als geen andere overheid wat er speelt in het werkgebied op de unieke combinatie van milieu, bodem, bouw, veiligheid, milieu-gerelateerde gezondheid, duurzaamheid en energie. Die deskundigheid wordt ingezet om de leefbaarheid te borgen en om grote opgaven als de energietransitie, de transformatie van gebieden en het verbeteren van de milieu-gerelateerde gezondheid te realiseren. Zo worden beleidsmatige opgaven van gemeenteraden, provinciale staten en het parlement vertaald naar de praktijk van de bedrijven en voedt vice versa de praktijkervaring van de OD NZKG de beleidsmakers.

Arbeidsmarkt De OD NZKG bleef het afgelopen jaar onverminderd inzetten op werving en selectie en het binden en boeien van medewerkers. De aanhoudende krapte op de arbeids- en inhuurmarkt zorgt ervoor dat het zeer uitdagend is om de afgesproken productie te halen en brengt risico’s op onderproductie met zich mee. We zien ons steeds vaker genoodzaakt om medewerkers aan te nemen die minder ervaren zijn. Het opleiden en begeleiden van deze minder ervaren medewerkers vraagt een tijdinvestering, die ten koste gaat van onze productiviteit. Wij blijven inzetten op efficiënter en meer risicogericht werken en we bundelen onze krachten zo veel als mogelijk in de regio en met andere (BRZO-)omgevingsdiensten.

Vernieuwd bestuur Met de uitkomst van de gemeenteraadsverkiezingen in het voorjaar van 2022 is het bestuur gedeeltelijk vernieuwd. In de loop van het jaar is een aantal nieuwe bestuurders aangetreden in de bij ons deelnemende gemeenten. Hiermee is tevens de samenstelling van ons OD NZKG bestuur gewijzigd. We verwelkomden eind 2022 een nieuwe voorzitter (Amstelveen) en nieuwe leden voor het Algemeen Bestuur uit Amsterdam, Haarlemmermeer, Zaanstad, Ouder-Amstel, Uithoorn en Aalsmeer.

4

Na corona Na en vrijwel volledig thuiswerkjaar in 2021 was 2022 toch vooral het jaar waarin we elkaar weer mochten ontmoeten. Inspecties konden weer doorgang vinden, en het werken op kantoor was weer mogelijk na het vele thuiswerken. Het thuiswerken tijdens de pandemie heeft waardevolle inzichten opgeleverd over het werken op kantoor versus het werken vanuit huis. We werken nu tijd- en plaatsbewust. Medewerkers zijn gemiddeld ongeveer de helft van hun tijd aanwezig op ons kantoor waarbij het accent ligt op ontmoeten, samenwerken en overleggen met collega’s. Dit werkt in de praktijk goed.

Strategische Agenda 2022-2024 In het voorjaar van 2022 is de Strategische Agenda 2022-2024 van de ODNZKG bestuurlijk vastgesteld. In deze agenda worden de inhoudelijke opgaven op het gebied van klimaat, milieu-gerelateerde gezondheid en transformatie gebieden geadresseerd. En hebben we ons verbonden aan resultaten op het gebied van het versterken van ons instrumentarium op vergunningverlening, toezicht handhaving en advisering in het verlengde daarvan. Hiermee blijven we als dienst de reguliere taken doen, én geven de grote maatschappelijke opgaven hier mede richting aan. Halverwege de looptijd van de strategische agenda wordt het bestuur geïnformeerd over de voortgang.

Financieel resultaat Het jaar 2022 is afgesloten met een negatief saldo van 909K. Dit is 898K negatiever dan begroot. Het saldo bestaat ten opzichte van de begroting uit lagere baten ad 3.251K en lagere lasten ad 2.374K. Daarnaast is er een lagere onttrekking aan reserves van 21K. De lagere baten houden met name verband met minder werk in het kader van de UVO 2022, voor het grootste deel bij de werkvelden Bouw en Bodem. In de jaarrekening wordt per programma ingegaan op de realisatie, waarbij wij een toelichting geven bij afwijkingen groter dan 100K. De neerwaartse trend in het bouwwerkveld is een gevolg van internationale en landelijke ontwikkelingen en heeft duidelijk een relatie met de stikstofproblematiek, schaarste van bouwmaterialen (onder meer door de oorlog in Oekraïne en corona), arbeidsmarktproblematiek, energiecongestie en de sterk oplopende inflatie. De effecten van deze ontwikkelingen zijn merkbaar in het werkgebied van de OD NZKG door de terugloop aan vergunningaanvragen. De OD NZKG zag in 2022 een terugloop op de bouw, maar ook op projecten. Vanaf de bestuurlijke halfjaarrapportage heeft de OD NZKG hierover het bestuur geïnformeerd en meegenomen in scenario’s om de financiële risico’s te mitigeren. Gedurende dit proces was de OD NZKG genoodzaakt in het laatste kwartaal de prognose van het eindejaar naar een negatief resultaat bij te stellen.

Gezien de onzekerheid over het al dan niet weer aantrekken van de markt en op welke termijn dan, heeft de OD NZKG ervoor gekozen om de flexibele schil die OD NZKG heeft op het bouw-werkveld nagenoeg niet af te bouwen gezien de enorme krapte op de arbeidsmarkt en de onzekerheid van de externe factoren. Eventuele overcapaciteit zal desgewenst worden ingezet door onze opdrachtgevers tot het moment dat deze capaciteit weer nodig is voor de ODNZKG. Dit is in het laatste kwartaal van 2022 ambtelijk afgestemd en bestuurlijk vastgelegd.

Samenlevingsgericht werken Het werk van onze dienst staat volop in de aandacht van bewoners, belangengroepen, politiek en media. Dit gaat ook over de bedrijven waar veel om te doen is als het bijvoorbeeld gaat om overlast, externe veiligheid en milieu gerelateerde gezondheid. Het is belangrijk alle perspectieven en belanghebbenden goed te horen. Daaraan hebben we in 2022 invulling gegeven met onder meer bewonersbijeenkomsten en de doorontwikkeling van ons omgevingsmanagement.

InterBestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel als follow-up rapport Commissie Van Aartsen De commissie Van Aartsen kwam begin 2021 met 10 aanbevelingen om het stelsel beter te laten werken en te komen tot het eerder ingrijpen om milieuschade voor te zijn. Als OD NZKG zijn we met de aanbevelingen aan de slag samen met het Rijk, landelijke inspectiediensten, provincies, veiligheidsregio’s en andere omgevingsdiensten. Dit doen wij onder meer op kennisdeling, informatie-uitwisseling en uniformiteit van werken.

5

Ondertussen is als follow-up vanuit het Rijk gestart met een VTH-verbeterprogramma (het IBP VTH). In dit programma wordt in nauwe samenwerking met alle omgevingsdiensten in Nederland gewerkt aan structurele verbeteringen van de werking van het stelsel. Zo wordt onder meer gewerkt aan criteria voor robuustheid van omgevingsdiensten, een gemeenschappelijke financiële grondslag, een verbeterde informatievoorziening en samenwerking tussen bestuursrecht en strafrecht. Alle omgevingsdiensten hebben hiervoor een eenmalige specifieke uitkering ontvangen van het ministerie van I&W.

Regionale samenwerkingsagenda 2022-2024 omgevingsdiensten Noord Holland We hebben in de provincie Noord-Holland een regionale Samenwerkingsagenda 2022-2024 met Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Omgevingsdienst IJmond, Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en Omgevingsdienst Flevoland, Gooi & Vechtstreek. We werken steeds intensiever samen op diverse onderwerpen. Dit is bijvoorbeeld op data gestuurd werken, het bestrijden van milieucriminaliteit en op de bedrijfsvoering. Inmiddels wordt gewerkt aan een regionale VTH-strategie van de vier Omgevingsdiensten samen, waar deze voorheen voor elke dienst apart werd gemaakt. Het algemene kader hiervoor is eind 2022 bestuurlijk vastgesteld bij de OD NZKG. In de eerste helft van 2023 volgt het maatwerkdeel van deze VTH strategie. Deze bestuurlijke samenwerking gaat een bijdrage leveren aan een level playing field voor de bedrijven in Noord-Holland.

Omgevingswet De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen wijzigen de inhoud en organisatie van ons werk ingrijpend. OD NZKG voert al een paar jaar een implementatieprogramma uit. De voorbereidingen zoals het opleiden van collega’s en het aanpassen van werkprocessen lopen op schema zodat we klaar zijn voor de implementatie op 1 januari 2024.

Tata Steel De dynamiek en de politieke aandacht in het Tata Steel dossier was in 2022 groot en de maatschappelijke druk om de vergunningen van Tata Steel maximaal aan te scherpen en de leefomgevingskwaliteit in de IJmondregio te verbeteren is onverminderd hoog. Naast de uitvoering van bestaande reguliere VTH-taken bij Tata Steel, is in 2022 begonnen met het uitbreiden van de organisatie voor de werkzaamheden ten behoeve van Groen Staal (de transitie naar staalproductie met behulp van waterstof als energiebron). Het gaat dan bijvoorbeeld om vele vergunningaanvragen ter zake. De middelen die hiervoor voor de ODNZKG benodigd zijn, worden voor een groot deel gefinancierd door de Provincie Noord Holland, en naar verwachting deels ook door het ministerie van EZK. Ook hier is de krappe arbeidsmarkt een uitdaging.

Tot slot De OD NZKG stond ook in 2022 voor een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Er is in 2022 bijzonder veel werk verzet op advisering en op de reguliere VTH-taken voor zowel de bedrijven die onder gemeentelijk alsook die onder provinciaal gezag (BRZO) vallen, en in goed contact met belanghebbenden in de omgeving van die bedrijven. We zullen dit belangrijke werk de komende jaren deskundig, onafhankelijk en met veel werkplezier voortzetten. Dit kunnen wij enkel en alleen doen dankzij de professionele en bevlogen inzet van alle 550 medewerkers!

Loes de Maat, Algemeen Directeur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

6

2 Verantwoording programma’s In dit bestuurlijke jaarverslag rapporteren we over het algemene beeld per programma en de belangrijkste ontwikkelingen. Ten behoeve van de jaarrekeningen van de opdrachtgevers hebben wij onze opdrachtgevers medio januari 2023 al geïnformeerd over de voorlopige financiële afrekening. De programma’s komen overeen met de werkvelden in de uitvoeringsovereenkomsten. Per programma maken we inzichtelijk of de realisatie conform begroting is. Conform de BBV-wetgeving (Besluit Begroting en Verantwoording) worden programma’s met betrekking tot het primair proces verantwoord exclusief de personele lasten en materiele overheadkosten. Deze worden apart verantwoord op het programma Bedrijfsvoering. Naast de inkomsten uit de uitvoeringsovereenkomsten heeft de OD NZKG overige inkomsten vanuit het maatwerk. Daarbij gaat het om werkzaamheden die gefinancierd worden uit subsidies en op basis van offertes.

Toelichting bedrijvenbestand De OD NZKG werkt er continu aan om de kwaliteit en actualiteit van het bedrijvenbestand te verbeteren. Het bedrijvenbestand wordt jaarlijks op 1 september geactualiseerd zodat we waargenomen verschillen kunnen vertalen in de uitvoeringsovereenkomsten voor het daaropvolgende jaar. Deze stand wordt ook gebruikt voor de afrekening met onze opdrachtgevers.

7

2.1 Programma Bouw Het programma bouw heeft als doelstelling bij te dragen aan de grote, complexe bouwopgaven in de regio en onaanvaardbare risico’s, vooral op het gebied van veiligheid en gezondheid, af te kunnen vangen. Voor het verlenen van omgevingsvergunningen, behandelen van meldingen, toezicht en de handhaving op bouw en sloop in realisatie- en gebruiksfase is per bouwactiviteit een toetsingsniveau vastgesteld met een oplopende intensiteit per categorie. Door de uitvoering van de wettelijke VTH-taken voor bouw, gebruik en sloop zorgt de OD NZKG dat bouwwerken veilig (brandveilig en constructief), gezond, bruikbaar en energiezuinig worden gebouwd. De bouwtaken zijn volledig vraag gestuurd. De OD NZKG behandelt de vergunningaanvragen. De werkvoorraad voor bouwtoezicht is vooral afhankelijk van de verleende bouwvergunningen. Vanaf het moment van de daadwerkelijke start van de bouw voeren we controles uit. Bij de controles gebruiken we een systematische aanpak, op basis van digitale checklisten. Hiermee is ook de inhoudelijke kwaliteit van het toezicht gewaarborgd en navolgbaar. Daarnaast voeren wij wettelijke taken, zoals Label C, uit voor alle opdrachtgevers. Andere thema’s zoals de ontwikkeling van de regelgeving rondom Wkb, circulaire economie en energietransitie bereiden wij voor/voeren wij uit in overleg met de opdrachtgevers.

Ook zetten we in op uitvoering van complexe projecten zoals de Markermeerdijken, bruggen en kademuren gemeente Amsterdam en de A9 Badhoevedorp-Holendrecht. Daarnaast adviseren we enkele opdrachtgevers op het gebied van duurzaamheid inzake Bijna Energie-Neutrale Gebouwen (BENG)/Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) en Milieuprestatie Voor Gebouwen (MPG).

Terugblik en ontwikkelingen Afgelopen jaar zien we een neerwaartse trend in het aantal aanvragen in het bouwwerkveld. Deze neerwaartse trend is een gevolg van internationale en landelijke ontwikkelingen en heeft duidelijk een relatie met de stikstofproblematiek, schaarste van bouwmaterialen (onder meer door de oorlog in Oekraïne en Corona), arbeidsmarktproblematiek, energiecongestie en de sterk oplopende inflatie. De effecten van deze ontwikkelingen zijn ook merkbaar in het werkgebied van de OD NZKG door de terugloop aan vergunningaanvragen. De OD NZKG ziet een terugloop op de bouw, maar ook op projecten. Een voorbeeld daarvan is het project verbreding A9 Badhoevedorp-Holendrecht, waar sprake is van een forse vertraging van vergunningaanvragen.

Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging De verwachte piek in aanvragen vlak voor de ingang van de Omgevingswet (OW) en Wet Kwaliteitsborging (WKB) heeft mede door het uitstel van de ingang van beide wetten niet plaatsgevonden. De voorbereiding op zowel de OW als WKB gaan onverminderd door. Wij hebben een handelingskader voor de WKB gepresenteerd aan onze opdrachtgevers met als doel een efficiënte rol als overheid binnen de WKB projecten.

Energielabel C kantoorgebouwen Per 2023 moeten alle kantoren aan het energielabel C voldoen. Dit betekent dat elk kantoorgebouw met een vloeroppervlakte van meer dat 100 m2 minimaal energielabel C moet hebben. Voldoet het pand dan niet aan deze eisen, dan mag het per 1 januari 2023 niet meer als kantoor functioneren. Deze verplichting staat in het Bouwbesluit 2012. Het is van groot belang dat bedrijven bekend gemaakt worden met de label C plicht maar evenzo belangrijk dat ze beseffen dat gemeenten hierop zullen gaan toezien. Deze boodschap is in samenwerking met de gemeenten en in aanloop naar 2023 krachtig gecommuniceerd. Daarbij zijn de effecten hiervan op het meldingsgedrag gemeten om vanaf 2023 zo goed mogelijk voorbereid de fase van handhaving te kunnen starten. Voor 2022 lag wederom de nadruk op communicatie over de verplichting uiterlijk eind 2022 het kantoor van een label te voorzien. Ook werd onderzoek verricht naar de ‘niet gemelde’ kantoren zodat er meer inzicht ontstaat in het aantal relevante

8

kantoren. Tot slot is er in samenwerking met de opdrachtgevers een handhavingsstrategie opgesteld waarbij de focus ligt bij kantoren zonder label C met een hoog verbruik. Vanaf januari 2023 start de toezicht en handhaving op de Label C bij deze de kantoren. Energie keuringsverplichting klimaatinstallatie EPBD (richtlijn voor energieprestaties van gebouwen) III Op 10 maart 2020 is een keuringsverplichting voor ketels en airco’s opgenomen in het Bouwbesluit. De keuringsverplichting – die volgt uit Europese wetgeving - geldt voor installaties groter dan 70 kW en betreft de volledige klimaatinstallatie in gebouwen. De energiekeuring kan in belangrijke mate bijdragen aan het realiseren van de CO2 doelstellingen. Tekortkomingen in het energiezuinig afstellen/inregelen van installaties leiden nu al tot forse energieverliezen, en maken het daarnaast lastiger om duurzame bronnen goed in te zetten: zonder goede afstelling/inregeling van installaties functioneren deze installaties vaak minder goed en worden verwachte energiebesparingen onvoldoende gehaald. De keuringen zijn erop gericht dat de installaties energiezuinig blijven functioneren. De keuringsverplichting kende nog een overgangsperiode tot maart 2022. Tijdens die overgangsperiode was het loket waar de keuringen worden afgemeld (SCIOS) nog niet optimaal beschikbaar.

De OD NZKG heeft de gesignaleerde knelpunten bij het SCIOS loket in samenwerking met de VNG aan de orde gesteld bij het ministerie van BZK. Pas in juni 2022 was het mogelijk om data binnen te halen. Medio juli concludeerde de VNG – op basis van de evaluatie EPBD vanuit het rijk - dat de EPBD verplichting op dat moment niet goed te handhaven was, dat vanuit het land werd aangegeven dat de keuringen niet effectief zijn en dat er wordt gewerkt aan een alternatieve aanpak. Deze alternatieve aanpak is in concept gedeeld, maar (nog) niet definitief gemaakt. De alternatieve aanpak richt zich daarbij op stimuleren en controleren wat meer tijd en inzet zal vragen van de uitvoerende

9

instantie. De OD NZKG onderzoekt in dat kader een eigen alternatieve aanpak voor 2023. Gelet op het bovenstaande is er in 2022 minder inzet gepleegd op de daadwerkelijke controles. Wel is de OD NZKG bezig om een integraal dashboard te ontwikkelen waar alle beschikbare energiegegevens per bedrijf ten behoeve van wetgeving samengevoegd wordt; een energieportfolio. Externe data – zoals label C, EPBD, BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) – zijn daarbij in de tweede helft van 2022 ingeladen in ons zaaksysteem en gekoppeld met de inrichtingen. Ook in 2023 gaan wij door met deze ontwikkeling.

Circulaire economie Door deelname aan energietafels, ondersteuning in kennis- en beleidsontwikkeling op het gebied van circulaire economie en het integraal werken vanuit verschillende programma’s, draagt de OD vanuit het programma bouw bij aan het realiseren van beleidsdoelen. Er is gestart met een plan van aanpak Circulair bouwen. Ook wordt in Metropoolregio Amsterdam (MRA) verband sterk ingezet op houtbouw, waarvoor het Team Constructieve veiligheid een presentatie heeft verzorgd voor belangstellenden binnen de MRA welke aandacht nodig is om in hout te bouwen in relatie tot wet- en regelgeving.

Asbest In 2022 zijn we gestart met LAVS1-gestuurd afhandelen van asbestsloopmeldingen en het handhaven op overtreders. Amsterdam heeft op 1 juli 2022 haar asbesttaken overdragen aan de OD, hiervoor is een overdrachtsproces ingericht. Op 1 oktober 2022 is begonnen met uitvoering van het proces. In de praktijk is gebleken dat het aantal ingediende meldingen is achtergebleven bij de door Amsterdam gegeven prognose. Bij Ouder-Amstel maar ook bij Haarlemmermeer, Uithoorn en Diemen zijn in 2022 meer zaken binnengekomen. Voor gemeente Zaanstad wachten we nog op de overdracht, deze zal in 2023 plaatsvinden.

Controle brandveiligheid In 2022 zijn de brandveiligheidscontroles weer ingepland en volgens begroting uitgevoerd.

Capaciteit Wat we blijven zien is dat het moeilijk is om vast personeel aan ons te binden binnen het werkveld bouw. Door het grote verloop van (ervaren) personeel is extra inhuur nodig om nieuwe collega’s te begeleiden en op te leiden. De OD NZKG heeft de inhuurcapaciteit binnen het werkveld Bouw niet gelijk met de terugloop in de aanvragen afgebouwd. De terugloop van vergunningaanvragen loopt namelijk met vertraging door op de capaciteitsinzet, immers lopende aanvragen moeten nog worden afgehandeld. Het werkveld bouw kent een aanzienlijke flexibele schil die ingericht is om makkelijk af te kunnen schalen wanneer het werkaanbod terugloopt. Echter, in dit tijdsgewricht van grote schaarste op de arbeidsmarkt gecombineerd met een urgente opgave op het gebied van woningbouw en complexe projecten in het kader van bijvoorbeeld de energietransitie is het risico groot dat de afgeschaalde capaciteit niet meer beschikbaar is wanneer deze alsnog weer nodig. Een situatie vergelijkbaar met het ‘Schiphol effect’. In afstemming met ons bestuur is daarom besloten de flexibele schil niet af te bouwen. Hiermee borgen we in de toekomst voldoende robuust ingericht te zijn om de complexe opgaven in het Noordzeekanaalgebied aan te kunnen. Binnen het team T&H Constructieve Veiligheid is er sprake van een structureel capaciteitsprobleem, wat van invloed is op de kwaliteit en levertijd van het advies.

De beperkte capaciteit binnen het team wordt zoveel mogelijk op de meest risicovolle en innovatieve dossiers ingezet. Vanwege deze ondercapaciteit is het door het team constructieve veiligheid niet gelukt om op het Uniform Uitvoeringsniveau te werken. Wij maken gebruik van het op- en afschalen binnen het beleid bij deelgoedkeuringen. Dit houdt in dat bij voldoende vertrouwen over de hoofdconstructie bij detailstukken minder intensief getoetst kan worden.

1 Landelijk Asbest Volg Systeem

10

Financiële verantwoording De realisatie van het programma Bouw is per saldo 2.445k lager dan begroot. De baten zijn 2.463k lager dan begroot. De kleinere vergunningaanvragen zoals WABO en BOM A1,A2 blijven achter ten opzichte van de prognose alsmede de vergunningaanvragen voor verbouw. Ook bij het project A9 zijn door vertragingen in het project niet de geprognotiseerde baten gerealiseerd. Arbeidsmarktproblematiek zorgt er bij advies constructieve veiligheid voor dat de baten hier achter blijven. Bij de halfjaar rapportage was dit beeld positiever doordat er gesprekken liepen met mogelijk nieuwe medewerkers die uiteindelijk niet gestart zijn. Verder is te zien dat de asbesttaken die vanuit Amsterdam zijn overgekomen halverwege het jaar later op gang zijn gekomen en hierdoor niet de geprognotiseerde baten gerealiseerd zijn. De lasten zijn 18k lager dan begroot. Dit komt met name doordat de inhuurcapaciteit binnen het werkveld Bouw niet gelijk met de terugloop in aanvragen is afgebouwd. De lopende aanvragen moeten nog worden afgehandeld. Lasten zijn exclusief de lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma bedrijfsvoering.

Bouw:

gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) 9.229

LASTEN

9.211 16.631

BATEN

SALDO

14.168 7.402 4.956 Gewijzigde begroting

Realisatie

Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

(bedragen x € 1.000) Programma Bouw

Lasten Baten Saldo (-/- = voordeel, + = nadeel)

11

Gewijzigde begroting

Realisatie

Realisatie vs gewijzigde begroting

9.229 -16.631 -7.402

9.211 -14.168 -4.956

-18 2.463 2.445

2.2 Programma Bodem De grond onder onze voeten is letterlijk de basis waarop wij wonen, werken, spelen, ons verplaatsen en ons voedsel verbouwen. Het is een belangrijke bron voor grondstoffen: zand, grind, cement en drinkwater. We gebruiken de bodem ook voor energieopslag en -distributie. Op onze bodem moeten we dus zuinig zijn, maar dat zijn we vaak niet: we dumpen afval, lozen afvalwater, gebruiken bestrijdingsmiddelen en wijzigen de temperatuur van het grondwater. Door de eeuwen heen is de bodem in Nederland op veel plekken, bewust of onbewust, vervuild. De uitvoering van de wettelijke VTH-taken draagt bij aan een schonere en gezondere bodem.

ve pga wo Bou

ng

eri

lis

ita

Dig

Mobili

teit

Drukte op straat

Bodem en ondergrond

rgie Ene sitie n a tr

Kadermur en vervangen

Klimaat adaptie

Afval inzameling

De grote woningbouwopgave bij onze opdrachtgevers levert veel bodemverplaatsingen op. Maar ook voor de energietransitie heeft de ondergrond een spilfunctie: als bron van warmte, voor opslag van (zomer)warmte en (winter)koude en voor distributie van energie. Bodem en ondergrond vormen een belangrijke radertje in de integrale aanpak van al deze vraagstukken. Bodem levert de noodzakelijke inzet van expertise voor de versnelling daarvan.

Terugblik en ontwikkelingen In 2022 heeft de OD NZKG vanuit het programma Bodem een bijdrage geleverd aan verschillende beleidsbijdragen waaronder woningbouw, gezond leefklimaat, energiebesparing en -transitie, klimaatadaptatie en circulaire economie.

Circulaire economie De afgelopen decennia is toezicht op afvalstoffen zoals grondstromen als laag risico ingeschat. Uit onderzoek blijkt dat bij overdracht van afvalstoffen (schakels in de keten) meer risico is op milieucriminaliteit/ ondermijning dan ingeschat. Zie ook het rapport van RIVM. De OD NZKG heeft in 2020 pilotprojecten gestart die in 2022 voortduurden. We hebben toezicht gehouden bij onder andere: • transport van een afvalstof naar een andere inrichting, • de overgang van afvalstromen naar een ander bevoegd gezag (bijv. ander OD-gebied). Op basis van het inzicht in wat de opbrengst van dit ketentoezicht is hebben wij een voorstel voor het Uitvoeringsprogramma 2023 gemaakt. We hopen aan te kunnen tonen hoe verscherpt toezicht bijdraagt aan de ambities van opdrachtgevers in het kader van terugdringen van ondermijning, een veilige en schone omgeving en circulaire economie.

12

Illegale saneringen In 2022 is het aantal geconstateerde illegale saneringen verder gedaald. Uitvoerende partijen houden zich steeds beter aan weten regelgeving.

Energiebesparing en energietransitie Vanwege de duurzaamheidsopgave is het nodig om veel in de grond te werken, denk hierbij bijvoorbeeld aan de warmte-koude opslag. Dat betekent dat het in de ondergrond steeds drukker wordt. Wij informeren gebruikers van WKO-systemen over de effectiviteit van het systeem. Indien sprake is van grote afwijkingen in de opslag van koude of warmte, vragen we om een plan van aanpak voor herstel van de balans of om effectief gebruik van het overschot. In 2022 is een stijging van het aantal WKO-systemen te zien. Er zijn steeds meer gebouwen die de gasketel vervangen voor een open bodemenergiesysteem.

Pilot regionaal kennis schakelpunt De trend is dat er veel aandacht is voor de bodem, in bredere zin. Ruimte is schaars en bodem wordt meer en meer gezien als integraal onderdeel van de grotere maatschappelijke Ruimtelijke Ordening woningbouwopgaven. Dit wordt nog eens bevestigd door de kamerbrief “Water en bodem sturend” van de minister van Infrastructuur en Waterstaat van 25 november jl. De integrale, multidisciplinaire aanpak wordt – in de geest van de OW – steeds belangrijker in gesprekken met onze opdrachtgevers. Daarnaast wordt de kennis over de bodem in de vorm van een kennisinfrastructuur landelijk door ODNL als project ontwikkeld en opgepakt. De regio Noordzeekanaalgebied is – in samenspel met de provincie en gemeenten – een pilot gestart met als doel te komen tot een regionaal kennisschakelpunt op het gebied van bodem. In 2022 zijn afspraken gemaakt betreffende de werkzaamheden die voor het Regionaal Schakelpunt (RSP) gedaan worden. Dit houdt onder andere in dat er bodemberaden en kenniswebinars worden georganiseerd, dat er afstemming wordt gezocht met verschillende OD’s en een klankbordgroep en dat er kennisorganisaties aan overheden gekoppeld worden. Ook is er gestart met een website die in 2023 in gebruik zal zijn. Begin 2023 zal de evaluatie van de pilot plaatsvinden en duidelijk worden hoe er een vervolg kan worden gegeven aan het RSP.

Saneringsevaluaties De afgelopen jaren is er door diverse redenen een achterstand ontstaan in de afhandeling van de saneringsevaluaties. Het afgelopen jaar is de personeelscapaciteit op orde gebracht (4 nieuwe medewerkers) en zijn een paar ervaren externe medewerkers ingehuurd. Door deze optimalisatie van de personeelskwantiteit en -kwaliteit was het mogelijk om 384 evaluaties in 2022 af te handelen. Daarvan waren er 324 vóór 2022 ontvangen en zijn er 60 in 2022 ontvangen.

Omgevingswet Binnen Bodemadvies is een grote inzet gepleegd op de voorbereiding van taken onder de Omgevingswet, zoals het opstellen van het bodembeleidskader onder de Omgevingswet voor opdrachtgever Amsterdam, maar ook voor de overige gemeenten in regioverband. Het bodembeleidskader voor Amsterdam is afgerond en kan worden vastgesteld. Ook is in regioverband besproken hoe de grondwatertaken onder de Omgevingswet verdeeld kunnen worden onder de decentrale overheden. Er is nog geen duidelijkheid hoe dit door de gemeenten zal worden opgepakt. Eind 2022 is gestart met de maatwerkvoorschriften die gemeenten kunnen toepassen in het Omgevingsplan. Ook is een plan van aanpak opgesteld voor een aanpassing van het beleid ten aanzien van PFAS. In 2021 is een visie opgesteld voor het Bodem Informatie Systeem (BIS) en een projectvoorstel geschreven, met als doel om de overgang naar de Omgevingswet (OW) in het BIS te actualiseren en aan te passen aan de nieuwe wet. Dit is in de gehele regio, voor alle gemeenten en provincie, relevant, evenals voor de bureaus die actuele en op toegankelijke wijze informatie over de bodem uit het systeem willen ontvangen. Fase 1a is zo goed als afgrond. Ook is er een start gemaakt met de kwaliteitsverbetering van de bodemdata.Begin 2023 zal worden gestart met fase 1b.

Om dit goed te kunnen doen is het noodzakelijk om het BIS zo compleet mogelijk met bodemdata gevuld te hebben. In 2022 zijn er daarom veel bodemonderzoeken in het BIS opgenomen. Door de inzet van extra invoercapaciteit was het mogelijk om de extra rapporten van projecten in te voeren. Totaal zijn er ca. 1100 bodemrapporten ingevoerd. Dit waren reguliere invoerlijsten uit de periode 2020/2021/2022, het loodproject van Amsterdam, het A9 deelrapporten project, Zuidas, Zeesluis IJmuiden, enz. Ook zijn er nieuwe productbladen voor de nieuwe PDC onder de Omgevingswet gemaakt.

13

Kwaliteitsverbetering Bodeminformatiesysteem Op dit moment zijn er meerdere partijen die data invoeren in het BIS. De controle op de data-invoer is beperkt en niet structureel. Dit moet worden geprofessionaliseerd om er voor te zorgen dat er met betrouwbare en gevalideerde bodemdata wordt gewerkt. Er is contact gezocht met een externe partij met jarenlange ervaring op het gebied van data-analyse en foutcontrole op BISdatasets. Een eerste scan is gedaan. Er is een plan van aanpak opgesteld waarin de professionalisering van de data-controle is uitgewerkt. Dit is gekoppeld aan fase 1b van het project voor het actualiseren van het BIS aan de Omgevingswet.

Financiële verantwoording Het programma Bodem heeft per saldo een nadeliger resultaat van 431k ten opzichte van de begroting. De baten voor bodem zijn 649K lager dan begroot. De lasten voor bodem zijn 218k lager dan begroot. Het nadelig resultaat komt met name door een terugloop in aanvragen/meldingen op de outputproducten. De trend voor meer beleidsadvies die bij de halfjaar rapportage te zien was heeft zich niet doorgezet naar het eind van het jaar. Ook hierdoor zijn de baten lager dan begroot. Daarnaast is er een reservering gemaakt voor bodemtoezicht bij de overgang naar de Omgevingswet. Dit geld is gereserveerd in het kader van overgangsrecht voor het uitvoeren van toezicht op onder Wet Bodembescherming bevoegd gezag reeds in 2021 en 2022 beschikte saneringen. Nu valt dit nog onder bevoegd gezag PNH, maar onder de Omgevingswet zijn gemeenten bevoegd gezag. Lasten zijn exclusief de lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma bedrijfsvoering.

Bodem:

gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) 3.567

LASTEN

3.349

BATEN

6.289

6.938

3.371

SALDO

2.941 Gewijzigde begroting

Realisatie

Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma bedrijfsvoering.

(bedragen x € 1.000) Programma Bodem

Lasten Baten Saldo (-/- = voordeel, + = nadeel)

14

Gewijzigde begroting

Realisatie

Realisatie vs gewijzigde begroting

3.567 -6.938 -3.371

3.349 -6.289 -2.941

-218 649 431

2.3 Programma Milieu en Brzo In dit hoofdstuk maken wij inzichtelijk hoe het programma Milieu bijdraagt aan de beleidsopgaven en wat de OD NZKG daarvoor aan activiteiten levert. Door de uitvoering van de wettelijke VTH-taken voor milieu zorgt de OD NZKG dat bedrijfsprocessen kunnen worden gevoerd met een aanvaardbaar risico voor het milieu. Hiermee borgen wij dat, ondanks de aanwezigheid van de bedrijfsmatige activiteiten, onze leefomgeving schoon en leefbaar blijft, veilig is en we de landelijke ambities tegen klimaatverandering volgen. Activiteiten vinden energiezuinig plaats en we dwingen besparingen af. De OD NZKG behandelt de meldingen of vergunningaanvragen. Toezicht op de bedrijven vindt periodiek plaats. Bij de controles wordt gebruik gemaakt van een systematische aanpak, op basis van de verleende vergunningen of digitale checklists van Algemene Maatregelen van Bestuur. Hiermee is ook de inhoudelijke kwaliteit van het toezicht gewaarborgd en navolgbaar.

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen in 2022 Actualisatie Regionaal Uniform Toezicht- en Handhavingsbeleid 2019-2022 Per 1 januari 2023 liep het huidige Regionaal Uniform Toezicht- en Handhavingsbeleid 2019-2022 af. Gemeenten en de provincies zijn verzocht om de looptijd van het Regionaal Uniform Toezicht- en Handhavingsbeleid 2019-2022 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied te verlengen tot het moment van vaststellen van de nieuwe uniforme strategie voor vergunningen, toezicht, handhaving en advisering ODNZKG.

Gezamenlijke VTH-strategie voor 2023 -2026 In de Samenwerkingsagenda 2022-2024 van de vier Noord-Hollandse Omgevingsdiensten is afgesproken om toe te werken naar een gezamenlijke VTH-strategie voor 2023 -2026. Waar dit kan wordt het gezamenlijk gedaan. Waar maatwerk nodig is, bijvoorbeeld strategie gericht op enkel de eigen deelnemers, wordt dit individueel gedaan. In het Algemene Kader ‘Naar een gezamenlijke VTH&A-strategie Noord-Holland’ hebben de 4 OD’s in Noord-Holland zijn de kaders voor het gezamenlijke proces vastgelegd. Dit Algemeen Kader is een gezamenlijk resultaat van de vier Noord-Hollandse omgevingsdiensten en zal in alle vier de besturen worden geagendeerd met het verzoek dit vast te stellen, waarbij ruimte wordt gelaten voor nadere uitwerking en bijstelling. Eind 2022 heeft het Algemeen Bestuur ODNZKG het document vastgesteld. In de afgelopen periode is samen met de andere drie Omgevingsdiensten in Noord-Holland gewerkt aan de uitwerking van het kader. Een eerste bestuurlijke afstemming met de 4 Noord Hollandse Od’s heeft plaatsgevonden. De gezamenlijke strategie dient als bouwsteen voor de actualisatie van het Regionaal Uniform Toezicht- en Handhavingsbeleid ODNZKG 2019-2022.

15

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen in 2022 Zeer Zorgwekkende Stoffen OD NZKG voert in opdracht van de provincies de inventarisatie uit naar uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) in afvalwater en naar de lucht. Vele bedrijven zijn benaderd om duidelijkheid te krijgen over ZZS-gerelateerde gegevens. Er zijn uitgebreide rapportages aangeleverd, waarin ook de benodigde vervolgacties zijn beschreven. Hiermee hebben we inzicht in het gebruik en immissies van ZZS, inclusief een overzicht van welke vergunningen hierop aangepast moeten worden. Er zijn als vervolg door een aantal bedrijven vermijdings-en reductieprogramma’s (VRP’s) opgesteld en deze worden door de OD NZKG beoordeeld. De OD NZKG zal de maatregelen uit het VRP vastleggen in maatwerkbesluiten dan wel vergunning. Door de complexiteit van de regelgeving, de discussies met de branches zoals de Votob (Vereniging van onafhankelijke tankopslagbedrijven) en de Vereniging van Afvalbedrijven en het ontbreken van een beoordelingskader voor de VRP’s kost het veel tijd om deze te beoordelen. De beoordelingen zijn om deze reden nog niet afgerond en lopen door in 2023.

Afvalbedrijven Er wordt nu landelijk vanuit het IPO gecoördineerd gekeken hoe we grip kunnen krijgen op de problemen die er zijn om de ZZS-inventarisatie bij afvalbedrijven goed in beeld te krijgen. Hiervoor zijn in 2022 botsproeven uitgevoerd tussen overheid en branche, bijeenkomsten gehouden en notities opgesteld. Hier hebben wij actief aan deelgenomen. Samen met de afvalbranche is een aantal botsproeven uitgevoerd om de ZZS emissies in de afvalketen als geheel in beeld te brengen. Kort samengevat zijn de belangrijkste bevindingen: • Door te kijken naar de keten als geheel in plaats van naar individuele bedrijven krijg je veel beter zicht op ZZS in de afvalketen. • Ook het kunnen krijgen van inzicht verschilt sterk. De botsproeven bevestigen dat een integrale en ketengerichte aanpak nodig is. Dat wil zeggen dat er naast de inzet van VTH ook maatregelen aan de voorkant (ministerie van IenW) nodig zijn en innovatie (ministerie van EZK) in het vervangen, meten en raffineren van ZZS uit afvalstromen gestimuleerd moet worden. Ook een horizontale integratie (ZZS en Arbo-risico’s) is van belang. Er is – ondanks de onzekerheden en afhankelijk van de keten – ook nu al ruimte voor aanvullende maatregelen, maar er zijn ook grenzen aan hoe ver minimalisatie kan.

De OD NZKG wil graag de volgende stap zetten in het krijgen van het inzicht van de ZZS emissies vanuit de afvalbedrijven en het binnenhalen van de VRP’s. In 2023 wordt onderzocht wat hiervoor nodig is vanuit de 6 BRZO-OD’s.

Belangrijke wijziging Activiteitenregeling milieuregelgeving Vanwege het uitstel van de Omgevingswet en de inzet van het Rijk op ZZS is de Activiteitenregeling milieubeheer (Arm) op 4 november 2022 gewijzigd voor zover de overgangsperiode geldt om aan strengere emissienormen naar lucht te voldoen voor 76 ZZS. Het overgangsrecht voor deze 76 ZZS, waaronder een groot aantal zware metalen (nikkel, lood, cadmium, chroom-6, etc.) liep tot 1 januari 2025 in de Arm. Tot dan zouden er soepelere eisen gelden bijvoorbeeld voor lood 0,5 mg/Nm3 en vanaf 1 januari 2025 0,05 mg/Nm3. Met deze wijzigingsregeling is deze datum van 1 januari 2025 als overgangsdatum aangepast naar 1 januari 2023. Dit betekend dat bedrijven per 1 januari 2023 aan de strengere normen moeten voldoen als de algemene regels voor lucht van toepassing zijn voor deze 76 ZZS die vrij frequent voorkomen bij diverse inrichtingen in ons gebied. Door de inventarisatie van ZZS bij de provinciale bedrijven heeft de OD NZKG voor de provinciale bedrijven een goed beeld waar de 76 ZZS worden uitgestoten, waarvoor de overgangsperiode is verkort. Hierdoor kunnen de betreffende bedrijven (gemakkelijk) worden benaderd om inzicht te krijgen of er een overschrijding is en zo ja om te komen met een aanpak om z.s.m. aan de normen te voldoen. Dit traject zal ingezet worden in Q1 2023.

16

Impulsprogramma chemische stoffen Op 16 december 2022 is het impulsprogramma chemische stoffen 2023-20262 naar de Tweede Kamer verstuurd. De OD NZKG heeft actief deelgenomen aan de totstandkoming van het programma. De knelpunten uit de brief van 1 april 2022 betreffende knellende wet- en regelgeving waaronder het ontbreken van een toetsingskader voor de VRP’s, het ontbreken van een toetsing betreffende cumulatie zijn onderdeel van het programma. De OD NZKG zal zich ook in 2023 en verder inzetten voor een bijdrage aan dit programma dat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving.

Tata Steel In 2022 heeft het dossier Tata Steel een enorme vlucht genomen in belangstelling van politiek, pers en omgeving. Het programmateam heeft alle zeilen bij moeten zetten om naast het reguliere VTH-werk, dat eveneens voor steeds grotere uitdagingen stond, de vele informatie- en handhavingsverzoeken af te handelen. En dat in een tijd waar de arbeidsmarkt zeer krap is. Hieronder worden kort de belangrijkste resultaten en mijlpalen uit het programma beschreven. We hechten veel waarde aan dialoog met de omgeving. De omgevingsmanager is daarom veel in gesprek met omwonenden en bewonersgroepen. Hierbij sluiten regelmatig ook andere collega’s vanuit het programma aan om inhoudelijke toelichting te geven. In het voorjaar van 2022 is een bewonersbijeenkomst georganiseerd bij Dorpshuis De Moriaan in Wijk aan Zee - waar de dependance van OD NZKG is gehuisvest - om het genomen geurbesluit toe te lichten. Verder is afgelopen jaar het dashboard Overlastmeldingen en ongewone voorvallen Tata Steel op de website geplaatst. Hierop kunnen geïnteresseerden de locatie, aard en tijdstip terugvinden van ongewone voorvallen en overlastmeldingen bij Tata Steel. Het toezicht op de kooksgasfabrieken, met name nummer 2 (KGF2) koste relatief veel capaciteit.

Dit ging gepaard met veel inzet rondom Last onder Dwangsom, videobeelden vanuit de omgeving die als handhavingsverzoeken werden ingediend, en procesverbalen. Als gevolg heeft OD NZKG zelf een pilot gestart met het toepassen van cameratoezicht als VTH-instrument. In 2022 zijn door de vergunningverleners diverse actualisaties doorgevoerd bij vrijwel alle werkeenheden bij Tata Steel. Hierbij zijn diverse Best Beschikbare Technieken opgenomen in de vergunning en zijn er ontwerpbesluiten gemaakt. Dit met oog op het reduceren van emissies en aan te sluiten bij het Schone Lucht akkoord. Verder is er inzet gepleegd op onderwerpen zoals het grondwateronderzoek (i.e. chroom-VI), het geurbesluit, beoordeling van het vermijdings- en reductieplan (VRP), en is er een begin gemaakt omtrent de transitie naar Groen Staal.

2 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/12/16/bijlage-programmaplan-impulsprogramma-chemischestoffen-2023-2026

17

Digitalisering / AADV In 2021 is verkend of wij als OD NZKG willen aansluiten op de ambitie van het programma Altijd Actuele Digitale Vergunning (AADV) van PZH/DCMR. Oorspronkelijk zou dit een eigenstandige verkenning van de OD NZKG zijn. Later is besloten dat er door de 6 BRZO-OD’s een landelijke verkenning wordt uitgevoerd. Hierbij is in beeld gebracht welke inspanningen, kosten en processtappen nodig zijn voor het al dan niet deelnemen aan de AADV. Het resultaat van de verkenning en het advies zijn in december 2021 besproken in het Ambtelijke adviescommissie Milieu, Toezicht en Handhaving (AAC MTH). In 2022 zijn in 6-BRZO-verband verschillende nadere onderzoeken en projecten opgestart met als doel zicht te krijgen op onder welke condities en op welke wijze verbreding en adoptie van AADV landelijk vorm kan krijgen. Deze onderzoeken lopen nog. Vooralsnog is er nog geen definitieve beslissing genomen over het al dan niet landelijk omarmen van de programmadoelen van de AADV. De OD NZKG draagt wel actief bij aan het programma van PZH/DCMR. In afwachting van een definitieve beslissing met betrekking tot het programma van PZH/DCMR neemt OD NZKG alleen “no regret” acties met betrekking tot de digitalisering van vergunningen.

Om een beter beeld te krijgen van de baten en lasten die bij de implementatie van de DIGI-V-tool van de AADV spelen, is in 2022 in afstemming met PZH/DCMR bij ODNZKG een pilot met deze tool gestart. In 2022 heeft de OD NZKG een digitale tool ontwikkeld voor het monitoren van de informatie die bedrijven rapporteren in de Elektronische Milieujaarverslagen over hun emissies naar lucht.

Voortgang en ontwikkelingen VTH taken Naast reguliere VTH-taken is er, net als in 2021, sprake geweest van een voortdurende verhoogde aandacht, inzet en intensieve handhaving op bestuurlijk gevoelige dossiers zoals Tata Steel/Harsco. Beleidsmatige prioriteiten zoals Energietransitie en Circulaire economie maar ook de woningbouwopgave in de aangewezen transformatiegebieden hebben voor extra inzet gezorgd. Net zoals in 2021 zien wij een toename van de maatschappelijke en politiek-bestuurlijke belangstelling voor de milieuthema’s en daarmee ook een grotere informatiebehoefte over de duiding van milieueffecten. Verscheidene relevante rapporten, in 2021 gepubliceerd, zorgden ervoor dat de uitvoering van de VTH-taken onder een vergrootglas liggen (bijv. het rapport van de commissie Van Aartsen, of het onderzoeksrapport van de Randstedelijke Rekenkamer). Om in Noord-Holland kennis te delen, samenwerking te vergroten en waar mogelijk een level playing field te ontwikkelen is de samenwerking tussen de 4 omgevingsdiensten in Noord-Holland geformaliseerd in de Samenwerkingsagenda 2022-2024. In de samenwerking op het gebied van Milieucriminaliteit vindt reflectie plaats van de uitkomsten van het rapport van de algemene rekenkamer “Handhaven in het duister”.

Daarnaast worden vaker informatiebijeenkomsten voor bewoners georganiseerd wanneer er een informatiebehoefte is vanuit de omgeving en wordt pro actief informatie gedeeld via openbare kanalen.

Vergunningverlening & regulering Vergunningen zijn een instrument voor normering van milieubelastende activiteiten, waardoor de kans op overlast en veiligheidsrisico’s wordt beperkt. De gecombineerde jaarlijkse werklast wordt bepaald door vergunningaanvragen van bedrijven (de zogenaamde autonome vraag) en actualisatie van vergunningen als gevolg van de doorwerking van technologische ontwikkelingen, gewijzigde wetenschappelijke inzichten, ‘level playing field’, de politiekmaatschappelijke agenda, nieuwe wet- en regelgeving en (wereldwijde) ongevallen en incidenten e.a. Bij vergunningverlening is er al langere tijd sprake van een hoge werklast met betrekking tot de autonome vraag. Bij de zwaardere industrie wordt dit effect versterkt door een relatief groot aantal aanvragen die ook MER-plichtig zijn, alsook aanvragen voor oprichtingsvergunningen. Dergelijke aanvragen zijn complex en tijdrovend. Het merendeel van deze aanvragen heeft een relatie met de energietransitie (CO2-afvang, productie van biobrandstoffen en/of waterstof). De hoge autonome vraag in combinatie met een krappe arbeidsmarkt zorgt er voor dat de actualisatie van vergunningen een aandachtspunt blijft. In 2022 kwam ook het vraag-gestuurde werk onder druk te staan, waardoor

18

in bepaalde gevallen de doorlooptijden toenamen. De OD NZKG werkt aan een voorstel hoe hiermee om te gaan. In de UVO was, op basis van de ervaringen van afgelopen jaren, de verwachting uitgesproken dat ook dit jaar weer veel vergunningenprocedures zouden worden afgehandeld. Dit blijkt inderdaad het geval te zijn geweest. In 2022 is bij de behandeling van vergunningaanvragen de aandacht voor een zo groot mogelijke bescherming van onze leefomgeving toegenomen. In 2022 is een pilot scherper vergunnen gestart welke op gestructureerde wijze inzicht geeft in wat er nodig is om dit in de werkwijze te verankeren. Uitvloeisel hiervan is dat ook in andere vergunningentrajecten gestreefd wordt naar zo laag mogelijke normering in de vergunning. Het afschalen van de coronamaatregelen in 2022 heeft ervoor gezorgd dat evenementen weer veelvuldig georganiseerd worden. Dat betekent een toenemende druk op onze uitvoerende en adviserende taken. Op het gebied van ontbrandingstoestemmingen (bedrijfsmatig vuurwerk) was een significante stijging aanwezig. Een aantal gemeenten (waaronder Amsterdam) heeft een verbod ingesteld voor het afsteken van consumentenvuurwerk tijdens oudjaar en compenseerde dit door vooral vuurwerkshows toe te laten. Door de weersomstandigheden zijn de betreffende shows door ons verboden. Verhoogde (media) aandacht was er afgelopen jaar voor het thema Water.

De waterschaarste in de zomer leidde tot veel vragen uit de leefomgeving en media over de industriële grondwateronttrekkingen. Het absolute verbod op activiteiten in het Grondwaterbeschermingsgebied is door de huidige Omgevingsverordening opgeheven. Dat zorgde voor een toenemende druk op onze vergunningverlening met vragen over de vergunningsmogelijkheden. Opvallend waren de aanvragen door agrarische bedrijven voor brijnlozing (vooral kwekerijen). Deze aanvragen zijn onder strikte voorschriften vergund en zijn afgestemd met de provincie Noord-Holland in het kader van (grond)waterkwaliteit.

Datacenters In maart 2020 besloot de provincie Noord-Holland dat zij voor inrichtingen met een opgesteld vermogen >50 MW bevoegd gezag was. Dit betrof voor zover bekend 33 datacenters, zowel nieuwe als bestaande. In 2022 heeft de focus vooral gelegen op nieuwe aanvragen. Dit heeft veel aandacht en capaciteit gevraagd, ook door het complexe karakter en de ‘nieuwigheid’ van de aangevraagde voorzieningen voor een datacenter.

19

Toezicht & Handhaving Toezicht en handhaving hebben tot doel het vergroten van de milieukwaliteit en veiligheid van de fysieke leefomgeving, door het verbeteren van het naleefgedrag inzake milieuregels binnen de inrichtingen en bij activiteiten.

Toezicht Toezicht bestaat uit een palet van instrumenten. Het uitvoeren van controles is daar slechts één van. De OD NZKG werkt informatie- en risico-gestuurd. In het kader van samenwerking in de regio wordt steeds meer gebiedsgericht gewerkt bij meldingen van overlast. Onder andere door bewoners er eerder, meer en sneller bij te betrekken. In dat kader is een nieuwe meldingenapp gelanceerd en gebiedsgerichte benadering in meerdere gebieden ingezet. Bedrijven zijn op basis van milieueffect ingedeeld in risicovolle bedrijven (Brzo en RIE4) of Branches. De bedrijven worden beoordeeld op verschillende thema’s: externe veiligheid, brandveiligheid, energiebesparing, afval, afvalwater, lucht, geur, geluid/licht, bodembescherming etc. Bij de risicovolle (Brzo en RIE4) bedrijven worden de genoemde thema’s op maat beoordeeld. Bij geconstateerde overtreding(en) zal inzet van handhaving plaatsvinden op basis van het meest geschikte instrument afhankelijk van de score langs de Tafel van 11 (het landelijk integraal afwegingskader voor beleid en handhaving). In 2022 is een grote stap gemaakt in automatisering van de risicobenadering en prioriteitstelling binnen de branches. De analyse van milieubelang, naleefgedrag en bezoekfrequentie is geautomatiseerd. Toezichthouders evalueren de resultaten en plannen hun controles in op basis van deze prioritering.

Als uit analyse blijkt dat preventief toezicht het meest succesvolle middel is om recidive te voorkomen, geniet dat de voorkeur. In 2022 is de focus gericht op het achterhalen van de bronoorzaak van het niet naleven. Er zijn pilots uitgevoerd waarbij we inzetten op het bereiken van een gedragsverandering bij bedrijven.

Specifiek toezicht Binnen het werkgebied Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied is er ook aandacht voor Specifiek Toezicht in verband met bijvoorbeeld European Pollutant Release and Transfer Register (E-PRTR), Intensieve Handhaving, en Ondermijning. Binnen het werkgebied van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied hebben de bedrijven, voor wie de E-PRTR van toepassing is, hun jaarlijkse rapportage bij de OD NZKG ingediend. Via een online module wordt gerapporteerd over de emissie naar de bodem, water, lucht, afgevoerde afvalstoffen en gas- en energieverbruik. Deze gegevens worden gebruikt door het ministerie I&W om te rapporteren aan de Europese Commissie die de data gebruikt om beleid te ontwikkelen en evalueren. Alle rapportages worden beoordeeld op geloofwaardigheid, consistentie en volledigheid. De OD NZKG heeft beoordeeld op de thema’s lucht (emissie), afval en energie. Voor de onderdelen water, bodem en de lokale thema’s is alleen op geloofwaardigheid, consistentie en volledigheid beoordeeld. Betreffende Ondermijning is de samenwerking met partners voortgezet en van de actiedagen verslag uitgebracht bij de partners. Door deelname aan het DOVN is aansluiting bij de ontwikkelingen in de regio geborgd.

(Intensieve) Handhaving Bij herhaaldelijke overtredingen passen wij bestuurlijke of strafrechtelijke handhaving toe. Bij Intensieve Handhaving besteden we aandacht aan bedrijven waar de reguliere handhavingsinstrumenten niet tot het gewenste naleefgedrag leiden. Deze dossiers kenmerken zich, naast een slecht naleefgedrag, vaak door verhoogde bestuurlijke aandacht en aandacht van de pers en in enkele gevallen ook van de omwonenden.

20

Energiebesparing bij bedrijven Energiebesparing is belangrijk om Nederland vóór 2050 energieneutraal te maken. In het Nationaal Energieakkoord (SER) zijn afspraken gemaakt over energiebesparing, schone technologie en klimaatbeleid. Gemeenten en omgevingsdiensten zetten zich volop in om bedrijven te stimuleren om energiebesparende maatregelen te nemen. Dat is in veel gevallen een wettelijke verplichting. De energietransitie in onze regio gaat steeds meer aandacht vragen van de VTH taken. Deze toename van aandacht komt door de politieke prioriteit voor de energietransitie, de nieuwe wet- en regelgeving, en de extra intensiveringsbudgetten die hiervoor beschikbaar komen. De klimaatopgave is één van de drie inhoudelijke opgaven uit de strategische agenda. Om dit alles in goede banen te leiden en hier goed op voorbereid te zijn, heeft de OD NZKG in 2022 de mogelijkheid onderzocht tot het oprichten van een team T&H energiebesparingstaken. We bundelen daarmee de kennis en kunde op het gebied van energiebesparing over de toezichtlijn en voorkomen de versnippering van de energiewetging over Bouwtaken (Label C en EPBD), Milieutaken (Energiebesparingsplicht) en Waterwet ten behoeve van openbodem energiesystemen (WKO’s). De focus van het toezicht is ook dit jaar gericht geweest op het daadwerkelijk doorvoeren van de energiebesparende maatregelen.

De vorm die hiervoor is gekozen werd gedurende het eerste kwartaal van 2022 mede bepaald door de beperkingen die er waren op grond van de coronacrisis. Vanaf april 2022 was het weer volledig mogelijk om bedrijven te bezoeken en de energiebesparende maatregelen op locatie te controleren. In 2022 hebben de gemeenten Amsterdam, Haarlemmermeer, Amstelveen, Ouder-Amstel en Diemen de subsidie behorende bij het Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse bedrijven bij de Provincie Noord-Holland aangevraagd en toegekend gekregen. Voor de gemeenten Zaanstad en Uithoorn is de subsidie aanvraag in 2022 voorbereid.

21

Financiële verantwoording Het resultaat op het programma Milieu & BRZO is € 224K voordeling ten opzichte van de begroting. Dit is voornamelijk toe te schrijven aan lagere lasten dan begroot (-€ 238K). Hiervan is € 153K gerelateerd aan capaciteit-lasten en -€ 391K aan materiële lasten. Daarnaast zijn de baten € 14K lager dan begroot. De overschrijding bij de capaciteit-lasten komt voornamelijk voort uit hogere loonkosten dan begroot (+€ 318K). Dit wordt grotendeels gecompenseerd door lagere inhuurkosten dan begroot (-€ 165K). Dit tezamen geeft de genoemde overschrijding van € 153K. De lagere baten zijn voornamelijk toe te schrijven aan een onderbesteding op verscheidene materiële budgetten, welke deels toe te schrijven zijn aan externe factoren. De zogenaamde UVO-baten laten een plus zien op het Outputgedeelte (+€ 699K), welke de ontwikkelingen van het bedrijvenbestand volgt. Dit wordt grotendeels gecompenseerd door lagere baten op het Regie-gedeelte (-€ 688K). Deze lagere baten op het Regie-gedeelte zijn voornamelijk toe te schrijven aan de BRZO-regie categorie, waar minder inzet is gepleegd dan begroot op producten zoals Regulering & Toezicht landelijke thema’s en Intensieve Handhaving. Dit telt op naar € 371K lagere baten, welke weer worden gecompenseerd door hogere baten dan begroot bij subsidies en offertes (e.g.

Specifieke Uitkering (SPUK) omtrent Toezicht en Handhaving Energiebesparing en/of doorbelastingen omtrent investeringen en meer inzet dan begroot op externe detachering).

Milieu/BRZO:

gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) 21.053

LASTEN

20.815 28.717

BATEN

SALDO

28.704 7.664 7.888 Gewijzigde begroting

Realisatie

Lasten zijn exclusief de lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma bedrijfsvoering.

(bedragen x € 1.000) Programma Milieu/BRZO

Lasten Baten Saldo (-/- = voordeel, + = nadeel)

22

Gewijzigde begroting

Realisatie

Realisatie vs gewijzigde begroting

21.053 -28.717 -7.664

20.815 -28.704 -7.888

-238 14 -224

2.4 Programma Randvoorwaardelijk In dit programma zitten randvoorwaardelijke producten die voor elke opdrachtgever noodzakelijk zijn. Het gaat om werkzaamheden voor accountmanagement, informatieanalyse, procesondersteuning en risicobeheersing zoals de consignatiedienst en nieuwe wet- en regelgeving. De opdrachtgevers betalen voor deze producten jaarlijks een vast bedrag. Daarnaast is een aantal programma-overstijgende producten opgenomen: Bibob, Omgevingswet en Verweer in bezwaar en beroep. Deze producten worden op regiebasis afgerekend per opdrachtgever.

Terugblik en ontwikkelingen Inzet informatie analisten Bij de Omgevingsdienst beschikken we over veel interessante en betrouwbare data. Het team Informatieanalyse kijkt of er patronen zijn in data en maakt de vertaalslag van nieuwe technieken naar concrete toepassingen. Data van externe bronnen gecombineerd met eigen data leiden tot nuttig toepasbare informatie in de dagelijkse uitvoeringspraktijk. Het doel is om uiteindelijk naar een data-gedreven organisatie te gaan. Het programma “datagedreven werken” is hierbij een belangrijke pijler. Afgelopen jaar zijn er meerdere “projecten” opgeleverd die er toe hebben geleidt dat de OD betere keuzes heeft kunnen maken in de uitvoering, waardoor er efficiënter en effectiever kan worden gewerkt. Eén van de belangrijkste projecten die in 2022 is gestart is de Risicoprioritering Branches. Dit dashboard biedt inzicht in bedrijven met slecht naleefgedrag, de meeste milieu-impact en de noodzakelijke bezoekfrequentie. Op basis daarvan genereert het dashboard een lijst van bedrijven die met prioriteit gecontroleerd moeten worden. Toezichthouders plannen in 2023 hun controles in op basis van deze prioritering. In 2023 wordt het resultaat van de prioritering getoetst aan het risicobeeld van toezichthouders om het dashboard te optimaliseren. Dit is een mooie stap naar data-gedreven werken.

Bezwaar en beroep De steeds intensievere menging van functies, de steeds mondigere en beter opgeleide inwoners, de toenemende aandacht van de pers en de toenemende juridisering bij procedures dragen bij aan een toenemend aantal bezwaar- en beroepzaken dat de OD NZKG behandelt. Er is tevens sprake van een toename van complexe bezwaar- en beroepzaken. Bij een groot deel van de bezwaar en beroepzaken wordt door de OD NZKG in overleg met de opdrachtgever gebruik gemaakt van de zgn. ‘informele aanpak’. Hierop wordt door de OD NZKG succesvol ingezet. In het werkveld Bouw zien we een toename van bezwaar- en beroepzaken bij de gemeente Amsterdam. Gemeente Zaanstad kent een overschrijding van de uren in verband met OLAM. Daarentegen is zichtbaar dat minder uren zijn ingezet dan begroot voor de gemeente Haarlemmermeer en de provincie Noord-Holland. Voor de provincie NoordHolland geldt dat deze uren zijn ingezet op juridische advisering inzake Tata Steel.

WOB/WOO en actieve openbaarmaking Het aantal Woo-verzoeken blijft net als 2021 hoog. Vanwege de complexiteit en omvang van de vragen wordt hier meer capaciteit op ingezet dan begroot. Deze uren worden niet geschreven op opdrachtgeversniveau; ze worden verrekend via het randvoorwaardelijk pakket. Vanaf 1 januari 2021 houdt de OD NZKG bij hoeveel uren per opdrachtgever op dit product worden geschreven. Er is dekking op dit product voor ca. 1,3 fte. Er wordt momenteel ca. 3,5-4 fte ingezet op de Woo. Het Woo-proces is arbeidsintensief, omdat er ook zogenoemd ‘handwerk’ bij komt kijken, zoals het beoordelen van stukken op de geheimhoudingsgronden in de Woo en de grote hoeveelheid stukken die op verzoek openbaar worden gemaakt. Daarnaast wordt extra inzet gepleegd op de implementatie van de Woo, deze vereist een actieve openbaarmaking van bestuursorganen. De implementatie zal enkele jaren duren, conform de planning vanuit het Rijk.