Bijlage 1 concept Investeringsnota NA2E 240924.pdf
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam
INVESTERINGSNOTA
Nieuwe A2 Entree 1 oktober 2024
Luchtfoto van het plangebied (bron: google maps)
Colofon Investeringsnota De Nieuwe A2 Entree Versie 1 oktober 2024 vrijgave inspraak
© Gemeente Amsterdam
Gemeente Amsterdam
2
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Inhoudsopgave Samenvatting4 1. 2.
3.
4.
5.
Inleiding
6
1.1
6
Plangebied en context
8
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
8 10 14 14 14
Opgave en ambities
16 16 19
Stedenbouwkundig plan
20 20 24
Van opgave naar plan Programma wonen, werken en voorzieningen
Openbare ruimte
5.4
32
Landschappelijke context en opgaven 32 Het wegontwerp, de nieuwe stadslaan 34 Bomencompensatie36 De nieuwe buurt 37 Ecologie44 Groen-, sport- en spelnorm 46 Het landschap van de Amstelscheg 48 Studie Kop van de scheg 53 Studie Utrechtsebrug 54
Overige aspecten
58
6.1 6.2 6.3 6.4
58 59 59 59 61 62 63 64 65 65
6.5 6.6 6.7 6.8 6.9
8.
Ruimtelijke opgave Programmatische opgave
4.1 4.2
5.3
7.
Globale beschrijving bestaande situatie Historische context Ontwikkelingen rond het plangebied Publiek- en privaatrechtelijke situatie Ruimtelijk kader
3.1 3.2
5.1 5.2
6.
Aanleiding
Duurzaamheid Geluid Bezonning en wind Verkeer Studie parkeren Watertoets Kabels en leidingen Luchtkwaliteit Externe veiligheid Bodemkwaliteit
Ontwikkelstrategie, planning en proces
66
7.1 7.2 7.3
66 66 69
Ontwikkelstrategie Juridisch-planologisch traject Financiën
Consultatie, participatie en inspraak
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
70
3
Samenvatting In de kop van de Amstelscheg dringt de snelweg A2
deze nieuwe stadslaan is op de positie van de huidige
als enige uitzondering binnen de ring A10 door tot aan
snelweg. Door een inrichting met enkele rijstroken,
de Rivierenbuurt in Stadsdeel Zuid. Wanneer dit deel
een vrij-liggend fietspad, brede stoepen en veel groen
van de A2 afgewaardeerd wordt tot een stadslaan komt
wordt dit een aantrekkelijke fiets- en wandelroute. De
er ruimte vrij voor gebiedsontwikkeling in de vorm van
bebouwing heeft een binnenstedelijke dichtheid met
een gemengde wijk met ca. 1000 woningen en een
afwisselende hoogtes en een gemengd programma
nieuwe stadsentree, De nieuwe A2 Entree.
van wonen, werken en voorzieningen: een gemengde stadsbuurt.
Plangebied en context Het plangebied maakt deel uit van de wijk Overamstel
Het stedenbouwkundig plan is gebaseerd op het
en is gunstig gelegen ten opzichte van bestaande
doortrekken van de ruimtelijke structuur van het
infrastructuur en woongebieden. In de huidige
aangrenzende Muyskenkwartier en het aansluiten
situatie domineert de snelweg en heeft weinig
hiervan op de nieuwe stadslaan. Een kenmerkende
verblijfskwaliteit. Het projectgebied heeft ook een
architectuur van losse blokken van verschillende
aantal belangrijke landschappelijke kwaliteiten, zoals
hoogte die zich verdicht richting de stadslaan. De
de ligging aan de Amstel en Amstelscheg.
buurt wordt ontsloten middels een verspringende interne buurtstraat die een informeel karakter heeft.
Opgave en ambities
Haaks hierop staan autoluwe dwarsstraten die
1.
De Nieuwe A2 Entree, verbinding in de
worden ingericht als verblijfsgebied. De verschillende
meerkernige metropool
straatprofielen zijn kenmerkend door hun groene
Het maken van een doorlopend, logisch en
kwaliteit.
herkenbaar netwerk van langzaam verkeerroutes is een van de belangrijkste ruimtelijke ambities uit
In de stedenbouwkundige plankaart worden globale
de Omgevingsvisie. Door de afwaardering van de
bouwvelden aangegeven waarbinnen verschillende
A2 ontstaat de unieke kans om een aantrekkelijke
verkavelingen mogelijk zijn. Er wordt binnen de
stadslaan tussen de stedelijke kern Zuidoost en de
bouwvelden rekening gehouden met onbebouwde
binnenstad te maken.
ruimte voor doorsteken, pleinen en groenvlakken. Na
2.
het investeringsbesluit zullen de bouwvelden verder
Buurt als onderdeel van de stad en wijk
Het gebied ligt nu nog in de periferie. De opgave is om
uitgewerkt worden waarin ook pleinen en groene
er echt een buurt van te maken en het hele gebied een
pocketparkjes een plek zullen krijgen. Dan worden ook
logisch en leesbaar onderdeel van de stad te maken,
de ruimtelijke uitgangspunten en regels bepaald.
met goede aansluiting op de omliggende buurten en de Amstelscheg.
Binnen het plangebied is ruimte voor ca. 1000
3.
Wonen en werken aan de Amstelscheg als
woningen, 8.000-12.000m2 bvo werkfuncties en 7.000-
bijzondere kwaliteit
12.000m2 bvo voorzieningen.
Door het opheffen van de huidige barrière (snelweg A2) die de woonwijk Overamstel van de enorme
Openbare Ruimte en groen
groene kwaliteit van de Amstelscheg scheidt komen
De nieuwe stadslaan wordt begeleid door bomen in
de buurten ineens direct aan de scheg te liggen.
een los verband en een losliggend fietspad in twee
De nieuwe stadslaan biedt de mogelijkheid om
richtingen die de binnenstad verbindt met Zuidoost.
aantrekkelijke routes naar de scheg te maken.
Tussen weg een fietspad ligt een voorzieningenstrook met bomen in los verband. Aan de andere zijde van het
Stedenbouwkundig Plan
fietspad wordt een brede stoep aangelegd met een
Het voorstel is om de A2 direct ten noorden van
voldoende ruimte voor groen en bomen.
Knooppunt Amstel te laten beëindigen en aan te sluiten op de (te verleggen) Joan Muyskenweg. De ligging van
4
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
De openbare ruimte voor De Nieuwe A2 Entree
wegaanpassingen o.a. in (rijksweg)knooppunt
vormt samen met het Muyskenkwartier één buurt. De
Amstel en regelen grondoverdrachten. Pas na
openbare ruimte plannen lopen naadloos in elkaar
deze stap is er zekerheid dat de plannen ook echt
over. Sfeer, principes, beplanting en materialen worden
uitgevoerd kunnen worden.
doorgezet. De openbare ruimte wordt zo groen mogelijk
•
ingericht en draagt bij aan de sfeer en identiteit van het woon/werkgebied: stoer, robuust en informeel.
Verleggen Joan Muyskenweg met aanpassingen in knooppunt Amstel.
•
Start woningbouwontwikkeling
•
Bouwen woningen en voorzieningen
Door toename van het aantal woningen door de gebiedsontwikkeling en de ontwikkeling van Overamstel
Financiën
als geheel zal de recreatieve vraag in de kop van
De grondexploitatie kent een positief saldo en
de Amstelscheg toenemen. De ambitie is om de
is daarmee een financieel haalbaar plan. Dit
Amstelscheg beter te verbinden, toegankelijk te maken
houdt in dat alle benodigde investeringen om de
en beter te benutten door meer gebruiksmogelijkheden
gebiedsontwikkeling mogelijk te kunnen maken gedekt
toe te voegen. In de parken en de kop van de scheg
kunnen worden middels de grondopbrengsten die
zoeken we naar meer gebruiksmogelijkheden en
voortvloeien uit de uitgifte van bouwrijpe grond in
kwaliteitsimpuls ten gunste van de groene kwaliteit,
erfpacht aan marktpartijen.
ecologische kwaliteit. Participatie Ontwikkelstrategie
In de afgelopen periode zijn er bijeenkomsten voor
De ontwikkelstrategie bestaat uit de volgende stappen:
belanghebbenden en geïnteresseerden georganiseerd
•
Vaststellen van de Investeringsnota waarmee
over hoe het plan en de vervolgstappen eruit zien. Het
Amsterdam de financiële dekking regelt voor de
beeld van de participatie is overwegend positief. In
noodzakelijke wegaanpassingen.
tegenstelling tot eerdere plannen ziet men nu dat er
Afspraken maken met o.a. Rijk, Zuidasdok
kansen liggen om het gebied kwalitatief beter te maken,
over medewerking aan uitvoering van de
al bestaat er nog enige scepsis over de kans van slagen.
•
Voorbeelduitwerking NA2E Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
5
1. Inleiding 1.1
Aanleiding •
De omgeving verandert
In de kop van de Amstelscheg dringt de snelweg A2
De afgelopen jaren heeft er een aanzienlijke
als enige uitzondering binnen de ring A10 door tot aan
transformatie naar woon-werkgebied plaatsgevonden
de Rivierenbuurt in Stadsdeel Zuid. Er wordt al lange
in het naastgelegen Overamstel. Onder andere de
tijd nagedacht over de afwaardering van het gedeelte
Amstelkwartieren zijn grotendeels ontwikkeld. Ook de
van de (snel)weg A2 tussen de Utrechtsebrug en
komende jaren wordt deze transformatie voortgezet.
knooppunt Amstel (A10/A2). In de Visie OverAmstel
Hierdoor ontstaat aan de oostzijde van dit deel van
(vastgesteld door de gemeenteraad in 2005) werd het
de A2 een gemengde stadsbuurt met ca. 8 à 9000
omvormen van de A2 naar een stadslaan al voorgesteld.
woningen, en komt de Nieuwe A2 Entree steeds meer
In de ontwikkelstrategie van de Structuurvisie
in een stedelijke context te liggen.
Amsterdam 2040, Koers 2025 ‘Ruimte voor de Stad’, is het gebied ten noorden van knooppunt Amstel
•
Anders denken over mobiliteit
aangewezen als strategische ontwikkelruimte voor
In het visiedocument ‘Amsterdam maakt ruimte’
een gemengde stadsbuurt. Vervolgens is deze opgave
(oktober 2023) wordt een verandering van koers
opgenomen als een van de te starten projecten in de
voorgesteld bij het verdelen van de openbare ruimte
Ontwikkelstrategie van de Omgevingsvisie Amsterdam
zoals we dat altijd gedaan hebben. Uitgangspunt
2050.
wordt dat Amsterdam goed bereikbaar is per fiets of openbaar vervoer en waar je als voetganger veilig en
Op 27 februari 2024 heeft het college van de
comfortabel kunt wandelen. Met de afwaardering van
gemeente Amsterdam de principenota ‘de Nieuwe
de A2 naar een stadslaan kan invulling gegeven worden
A2 Entree’ vastgesteld. In de principenota zijn
aan de ambitie een prettigere en betere stad te zijn die
de opgaven, kansen, belemmeringen en risico’s
goed bereikbaar is per fiets en ov.
voor dit gebied in kaart gebracht wanneer dit deel van de A2 afgewaardeerd wordt tot een
•
stadslaan. Door de afwaardering komt ruimte vrij
Het maken van een doorlopend, logisch en
voor gebiedsontwikkeling in de vorm van een
herkenbaar netwerk van langzaam verkeersroutes
gemengde wijk met circa 1000 woningen en een
is een van de belangrijkste ruimtelijke ambities uit
nieuwe stadsentree, ‘de Nieuwe A2 Entree’. Eén van
de Omgevingsvisie. Amsterdam ontwikkelt zich
de besluiten was om een Investeringsbesluit inclusief
richting 2050 tot een meerkernige metropool. De A2
stedenbouwkundig plan en grondexploitatie te maken.
zone is een ontbrekende schakel in de meerkernige
Het is een globaal stedenbouwkundig plan met veel
ontwikkeling tussen de Amsterdamse binnenstad en
flexibiliteit voor uitwerking in een later stadium.
de stedelijke kern Zuidoost (Werkstad Overamstel, de
Er is een aantal aanleidingen om op dit moment een
Nieuwe Kern, Arenapoort en Amstel III), maar is ook
Investeringsbesluit te maken voor ‘de Nieuwe A2
essentieel voor de aanhechting van Overamstel en de
Entree’.
stadsdelen Oost-Watergraafsmeer en de Rivierenbuurt.
•
•
Amsterdam groeit
Ontbrekende schakel in meerkernige ontwikkeling
Geplande werkzaamheden Zuidasdok
Amsterdam is ongekend populair en er is een grote
Planning is dat in 2027 wordt gestart met de aanpassing
behoefte aan woningen, kantoren en bedrijfsruimte.
van knooppunt Amstel De afwaardering van de A2
Om invulling te geven aan de ambitie voor
kan hierop aansluiten als nu gestart wordt met het
verantwoorde groei uit het Coalitieakkoord en de inzet
uitwerken van een Stedenbouwkundig Plan met
uit de Omgevingsvisie concreter te maken ligt hier de
grondexploitatie. Dit biedt kansen voor de ontwikkeling
unieke kans om in te zetten op het ontwikkelpotentieel
van de Nieuwe A2 Entree. Het bijkomende voordeel
van dit gebied en tegelijkertijd logische en
is dat wanneer dit samen met de werkzaamheden
aantrekkelijke routes voor fietsers en voetgangers te
rond knooppunt Amstel opgepakt wordt er
maken.
uitvoeringskosten bespaard kunnen worden.
6
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Nieuwe A2 Entree
Rivierenbuurt
rk
pa
President Kenned
ylaan
kle
Spa
Am
A2
Tuinpark Amstelglorie
m troo tels
s
Am
t
A10
Joan Muyskenweg tseweg uwe Utrech
ste l
/ Nie
de
Ou
laan
r vaa tse
10
e rk
Amstelkwartier
h rec
S1
ijk rd e rk
g rwe
ug br
d ven Dui
se
ht
c re
Ut
ML
g Kin
Kauwgomballenkwartier
Muyskenkwartier
m da l ter ste ms A Am e r t de en Ou me te Ge n e me Ge
Metrohalte Overamstel
A10 Knooppunt Amstel
Werkstad Overamstel
Het Nieuwe A2 Entree gebied in de context Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
7
2. Plangebied en context 2.1 Globale beschrijving bestaande situatie
hoofdgroenstructuur en Amstelscheg, die als groene long voor de stad fungeert. Aan de Amstel ligt een
‘De Nieuwe A2 Entree’ is gunstig gelegen binnen de
groot Oeverbos dat ecologisch gezien zeer waardevol
ring A10 en ligt centraal tussen de drie grootstedelijke
is. Aan deze groene oever ligt van de Utrechtsebrug
centra van Amsterdam: het centrum, de Zuidas en het
tot aan de A10 een aantal roeiverenigingen en
centrumgebied Zuidoost. Dichtbij de binnenstad, maar
woonboten. Het Tuinpark Amstelglorie uit 1953 ligt aan
ook dichtbij het groene buitengebied, de Amstelscheg.
de kop van de Amstelscheg en is een van de mooiste
Het gebied is goed bereikbaar door de nabijheid van
tuinparken in Amsterdam. Het park kent een hoge
snelwegen en het metrostation Overamstel.
mate van biodiversiteit en heeft een maatschappelijke
Het plangebied ligt in Stadsdeel Oost en wordt
functie door openstelling voor een breder publiek en
grofweg begrensd door het Muyskenkwartier
educatie. De Utrechtsebrug uit 1954 is een belangrijke
in Overamstel, de Amstel, het volkstuinenpark
verbinding naar de stad en een markant punt met aan
Amstelglorie en de metrolijn. Binnen het gebied
weerszijden grootschalige aanplant van populieren
bevindt zich de rijksweg A2 (Nieuwe Utrechtseweg
behorend bij het brugontwerp. Aan de overzijde
A2, S110), die de ringweg A10 kruist bij knooppunt
van de Utrechtsebrug ligt langs de Amstel het Martin
Amstel en Amsterdam binnenkomt. De snelweg telt
Luther Kingpark en de Rivierenbuurt (Rijnstraat).
2x2 doorgaande rijstroken met extra weefstroken.
Aan de oostzijde grenst het projectgebied aan het
Knooppunt Amstel wordt aangepast als onderdeel van
Muyskenkwartier en de Duivendrechtsevaart uit de
het project Zuidasdok. Aan de westzijde bevindt zich
jaren vijftig. Deze vaart heeft een nautisch en utilitair
een tankstation binnen het plangebied.
karakter en is ongeveer zestig meter breed. Aan de zuidzijde van de metrolijn is de gemeentegrens met
In de huidige situatie domineert de snelweg.
Ouder-Amstel en begint bedrijvengebied Werkstad
Deze vormt een barrière tussen de Amstelscheg
Overamstel. Het deel tussen de A10 en de metro is nu
en Overamstel waardoor er nauwelijks oostwest
nog in gebruik als GVB-terrein maar kan op den duur
verbindingen naar de Amstelscheg zijn. Momenteel
transformeren naar een woon-werk gebied.
bevindt het gebied zich in de periferie en heeft vanwege geluidoverlast en stank weinig
Verkeer
verblijfskwaliteit. Metrostation Overamstel is aan
•
vernieuwing toe en is geen prettige verblijfsplek.
Openbaar vervoer: In de directe omgeving van het plangebied bevindt zich metrostation Overamstel (binnen 800m), en iets verder metrostation
Het projectgebied heeft daarentegen ook een
Spaklerweg. De treinstations Amstelstation en NS
aantal belangrijke landschappelijke kwaliteiten.
Station Duivendrecht bevinden zich op 10 minuten
Het heeft een bijzondere ligging aan de Amstel, de
fietsafstand van het plangebied.
a. De A2 die de ring A10 in prikt
8
b. De Utrechtse brug Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
b
c d 2
1 a
3
Projectgebied en projectscope van de Nieuwe A2 Entree: 1-NA2E, 2-kop scheg en 3-knooppunt Amstel
c. Verstopt speelveld in het Oeverbos
d. Knuppelpad in het Oeverbos Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
9
•
Auto: Het plangebied is gelegen nabij Ring A10
2.2 Historische context
en de snelweg A2 en wordt ontsloten via de
•
•
Joan Muyskenweg en de Amstelstroomlaan. Er is
Het AUP
sprake van een dubbele infrastructuur, namelijk de
Halverwege de jaren dertig presenteerde de Dienst
snelweg A2 en de parallel daaraan gelegen Joan
Stadsontwikkeling het Algemeen Uitbreidingsplan
Muyskenweg met een zeer breed profiel.
(AUP) voor de stad Amsterdam, dat in 1934
Fiets: De Joan Muyskenweg heeft aan de oostzijde
officieel is aangenomen. Hierin werden meerdere
een vrij-liggend fietspad in 2 richtingen. De
industrieterreinen rondom Amsterdam aangewezen.
kwaliteit van de route is wegens het ontbreken van
Deze beslissing kwam voort uit het streven om
een stedenbouwkundige begeleiding en levendig
zwaardere industrie te scheiden van woonbebouwing.
programma erg laag. De Amstelstroomlaan heeft
Ook Overamstel is op de bijbehorende kaart van
aan beide zijden een vrij-liggend fietspad in 1
het AUP als industriezone gemarkeerd. Naast de
richting.
Zuidergasfabriek vestigde zich hier vanaf het midden
Parkeren: Op dit moment is het parkeerregime
van de jaren dertig ook de Rioolwaterzuivering Zuid.
in het gebied betaald parkeren en B-locatie, naar verwachting wordt dit een A-locatie bij
Door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog
vaststelling nieuwe Parkeernormen nota in 2025.
kon er pas na de oorlog aan de invulling van het
Het bezoekersparkeren in het naastgelegen
AUP worden begonnen. Feitelijk waren er twee
Muyskenkwartier vindt op dit moment op straat
afzonderlijke industrieterreinen in het gebied voorzien:
plaats.
industriegebied-Duivendrecht en industrieterrein Weespertrekvaart.
Locatie De Nieuwe A2 Entree
10
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Amstelscheg
met een groot aantal wegen de structuur bepalen; een
Op 3 september 1953 werd het nieuwe Tuinpark
relatief strak raster. De vaart met zijn insteekhavens is
Amstelglorie aan de kop van de Amstelscheg geopend
van cultuurhistorisch belang vanwege de historische
met haar ‘fraaie en ruime opzet, behorend tot de
functie en vanuit stedenbouwkundig oogpunt als
fraaiste tuingroepen in Amsterdam’. Het volkstuinenpark
ruimtelijk structurerend element.
bevindt zich in de kop van de Amstelscheg en kan worden gezien als de groene schakel tussen de Amstelscheg en het industriegebied. Het is niet ondenkbaar dat de vergroening van de kop van de Amstelscheg met een fors volkstuinenpark als compensatie diende voor het industriegebied. De beplanting aan weerszijden van de als een ‘parkway’ ontworpen rijksweg vormt de punt van de Amstelscheg. Daarin liggen de botenhuizen van roeiverenigingen en het Tuinpark Amstelglorie. De Duivendrechtsevaart vormde in zekere zin een grens tussen de groene Amsteloever en het industriegebied. Na de Tweede Wereldoorlog is de grens van het groengebied op de rijksweg komen te liggen. Hoewel de ‘parkway’ uit het oorspronkelijke plan is vervangen door de A2, is het beoogde effect van
Uitsnede Algemeen Uitbreidingsplan 1935
een vrij liggende invalsweg nog goed te ervaren. Van Eesteren, stedenbouwkundige van het plan, hoopte stad en landschap met elkaar te verweven door middel van diep in het stadsweefsel doordringend groen. Opvallend is dat ligging van wegen nagenoeg gelijk is aan de huidige situatie. Aan het groene karakter van de Amsteloevers werd destijds veel waarde gehecht. De groene uitloper van de Amstelscheg vertegenwoordigt nog steeds een belangrijke landschappelijke en ecologische waarde en is onderdeel van de Hoofdgroenstructuur. Duivendrechtsevaart De Duivendrechtsevaart werd midden jaren vijftig aangelegd om de aan- en afvoer van goederen per schip in het gebied mogelijk te maken. De vaart is ongeveer zestig meter breed en heeft een nautisch en utilitair karakter met strakke kademuren. In de vooroorlogse variant vormde een insteekhaven met aftakkingen binnen de kavelstructuur de basis, ondersteund door een bescheiden wegennetwerk. In de naoorlogse variant zijn de aftakkingen teruggebracht naar drie insteekhavens die samen
Herzien naoorlogs ontwerp, bron: Ons Amsterdam XIV 1962
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
11
12
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
13
2.3 Ontwikkelingen rond het plangebied
gemaakt. Steeds meer transformeert dit gebied naar een aantrekkelijke woon-/werkbuurt. De komende
De afgelopen jaren heeft er een aanzienlijke
tijd zullen hier nog meer ontwikkelingen plaats gaan
transformatie plaatsgevonden aan de Joan Muyskenweg.
vinden, waarvan woningbouw een groot aandeel zal
De transformatie van het Delta Loyd kantoor naar
vormen.
woningen, de bouw van ‘Student Experience’ (studentenhuisvesting) en van het Van der Valkhotel
Het Muyskenkwartier
hebben het aanzien van de Joan Muyskenweg
Het projectgebied Muyskenkwartier wordt
ingrijpend veranderd. Ook in de infrastructuur
getransformeerd van een traditioneel werkgebied
hebben aanzienlijke wijzigingen plaatsgevonden.
naar een meer gemengd woon- en werkgebied met
De Amstelstroombrug over de Duivendrechtsevaart
kleinschalige bedrijvigheid en het behoud van het
is gerealiseerd en een deel van de kade langs de
bestaande gebieds-DNA. Het stedenbouwkundig
Duivendrechtsevaart is vernieuwd en openbaar
plan Muyskenkwartier biedt concreet ruimte aan drie nieuwe ontwikkelingen, waardoor een verdubbeling van het huidige totale programma ontstaat. In de huidige situatie karakteriseert het gebied zich door een verzameling van losse en van elkaar afwijkende gebouwen met elk een eigen functie, schaal, vorm, architectuurstijl en bouwjaar.
2.4 Publiek- en privaatrechtelijke situatie De stakeholders in het planproces zijn het
Transformatie Delta lloyd
Rijk, Rijkswaterstaat, Gemeente Ouder-Amstel, Vervoersregio Amsterdam, Zuidasdok, omwonenden (o.a. woonbootbewoners) en bedrijven in het projectgebied (daaronder begrepen een tankstation), Tuinpark Amstelglorie, verschillende roeiverenigingen en gebruikers van het wegennet. Het terrein is grotendeels in eigendom van de Gemeente Amsterdam, met uitzondering van een aantal gronden die in bezit zijn van Rijkswaterstaat (Het Rijk). Ook ligt een deel van het plangebied binnen de Urban basketball, studentenhuisvesting
gemeentegrens van Ouder-Amstel.
2.5 Ruimtelijk kader Huidig planologisch kader Het vigerende bestemmingsplan ‘Zone A2/Joan Muyskenweg’ (vastgesteld 2013-11-27) is van toepassing en richt zich ter plaatse van het plangebied uitsluitend op verkeer, groen, bedrijf (tankstation) en horeca. Het plangebied bevindt zich deels op het grondgebied van Gemeente Ouder-Amstel waar het bestemmingplan ‘Amstel Business Park Zuid (vastgesteld Van der Valk Hotel en Jonny River
14
2014-09-03) van toepassing is. Het bestemmingsplan Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Het Nieuwe Diep 2012 (vastgesteld 2013-03-12) regelt
vijf strategische keuzes: meerkernige ontwikkeling,
de verkeersbestemming op een deel van het knooppunt
groeien binnen grenzen, duurzaam en gezond bewegen,
Amstel.
rigoureus vergroenen en samen stadmaken. Het maken van een doorlopend, logisch en herkenbaar netwerk
Relevant is verder het bestemmingsplan
van langzaam verkeersroutes is een van de belangrijkste
‘Grondwaterneutrale Kelders’ (vastgesteld 2019-10-
ruimtelijke ambities uit de Omgevingsvisie. De
07) en bestemmingsplan ‘BP Overamstel verkleinen
afwaardering van de A2 biedt uitstekende mogelijkheden
geluidzone’ (vastgesteld 2010-01-08). Verder zijn
om een logische en aantrekkelijke route tussen de
in verband met de inpassing van het Tracébesluit
stedelijke kern Zuidoost en de binnenstad te maken en
Zuidasdok in 2022 twee ontwerpbestemmingsplannen in
te verdichten binnen de stadsgrens, met veel groene
procedure gebracht, te weten ‘Zuidasdok 2022’ (ontwerp
kwaliteit in de gebieden eromheen.
2022-11-21) en ‘Zuidas-Zuidasdok 2022’ (ontwerp 2022-11-15). Voorts gelden de volgende relevante
In de Omgevingsvisie wordt dit gebied benoemd als
voorbereidingsbesluiten: Staalslakken en grondstabiliteit
gemengde stadsbuurt met de Joan Muyskenweg als een
Amsterdam en Bodem Amsterdam (beide vastgesteld
doorgaande stadslaan en een schakelpunt bij de kruising
op 2023-11-09). Overige bestemmingsplannen en
met de Amstelstroomlaan. Schakelpunten zijn plekken
voorbereidingsbesluiten die in en rondom het gebied
waar verschillende buurten of gebieden met de ruggen
gelden, zijn niet relevant in deze fase.
tegen elkaar aanliggen en vaak een verkeersfunctie
Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op
hebben. Ze hebben de potentie om een centrale en
1 januari 2024, wordt het ‘huidig planologisch kader’
verbindende rol te spelen.
gevormd door het tijdelijk deel van het omgevingsplan, waarin de geldende bestemmingsplannen zijn
In de Omgevingsvisie wordt tevens de opgave gesteld
opgenomen.
routes naar de Amstelscheg aantrekkelijk en veilig in te richten en te zoeken naar meer gebruiksmogelijkheden
Omgevingsvisie
in de parken en in de koppen van de scheggen. Met de
De “Omgevingsvisie 2050, een menselijke metropool”
afwaardering van de A2 naar een stadslaan kan aan deze
gaat uit van de groei van Amsterdam aan de hand van
ambitie invulling gegeven worden.
gemengde stadsbuurt hoogstedelijke buurt stationskwartier schakelpunt metro en stations stadslaan stadsstraat lange-lijnen-fietsnetwerk
Omgevingsvisie Amsterdam 2050 (uitsnede Amsterdam Oost) Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
15
3. Opgave en ambities 3.1
Ruimtelijke opgave
De Nieuwe A2 Entree is voor Amsterdam ruimtelijk van
Het afwaarderen van de A2 tussen knooppunt Amstel
strategisch belang. Aan de voet van Utrechtsebrug
en de Utrechtsebrug biedt de mogelijkheid deze twee
komen straks twee nieuwe stedenbouwkundige
routes te maken en met elkaar te verbinden. Rond het
hoofdlijnen samen:
nieuwe kruispunt van de routes en langs de nieuwe
•
De nieuwe oost-westverbinding Amstelstroomlaan
stadslaan ontstaat bovendien ruimte voor de bouw
die in één beweging drie belangrijke noord-
van woningen, werkruimte en voorzieningen. Deze
zuid lopende structuren doorbreekt, namelijk
nieuwe ontwikkeling vormt de stedenbouwkundige
de Duivendrechtsevaart, de spoorbaan
begeleiding en accentuering van de routes.
Amsterdam-Utrecht en de Weespertrekvaart en
•
die tegelijkertijd de buurten in Overamstel met
Er zijn een drietal hoofdambities geformuleerd:
Watergraafsmeer en Sciencepark verbindt.
1.
De noord-zuid verbinding, de stadslaan tussen Amsterdam Centrum-Zuid en Zuidoost,
meerkernige metropool 2.
via de Utrechtsebrug, Joan Muyskenweg en Holterbergweg door de gebiedsontwikkelingen Overamstel, Werkstad Overamstel, de Nieuwe Kern, ArenaPoort en Amstel III.
De Nieuwe A2 Entree, verbinding in de Een buurt als onderdeel van de stad en de wijk Overamstel
3.
Wonen en werken aan de Amstelscheg als bijzondere kwaliteit
Deze ambities worden hierna kort toegelicht.
In de Nieuwe A2 Entree komen twee stedenbouwkundige hoofdlijnen samen
16
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
1. De Nieuwe A2 Entree, verbinding in de meerkernige
2. Buurt als onderdeel van de stad en wijk
metropool
Het gebied ligt nu nog in de periferie. De opgave is om Verbindingen in de meerkernige metropool
er echt een buurt van te maken en het hele gebied een
Een doorlopend netwerk van stadstraten en
logisch en leesbaar onderdeel van de stad te maken,
stadslanen, aangevuld met routes door het groen,
met goede aansluiting op de omliggende buurten
maakt van Amsterdam een intern goed verbonden
en de Amstelscheg. Het wordt onderdeel van de wijk
stad op maaiveldniveau. Door de A2 af te waarderen
Overamstel en sluit naadloos aan bij het naastgelegen
kan deze nieuwe verbinding tussen zuidoost en de
Muyskenkwartier.
binnenstad gemaakt worden door een logische, veilige en aantrekkelijke route te maken. In de
3. Wonen en werken aan de Amstelscheg als
Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is het strategische
bijzondere kwaliteit
belang van deze plek onderkend door een aanwijzing als schakelpunt. De opgave is om prettige en bij de omgeving behorende plekken te maken door een integrale benadering van bebouwing, openbare ruimte, infrastructuur en (gebouwd) programma. Een nieuwe Stadsentree Met de afwaardering van dit deel van de A2 ontstaat de unieke kans om een stadsentree te maken met veel gebouwde en groene kwaliteit, zowel komend vanaf A2 als vanaf Joan Muyskenweg. Op die manier wordt ervaren dat de scheg tot diep in het stedelijk weefsel doordringt, wat uniek is voor Amsterdam. De Utrechtsebrug vormt een belangrijke verbinding tussen de Rivierenbuurt en Amsterdam Zuidoost. Door de inrichting van de openbare ruimte te verbeteren wordt een aantrekkelijke fietsroute gecreëerd, wat aansluit bij het duurzaamheidsthema uitstootvrije mobiliteit. Er ontstaat meer (verblijfs-)kwaliteit door ruime fietspaden te maken en groen in te richten.
Barrière A2 opheffen Door het opheffen van de huidige barrière (snelweg A2) die de woonwijk Overamstel van de enorme groene kwaliteit van de Amstelscheg scheidt en deze te vervangen door een stadslaan, komen de buurten ineens direct aan de scheg te liggen. Deze laan biedt de mogelijkheid om over te steken en zo ontstaan aantrekkelijke routes naar de scheg. Bovendien zorgt het vervallen van de A2 tot een aanzienlijke vermindering van autoverkeer, met een verminderde geluidsbelasting op de aangrenzende woonbuurten. Ook kan dit lokaal voor minder uitstoot zorgen, zowel CO2 als fijnstof. Dit leidt tot meer woon- en verblijfskwaliteit in deze buurten.
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
17
Visiekaart
Legenda Ontwikkelveld Muyskenkwartier Nieuwe stadslaan t.p.v. huidige A2 Nieuwe ontsluitingsroutes naar Muyskenkwartier Bestaande langzaamverkeersroute Gewenste toekomstige langzaamverkeersroute Bestaande wandelpaadjes in het Oeverbos Bomenlaan M Metrohalte Overamstel Schakelpunt Toevoeging gebruiksmogelijkheden
18
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
N
Amstelscheg beter toegankelijk maken en beter
voor de toekomstige bewoners. Uitgangspunt is om
benutten
langs de nieuwe stadslaan voornamelijk tweezijdig
De ambitie is om de Amstelscheg beter toegankelijk
georiënteerde woningen te maken, zodat deze altijd
te maken en beter te benutten door meer
een geluidsluwe zijde hebben. Dit heeft tot gevolg dat
gebruiksmogelijkheden toe te voegen. Op deze
het streven is gemiddeld relatief grote woningen te
manier wordt invulling gegeven aan de opgave uit
maken.
de Omgevingsvisie. Ook is het gebruik maken van omgevingsgroen een belangrijke opgave uit de
Gemengde stadsbuurt
Groenvisie 2020 – 2050 en het toegankelijk maken van
Overamstel is in de Omgevingsvisie aangewezen als
groengebieden voor recreatie een opgave vanuit het
een Gemengde Stadsbuurt. Dit zijn woonbuurten met
Strategisch Huisvestingsplan 2020 (SHP) Bovenwijks
een stedelijke dichtheid (een FSI van ongeveer 1,5 tot
Groen. Voor de nieuwe A2 entree met ligging aan de
2.0) en een flink aandeel niet-wonen (15-30%), vooral
hoofdgroenstructuur, Amstelscheg en het tuinpark
in plinten en af en toe in een groter gebouw. Groen
Amstelglorie wordt aan deze opgave invulling gegeven
krijgt een plek in de straten, buurtparkjes en langs
door de aanleg van aantrekkelijke en veilige wandel
watergangen. Maatschappelijke voorzieningen, ruimte
en fietsroutes, het creëren van plekken voor sport,
voor nutsvoorzieningen, groen en kleinschalige sport
spel en natuurbeleving, het geven van een impuls
zijn naast ruimte voor wonen en werken onderdeel van
aan het landschap door beheer en het realiseren van
de opgave voor de ontwikkeling.
ecologische verbindingen.
Er wordt op dit moment rekening gehouden met ca. 1.000 woningen op basis van een FSI 1,8-2 met
3.2
Programmatische opgave
een aandeel wonen van 80-85%, werken 10-15%, voorzieningen 5-10%. Het totale bruto vloeroppervlak
Aanvulling planvoorraad met ca. 1.000 woningen
bedraagt ca. 106.000m2
De ambitie voor de nieuw te ontwikkelen woningen is om goede woonkwaliteit te maken.
De ambitie voor De Nieuwe A2 Entree is het maken van
Uitdaging hierbij is de relatief drukke straat met
een aantrekkelijke woonomgeving gecombineerd met
bijbehorende geluidsbelasting waar deze woningen
werkfuncties en voldoende voorzieningen.
voor een groot deel aan komen te liggen. Bij de woningbouwontwikkeling wordt rekening gehouden met en onderzoek gedaan naar een gezond leefklimaat
NA2E
Muyskenkwartier
Totale buurt
80% / 20%
56% / 44%
67% / 33%
= +/- 106.200 m2
+/- 107.000 m2
ca. 1000 woningen
ca. 1000 woningen +/- 213.200 m2 ca. 2000 woningen
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
19
4. Stedenbouwkundig plan 4.1 •
Van opgave naar plan Verbinding in de meerkernige metropool
wanneer de laan midden door het gebied zou
Om invulling te geven aan de ambitie om de noord-zuid verbinding als stadslaan tussen Amsterdam-Centrum
lopen. •
Er zal de eerste jaren nog relatief veel autoverkeer
en Zuidoost te maken, wordt het stuk snelweg A2 dat
over de stadslaan rijden. Door de ligging aan de
nu nog de ring A10 binnendringt afgewaardeerd. Het
rand van de toekomstige buurt biedt deze meer
voorstel is om de A2 direct ten noorden van Knooppunt
woon- en verblijfskwaliteit.
Amstel te laten beëindigen en aan te sluiten op de (te
•
Uniek voor Amsterdam is de lobbenstad. Door de
verleggen) Joan Muyskenweg, die dan de verbinding
weg langs de kop van de Amstelscheg te leiden
vormt met de Utrechtsebrug. Hierdoor ontstaat ook
wordt het groen tot diep in het stedelijk weefsel
ruimte voor een nieuwe gebiedsontwikkeling van ca.
ervaren.
1.000 woningen door verwijdering van de dubbele weginfrastructuur (snelweg naast stadslaan).
•
De toekomstige bebouwing komt op enige afstand van het bestaande Tuinpark Amstelglorie te liggen.
De ligging van deze nieuwe stadslaan is op de positie
Door een inrichting met enkele rijstroken, een vrij-
van de huidige snelweg en komt daardoor aan de
liggend fietspad, brede stoepen en veel groen
westzijde van het plangebied te liggen. Om de
wordt dit een aantrekkelijke fiets- en wandelroute.
volgende redenen is voor deze positie van de nieuwe
Bovendien vormt de nieuwe aangrenzende buurt de
laan gekozen:
stedenbouwkundige begeleiding en accentuering van
•
de route.
Door de ligging van de laan aan de westrand komt meer ruimte vrij voor Gebiedsontwikkeling dan
Rivierenbuurt Weesperzijde Amstelkwartier 1e/2e fase
Bajeskwartier Amstelkwartier 3e fase
Muyskenkwartier en NA2E
Kauwgomballenkwartier
Werkstad Werkstad
Ligging nieuwe stadslaan langs de Amstelscheg en
Buurten in Overamstel met een eigen karakter
verwantschap met Spaklerweg
20
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
SP Muyskenkwartier: Losse opzet van blokken met elk een eigen schaal, maat, vorm, functie, bouwjaar en stijl
Doorzetten ruimtelijke structuur Muyskenkwartier op 3 mogelijke manieren: 1. Patchwork van losse gebouwen
2. Patchwork van losse gebouwen aansluitend op de nieuwe stadslaan
3. Meer continue begeleiding van de nieuwe stadslaan
In 3 stappen van de bestaande naar de toekomstige ruimtelijke structuur
•
Een nieuwe stadsentree
afwijkende gebouwen met elk een eigen functie,
Komend vanaf zowel de A2 als de Joan Muyskenweg
schaal, vorm, architectuurstijl en bouwjaar. De ambitie
is meteen duidelijk dat je hier in de stad bent
is om het gebied te transformeren van een traditioneel
aangekomen. De bebouwing heeft een binnen-
werkgebied naar een gemengd woon-werkgebied
stedelijke dichtheid met afwisselende hoogtes tot 30
met ambachtelijke en creatieve bedrijvigheid en
meter met 2 á 3 uitzonderingen tot maximaal 70 meter
voorzieningen.
hoog, en een gemengd programma van wonen, werken en voorzieningen: een gemengde stadsbuurt.
De hoofdopzet van het stedenbouwkundig plan van het
De nieuwe bebouwing presenteert zichzelf met
naastgelegen Muyskenkwartier gaat uit van een heldere
voorkanten aan de levendige, groene stadslaan.
ruimtelijke structuur met de Duivendrechtsevaart als
De aanliggende bebouwing vormt een continue
structurerend element. Alle bestaande en nieuwe
begeleiding van de laan met duidelijke adressen
gebouwen staan haaks en evenwijdig aan de vaart
en ingangen aan de straat. De gebouwen volgen de
in een verkaveling langs een openbare kade. In het
rooilijn van de nieuwe laan, incidenteel terugspringend
Muyskenkwartier hebben de gebouwen uiteenlopende
waar ruimte gemaakt kan worden voor bijvoorbeeld
maten en vormen. De ruimtes tussen de gebouwen zijn
een groenstrook.
gevarieerd, luchtig en los. Zo zullen niet alle straten even breed of toegankelijk zijn voor auto’s en zal er
•
Buurt als onderdeel van de stad en de wijk
meer en gevarieerdere ruimte zijn voor groen, recreatie
Door de afwaardering van de A2 kan met de
en verblijf. De diversiteit in gebouwen, functies en
gebiedsontwikkeling die daarmee gepaard gaat,
leeftijd geeft het gebied een bepaalde charme en
een volwaardige buurt gemaakt worden met goede
identiteit binnen Overamstel. Alle gebouwen vormen
aansluiting op de omliggende buurten en de
tezamen een patchwork.
Amstelscheg. De nieuwe bebouwing vormt samen met het naastgelegen Muyskenkwartier een van de
Deze ruimtelijke structuur van een losse opzet van
buurten binnen Overamstel met een eigen identiteit
robuuste blokken met een informeel karakter wordt in
en met behoud van het bestaande gebieds-DNA.
het plangebied van de Nieuwe A2 Entree voortgezet.
In de huidige situatie karakteriseert het gebied
De verspringende rooilijnen aan de buurtstraat en de
zich door een verzameling van losse en van elkaar
ten opzichte van elkaar verspringende tussenstraatjes
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
21
scheg volkstuinenpark water doorlopende zichtlijn zichtlijn op scheg zichtlijn op water
Relatie van het buurtje met de twee aangrenzende dragende landschappelijke structuren; de scheg en Duivendrechtsevaart
strakke rooilijn verspringende rooilijn buurtstraat informele binnenwereld tussenstraatjes (enkele doolopend, meeste verspringend)
Losse opzet blokken verbonden door eenduidige inrichting openbare ruimte •
Informele binnenwerled met verspringende rooilijnen
•
Aan de stadslaan in de rooilijn
22
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Ambitie van de nieuwe stadslaan als stadsentree
dragen bij aan het informele karakter van de
verkavelingen mogelijk zijn. Het aantal en de positie van
binnenwereld. De buurtstraat in het gebied zorgt voor
dwarsverbindingen door de bouwvelden wordt nog niet
de verbinding tussen het Muyskenkwartier en de nieuwe
vastgelegd. Er wordt binnen de bouwvelden rekening
bebouwing. Een eenduidige inrichting van de openbare
gehouden met onbebouwde ruimte voor doorsteken,
ruimte van het bestaande en nieuwe deel zorgt voor
pleinen en groenvlakken. Na het investeringsbesluit
samenhang in de hele buurt.
zullen de bouwvelden verder uitgewerkt worden waarin ook pleinen en groene pocketparkjes een plek zullen
Het ‘patchwork’ van losse gebouwen verdicht zich
krijgen. Dan worden ook de ruimtelijke uitgangspunten
richting de stadslaan naar meer aaneengesloten
en regels bepaald in een Beeldkwaliteitsplan.
bebouwing die in de rooilijn van de nieuwe laan staan, zodat een stedelijke begeleiding van de route ontstaat.
•
Wonen en werken aan de Amstelscheg
Er worden in ieder geval op drie plekken doorsteken
Door het opheffen van de huidige barrière (snelweg
gemaakt die de stadslaan met de buurtstraat verbindt.
A2) die de woonwijk Overamstel van de enorme
Aan de noordzijde van de Amstelstroomlaan wordt
groene kwaliteit van de Amstelscheg scheidt, en
een dwarsverbinding gemaakt ten behoeve van nood-
deze te vervangen door een stadslaan, komen de
en hulpdiensten. Ten zuiden van de Amstelstroomlaan
buurten ineens direct aan de scheg te liggen. Deze
zal een doorsteek komen ter plaatse van de
laan biedt de mogelijkheid om over te steken voor
hoofdgasleiding, aangezien die vrij moet blijven van
voetganger en fietser op verschillende (toekomstige)
bebouwing. En in het verlengde van de buurtstraat
oversteekplaatsen en zo ontstaan aantrekkelijke routes
wordt een verbinding met de stadslaan gemaakt zodat
naar de scheg. Door de verschillende doorsteken in de
in de toekomst de route naar de Amstelscheg gemaakt
bouwvelden wordt het groen van de scheg tot binnen in
kan worden.
het buurtje ervaren. Een aantal doorlopende zichtlijnen zorgt ervoor dat ook de buurten aan de andere zijde
In de stedenbouwkundige plankaart worden globale
van de Duivendrechtsevaart zicht hebben op de groene
bouwvelden aangegeven waarbinnen verschillende
scheg.
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
23
4.2
Programma wonen, werken en voorzieningen
nabijheid van het water of uitzicht over het landschap bieden hiervoor kansen. Uitdaging hierbij is de relatief drukke straat met bijbehorende geluidsbelasting waar
Wonen
deze woningen grotendeels aan komen te liggen. Bij de
Ten aanzien van het woonprogramma is er ruimte voor
woningbouwontwikkeling wordt rekening gehouden
ongeveer 1.000 woningen. De categorisering van de
met en onderzoek gedaan naar een gezond leefklimaat
woonvoorraad volgt het beleid met de verdeling 40-
voor de toekomstige bewoners. Uitgangspunt is om
40-20: 40% sociaal, 40% middensegment en 20%
langs de nieuwe stadslaan voornamelijk tweezijdig
vrije sector woningen. Overamstel is verbonden met
georiënteerde woningen te maken, zodat deze altijd
de Rijnbuurt en het werkgebied Werkstad Overamstel
een luwe zijde hebben.
en goed bereikbaar met auto en ov. Hierdoor is het aantrekkelijk voor diverse doelgroepen. Welke
Werken
doelgroepen hiervoor in aanmerking komen dient
De locatie dichtbij het water en uitvalswegen en
nader te worden uitgewerkt. Om geschikt te zijn voor
ontwikkelingen in ogenschouw nemende, is een
diverse doelgroepen dient een diversiteit aan woningen
multifunctionele economische ontwikkeling op zijn
te worden gebouwd. Denk hierbij niet alleen aan een
plek binnen de Nieuwe A2 Entree. Er zal ongeveer
diversiteit aan grootte of aantal kamers, maar ook
8.000-12.000m2 bvo economische activiteiten komen,
aan gezinnen of studenten en aan een diversiteit aan
waardoor er ruimte wordt gemaakt voor tussen de 250
verschillende woonvormen.
en 500 werknemers. Dit zullen niet alleen makers zijn, zoals in de Economie van Morgen wordt aangegeven. Dit
De ambitie voor de nieuw te ontwikkelen woningen is
zal ook voor een deel bestaan uit de creatieve economie
om goede woonkwaliteit te maken. De randen met de
gezien het werk steeds meer in deze richting beweegt.
Stedenbouwkundige plankaart totaal
24
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Langs de nieuwe stadslaan, met aansluiting op de wonen werken scheg
ontwikkeling van het Muyskenkwartier, liggen kansen voor de succesvolle ontwikkeling van kleinschalige (semi-)economische activiteiten en kleinschalige stadsverzorgende bedrijvigheid met een unitgrootte van tussen de 50-150m2. Voor (een deel van) de economische functies, en met name bedrijvigheid in de maaksfeer is ruimte op de begane grond en betaalbaarheid van belang. Om het gebied zo leefbaar en bereikbaar mogelijk te houden moet worden gekeken of het mogelijk is om het laden en lossen zo te organiseren dat hierdoor zo weinig mogelijk overlast ontstaat. Het zuidelijke deel van het plangebied is het meest geschikt voor inpassing van kleinschalige bedrijfs- en maakfuncties, dan wel een bedrijfsverzamelgebouw voor creatieve ondernemers, aansluitend op het zuidelijk gelegen Werkstad Overamstel en het Kauwgomballenkwartier in Overamstel aan de andere kant van de Duivendrechtsevaart en goed bereikbaar met het ov. Het programma verkleurt meer naar wonen
Wonen en werken komen samen in het Nieuwe A2 Entree gebied
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
25
Plankaart
26
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
infrastructuur trottoir fietspad voetpad bestaand voetpad ambitie stadslaan buurtstraat as buurtstraat zoekgebied tussenstraat M metrohalte bushalte
openbare ruimte straat erfinrichting plantsoen zoekgebied plantsoen ecologische verbinding groene scheg water bestaande boom nieuwe boom gebruiksmogelijkheid kop scheg
bebouwing bouwveld bouwveld n.t.b. flexibele rooilijn mogelijke locatie basisschool special / hart van de wijk onderzoeksgebieden
N 0
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
20
40
60
80
100
27
Mogelijke variant aanlsuiting buurtstraat op de Joan Muyskenweg in Werkstad Overamstel
Programma Wonen
80.000 m2 - 90.000 m2
Werken
8.000 m2 - 12.000 m2
Voorzieningen
7.000 m2 - 12.000 m2 (waarvan 4.000 m2 maatschappelijk)
naar mate het noordelijker gelegen is, in aansluiting
Optie buurtstraat buiten erfgrens kavel 2 Muyskenkwartier
bij de woonbuurten in Overamstel en richting de Rivierenbuurt. grootste voorziening die in Overamstel komt, is het Voorzieningen
Integraal Kind Centrum waarvoor de voorkeurslocatie
Een gemengde stadsbuurt kan niet zonder goede
in het hart van de buurt ligt. Het schoolplein dat
voorzieningen. Niet alle voorzieningen die de bewoners
niet exclusief door de school gebruikt wordt is de
van Overamstel nodig hebben, zullen in de buurt
ontmoetingsplek bij uitstek. Dit zal worden versterkt
zelf te vinden zijn. Op dit moment is de prognose
met andere voorzieningen om hier een veilige en
dat een basisschool nodig is en in de buurt zal enige
aangename ontmoetingsplek van te maken. Dit lijkt
detailhandel zijn voor een kleine boodschap. Maar voor
ook de logische plek voor de andere maatschappelijke
de meeste dagelijkse en andere boodschappen kunnen
voorzieningen zoals de buurtkamer en de huisarts.
de bewoners in de Rijnstraat hun boodschappen vinden dan wel in het naastgelegen nieuwe winkelcentrum
Logische plekken voor voorzieningen die onder andere
in het Amstelkwartier. Dit geldt ook voor sport of
gericht zijn op ontmoeten, (groen- en water-) beleving,
voortgezet onderwijs. In de Nieuwe A2 Entree is
ontspanning, bewegen, recreatie, opleiding, kunst en
er ruimte voor ongeveer 7.000 tot 12.000m2 bvo
cultuur en/of locaties voor horeca liggen aan het water
voorzieningen.
of aan de doorgaande route. Hoeveel horeca dit kan zijn dient nog verder te worden uitgezocht.
Qua maatschappelijke voorzieningen is de basis aanwezig. Er is ruimte voor ongeveer 4.000 m2 aanvullende maatschappelijke voorzieningen. De
28
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Publieksvriendelijke en levendige plinten Om dit woon-werkmilieu een optimale kans te geven zijn goed vormgegeven ‘plinten’ onderin de bouwblokken essentieel. Werkplinten zijn uiteraard gebaat bij een goede bereikbaarheid en wat stedelijke reuring. Daarom voorziet dit SP vooral in plinten met een aantrekkelijke menging van werken, horeca, wonen en voorzieningen. Dergelijke plinten bieden een aangenaam woon/werkklimaat en verhogen de sociale
Bedrijvigheid in goed vormgegeven plinten
veiligheid omdat er meer ‘ogen op straat’ zijn. Een werkplint heeft een flexibele bouwstructuur, waarin ruimten naar believen kunnen worden ingedeeld en aangepast. Hierin kunnen ook voorzieningen worden gevestigd, zoals een huisarts of buurtkamer. Dit betekent een slimme beukmaat en minimale diepte die bruikbaar is voor werkfuncties of voorzieningen, wat aansluit goed bij de duurzaamheidsthema’s circulair bouwen en het nieuwe normaal (Ontwerp met een zo
Interactie met openbare ruimte
groot mogelijke mate van adaptief vermogen). Een belangrijk uitgangspunt hierbij is het streven naar een hogere verdiepingshoogte in de plinten zodat uitwisselbaarheid van woon- en niet-woonfuncties in de toekomst mogelijk blijft. De plinten zijn multifunctioneel in gebruik en hebben een uitnodigend karakter.
Hoekvoorzieningen
voorzieningencluster voorzieningen school voorkeurslocatie bouwvelden NA2E tussentstraat zoekgebied gebouwen Muyskenkwartier
Voorbeelduitwerking voorzieningen in de NA2E Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
29
PRINCIPE DWARSDOORSNEDE
Tuinpark Amstelglorie
Stadslaan
De Nieuwe A2 Entree
ca. 27-30 m
PRINCIPE LANGSDOORSNEDE
School
Schoolplein ca. 45-50 m
30
Buurtstr
ca. 18-2
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
raat
Muyskenkwartier Kavel 1
20 m
Kade Duivendrechtsevaart 17 m
Bouwveld 3
Tussenstraat ca. 12-15 m Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
31
5. Openbare ruimte en groen 5.1 Landschappelijke context en opgaven
Met de ambitie wonen en werken aan de Amstelscheg, het opheffen van de huidige barrière en het creëren
Het projectgebied heeft een unieke landschappelijke
van verbindingen wordt de Amstelscheg bereikbaar
ligging tussen de Duivendrechtsevaart en de Amstel
voor omwonenden maar ontstaat er ook meer druk
en aan de Amstelscheg. Het landschap van de
op de natuur en groenwaarden in de Amstelscheg.
Amstelscheg bestaat ter hoogte van het projectgebied
Met de komst de gebiedsontwikkeling moet de
uit verschillende delen met elk unieke ruimtelijke,
hoofdgroenstructuur en ecologische waarden
groene en ecologische kwaliteiten die onderdeel zijn
behouden blijven en worden versterkt.
van de hoofdgroenstructuur en van cultuurhistorische waarde.
Cultuurhistorische waarden Amstelscheg In het gebied vormt de A2 een krachtige scheidingslijn
Hoofdgroenstructuur, ecologische structuur en
met het cultuurlandschap van de Amstelscheg. Het
hoofdbomenstructuur
groen was een integraal onderdeel van de planvorming,
De Amstelscheg is een aaneengesloten landschap
waarbij het oeverbos, het volkstuinpark, het Martin
met verschillende deelgebieden, elk met een
Luther Kingpark, Amstelpark en begraafplaats
verscheidenheid aan beplanting zoals inheems bos,
Zorgvlied en de bosbeplanting van de A2 zijn allemaal
oeverbeplanting, tuinparken, wegbeplanting, en
samengebracht in één ontwerp om de punt van de
solitaire bomen (zowel cultuur- als inheems). Bij de
Amstelscheg vorm te geven. De als een ‘parkway’
aanlanding van de Utrechtsebrug ligt een monumentaal
ontworpen rijksweg, de latere A2, vormt met deze
populierenbos, de kop van de Amstelscheg dat
zuidelijke toegang tot de stad een vloeiende overgang
zich heeft ontwikkeld tot een gevarieerder bos met
vanuit het open landschap via de Utrechtsebrug
zoomvegetatie en een rijk bodemleven. Parrallel aan
richting de bebouwing van Amsterdam Zuid en lag
de weg staat een sortiment bomen dat onderdeel
landschappelijk ingebed door de bosbeplanting aan
is van de lange lijnen van de hoofdbomenstructuur,
weerszijden van de aanlanding van de brug. Tevens
dat straks het decor vormt van de nieuwe stadslaan.
vormt de A2 een barrière naar de Amstelscheg. Deze
Het buitendijks gelegen oeverbos is een nat bos met
barrière willen we opheffen en het landschap beter
rijkdom aan beplanting en soorten. Het volkstuinpark
toegankelijk maken voor publiek.
vormt een groene oase met rijkdom aan biodiversiteit.
Scheg open polder
Politie
Volkstuinpark Amstelglorie Knooppunt Amstel
Duivendrechtsevaart
Landschappelijke context
32
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Visie
Deelgebieden
De visie op de opgave is tweeledig en richt zich
Voor de openbare ruimte in dit project wordt
enerzijds op de weg zelf en anderzijds op de nieuwe
onderscheid gemaakt in drie deelgebieden, met
context. Met de nieuwe stadslaan blijft de historische
elk een andere opgave. In dit hoofdstuk worden
lijn van de voormalige rijksweg behouden en vormt de
deelgebied 1 en 2 beschereven. Deelgebied 3 betreft
weg een vloeiende overgang van landschap naar de
alleen een wegaanpassing.
stad via de Utrechtse brug. De weg vormt geen barrière,
1.
maar is onderdeel van het landschap. De veranderende
a. Afwaarderen van de A2 naar stadslaan: het
context is de ligging aan de nieuwe buurt waarmee
wegontwerp
de stadslaan wordt versterkt. Vanaf de stadslaan is het landschap van de Amstelscheg beleefbaar aan de ene
b. De gebiedsontwikkeling: de nieuwe buurt 2.
zijde en de nieuwe gebiedsontwikkeling aan de andere zijde. Een groene zone met verspreide bomen vormt
Projectgebied de Nieuwe A2 entree:
Het landschap van de Amstelscheg; onderzoek naar gebruiksmogelijkheden.
3.
Wegaanspassing knooppunt Amstel
de overgang van de scheg naar bebouwd gebied. Deze nieuwe buurt vormt samen met het Muyskenkwartier een buurt binnen Over Amstel met eigen identiteit ontleend aan de landschappelijke ligging. De visie is gericht op het verbinden, van de buurt met de omgeving (visiekaart p18). Verbindingen komen tot
2
stand door het oversteekbaar maken van de weg voor
1
voetgangers en fietsers en het verbinden van groen- en leefgebieden voor dieren. Hiermee worden bestaande landschappelijke kwaliteiten benut. De scheg, de Amstel en Duivendrechtsevaart worden toegankelijk en 3
beleefbaar door de aanleg van paden en plekken.
Deelgebieden
Begraafplaats Zorgvlied Amstel
Oeverbos
Amsteldijk
Populierenbos Utrechtsebrug
Martin Luther Kingpark
Amstel
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
33
5.2 Het wegontwerp, de nieuwe stadslaan De huidige snelweg wordt omgevormd tot een groene
Afvalcontainers, laad-en losplekken en fietsparkeren
stadslaan. Het huidige profiel is ingericht op een
bevinden zich tussen de bomen. Aan de andere zijde
snelheid van 100 km uur. Het brede profiel van 2x3
van het fietspad wordt een brede stoep aangelegd met
rijstroken wordt opnieuw ingericht als een 50 km/uur
een voldoende ruimte voor groen en bomen. Voor een
weg als entree van de stad. De ruimte die vrijkomt
intieme sfeer en voldoende schaduw op warme dagen.
wordt benut voor een groene inrichting en bebouwing. Ter plaatse van de kruising met de Amstelstroomlaan Deze nieuwe weg heeft verwantschap met de
en de Jan Vroegopsingel is een langzaam
Spaklerweg (S111) aan de oostzijde van Overamstel.
verkeersoversteek gepland. In de toekomst en
Beide wegen worden aan één zijde geflankeerd
wanneer daar voldoende aanleiding voor is kunnen er
door bebouwing, en de andere zijde door groen. Bij
meer oversteekplaatsen gemaakt worden. Ook worden
de Spaklerweg is dat het spoortalud, bij de nieuwe
verschillende ecologische verbindingen gerealiseerd.
stadslaan Nieuwe A2 Entree is dat de Amstelscheg. De mogelijkheid voor de toekomstige inpassing van Het ontwerp van de nieuwe stadslaan gaat uit van
een tram is onderzocht. Binnen het wegprofiel is er niet
een wegprofiel van twee keer één rijstrook. De
voldoende ruimte voor een trambaan. Een eventueel
middenberm kan als uitwijkmogelijkheid gebruikt
toekomstige trambaan zou aan de westzijde van de
worden voor het laten passeren van nood- en
weg gepositioneerd kunnen worden.
hulpdiensten. In deze middenberm kan beplanting groeien zoals bij de Spaklerweg. De weg wordt begeleid door bomen in een los verband. Dit zijn inheemse bomen passend bij het gebied. Deze landschappelijke bomen vormen de overgang van de Amstelscheg naar de gebiedsontwikkeling. Het fietspad is een losliggend doorgaand fietspad in twee richtingen dat de Binnenstad verbindt met Zuidoost. Dit fietspad wordt aan weerszijden begeleid door bomen. Tussen weg een fietspad ligt een breed groenvak met bomen in los verband. Voorzieningen als
Referentie Spaklerweg
34
Referentie Wibautstraat Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Huidig wegprofiel A2
Voorkeursprofiel - groene stadslaan (maten zijn indicatief)
Referentie auto op de achtergrond en vrijliggend fietspad
Brede stoepen
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
35
BOMENCOMPENSATIE Om de plannen van de afwaardering van de snelweg en
De compensatie is gekoppeld aan de leeftijd en waarde
het stedenbouwkundig plan voor de nieuwe A2 entree
van bomen. De meeste bomen zijn ca. 40 jaar oud,
te realiseren moeten er bomen worden verwijderd.
volgens de bomenkaart van Amsterdam.
Op basis van het bomenbestand Amsterdam is een inschatting gemaakt van ca. 400 bomen. Het exacte aantal te compenseren bomen zal pas bekend zijn nadat de Boom Effect Analyse (BEA) is uitgevoerd en inmeting en inventarisatie plaatst heeft gevonden. Tevens moeten de bomen op waarde geschat worden, zowel de ecologische, maatschappelijke en monetaire waarden. Dit onderzoek vindt op zijn vroegst plaats einde van dit jaar 2024. Op basis van de plannen die in de maak zijn zoals het ontwerp voor de nieuwe weg en het stedenbouwkundig plan is de volgende bomenbalans opgesteld. De bomen die moeten wijken worden zoveel mogelijk in het gebied zelf gecompenseerd en zo groot Locatie
mogelijk aangeplant. Daar waar de compensatie niet
1 Stadslaan 2 Buurt NA2E 3 Muyskenkwartier 4 Kop Utrechtsebrug / scheg 5 Knooppunt Amstel
voldoet worden bomen in Overamstel gecompenseerd en ten slotte in het herplantfonds.
6 Overamstel Knooppunt Amstel Am
5
l
ste
Volkstuinenpark Amstelglorie
1 4 2
1
2
3 Duivendrechtsevaart
6
Overamstel
Bomencompensatie
36
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
6
Voorbeeld aansluiting woonplint (maten zijn indicatief)
Voorbeeld aansluiting bedrijvenplint (maten zijn indicatief)
5.3 De nieuwe buurt De openbare ruimte voor de nieuwe
De hoofdstructuur is bepalend voor de
stedenbouwkundige ontwikkeling De Nieuwe A2
stedenbouwkundige opzet. Voor het systeem van
Entree vormt samen met het Muyskenkwartier één
doorsteken en stegen ligt de exacte ligging binnen de
buurt. De openbare ruimte plannen lopen naadloos in
bouwvelden nog niet vast.
elkaar over. Sfeer, principes, beplanting en materialen worden doorgezet. Het ontwerp openbare ruimte is
Het gebied wordt ontsloten door een buurtstraat
ontwikkeld vanuit de stedenbouwkundige hoofdopzet
(30km). Deze buurtstraat vormt met centrale ligging de
vanuit het Muyskenkwartier, dat uitgaat van de
ruggengraat van de wijk. De straat verspringt waardoor
transformatie naar een gemengde wijk met wonen en
je oriëntatie en blik wisselt en de snelheid van het
werken. De openbare ruimte wordt zo groen mogelijk
verkeer laag blijft. Vanuit deze centrale buurtstraat
ingericht en draagt bij aan de sfeer en identiteit van
liggen aan weerszijden de kleinere dwarsstraten en
het woon/werkgebied: stoer, robuust en informeel.
doorsteken tussen de gebouwen, een autoluw fiets-
Het plan openbare ruimte wordt gefaseerd uitgevoerd
en voetgangersgebied met een fijnmazig netwerk van
en sluit zowel aan op de huidige situatie als op de
groene stegen en hoven. Richting het water wordt het
toekomstige ontwikkelingen. Het vormt de verbinding
gebied steeds verkeersluwer en ligt de nadruk op de
tussen de verschillende bestaande gebouwen en
groene verblijfsruimte. Richting de nieuwe weg neemt
nieuwe ontwikkelingen in het plangebied en levert een
de verkeersintensiteit toe en ligt de nadruk op het
belangrijke bijdrage aan de identiteit van de wijk als
verbinden met de stad en zuidoost. Ook is hier het
geheel.
groen van de scheg zichtbaar en ligt de nadruk op het verbinden door recreatieve routes en oversteken, maar
Het raamwerk openbare ruimte
ook het versterken van ecologische verbindingen.
Het raamwerk openbare ruimte is onderdeel van het stedenbouwkundig plan. In het stedenbouwkundig
Groene inrichting van de openbare ruimte
plan worden globale bouwvelden aangegeven
Gestreefd is naar een zo groen mogelijke inrichting
waarbinnen nog verschillende uitwerkingen
van de openbare ruimte met robuust groen.
mogelijk zijn. Voor de openbare ruimte worden
Hiermee wordt invulling gegeven aan de ambitie van
de hoofdstructuur en principes aangegeven.
rigoureus vergroenen als aan de opgaven omtrent
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
37
hittestress, weerproof, ecologie en natuurinclusief en
De stedenbouwkundige structuur bestaat uit
de compensatie van de hoge dichtheid in bebouwing.
een afwisseling van gebouwen van verschillende
Ook worden de bomen die moeten worden gekapt
typologieën. De maatvoering van de gebouwen varieert
voor de gebiedsontwikkeling gecompenseerd in het
en zo ook de maatvoering van de openbare ruimte. Het
plangebied.
karakter is informeel en wordt met de inrichting van de openbare ruimte versterkt door bijvoorbeeld bomen in
Er wordt uitgegaan van een verkeersluw gebied
vrij verband en een gevarieerde en natuurlijk uitziende
met beperkt autoverkeer en een minimumaantal
onder-begroeiing van vaste planten en grassen en de
parkeerplaatsen voor bezoekers in de openbare ruimte
toepassing van gevelgroen. Boomspiegels worden ruim
waardoor een maximum aan groen en verblijfsruimte
aangelegd. De groene plekken zoals de pocket parken
mogelijk is.
in de buurt, krijgen eveneens een informele inrichting en elk een eigen identiteit.
stadslaan buurtstraat kade tussenstraten parkjes / plekken
Typologieën openbare ruimte
erfinrichting niet-erfinrichting
Principe inrichting openbare ruimte
38
Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
Verkeer en gebruik De buurt wordt ontsloten door een 30km-straat, die
De buurt wordt optimaal ontsloten door een fijnmazig
aansluit op de verlegde Joan Muyskenweg richting
netwerk van paden voor fietsers en voetgangers, wat
Zuidoost, de nieuwe stadslaan, en aan de noordzijde
aansluit bij het duurzaamheidsthema uitstootvrije
op de Amstelstroomlaan richting Overamstel. Aan deze
mobiliteit en schone lucht. Langzaam verkeer in en
buurtstraat liggen de belangrijkste voorzieningen
rondom het gebied met de nieuwe ontwikkelingen
en wordt het ophalen van vuilnis en laden en lossen
wordt gestimuleerd. De groene kade van het
georganiseerd. De straat krijgt een profiel van ca.20 m
Muyskenkwartier is autoluw en vormt een route van
breed met ruimte voor voorzieningen en een groene
het metrostation Overamstel langs het water naar de
inrichting met bomen.
noordkant van de buurt.
Voorbeeldprofielen buurtstraat (maten zijn indicatief)
Voorbeeldprofielen tussenstraat (maten zijn indicatief) Concept - Stedenbouwkundig Plan Nieuwe A2 Entree
39
Delftse stoep en geveltuintjes
Referentie tussenstraat met wadi
Wonen aan buurtstraat
Verblijfsplekken aan het water
40
Referentie buurtstraat (Gershwinlaan, Amsterdam)
Sport en spel in de openbare ruimte
Pocketparkje
Referentie speelplekken geïntegreerd in het groen