Bijlage 1.5 Beschrijving Governancemodellen.pdf

Aspecten van aansprakelijkheid en de verdeling van deze risico’s tussen de deelnemers moeten verder worden uitgewerkt in de DVO die ten grondslag ligt aan de centrumregeling. Doelmatigheid Doelmatigheid wordt niet (primair) bepaald door rechtsvorm. Toekomstbestendigheid Toekomstbestendigheid wordt niet (primair) bepaald door rechtsvorm. Het is juridisch gezien mogelijk dat andere partners toetreden tot de centrumorganisatie. In de regeling die opgesteld dient te worden voor de centrumorganisatie, moeten bepalingen opgenomen worden over toetreding. Indien de samenwerking met nieuwe partners plaatsvindt op onderdelen/taken die niet of beperkt 23

overeenkomen met de scope van de centrumregeling tussen AGV en Amsterdam, ligt het voor de hand om te kiezen voor andere rechtsvormen voor deze samenwerking. Bijvoorbeeld een contract of overeenkomst. Fiscaal-juridisch Btw-koepelvrijstelling is in deze vorm niet van toepassing, aangezien er geen sprake is van een samenwerkingsverband noch van vorming van een gezamenlijke organisatie. Het vraagt juridische verdieping om te bepalen wat dit betekent voor de aftrekbaarheid van btw. Juridische risico’s zijn naast de fiscale risico’s van toepassing op beëindiging van de huidige samenwerkingsvorm via Stichting Waternet. Deze risico’s hebben onder andere te maken met aanbestedingsrecht, wetgeving voor watergerelateerde onderwerpen, markt en overheid, openbaarheid en geheimhouding. Er kunnen verschillen ontstaan in risico’s tussen de gemandateerde en het mandaterende publiekrechtelijke orgaan. Bij samenwerking op basis van een centrumorganisatie moet de huidige samenwerkingsstructuur worden beëindigd. Dat heeft grote impact op het personeel dat nu werkzaam is bij Stichting Waternet. Bovendien bestaat het risico op verlies van kennis en expertise. De juridische aanpassingen voor een overstap naar samenwerking op basis van een centrumorganisatie zijn groot (bijvoorbeeld impact op lopende contracten, aanbestedingen etc.).

Verandercomplexiteit Een verandering van de huidige samenwerkingsstructuur naar een samenwerking op basis van centrumorganisatie is zeer groot. Dit vereist onder andere een beëindiging van de huidige organisatie Stichting Waternet, overgang van personeel en de benodigde aanpassingen aan contracten en financiën. De continuïteit van uitvoering van watertaken zal daarbij moeten worden vastgelegd en gegarandeerd door de samenwerkende partners.

24

3.6 NV/BV 3.6.1 Algemene beschrijving Een NV/BV is een privaatrechtelijke rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid en beperkte aansprakelijkheid. Het kapitaal is verdeeld in aandelen, die in bezit zijn van aandeelhouders. Hoe meer aandelen de aandeelhouders hebben, hoe groter hun zeggenschapsbelang in de NV/BV. Een NV/ BV leent zich vooral voor het uitoefenen van economische activiteiten op de markt, het verrichten van diensten aan derden met het oog op winstuitkering aan de aandeelhouders, of bij behoefte aan externe financiering. De NV/BV wordt beheerst door wettelijke regels uit boek 2 BW. Daarnaast zijn er eigen regels vanuit de statuten, reglementen en vennootschappelijke besluiten. Daaruit volgt onder meer een bevoegdheidsverdeling tussen de vennootschappelijke organen. Autonome bevoegdheden worden in de eerste plaats toegekend aan de traditionele organen: het bestuur, de algemene vergadering van aandeelhouders en de raad van commissarissen. Daarnaast kunnen aandeelhouders in een NV/BV aanvullende contractuele afspraken vastleggen in een aandeelhoudersovereenkomst. De organen van de NV/BV respecteren als richtsnoer voor besluitvorming het vennootschappelijk belang. Dat wordt gevormd door de continuïteit en het bestendigen van het succes van de onderneming. De NV/ BV heeft daarnaast een beperkte aansprakelijkheid voor aandeelhouders.

Zij zijn in beginsel niet verder aansprakelijk dan voor het bedrag dat zij als aandelenkapitaal hebben ingebracht. De doelstelling van een NV/BV kan worden ingericht op een te verrichten publiekrechtelijke taak. Belangrijke kenmerken zijn: a. De NV/BV heeft een onafhankelijk raad van bestuur (RvB). Het meest voor de hand ligt dan dat de (huidige) directie(functie) van Waternet in de RvB wordt ondergebracht. De RvB is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken. b. De gemeente en het waterschap vormen de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. De AvA heeft belangrijke bevoegdheden zoals: - het benoemen van de leden van de RvB (en evt. de RvC); - het goedkeuren van belangrijke, strategische besluiten van de RvB. c. De gemeente en het waterschap sturen primair via de opdracht en mandaatrelatie op de uitvoering door Waternet van de gemeentelijke (drink)watertaken. d. Er kan een (onafhankelijke) raad van commissarissen (RvC) worden ingesteld, de RvC oefent toezicht uit op de RvB. Afhankelijk van de balanswaarde, het aantal werknemers en de aanwezigheid van een OR bij Waternet, is er mogelijk een wettelijke verplichting om een RvC in te stellen. e. De NV/BV oefent economische activiteiten uit op de markt/verricht diensten aan derden met het oog op winstuitkering aan de aandeelhouders.

3.6.2 Randvoorwaarden Amsterdam: aanbevelingen Rekenkamer, gemeentelijke verkenning en eisen ILT voor governance Bij het oprichten van een NV/BV kunnen de aanbevelingen uit de diverse onderzoeken, die zijn samengevat in de gemeentelijke verkenning van mei 2021 worden uitgevoerd. Amsterdam: beleidskader ‘Nota verbonden partijen 2021’ Het beleidskader verbonden partijen geeft de beleidslijnen voor de oprichting, het beheer en het afstoten van de verbonden partijen van de gemeente Amsterdam. Bij verandering van rechtsvorm 25

zullen fases van het beleidskader gevolgd moeten worden: de denkfase (principebesluit), de onderzoeksfase (voorgenomen besluit), de uitvoeringsfase (definitief besluit) en de nazorgfase. Voor het beheer van een deelneming (NV/BV) zijn de vakwethouder en de wethouder deelnemingen verantwoordelijk. Voor gemeentelijke deelnemingen (NV/BV) wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de corporate governance code. AGV: beleidskader ‘Deelnemingenbeleid AGV 2020’ Het Deelnemingenbeleid is van toepassing op een NV/BV. Het biedt een bestuurlijk afwegingskader. Voor deelnemingen waar AGV een minderheidsaandeelhouder is, geldt het beleid als vertrekpunt voor het gesprek met de andere aandeelhouder(s) voor de uitwerking van de uiteindelijke juridische inrichting en governance. Het Deelnemingenbeleid is daarmee, naast de wettelijke en fiscale randvoorwaarden, leidend voor de inrichting van een deelneming. Het gaat hierbij voor de inrichting en het bestuur van een NV/BV om: - AGV kiest ervoor om voor elke (soort) activiteit een eigen BV op te richten. - AGV kiest voor een structuur zonder holding, AGV is direct eigenaar van alle deelnemingen. - AGV kiest ervoor geen Raad van Commissarissen in te stellen.

- AGV houdt grip op zijn deelnemingen door zich op te stellen als actief aandeelhouder, door afspraken te maken over de manier waarop het Algemeen en Dagelijks Bestuur wordt geïnformeerd en door betrokken te zijn bij of goedkeuring te verlenen aan verschillende zaken, zoals: (de invulling van) de ondernemingsstrategie, grote investeringsbeslissingen en andere belangrijke en/of strategische beslissingen, het bezoldigingsbeleid, het beoordelen van de vermogensstructuur, het benoemen en ontslaan van de leden van de directie (en RvC). - Het DB wordt door het AB gemandateerd als aandeelhouder van alle deelnemingen. Hierbij worden belangrijke besluiten vooraf voorgelegd aan het AB voor wensen en bedenkingen, waarbij het AB aangeeft hoe het wil dat het DB besluit. - Het uitgangspunt is dat besluitvorming over onderwerpen, die afwijkend of nieuw zijn ten opzichte van eerder door het AB vastgestelde kader, plaatsvindt door middel van een politiekbestuurlijke dialoog tussen DB en AB. Daarbij legt het DB dergelijke voorgenomen besluiten eerst voor aan het AB, zodat het AB zijn mening hierover kan geven. - De verhouding tussen aandeelhouder en bestuurder wordt vastgelegd in een bestuursreglement. Hierbij wordt voorzien in een (kleine) onafhankelijke Raad van Advies die kan bemiddelen bij eventuele belangentegenstellingen tussen AGV en de deelneming.

- Binnen het DB is er een rolverdeling voor de deelnemingen. Er is een inhoudelijk portefeuillehouder en een portefeuillehouder financiën. Het DB als geheel bewaakt de integrale belangen. De besluitvorming volgt de reguliere bestuurlijke route. - Om de integraliteit van belangen zoveel mogelijk te borgen, vervult in principe een directeur van Waternet de rol van bestuurder van de deelneming (statutair gemachtigd en bevoegd). Daarnaast voert personeel van Waternet in de regel de organisatorische activiteiten uit. - Het kan wenselijk zijn dat de deelneming op grotere afstand staat van AGV. In dergelijke situaties kan de voorkeur uitgaan naar een onafhankelijk bestuurder, waarbij AGV als aandeelhouder wordt geadviseerd door Waternet. - Voor de werkzaamheden van Waternet wordt een dienstverleningsovereenkomst gesloten, waarbij afspraken worden gemaakt tussen de deelneming en Waternet over de uit te voeren taken en de daarvoor verschuldigde tarieven. - Het beheer van deelnemingen sluit aan bij de reguliere planning-en-controlcyclus van AGV.

26

3.6.3 Uitgangspunten Amsterdam: overdracht nutsinfra (Activa/Passiva) aan Waternet Een NV/BV kan vanwege haar rechtspersoonlijkheid eigenaar zijn van activa en passiva. Bij een overdracht/verkoop van activa/passiva aan een NV/BV moet bij de financiering daarvan rekening worden gehouden met het vennootschappelijk belang van de NV/BV en de continuïteit van de onderneming. AGV: Versterken rol overheid Voor versterking van de rol als overheid en de herkenbaarheid en identiteit van het waterschap, is helderheid nodig over rolverdeling en processen, over de relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer en over het beleggen van de strategische functie. Ook moet er eenduidige communicatie zijn met stakeholders. En er moet duidelijkheid zijn over de manier waarop medewerkers handelen en zich bewust zijn van hun politieke opdrachtgever en van de cultuur van de organisatie. Vanuit juridisch perspectief bieden alle rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid, waaronder de NV/BV, hiervoor in principe dezelfde mogelijkheden. Bij samenwerking in een NV/BV (met als uitgangspunt een samenwerking ‘as is’), worden specifieke taakonderdelen belegd in de NV/BV, bijvoorbeeld de drinkwatertaak. Dit in combinatie met een andere rechtsvorm (stichting of bedrijfsvoeringsorganisatie), waarin de overige taken van de samenwerking belegd zijn.

De mogelijkheden voor het verbeteren van de identiteit en de zichtbaarheid van het waterschap, zijn daarmee grotendeels vergelijkbaar met die van de stichting en bedrijfsvoeringsorganisatie. Daarbij geldt dat de NV/BV de flexibiliteit biedt om optimalisaties rondom rolverdeling, processen en de invulling van het opdrachtgeverschap door te voeren. Als mogelijke zwakte geldt dat de NV/BV als privaatrechtelijke rechtsvorm met een sterk marktgericht karakter, wellicht bijdraagt aan een bedrijfsmatige organisatiecultuur met beperkt aandacht voor politiek-bestuurlijke sensitiviteit en democratische legitimatie. De consequentie van deze rechtsvorm is dat de organisatie Waternet en waterschap AGV naast elkaar blijven bestaan. Om de belangenbehartiging, de identiteit en de zichtbaarheid van het waterschap te borgen, moet dan wel structureel duidelijk gemaakt worden aan welke tafels en op welke manier de medewerkers van Waternet waterschap AGV vertegenwoordigen. 3.6.4 Toetsingscriteria (Be)sturing, zeggenschap en verantwoording Sturing op de uitvoering door Waternet van de (gemeentelijke) (drink)watertaken vindt primair plaats via de opdrachtnemer/opdrachtgever/mandaatrelatie.

Sturing van de gemeente/het waterschap op de (strategische) bedrijfsvoering van de NV/ BV en de continuïteit van de onderneming, vindt primair plaats via aandeelhoudersbevoegdheden binnen de algemene vergadering van aandeelhouders. Reguliere aandeelhoudersbevoegdheden zijn: het benoemen van leden van de raad van bestuur en leden van de raad van commissarissen, het goedkeuren/vaststellen van (meerjaren)begrotingen, strategische besluiten en jaarrekeningen. Wanneer er grote veranderingen op komst zijn, zoals bijvoorbeeld op het gebied van klimaatverandering, kan dit voor spanning zorgen als de gemeente of het waterschap bijvoorbeeld een andere richting wil inslaan dan de NV/BV. De redelijkheid en billijkheid van art. 2:8 BW heeft een belangrijke invloed op de manier waarop de NV/BV en daarbij betrokken organen zich tot elkaar moeten gedragen. 27

Doelmatigheid Doelmatigheid wordt niet (primair) bepaald door rechtsvorm. Toekomstbestendigheid Toekomstbestendigheid wordt niet (primair) bepaald door rechtsvorm. Het is juridisch gezien mogelijk dat andere partners toetreden tot de NV/BV. Nieuwe partners dienen aandelen van de NV/BV te verwerven. Dit kan door overdracht of uitgifte van aandelen. Hierbij geldt een verplichte tussenkomst van een notaris. Indien de samenwerking met nieuwe partners plaatsvindt op onderdelen/taken die niet of beperkt overeenkomen met de scope van de samenwerking tussen AGV en Amsterdam, ligt het voor de hand om te kiezen voor andere rechtsvormen voor deze samenwerking. Bijvoorbeeld een contract of overeenkomst. Fiscaal-juridisch De btw-koepelvrijstelling blijft onder bepaalde voorwaarden in een vennootschapsconstructie handhaafbaar. Het is belangrijk dat in deze constructie geen fiscale eenheid wordt gevormd, omdat de toepassing van de btw-koepelvrijstelling dan onder druk komt te staan. Vanuit het oogpunt van de balansverkorting kan het afstoten van het drinkwaterbedrijf door Amsterdam zelfs een gunstig effect hebben op de mogelijkheid tot toepassing van de btw-koepelvrijstelling, omdat het drinkwaterbedrijf (btw-belast) gescheiden wordt van het rioolbedrijf (btw-onbelast).

Juridische risico’s: de oprichting van de NV/BV en de daarmee samenhangende aandeelhoudersovereenkomst is redelijk bewerkelijk. Er is immers sprake van omzetting van een bestaande onderneming en mogelijke uitbreiding daarvan, met bijvoorbeeld een eigen treasury- en risicomanagementbeleid. Daarbij moeten huidige procedures in lijn worden gebracht met het gemeentelijke deelnemingenbeleid en met andere gemeentelijke beleidskaders (zoals aanbesteding, privacy en data en sociaal domein). In het geval van inbreng van een onderneming/assets van Waternet is daarnaast een waardering c.q. accountantsverklaring vereist van de in de NV/BV in te brengen onderneming/assets van Waternet. Daarbij kan het – zoals ook door de Rekenkamer is gesignaleerd - nog lastig zijn om te bepalen welke inbreng (waarde) door beide aandeelhouders (gemeente en waterschap) wordt gedaan. Juridische aandachtspunten: Hier spelen dezelfde juridische risico’s als bij de andere varianten, zoals risico’s die volgen uit de transitie van personeel en contracten, aanbestedingsrecht, wetgeving voor watergerelateerde onderwerpen, markt en overheid en rechtspersonenrecht. Verandercomplexiteit Deze variant leidt tot ingrijpende juridische aanpassingen: omzetting van stichting naar NV/BV, opstellen van nieuwe statuten, nieuwe overeenkomsten etc. De impact daarvan moet verder worden onderzocht.

28

4. Voorlopig beeld governancemodellen In bijlage 2 is een matrix opgenomen waarin een eerste synthese van alle modellen is weergegeven, op basis van de randvoorwaarden, uitgangspunten en toetsingscriteria zoals die vooraf zijn bepaald en ambtelijk op hoofdlijnen zijn ingevuld.

29

Bijlage 1: brede inventarisatie organisatiemodellen Privaatrechtelijk • Contract • Stichting A huidige vorm • Stichting B (opdrachtgever – opdrachtnemer) • Vereniging • Overheids NV/BV Publiekrechtelijk • Lichte regeling • Centrumorganisatie • Gemeenschappelijk orgaan • Openbaar lichaam • Bedrijfsvoeringsorganisatie • Splitsing watertaken (ontvlechting)

30

Bijlage 2: Eerste ambtelijke beeld synthese modellen Stichting A

Stichting B

Bedrijfsvoeringsorganisatie

Volledige ontvlechting

Contract

Centrumregeling

NV/BV

++ o Geschikt voor implementatie aanbevelingen *) +/o Geschikt voor implementatie meeste aanbevelingen *) o Voorziet niet in aandachtspunt onafhankelijk toezicht

++ o Geschikt voor implementatie aanbevelingen *) ++ o Geschikt voor implementatie aanbevelingen *) o Voorziet in heldere rollenverdeling en onafhankelijk toezicht

++ o Geschikt voor implementatie aanbevelingen *)

n.v.t.

-o

-o

++ o Geschikt voor implementatie aanbevelingen *)

+/o Geschikt voor implementatie aanbevelingen *) o Voorziet echter niet (automatisch) in onafhankelijk toezicht cf. RvT / RvC; hoewel juridisch niet onmogelijk, past een onafhankelijk toezichthouder niet zo goed in de (wettelijke) opzet van de BVO; anders dan een toezichthouder RvT / RvC in een privaatrechtelijke rechtsvorm is de positie van een toezichthouder in een BVO niet wettelijk geregeld en ook niet met wettelijke waarborgen voor diens functioneren omkleed.

n.v.t

o o

++ o Dubbele pettenproblematiek opgelost, doordat wethouder en dijkgraaf niet langer in RvB van Stichting zitten (zie ook Stichting A)

+ o

+ o

Randvoorwaarden Rapport Rekenkamer

Rapport ILT

Nota verbonden partijen A'dam

Deelnemingenbeleid AGV

-Dubbele pettenproblematiek blijft, afwijking van hoofdregel (nee, tenzij): de bestuurder van de Stichting (wethouder/dijkgraaf) wordt enerzijds juridisch geacht de belangen en continuïteit van de rechtspersoon voorop te stellen, terwijl deze belangen strijdig zijn met de belangen van de publieke partijen (vertegenwoordigd door wethouder/dijkgraaf). Dit kan leiden tot belangenverstrengeling en met bestuurdersaansprakelijkheid als ultieme sanctie.

o

De dubbele pettenproblematiek juridisch niet aan de orde, betreft publiekrechtelijke organisatievorm als verlengstuk van beide publieke partijen, dubbele petten kan politiekbestuurlijk nog steeds wel zo worden ervaren, maar dat is ook inherent aan keuze voor de BVO; BVO is minder geschikt voor (instellen van) onafhankelijk toezichthouder (zie ook boven)

-o

Ontvlechting past in beleid, mits publiek belang daarmee het beste gediend wordt;

+ o

Aanbevelingen *) moeilijk toepasbaar op deze vorm

Aanbevelingen *) moeilijk toepasbaar op deze vorm

Contract past in beleid, mits publiek belang daarmee het beste gediend wordt;

-o

+ o

Aanbevelingen *) moeilijk toepasbaar op deze vorm

Aanbevelingen *) moeilijk toepasbaar op deze vorm

Centrumregeling past in beleid, mits publiek belang daarmee het beste gediend wordt;

++ o Geschikt voor implementatie aanbevelingen *) o Voorziet in heldere rollenverdeling en onafhankelijk toezicht o Bij uitstek geschikt voor toepassing corporate governance code

++ o Dubbele petten opgelost door rolverdeling AvA (gemeente), RVB/directie en RvC)

Het deelnemingenbeleid resulteert in deze fase van het proces in deze matrix niet in een waardering van de governance modellen in de theoretische / juridische vorm. Het deelnemingenbeleid beschrijft voor waterschap AGV de afwegingskaders waarlangs het waterschap besluit een functie al dan niet onder te brengen in een deelneming en de voorwaarden, sturings- en inrichtingsprincipes voor de toekomstige inrichting van functies in een deelneming. In de inrichtingsfase zal hier nader op in worden gegaan.

Uitgangspunten Overdracht activa/passiva (balansverkorting)

+

+

-/+

--

--

--

++

Versterken rol overheid AGV

Stichting A

Stichting B

Bedrijfsvoeringsorganisatie

Volledige ontvlechting

Contract

Centrumregeling

NV/BV

o

o

o

o

o

o

Geen overdracht mogelijk (geen rechtspersoonlijkheid)

o

Bij een centrumorganisatie zal het waterschap namens de gemeente taken uitvoeren, of vice versa. In beide gevallen kan daarmee onduidelijk zijn “waar het waterschap van is”.

0

Is mogelijk want rechtspersoon, minder flexibel dan NV/BV

-

Is mogelijk want rechtspersoon, minder flexibel dan NV/BV

+ o

o

o

o

o

+ o

Huidige situatie voldoet niet vanwege het gebrek aan politieke sturing, identiteit en herkenbaarheid, dat door het AB van waterschap AGV wordt ervaren; Optimalisaties zijn in deze variant mogelijk m.b.t. rolverdeling, processen en de invulling van het opdrachtgeverschap. Bemensing van bestuur blijft gelijk. Dubbele petten problematiek blijft bestaan en mogelijkheden om toe te zien en te sturen op de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het waterschap zijn beperkt. Mogelijke bedrijfsmatige cultuur door privaatrechtelijke vorm. Organisatie AGV en Waternet blijven naast elkaar bestaan. Mogelijk onduidelijk voor buitenwereld.

Is mogelijk want rechtspersoon, minder flexibel dan NV/BV

o

o

o

Optimalisaties zijn in deze variant mogelijk m.b.t. rolverdeling, processen en de invulling van het opdrachtgeverschap. Bemensing van bestuur wordt gewijzigd. Dubbele petten problematiek valt weg en mogelijkheden om toe te zien en te sturen op de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het waterschap neemt toe. Mogelijke bedrijfsmatige cultuur door privaatrechtelijke vorm. Organisatie AGV en Waternet blijven naast elkaar bestaan. Mogelijk onduidelijk voor buitenwereld.

Geen overdracht mogelijk (geen rechtspersoonlijkheid)

+ o

o

o

Optimalisaties zijn mogelijk m.b.t. rolverdeling, processen en de invulling van het opdrachtgeverschap. Mogelijk afname van bedrijfsmatige cultuur door publiekrechtelijke vorm. Organisatie AGV en Waternet blijven naast elkaar bestaan. Mogelijk onduidelijk voor buitenwereld.

o

o

Bij volledige ontvlechting zal het waterschap een compleet eigen ambtelijk apparaat hebben en zijn daarmee de randvoorwaarden aanwezig om naar buiten toe op te treden als een eigenstandige en herkenbare organisatie. Dit kan echter alleen voor de eigen taken, waarmee het minder in beeld is voor en identiteit kan hebben op stedelijke watertaken.

Geen overdracht mogelijk (geen rechtspersoonlijkheid)

+ zie ‘volledige ontvlechting’.

Meest flexibele rechtsvorm om activa en passiva in onder te brengen en te financieren (koop, inbreng op aandelen)

o

o

o

o

Bij een NV/BV is in elk geval sprake van een combinatie tussen de NV/BV en een andere rechtsvorm. Welke taken er in de NV/BV belegd worden, en het al dan niet bestaan van een eigen ambtelijke organisatie, bepalen in welke mate de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het waterschap versterkt kan worden. Optimalisaties zijn mogelijk m.b.t. rolverdeling, processen en de invulling van het opdrachtgeverschap. Mogelijk bedrijfsmatige cultuur door privaatrechtelijke vorm Organisatie AGV, NV/BV en mogelijke andere rechtsvorm Waternet bestaan naast elkaar. Mogelijk onduidelijk voor buitenwereld.

Criteria Zeggenschap/ sturing en verantwoording

+/o Door implementatie aanbevelingen *) verbetering t.o.v. nu o Echter: de dubbele pettenproblematiek wordt in deze variant niet weggenomen o op grond van de wet Toezicht en bestuur rechtspersonen zijn op termijn enkele aanpassingen en verduidelijkingen vereist

+ o

o

o o

Door implementatie aanbevelingen *) verbetering t.o.v. nu Einde aan de dubbele petten constructie in het geval gekozen wordt door een onafhankelijk toezicht. Duidelijke(re) rolverdeling met aansturing door: Het Bestuur is onafhankelijk en beschikt over inhoudelijke expertise en capaciteit

+/++ o De democratische legitimiteit is door een duidelijk wettelijk kader (inlichtingenplicht, rekening en verantwoording) zoveel mogelijk gewaarborgd o Dubbele petten-problematiek niet aan de orde (zie boven)

n.v.t.

+/o Overeenkomst biedt ruimte voor maatwerkafspraken die zeggenschap, sturing en verantwoording waarborgen; o Echter: door het gebrek aan rechtspersoonlijkheid ontstaat wel de complexiteit dat het personeel en/of de organisatie bij een of beide partijen is

o

Doordat de centrumorganisatie de uitvoering van de taken (ook die van de andere publiek partij) voor haar rekening neemt, ontstaat bij calamiteiten en gebrekkige uitvoering een complex beeld wie hiervoor politiekbestuurlijk verantwoordelijk is

+/++ o Door implementatie aanbevelingen *) verbetering t.o.v. nu o Geen dubbele petten- pettenproblematiek o Duidelijke(re) rolverdeling met aansturing door: o Een onafhankelijke RvB die beschikt over inhoudelijke expertise en capaciteit; o Belangrijke strategische besluiten van (het Bestuur van) Waternet vereisen voorafgaande

Stichting A

Stichting B o

o

o

Doelmatigheid Toekomstbestendigheid

Fiscaal/ juridisch

Bedrijfsvoeringsorganisatie

Volledige ontvlechting

Belangrijke strategische besluiten van (het Bestuur van) Waternet vereisen voorafgaand bestuurlijke goedkeuring van het waterschap en de gemeente. Een Raad van Toezicht – wettelijk geborgd in de WBTR- zorgt voor adequaat en professioneel toezicht op de uitoefening van watertaken door Waternet in opdracht van Amsterdam en op de bedrijfsvoering van Waternet Sturing door de gemeente op de uitvoering door Waternet van de gemeentelijke (drink)watertaken vindt primair plaats via de opdracht- en mandaatrelatie en via specifieke statutaire bevoegdheden zoals instructiebevoegdheden en/of goedkeuringsbevoegdheden

Contract

o

ondergebracht, en daarmee onderhevig aan eigen verantwoordingslijnen en sturing; dit doorkruist mogelijk een effectieve gezamenlijke sturing Bij een gebrekkige uitvoering van de taken ontstaan mogelijk aansprakelijkheidsrisico’s voor de uitvoering van de taken van de andere publieke partij

Niet (primair) afhankelijk van organisatievorm ++ o Toetreding door andere partners is juridisch gezien mogelijk o Aanpassing van statuten en samenwerkingsovereenkomst is nodig o Instemming van het Algemeen bestuur en Burgemeester en Wethouders is nodig

Niet (primair) afhankelijk van organisatievorm ++ o Toetreding door andere partners is juridisch gezien mogelijk o Aanpassing van statuten en samenwerkingsovereenkomst is nodig o Instemming van het Algemeen bestuur en Burgemeester en Wethouders is nodig

Niet (primair) afhankelijk van organisatievorm ++ o Toetreding door andere partners is juridisch gezien mogelijk, met een beperking tot gemeenten, provincies en waterschappen o Aanpassing van regeling is nodig o Instemming van het Algemeen bestuur en Gemeenteraad is nodig

Zie effecten rapport Berenschot Toetreding van andere partners is niet van toepassing.

Niet (primair) afhankelijk van organisatievorm, ++ Het is juridisch gezien mogelijk dat andere partners toetreden tot een contract. Dit vraagt aanpassing van het contract.

+ Fiscaal: o Voorwaarde voor deze waardering is behoud van btw-koepelvrijstelling. Dit vereist voor A’dam een overdracht van drinkwaterbedrijf; o Goede afstemming met Belastingdienst is nodig.

+ Fiscaal: o Voorwaarde voor deze waardering is behoud van btw-koepelvrijstelling. Dit vereist voor A’dam een overdracht van drinkwaterbedrijf. Goede afstemming met Belastingdienst noodzakelijk. Bij verandering naar een onafhankelijk bestuur is ivm

+/Fiscaal: o Voorwaarde voor deze waardering is behoud van btwkoepelvrijstelling. Dit vereist voor A’dam een overdracht van drinkwaterbedrijf o Goede afstemming met Belastingdienst is nodig. De gesprekken met de Belastingdienst focussen zich tot dusver op instandhouding in geval van een stichting. Het

+/Fiscaal: o Geen sprake van koepelvrijstelling, niet van toepassing, geen rechtspersoon

Fiscaal: o geen sprake van koepelvrijstelling, niet van toepassing

Centrumregeling o

o

Bij een gebrekkige uitvoering van de taken loopt de centrumorganisatie aansprakelijkheidsrisico’s voor de uitvoering van de taken van de andere publieke partij. Door het gebrek aan rechtspersoonlijkheid ontstaat wel de complexiteit dat het personeel en/of de organisatie bij een of beide partijen is ondergebracht, en daarmee onderhevig aan eigen verantwoordingslijnen en sturing; dit doorkruist mogelijk een effectieve gezamenlijke sturing

Niet (primair) afhankelijk van organisatievorm ++ o Het is juridisch gezien mogelijk dat andere partners toetreden tot de centrumorganisatie, met een beperking tot gemeenten, provincies en waterschappen o Aanpassing van regeling is nodig o Instemming van het Algemeen bestuur en Gemeenteraad is nodig Fiscaal: o Behoud van btwkoepelvrijstelling vereist voor A’dam een overdracht van drinkwaterbedrijf. In dit governancemodel worden de taken ondergebracht bij een van de moederorganisaties waardoor instandhouding niet mogelijk is.

NV/BV

o o

o

bestuurlijke goedkeuring van het waterschap en de gemeente (AvA). Een RvC zorgt voor adequaat en professioneel toezicht Sturing door de gemeente op de uitvoering door Waternet van de gemeentelijke (drink)watertaken vindt plaats via de opdracht- en mandaatrelatie en via specifieke statutaire bevoegdheden zoals instructiebevoegdheden en/of goedkeuringsbevoegdheden Deze vorm ligt wel meer voor de hand bij economische activiteiten met een winstoogmerk / wens tot winstuitkering, hetgeen niet het geval lijkt te zijn

Niet (primair) afhankelijk van organisatievorm ++ Het is juridisch gezien mogelijk dat andere partners toetreden tot de NV/BV, door het verwerven van aandelen.

Fiscaal: o Behoud van btw-koepelvrijstelling vereist voor A’dam een overdracht van drinkwaterbedrijf. Een vennootschap past niet bij de voorwaarden voor btwkoepelvrijstelling. Vennootschap is mogelijk wel geschikt om alleen drinkwatertaken in onder te brengen, maar niet als het samenwerkingsverband.

Stichting A

Stichting B de btw-koepelvrijstelling vereist dat Amsterdam en AGV blijvend invloed op Waternet uitoefenen.

Juridisch: o Beperkte (maar wel te checken) aandachtspunten mbt aanbestedingsrecht, staatsteun, drinkwaterwet, impact op lopende contracten, aanpassing van de huidige financieringsstructuur, mandatering en opstellen van DVO. En WTBR

Veranderconsequenties

Overige opmerkingen

++

Bedrijfsvoeringsorganisatie

Volledige ontvlechting

Contract

Centrumregeling

NV/BV

Juridisch: o Zie advies Nauta DutilH o Adviesrecht OR

Juridisch: o Betreft herstructurering huidige organisatiestructuur – zie hiervoor ook advies Nauta Dutilh en de mogelijke risico’s bij herstructurering voor: aanbestedingsrecht, drinkwaterwet, impact op lopende contracten en mandaten. o Aansprakelijkheidsrisico’s voor de uitvoering van de taken van de andere publieke partij. o Adviesrecht OR

Juridisch: o Betreft herstructurering huidige organisatiestructuur – zie hiervoor ook advies Nauta Dutilh en mogelijke risico’s bij herstructurering voor: aanbestedingsrecht, drinkwaterwet, impact op lopende contracten, aanpassing financieringsstructuur en mandaten. o Aansprakelijkheidsrisico’s voor de uitvoering van de taken van de andere publieke partij. o Adviesrecht OR

Juridisch:

-zie ook advies Berenschot en Nauta Dutilh

-zie ook advies Berenschot en Nauta Dutilh

+/zie ook advies Berenschot en Nauta Dutilh

gesprek zal opnieuw moeten worden gevoerd wanneer we van rechtsvorm wisselen.

Juridisch: o Beperkte (maar wel te checken) aandachtspunten mbt aanbestedingsrecht, staatsteun, drinkwaterwet, impact op lopende contracten, aanpassing van de huidige financieringsstructuur, mandatering en opstellen van DVO. o Vereist aanpassing van juridische organisatiestructuur o Adviesrecht OR o Check op WBTR

Juridisch: o Betreft herstructurering huidige organisatiestructuur – zie hiervoor ook advies Nauta Dutilh en de mogelijke risico’s bij herstructurering voor: aanbestedingsrecht, drinkwaterwet, impact op lopende contracten, aanpassing financieringsstructuur en mandaten. o Adviesrecht OR

+

+/o zie ook advies Berenschot en Nauta Dutilh

-o

zie ook advies Berenschot en Nauta Dutilh

o

o o o

Betreft herstructurering huidige organisatiestructuur – zie hiervoor advies Nauta Dutilh en mogelijke consequenties voor aanbestedingsrecht, staatsteun, drinkwaterwet, impact op lopende contracten, aanpassing van de huidige financieringsstructuur, mandatering en opstellen van DVO. Beperking van aansprakelijkheid Adviesrecht OR Check op WTBR