Bijlage 1.2. Amsterdam_onderzoek ambulante verkoop kerstbomen.pdf

• Onmisbaar voor het kunnen verkopen van kerstbomen is de kerstboomverpakker. De aanschafkosten daarvan zijn echter beperkt en liggen in de ordegrootte van € 200 tot € 500. Er wordt vanuit gegaan dat deze verpakker in twee jaar wordt afgeschreven.

4.2 Winstgevendheid en terugverdientijd Het grootste deel van de kosten van de verkooppunten voor kerstbomen betreft de inkoop van kerstbomen in combinatie met de benodigde personele inzet. De inkoopkosten varieren met het volume van de verkoop. Dit is niet (volledig) het geval wat betreft de personele inzet. Op dat vlak is er enig schaalvoordeel aan de orde. Dit geldt ook voor de te maken kosten voor een container, hekwerk en vergunningen. Een en ander heeft tot gevolg dat naar verwachting de verkooppunten op de aantrekkelijkere plekken, met een hoger verkoopvolume, meer winst genereren dan de kleinere. Voor de raming van de terugverdientijd wordt aangesloten bij de situatie dat de eigenaar en eventuele partner zich voor hun inzet belonen met het aandeel in de winst. Voor een eenmanszaak of VOF is dit ook voorgeschreven. De terugverdientijd is afhankelijk van de vraag welke investeringen er zijn gepleegd in vaste activa: • In veel gevallen zal dit beperkt zijn tot de aanschaf van een kerstboomverpakker (minimumvariant). • In andere gevallen is er daarnaast door de verkoper ook geïnvesteerd in een vervoermiddel, waarbij vooruitkijkend uitgegaan moet worden van de aanschaf van een compacte uitstootvrije bestelbus.

De veronderstelling is dat ondernemers een dergelijke bestelbus alleen aanschaffen indien zij de rest van het jaar ook economische activiteiten hebben waarvoor zij deze bus in-

30

Gemeente Amsterdam - onderzoek ambulante verkoop kerstbomen

BEA zetten. Deze investering wordt daarom voor 1/12 toegerekend aan de verkoop van kerstbomen. De terugverdientijden worden dan geraamd op minder dan een jaar voor de grotere verkopers en iets meer dan een jaar voor de kleinere. Toelichting exploitatie ambulante verkopers kerstbomen Amsterdam Aantal verkochte kerstbomen Netto winst

Uitwerking naar verschillende niveaus wat betreft aantal verkochte kerstbomen 150 2.658

300 8.270

600 20.125

Minimumvariant: alleen investering in kerstboomverpakker Vaste activa, min. (0% afgeschreven) 500 Afschrijving kerstboomverpakker 250 Netto winst 2.658 Vrije kasstroom 2.908 Terugverdientijd (jaar) 0,17

500 250 8.270 8.520 0,06

500 250 20.125 20.375 0,02

Maximumvariant: investering in kerstboomverpakker en bedrijfswagen (1/12 toegerekend aan kerstboomverkoop) Vaste activa, max. (0% afgeschreven) 3.625 3.625 Afschrijving kerstboomverpakker 250 250 Afschrijving bedrijfswagen 450 450 Netto winst 2.658 8.270 Vrije kasstroom 3.108 8.720 Terugverdientijd (jaar) 1,17 0,42

3.625 250 450 20.125 20.575 0,18

Zoals aangegeven geldt voor de kleinste verkopers dan wel dat zij een zeer bescheiden winst realiseren. Als deze winst wordt omgerekend naar het aantal uren dat eigenaar en eventuele partner in de verkoop van kerstbomen steken, komt dit uit op een uurtarief ver beneden WML. Indien voor de eigen inzet het WML-tarief zou worden gehanteerd, lijden de kleinste verkopers verlies en verdienen niet terug op gepleegde investeringen: Toelichting exploitatie ambulante verkopers kerstbomen Amsterdam Aantal verkochte kerstbomen Netto winst

Uitwerking naar verschillende niveaus wat betreft aantal verkochte kerstbomen 150 -1.285

300 4.327

600 16.183

Minimumvariant: alleen investering in kerstboomverpakker Vaste activa, min. (0% afgeschreven) 500 Afschrijving kerstboomverpakker 250 Netto winst -1.285 Vrije kasstroom -1.035 Terugverdientijd (jaar) -0,48

500 250 4.327 4.577 0,11

500 250 16.183 16.433 0,03

Maximumvariant: investering in kerstboomverpakker en bedrijfswagen (1/12 toegerekend aan kerstboomverkoop) Vaste activa, max. (0% afgeschreven) 3.625 3.625 Afschrijving kerstboomverpakker 250 250 Afschrijving bedrijfswagen 450 450 Netto winst -1.285 4.327 Vrije kasstroom -835 4.777 Terugverdientijd (jaar) -4,34 0,76

Gemeente Amsterdam - onderzoek ambulante verkoop kerstbomen

3.625 250 450 16.183 16.633 0,22

31

BEA Voor de kleinste verkopers geldt dat de verkoop van kerstbomen vaak een bescheiden nevenactiviteit is, bijvoorbeeld naast een reguliere bloemenkiosk of -zaak of andere economische activiteiten. Blijkbaar accepteren deze ondernemers dat de winst die zij realiseren op de verkoop van kerstbomen zeer bescheiden is en dat hun ureninzet wordt beloond tegen een tarief ver beneden WML Het is voor dergelijke verkooppunten niet rendabel om voor de kerstboomverkoop te investeren in een bedrijfswagen. Een dergelijke investering kan alleen ‘uit’ indien de overige bedrijfsactiviteiten daarvoor wel voldoende basis bieden, waarbij meespeelt dat met de invoering van de uitstootvrije zone in Amsterdam de aanschafprijs van compacte bestelbussen sterk toeneemt. Meerjarige

Deze rekenkundige exercitie onderstreept nog eens dat het bedrijfsmodel van de

verplichtingen

seizoenstaanplaatsen voor de verkoop van kerstbomen een business is waarbij de relevante tijdshorizon die van één jaar is. De ondernemer koopt de kerstbomen die hij of zij dat jaar denkt te verkopen. De meeste kosten die gemaakt moeten worden (voor personele inzet, container, hekwerk, vergunningen e.d.) hebben ook betrekking op één jaar of kunnen daartoe beperkt worden. Er zijn met andere woorden geen meerjarige verplichtingen aan de orde in die zin. De ondernemer kan weliswaar medewerkers in vaste loondienst nemen, maar vanuit de businesscase is dat doorgaans niet verstandig. Bij het bedrijfsmodel van de seizoenverkoop van kerstbomen past flexibele inhuur, naast de inzet van eigenaar en familie.

‘Locatie

De geïnterviewde ondernemers geven aan dat zij een sterke voorkeur hebben voor een

opbouwen’

meerjarige vergunning, ondanks het hiervoor beschreven seizoenskarakter van de business. Dit heeft dan niet zozeer te maken met de terugverdientijd of eventuele meerjarige verplichtingen, maar met de wenselijkheid om een ‘verkooppunt’ op te bouwen. Mensen zijn gewoontedieren. Als een verkoper op een bepaalde locatie start, dan kan het enkele jaren duren voordat de potentie van de locatie volledig benut kan worden door de verkoper.

Risico’s

Niet alleen moeten de potentiële klanten de verkoper leren vinden en kennen, maar dit

beperken

geldt ook omgekeerd. Zoals in paragraaf 3.5 toegelicht, is het bijvoorbeeld voor verkopers soms lastig in te schatten hoeveel bomen er verkocht kunnen worden, waardoor er ook een risico is dat de verkoper een deel van de bomen niet verkoopt. Bij een wat langer lopende meerjarige vergunning, kan de verkoper een en ander steeds beter inschatten. Per saldo concludeert BEA dat vanuit rekenkundig perspectief een vergunningsduur van één jaar kan volstaan. Er zijn echter enkele overwegingen om toch meerjarige vergunningen af te geven voor de seizoenstaanplaatsen voor de verkoop van kerstbomen. Met name het kunnen ‘opbouwen’ van een locatie en het beperken van bedrijfsrisico’s (vooral wat betreft het niet kunnen verkopen van een deel van de ingekochte bomen) pleiten voor een

32

Gemeente Amsterdam - onderzoek ambulante verkoop kerstbomen

BEA meerjarige vergunning. Een vergunningsduur van minimaal drie tot maximaal vijf jaar lijkt vanuit dit perspectief redelijk.

4.3 Overgangstermijn Hiervoor is toegelicht dat het voor de kleinste verkooppunten, wat betreft verkoopvolume van kerstbomen betreft, niet logisch is om te investeren in vaste activa anders dan de aanschaf van een kerstboomverpakker. Voor het aanschaffen van een kraam of een bedrijfswagen zuiver voor de verkoop van kerstbomen, is vanuit bedrijfseconomisch oogpunt geen basis. Voor met name de grotere verkooppunten kan dit wel het geval zijn. Tegenover de eventueel door deze verkooppunten gepleegde investeringen in een kraam en/of een bedrijfswagen staat een voldoende verdienvermogen, waarbij dan wel is aangenomen dat de bedrijfswagen maar voor 1/12 deel op de balans komt van het kerstbomenbedrijf. Een eventueel aangeschafte kraam kan een groot verkooppunt in een jaar terugverdienen. De middelgrote verkopers zullen meer tijd nodig hebben, waarbij aangetekend dat het niet voor de hand ligt om bij een verkoopniveau van zo’n 300 bomen een relatief dure kraam aan te schaffen van circa € 7.000 à € 8.000. Voor deze middelgrote verkopers zal gelden dat zij in de regel de inschatting maken dat zij beter op een goedkopere manier kunnen zorgen voor beschutting tegen slecht weer, bijvoorbeeld door middel van de container die zij toch al huren of door het ophangen van een dekzeil tegen de regen.

Per saldo concludeert BEA dat een overgangstermijn van één jaar zou kunnen volstaan, maar dat ook kan worden bepleit dat een overgangstermijn van twee jaar meer recht doet aan bijvoorbeeld middelgrote ondernemers die recent enige investeringen hebben gepleegd in een vorm van beschutting tegen slecht weer. Uit coulanceoverwegingen kan de gemeente Amsterdam er ook voor kiezen om een vergunning voor vijf jaar te verlenen als overgangstermijn.

4.4 Lengte van vergunde verkoopperiode Zoals hiervoor toegelicht in paragraaf 2.5, heeft een deel van de consumenten een voorkeur om de kerstboom al voor Sinterklaas en deels al voor december aan te schaffen. De bouwmarkten, tuincentra en supermarkten bieden deze mogelijkheid, maar de vergunninghouders voor een seizoenstaanplaats mogen vanaf 1 december verkopen. Vanuit het perspectief van gelijke concurrentieverhoudingen kan worden overwogen om verkoop voor 1 december toe te staan aan de ambulante verkopers. Concreet kan dit betekenen dat aan hen wordt toegestaan ook de laatste zeven dagen van november kerstbomen te verkopen. Dit sluit dan ook aan bij de internationale traditie waarbij een kerstboom vaak wordt aangeschaft vanaf Thanksgiving.

Gemeente Amsterdam - onderzoek ambulante verkoop kerstbomen

33

BEA 4.5 Positie van bloemenwinkels en -kiosken Tot slot kan bepleit worden dat het kunnen verkopen van kerstbomen iets is dat ‘onlosmakelijk’ verbonden is met de aard van een bloemenwinkel of bloemenkiosk. Indien de benodigde ruimte hiervoor beschikbaar is direct voor of in de onmiddellijke nabijheid van de betreffende winkel of kiosk, zou aan de betreffende ondernemer toegestaan kunnen worden dat hij of zij elk jaar een verkooppunt voor kerstbomen kan optuigen. Hierbij kan een parallel worden getrokken met de vergunningverlening voor gevel- en pleinterrassen, zoals die zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Doorgaans mogen horecabedrijven de ruimte direct voor hun zaak inrichten voor een gevelterras en dingen zij met de andere horecaondernemers aan een plein mee naar schaarse terrasruimte op het plein. Het wordt daarbij als niet logisch gezien dat niet-horeca ondernemers meedingen naar de schaarse ruimte voor pleinterrassen of dat een horecaondernemer van buiten het plein op dat plein een pleinterras kan exploiteren. Voor bloemenwinkels en -kiosken zou dan het volgende kunnen gelden: • Een bloemenwinkel of bloemenkiosk kan er, bij voldoende geschikte openbare ruimte in de directe nabijheid van de zaak, van uitgaan dat er elk jaar een verkooppunt voor kerstbomen kan worden ingericht.

• De betreffende ondernemer hoeft dan in principe niet mee te doen aan een loting van gegadigden voor schaarse seizoenstaanplaatsen.

***

34

Gemeente Amsterdam - onderzoek ambulante verkoop kerstbomen

BEA Bijlage I: overzicht bronnen en literatuur Voor het voorliggende onderzoek zijn onder meer de volgende publicaties gebruikt: • Gemeente Amsterdam, Visie Openbare Ruimte 2025: de huiskamer van álle Amsterdammers, vastgesteld door de gemeenteraad van Amsterdam d.d. 8 juni 2017. • Henk Gianotten i.o.v. Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel (CVAH), Schaarse vergunningen op de markt: een onderzoek naar de gevolgen, 2 augustus 2019. • NOS, Ondernemers vrezen naderende emissievrije zone, 1 november 2024. Zie: https://nos.nl/regio/noord-holland/artikel/572464-ondernemers-vrezen-naderendeemissievrije-zone-ik-word-zwetend-wakker. • Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad, Zicht op schaarse vergunningstelsels, 17 januari 2019. • SEO Economisch Onderzoek i.o.v. ministerie van Economische Zaken, Schaarse vergunningen en terugverdientijd in de ambulante handel, januari 2021. • SEO Economisch Onderzoek i.o.v. ministerie van Economische Zaken, Terugverdientijd in de ambulante handel: een update van het SEO-rapport uit 2021, februari 2025. • Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Schaarse vergunningen: juridische inrichting en rechtmatige uitvoering, handreiking, oktober 2024.

***

Gemeente Amsterdam - onderzoek ambulante verkoop kerstbomen

35

BEA economische argumentatie

Bureau voor Economische Argumentatie Stad van Cahen, Muurhuizen 104 3811 EL Amersfoort t 06 - 43 03 51 16 e info@bea.nl i www.bea.nl