Bestuursrapportage 2023 Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam.pdf

Bestuursrapportage 2023

Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam Vastgesteld door het college van B en W op 18 juni 2024

Onderwijs, Jeugd en Zorg, afdeling Zorg – juni 2024

|1

Missie: Kwetsbare Amsterdammers helpen om zo lang mogelijk zelfstandig en veilig te leven en te participeren in de samenleving.

Visual voorpagina: Design Firm voor de gemeente Amsterdam. De afbeelding op de voorzijde laat zien dat de Wmo producten niet op zich staan, maar in lijn zijn met overig aanbod in de zorg, ondersteuning, welzijn en medische zorg. Ze zijn voor de Amsterdammer op een heldere manier toegankelijk en beschikbaar.

|2

Inhoudsopgave Inleiding Samenvatting

1. Wmo-voorzieningen Aanvullende Individuele ondersteuning Dagbesteding Huiselijk geweld, Veilig thuis en kindermishandeling Hulp bij het huishouden Informele zorg: mantelzorg, vrijwillige inzet en eenzaamheid Logeeropvang

Cliëntondersteuning over (jeugd)zorg, welzijn, wonen, participatie en inkomen Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf (voorheen Maatschappelijke opvang & beschermd wonen) Vervoersvoorzieningen Woonvoorzieningen Aanvullend openbaar vervoer Aanpak personen met onbegrepen gedrag Buurtteams Sociale Basis Toezicht op de Wmo

2. Toegang Argonaut Advies

3. Cliëntervaringen

Bijlage:

Totaaloverzicht klachten, bezwaar en beroep

|3

Inleiding Met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 voorziet de gemeente Amsterdam in aanvullende individuele ondersteuning, dagbesteding, buurtteams, logeeropvang en beschermd wonen. Vòòr 2015 was de gemeente reeds verantwoordelijk voor woon- en vervoersvoorzieningen, rolstoelen, hulp bij het huishouden en opvang. Bij elkaar vormen ze het Amsterdams Zorgstelsel. Hiertoe behoren ook de sociale basis, mantelzorg- en cliëntondersteuning. In de bestuursrapportages maatschappelijke ondersteuning Amsterdam brengt het college eenmaal per jaar verslag uit over de ontwikkelingen binnen het Amsterdams zorgstelsel voor volwassenen. Voor u ligt de rapportage over heel 2023, met daarin de belangrijkste feiten en cijfers. Waar mogelijk is een vergelijking opgenomen met de voorgaande jaren om een beeld te geven van mogelijke trends. Vanaf volgend jaar zal in de definitie van de cijfers worden overgestapt van unieke, naar gemiddelde cliënten om zo aan te sluiten bij het Jaarverslag. Het doel van de Wmo is om kwetsbare Amsterdammers te helpen zo lang mogelijk zelfstandig te leven en te participeren in de samenleving. De centrale stad, stadsdelen, maatschappelijke partners en de Amsterdammers dragen allen bij aan het bereiken van dit doel.

Leeswijzer Deze rapportage bevat informatie over het Amsterdamse Wmo-beleid in 2023 aan de hand van de volgende vierdeling: 1. Wmo-voorzieningen 2. Toegang 3. Cliëntervaringen In de bijlage ziet u een overzicht van het aantal klachten, bezwaren en beroepen.

|4

Samenvatting Uitvoering Wmo 2015 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het brede terrein van de zelfredzaamheid en participatie. Binnen het kader van de Wmo 2015 voorziet de gemeente Amsterdam daartoe in aanvullende individuele ondersteuning, dagbesteding, logeeropvang, opvang, woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en hulp bij het huishouden. Op deze manier biedt zij hulp en ondersteuning aan Amsterdammers die dat nodig hebben. De gemeente Amsterdam zoekt daarbij zorgvuldig naar de balans tussen de verantwoordelijkheid van inwoners zelf en de verantwoordelijkheid van de gemeente om hen daarbij te ondersteunen. Voorkomen of vroegtijdig signaleren van problemen blijft de beste hulp. Lukt dat niet dan biedt de gemeente specialistische hulp en ondersteuning. De gemeente ziet er voorts op toe op de toekomstbestendigheid van het Amsterdams zorgstelsel, opdat het ook op termijn houdbaar en betaalbaar blijft.

Samenvatting In 2023 werd 91% van de nieuwe instroom aan Amsterdammers die individuele Wmo-ondersteuning nodig hadden ondersteund door de buurtteam. De ‘beweging naar de voorkant’ is hiermee een feit. Dagbesteding, Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf stonden in het teken van de implementatie van de aanbesteding. Een aantal aanbieders Dagbesteding moesten hun aanbod beëindigen, anderen moesten inkrimpen. Het hele jaar is genomen als overdrachtsperiode. Aan het eind van deze periode zijn nagenoeg alle cliënten overgedragen naar een andere aanbieder, doorgestoomd naar vergelijkebare activiteiten of natuurlijk uitgestroomd. Bij Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf is het stelsel vernieuwd, versterkt en versimpeld. Onnodige schotten in het aanbod zijn verwijderd en zorgaanbieders hebben meer ruimte om passende ondersteuning te bieden en hun aanbod door te ontwikkelen.

Ook in 2023 vormde personeelstekort een uitdaging in de zorgsector in het leveren van zorg. Personeel is moeilijk te vinden en te behouden. De uitstroom van personeel is hoog en er is veel concurrerend werkaanbod. Dit heeft wachtlijsten en klachten tot gevolg, heeft invloed op doorlooptijden, leveranciers hebben uitdagingen in het tijdig leveren en repareren van vervoersvoorzieningen, de druk op de informele zorg neemt toe en het wordt moeilijker gezinnen en huishoudens over te dragen naar vervolghulpverlening. Er is veel aandacht voor personeelswerving, waardoor bij sommige aanbieders personeelstekort geleidelijk aan het afnemen is. Aanbieders proberen met elkaar en de buurtteams vraagstukken als personeelstekorten op te pakken. Het college heeft met input van allerlei stakeholders een plan van aanpak opgesteld voor de wachtlijsten hulp bij het huishouden, welke 29 maatregelen beschrijft om deze helpen verminderen. De maatregelen zijn gericht op onder andere behoud en werving van personeel, op versterking van zelfredzaamheid van cliënten en inzet op verbetering van werkprocessen. Opvallend is de stijging in het gebruik van Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger). Dit herstel lag in de lijn van de verwachting, maar is nu dus ook terug te zien in cijfers. Ook bij hulp bij het huishouden is er een groei van het aantal cliënten.

Bij dagbesteding daarentegen is er een daling te zien, dit past in de trend van de afgelopen jaren. De meldingen en adviesaanvragen bij Veilig Thuis zijn vergelijkbaar met het voorgaande jaar. Er is in 2023 een hogere instroom van Amsterdammers met problematiek binnen het autisme stoornis spectrum. Het aantal Amsterdammers dat een hulpmiddel voor vervoer heeft en het aantal cliënten met een toegekende woonvoorziening is in het afgelopen jaar licht gestegen.

|5

1. Wmo-voorzieningen

|6

AIO wordt geboden aan zelfstandig thuis wonende Amsterdammers die beperkingen ervaren bij zelfstandig functioneren en het kunnen deelnemen aan de samenleving, of zonder de ondersteuning risico lopen om hun zelfredzaamheid te verliezen. Het is aanvullend op de ondersteuning van het buurtteam. De ondersteuning is vaak langdurend en intensief, specialistisch van aard en/of er is vanwege de aard van de beperking een beperkte schaal in de stad.

Aanvullende Individuele onder steuning (AIO)

Instroom/uitstroom: de beweging naar de voorkant Aanbieders AIO, Begeleid Thuis zonder wooncomponent en buurtteams bieden samen alle individuele Wmo-ondersteuning die vóór 1 april 2021 (de start van het buurtteamstelsel) ‘Ambulante Ondersteuning’ werd genoemd. In 2023 werd 91% van de nieuwe instroom aan Amsterdammers die individuele Wmo-ondersteuning nodig hadden ondersteund door de buurtteam. Dit betekent dat de 'beweging naar de voorkant' gaande is. Wachttijden Met name bij de twee aanbieders die Amsterdammers ondersteunen met problematiek binnen het autisme stoornis spectrum (ASS), zijn de wachttijden in 2023 opgelopen. De hogere instroom is niet helemaal onverwacht, aanbieders geven al 3 jaar aan dat meer mensen deze ondersteuning nodig hebben dan wordt ingekocht. Maar zelfs hun verwachting wordt overtroffen. Deze wachttijden worden teruggedrongen door een combinatie van maatregelen:

• Het bevorderen van de uitstroom naar de buurtteams (zie ook onder ‘ontwikkelopgaven’) • Cliëntenaantallen op basis van de actuele data beter verdelen over de percelen (herschikken). Daarnaast onderzoeken aanbieders samen met het expertisenetwerk Autisme waar de hogere toestroom door wordt veroorzaakt. Aantal cliënten In 2023 is het aantal cliënten op één perceel achtergebleven vanwege personeelstekort bij een grote aanbieder. Deze is voor tvarend personeel aan het werven en verwacht in 2024 het volledige aantal cliënten te kunnen bedienen. In de praktijk is wel het volledige aantal cliënten ondersteund, doordat een andere grote aanbieder uit hetzelfde perceel is ingesprongen. In de AIO-cijfers over 2023 is dit om administratietechnische redenen niet terug te zien. Het aantal persoonsgebonden budgetten (PGB's) is ten opzichte van 2022 zeer licht gestegen.

Ontwikkelopgaven AIO-aanbieders hebben de opdracht om flexibele samenwerkingsvormen te ontwikkelen en de consultatiefunctie vorm te geven. Bedoeling hiervan is dat de aanbieders zoveel mogelijk met elkaar en de buurtteams vraagstukken als wachttijden; vergroten kennis-en handelingsbekwaamheid; langdurige ondersteuning; personeelstekorten etc. oppakken en creatieve en kwalitatieve oplossingen bedenken. Aanbieders en buurtteams hebben de opdracht om in 2024 nog meer samen op te trekken om te zorgen dat buurtteams de ondersteuning van Amsterdammers zo snel mogelijk weer kunnen overnemen van de gespecialiseerde aanbieders. Alleen met uitstroom bij de gespecialiseerde aanbieders is instroom mogelijk.

Dagbesteding wordt geboden aan Amsterdammers die als gevolg van een beperking of specifieke omstandigheid onvoldoende zelfredzaam zijn op het gebied van een zinvolle invulling van de dag, het hebben van sociale contacten en maatschappelijke deelname. Dagbesteding bestaat uit een veelheid van activiteiten in groepsverband, zoals sociale, creatieve, sportieve en werk gerelateerde activiteiten.

Dagbesteding

In 2023 voerden 25 gecontracteerde aanbieders dagbesteding uit. Dagbesteding bestaat uit 4 diensten met elk een eigen karakter en resultaten: Inloop: laagdrempelige inloop voor een zinvolle daginvulling; Meedoen: ondersteuning bij de opbouw en onderhoud van sociale contacten, creatieve of sportieve activiteiten; Meewerken: verrichten van zingevende activiteiten en aanleren van vaardigheden; Meewerken plus: arbeidsmatige dagbesteding met extra begeleiding en met als doel uitstromen naar betaald werk. Implementatie aanbesteding dagbesteding 2023 stond in het teken van de implementatie van de aanbesteding van 2022. Op 1 januari 2023 is de nieuwe contractperiode dagbesteding ingegaan, die minimaal 3 jaar en maximaal 5 jaar duurt. Een aantal aanbieders moesten hun aanbod beëindigen, anderen moesten inkrimpen. Hierbij moesten ca. 800 cliënten van plek veranderen naar aanbieders die wel gegund waren bij de aanbesteding. Dit was een forse opgave, voor cliënten maar ook voor de aanbieders. Het hele jaar is genomen als overdrachtsperiode. Aan het eind van deze periode zijn nagenoeg allen cliënten overgedragen naar een andere aanbieder, doorgestoomd naar vergelijkbare activiteiten of natuurlijk uitgestroomd. De gehele periode hebben cliënten een passende plek gehad. Aantal cliënten In 2023 is het aantal cliënten dagbesteding afgenomen. Dit past in de trend van de afgelopen jaren.

Daarnaast heeft de transitie van cliënten een grote invloed gehad op dit aantal. Cliënten zijn meer dan gemiddeld gestopt met dagbesteding door doorstroom naar soortgelijke activiteiten of natuurlijke uitstroom. Tegelijkertijd is de aanwas van nieuwe cliënten niet toegenomen, wat leidde tot een afname in totaal aantal cliënten. Het aantal persoonsgebonden budgetten (Pgb’s) is ten opzichte van 2022 nagenoeg gelijk gebleven. Ontwikkelopgaven: Inloop en Meewerken plus 2023 was ook de start van 2 ontwikkelopgaven. De ontwikkelopgave op Inloop dagbesteding gaat over de samenwerking van gecontracteerde aanbieders en welzijnsaanbieders van de sociale basis om de inloop geleidelijk te organiseren vanuit de sociale basis. Het doel is dat er in de stadsdelen een afgestemd aanbod voor ontmoetingsactiviteiten ontstaat en dat activiteiten vanuit de sociale basis versterkt worden met professionals van gecontracteerde aanbieders. De ontwikkelopgave op Meewerken plus gaat over de doorstroom van cliënten naar betaald werk. Het doel hierbij is om meer cliënten extra begeleiding te bieden en hen laten uitstromen naar betaald werk.

Toegang tot dagbesteding In 2023 konden zowel buurtteams als aanbieders van dagbesteding toegang tot dagbesteding verlenen. De ontwikkeling waarin het buurteam de regie krijgt in de toegang tot dagbesteding is voortgezet. De planning was dat de buurtteams in 2023 van alle beschikkingen de regievoerder zouden worden. Dit is niet gehaald en deze ontwikkeling gaat door in 2024.

De gepresenteerde cijfers betreffen het aantal unieke cliënten dat in 2023 aan dagbesteding deelnam. De cijfers zijn exclusief de Inloopdagbesteding.

We kijken in deze grafiek naar het aantal unieke cliënten in 2023, om de aantallen te kunnen vergelijken met de bestuursrapportages van voorgaande jaren. Om te kunnen sturen op onze afspraken kijken wij echter naar het gemiddeld aantal cliënten. Het gemiddeld aantal cliënten in 2023 is te vinden in het Jaarverslag 2023.

Veilig Thuis heeft de taak advies te geven bij (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Ze beoordeelt de meldingen en geleidt door naar hulpverlening. Het Centrum Seksueel Geweld AmsterdamAmstelland (CSG) biedt professionele hulp aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt. Het CSG verzorgt ook voorlichting en scholing in samenwerking met het Steunpunt Seksueel Geweld.

Huiselijk geweld en kindermishandeling -1-

Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, Seksueel Geweld en Opvang van slachtoffers Veilig Thuis Amsterdam-Amstelland ontving in 2023 10.544 meldingen en 5,284 adviesvragen. Bij bijna zes op de tien meldingen over huishoudens met kinderen is sprake van een vermoeden van kindermishandeling. Deze aantallen zijn vergelijkbaar met die van 2022. De verhouding tussen type melders bij Veilig Thuis in 2023 en 2022 zijn vergelijkbaar, alleen het aandeel meldingen bij huishoudens met kinderen door de politie is licht gestegen (74% in 2023). Het is belangrijk dat het onderwijs Veilig Thuis goed weet te vinden en dat geldt ook voor ziekenhuizen, GGD en ambulancediensten. Doorlooptijden In het meerjarenbeeld (zie afbeelding vervolgtrajecten) is te zien dat het steeds moeilijker wordt gezinnen en huishoudens over te dragen naar vervolghulpverlening. De weken of maanden die daarvoor nodig zijn vragen extra inzet van Veilig Thuis wat ten koste gaat van de doorlooptijden van nieuwe gemelde situaties van geweld. Het gemiddeld aantal werkdagen tot de veiligheidsbeoordeling steeg naar 16,5 dagen in 2023. Bij een melding met vermoedens van acute onveiligheid wordt dezelfde dag nog geacteerd. Het aantal diensten dat binnen de wettelijke termijn is afgerond is eveneens gestegen ten opzichte van de vorige jaren; van 12,1 in 2022 naar 14,4 weken in 2023.

Een andere oorzaak hiervan is personele krapte in de hele arbeidsmarkt. Dit tekort neemt geleidelijk af doordat in 2023 30 nieuwe medewerkers zijn gestart. Een aantal van deze medewerkers zijn zij-instromers die nog niet SKJ geregistreerd zijn. Zij volgen een inwerkprogramma waarin zij o.a. worden ingewerkt door de bestaande medewerkers. Op deze wijze wordt aanspraak gemaakt op een nieuwe doelgroep in de arbeidsmarkt. Om het tij te keren zitten we midden in een grote transformatie die stoelt op het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Belangrijk element daarin is de start van de Regionale Veiligheidsteams (Blijvend Veilig) afgelopen jaar. In Blijvend Veilig werken professionals met de gebundelde veiligheidsexpertise vanuit verschillende partners samen in een team. Dit team voegt specialistische kennis toe aan de wijkteams. De wijkteams voeren de regie. Deze manier van werken zorgt ervoor dat de verschillende overdrachtsmomenten en daarmee wachttijden en dubbelingen, uit het proces gehaald wordt. Het gezin of huishouden blijft een vast gezicht houden waar op maat expertise aan toegevoegd wordt. Na de pilotfase vanaf 2019 is er december 2023 gestart met een verbreding naar Amsterdam Noord en Uithoorn. Deze werkwijze zal tot 2026 verder stapsgewijs in de gehele stad geïmplementeerd worden.

Veilig Thuis heeft de taak advies te geven bij (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Ze beoordeelt de meldingen en geleidt door naar hulpverlening. Het Centrum Seksueel Geweld AmsterdamAmstelland (CSG) biedt professionele hulp aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt. Het CSG verzorgt ook voorlichting en scholing in samenwerking met het Steunpunt Seksueel Geweld.

Huiselijk geweld en kindermishande ling -2-

Seksueel Geweld Het Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland ontving in 2023 in totaal 1161 hulp- en adviesvragen. Deze aantallen zijn vergelijkbaar met die van 2022, waar in totaal 1270 hulp- en adviesvragen ontvangen zijn. De verwachting is dat na de inwerkingtreding van de Wet Seksuele Misdrijven, per 1 juli 2024, en de opening van een fysieke inloop voor slachtoffers van seksueel geweld, het aantal aanmeldingen zal toenemen. Fysieke inloop voor hulp aan slachtoffers van seksueel geweld Het Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland en de Amsterdam-Amstelland gemeenten hebben zich in 2023 hardgemaakt voor de realisatie van een fysieke inloop voor slachtoffers van seksueel geweld. Burgemeester Halsema heeft begin 2023 het initiatief genomen voor dit inloophuis voor slachtoffers van seksueel geweld. Het bestuur van de Gemeenschappelijke regeling GGD Amsterdam-Amstelland heeft op 18 december ingestemd met de realisatie van de fysieke locatie. Op deze locatie werken professionals van verschillende disciplines samen, waardoor op een laagdrempelige manier multidisciplinaire zorg wordt geboden aan slachtoffers van seksueel geweld. Het bieden van deze hulp is van meerwaarde voor zowel slachtoffers, als hulpverleners. De opening van de fysieke locatie vindt naar verwachting in de zomer van 2024 plaats.

De Wmo en de Jeugdwet stellen de gemeente verantwoordelijk voor de (preventieve) aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling en het organiseren van specialistische (jeugd)hulp en (vrouwen)opvang. De gemeente houdt toezicht op het invoeren en naleven van de verplichte Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling door beroepskrachten. De gemeente is ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet tijdelijk huisverbod.

Huiselijk geweld en kindermishandeling -3-

Voor meer informatie over de ontwikkelingen, de Voortgangsrapportage Regioaanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ 2023 is ter kennisname gedeeld met de OZA-commissie. Sterkere samenwerking in de keten In 2023 is het Handboek ‘Samen Sterker tegen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling’ opnieuw uitgebreid. Het Handboek bevat nu ook de route naar hulp bij situaties van seksueel geweld. Het Handboek beoogt de samenwerking tussen formele en informele organisaties te verbeteren, zodat beide partijen vanuit hun eigen expertise betrokken zijn en elkaar kunnen versterken. Conferentie Heel Amsterdam werkt samen voor veiligheid in huis Om partijen met elkaar in contact te brengen en de samenwerking verder te bestendigen, vond in februari 2024 de tweede editie van de conferentie ‘Heel Amsterdam werkt samen voor veiligheid in huis’ plaats. Naast uitwisseling over samenwerking tussen formele en informele partijen stond de conferentie in het teken van seksueel geweld, vrouwelijke genitale verminking en intieme terreur en femicide. Wethouder Scholtes sloot de conferentie af, waarna er gelegenheid was tot netwerken. Aanpak gender gerelateerd geweld in afhankelijkheidsrelaties In 2023 is extra aandacht besteed aan specifieke, aan gender gerelateerde vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties, als onderdeel van de regioaanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ (2020-2024).

Afgelopen jaar lag de focus vooral op de aanpak van intieme terreur en femicide. De aandacht was hierbij gericht op bewustwording over intieme terreur onder professionals en inwoners. Er was een campagne om vrouwen en omstanders te attenderen op eventuele signalen van intieme terreur in een potentieel gevaarlijke relatie met de oproep om hulp te zoeken. Tevens is een conferentie voor professionals georganiseerd om bewustwording bij deze doelgroep te bevorderen en uiteindelijk samenwerking tussen verschillende professionals te versterken met als doel het voorkomen van femicide. Verder heeft in 2023 een onderzoek plaatsgevonden naar het versterken van de integrale aanpak van plegers van HGKM en seksueel geweld. Doel is om samen met partners tot een integrale plegeraanpak te komen voor de regio AmsterdamAmstelland. Als vervolg op het onderzoek zal onder andere de mogelijkheid onderzocht worden om peer support groepen voor plegers op te zetten en om plegers tijdelijk onderdak te bieden zodat slachtoffers en kinderen niet uit huis hoeven. Tevens is deskundigheidsbevordering voor professionals nodig over de effectieve bejegening van plegers. Hierin wordt gestreefd naar het inzetten van ervaringsdeskundige voormalige plegers in de toeleiding naar hulp. Verder zal een sociale kaart beschikbaar komen om het bestaande hulpaanbod inzichtelijk te maken.

Opvang van slachtoffers De capaciteit in de opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling, bij het Oranje Huis van Blijf Groep, staat al meerdere jaren onder druk. Ook in 2023 bleef de druk op de opvang, net als in 2022, groot. Vanwege de structurele tekorten in de capaciteit om deze slachtoffers op te vangen is in 2022 het besluit genomen door de regio Amsterdam-Amstelland om een tweede opvanglocatie te openen met een uitbreiding van acht extra plekken. Daarnaast zijn tijdelijke middelen toegekend voor het opvangen van de tekorten in afwachting van de tweede locatie. Naar verwachting zal in 2026 een tweede Oranje Huis worden geopend in Zuidoost. Het betreft een nieuwbouwproject in de Kbuurt. Tijdelijk Huisverbod (THV) Het THV is een belangrijk en effectief instrument voor veiligheid in gezinnen. Het aantal THV fluctueert jaarlijks. Sinds 2019 is er een lichte daling te zien in het aantal opgelegde THV per jaar. In 2023 werden 199 Tijdelijke Huisverboden (THV) opgelegd, ten opzichte van 201 in 2021. Het afgelopen jaar stond in het teken van de doorontwikkeling van het instrument, met als doel om het vaker in te zetten en de voorwaarden voor slagen te verbeteren.

Voorbeelden van maatregelen die hiervoor zijn genomen zijn het organiseren van casuïstiek besprekingen om knelpunten op te lossen in het opleggen en laten slagen van een THV, en een lobbytraject vanuit de G4 voor het verbeteren van de wetgeving om een THV te kunnen opleggen.

Hulp bij het huishouden (Hbh) is het geheel of gedeeltelijk overnemen van huishoudelijke activiteiten bij Amsterdammers in verband met beperkingen die leiden of die dreigen te leiden tot het disfunctioneren van de verzorging van het huishouden van de persoon met beperkingen dan wel van de leefeenheid waartoe hij behoort.

Hulp bij het huishouden -1-

Wachtlijst en aantal cliënten In 2023 waren er gemiddeld ongeveer 11.000 cliënten van hulp bij huishouden per maand, met een stijging van ca. 10.800 in januari naar ca. 11.200 in december. De wachtlijst is in deze periode stabiel gebleven op ongeveer 1.500 cliënten. Ondanks een groei in het cliëntenaantal is de wachtlijst niet korter geworden, door een toenemende instroom van nieuwe cliënten. De langste wachttijd is gedaald van ruim 18 maanden naar ongeveer 16 maanden in sommige stadsdelen tot ongeveer 6 maanden in andere stadsdelen. Personeel De arbeidsmarktsituatie is onveranderd moeizaam. Het is in de Hbh-sector, net als breder in de hele zorgsector, moeilijk nieuw personeel te vinden en te behouden. De uitstroom van personeel is hoog, er is veel concurrerend werkaanbod. Vanaf 1 oktober 2023 zijn de lonen conform CAO met 5+ % verhoogd, met nog twee verhogingen tot 10+% per oktober 2024 in het vooruitzicht, waarmee het werk in ieder geval financieel niet minder interessant is geworden. Plan van aanpak wachtlijsten hulp bij huishouden In 2023 heeft het college met input van allerlei stakeholders, waaronder de aanbieders Hulp bij huishouden, andere zorgaanbieders, de buurtteams en Cliëntenbelang Amsterdam, een plan van aanpak opgesteld voor de wachtlijsten hulp bij huishouden.

Het plan van aanpak beschrijft 29 maatregelen om de wachtlijsten voor hulp bij huishouden te helpen verminderen. Kort samengevat zijn de maatregelen gericht op behoud en werving van personeel (campagne, training, inzet anderstaligen, urenuitbreiding, keuze in contracten, aanbrengbonus) en op versterking van zelfredzaamheid van cliënten (huishoudcoach, tijdelijk minder frequente zorg, BRP-check); verder verschillende onderzoeken (in het bijzonder naar inzet van extern personeel op verschillende manieren) en inzet op verbetering van werkprocessen (o.a. samenwerking versterken tussen Hbh-aanbieders, buurtteams en gemeente). Nog voor vaststelling van het plan is er systematisch aan de maatregelen gewerkt en er zijn al een aantal resultaten van te zien (beperkingen weggenomen bij snel groeiende aanbieders, langste wachttijden verminderd). Er is niet één maatregel die de oplossing voor het wachtlijstprobleem biedt, de resultaten zullen pas in de loop van de tijd zichtbaar worden als optelsom van alle maatregelen tezamen. Klachten Het aantal klachten over Hbh was ook in 2023 hoog, als na-ijleffect van de aanbesteding uit 2022 waarbij veel personeel verloren is gegaan. Het heeft lang geduurd voor alle bestaande cliënten weer de volledige zorg kregen die ze nodig hadden.

Persoonsgebonden budget Het gebruik van Pgb is gedaald: de verwachting dat er meer cliënten zouden kiezen voor een Pgb om de wachtlijsten te omzeilen wordt door de cijfers niet bevestigd. De conclusie is dat cliënten die zich voor ZIN aanmelden ook echt kiezen voor ZIN.

Hulp bij het huishouden -2-

Hbh-OGGZ De omzet in het product Hbh-OGGZ, de hulp bij huishouden voor een doelgroep met een psychische kwetsbaarheid en/of een verslaving, is iets verminderd. Dit houdt verband met een gewijzigde werkwijze waarbij de cliënt meer wordt aangespoord zelf bij te dragen in het huishouden. Bestuurlijke context Met de raadsinformatiebrief ter begeleiding van het plan van aanpak voor het college van 27 juni 2023 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de wachtlijsten hulp bij huishouden en voorgenomen maatregelen daartegen. Raadsinformatiebrief PvA Hbh, 27-06-2023 Plan van aanpak Hbh 2023, 27-06-2023

We kijken in deze grafiek naar het aantal unieke cliënten in 2023, om de aantallen te kunnen vergelijken met de bestuursrapportages van voorgaande jaren. Om te kunnen sturen op onze afspraken kijken wij echter naar het gemiddeld aantal cliënten. Het gemiddeld aantal cliënten in 2023 is te vinden in het Jaarverslag 2023.

Informele zorg is zorg verleend door nietprofessionals. Het betreft onder andere zelfhulpgroepen, zelfzorg, vrijwilligers en mantelzorg (hulp uit naaste omgeving van vrienden en/of familieleden ten behoeve van onder andere zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen, opvang, jeugdhulp, het opvoeden en opgroeien van jeugdigen en zorg).

Informele zorg Vrijwilligers -1-

In 2023 is vanuit de subsidieregeling ‘Ondersteuning mantelzrog en vrijwillige inzet’ aan 7 organisaties subsidie verstrekt, om te zorgen dat vrijwilligers voldoende ondersteund worden. Vrijwillige inzet Voor deskundigheidsbevordering van vrijwillige inzet is ingezet op trainingen, bijeenkomsten en masterclasses voor vrijwilligers en informele organisaties. De werving van vrijwilligers en het binden van vrijwilligers en maatjes is voortgezet. Verder is ingezet op het promoten en stimuleren van vrijwillige inzet in Amsterdam. Jaarlijks wordt een aansprakelijkheid-en ongevallenverzekering afgesloten voor alle vrijwilligers en mantelzorgers in Amsterdam. Naast vrijwilligers en mantelzorgers zijn vanaf 2023 ook de vrijwillige besturen van Amsterdam verzekerd. Waardering Op de Dag van de Vrijwilliger zijn vrijwilligers bedankt met het uitgeven bedankkaarten en veel lokale evenementen. Buitenom de Dag van de Vrijwilligers worden ook andere momenten genomen om de vrijwilligers te waarderen voor hun inzet. Opvallend In 2020 nam het aandeel Amsterdammers dat vrijwilligerswerk deed af van 39% naar 31%. Nu de coronamaatregelen weer zijn opgeheven, is er sinds 2022 een licht herstel naar 33%. Vooral bij sportorganisaties blijft het aantal vrijwilligers achter. (Staat van de Stad, september 2022).

Mantelzorgers zorgen voor een naaste die (complexe) zorg nodig heeft, bijvoorbeeld door (chronische) ziekte, hersenletsel, dementie of psychische problematiek. De ondersteuning voorziet in een laagdrempelig aanbod vanuit onder andere de sociale basis. Dat kan gaan om lotgenotenbijeenkomsten, informatie en advies of een luisterend oor.

Informele zorg Mantelzorg -2-

In 2023 is vanuit de subsidieregeling ‘Ondersteuning mantelzorg en vrijwillige inzet’ aan 11 organisaties subsidie verstrekt om te zorgen dat mantelzorgers ondersteund worden. Positie mantelzorgers bij professionals Professionals kunnen gebruik maken van een breed aanbod deskundigheidsbevordering. Door trainingen, informatie en advisering wordt gewerkt aan herkenning, erkenning en bewustwording van de positie van de mantelzorger bij professionals in Buurtteams, zorgorganisaties, GGZ en diverse loketten. Aparte aandacht is er voor de groep jonge mantelzorgers. Naast ondersteuning van de jongere zelf, richt de ondersteuning zich waar nodig ook op de omgeving. Waardering Tijdens de Week van de Jonge Mantelzorger is er, om aandacht te vragen voor de Jonge Mantelzorger, een filmpje van een Jonge Mantelzorger op AT5 geplaatst en een flipoverboekje ontwikkeld. Met als doel (h)erkenning en bewustwording van Jonge Mantelzorgers. De projectleider Jonge Mantelzorgers, heeft ook op een aantal onderwijsmarkten gestaan, om in gesprek te gaan met jongeren over mantelzorg. Waar nodig kregen zij een coachingstraject aangeboden. Bij de Dag van de Mantelzorg stond waardering van de mantelzorger centraal. Er zijn stedelijk en in alle stadsdelen filmpjes opgenomen, waarin deze waardering werd uitgesproken.

Tevens werden mantelzorgers uitgenodigd voor de activiteiten die lokaal werden georganiseerd. Dit zorgde ook voor (h)erkenning van de mantelzorgers, hier blijft continu aandacht voor nodig. Ongeveer 1025 mantelzorgers hebben meegedaan aan workshops en voorlichtingen en/of de activiteiten. Opvallendenheden en ontwikkelingen Door de vergrijzing en de (personeels)problemen in de formele zorg, neemt de druk op de informele zorg en dus ook op de mantelzorgers toe. Een risico hierbij is overbelasting, om dit tegen te gaan is de verbinding tussen formeel en informeel erg belangrijk. Dit is onderwerp van gesprek, o.a. met de Vrijwilligerscentrale Amsterdam. Naar nadere duiding is onderzoek gedaan, waarvan de uitkomsten besproken worden. Er zijn medio 2023, voor de periode 2023-2026, SPUK GALA (Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Amsterdam) middelen beschikbaar gesteld t.b.v. mantelzorgondersteuning. In 2023 is gestart met een onderzoek naar de wensen en behoeftes van mantelzorgers met een migratie achtergrond, dit onderzoek loopt door tot begin 2025. De komende jaren wordt er, met behulp van deze SPUK GALA middelen, geïntensiveerd op mantelzorgondersteuning. Denk hierbij bijvoorbeeld aan (h)erkenning van mantelzorgers, wegwijs maken/informatievoorziening, lichte respijtzorg etc.

Ook is er gestart met de versteviging van de basisstructuur, in nauwe samenwerking met het onderwijs, samenwerkingsverband VO, GGD en Okt, om Jonge Mantelzorgers (eerder) te signaleren en te ondersteunen. Overzicht mantelzorgers en beroepskrachten dat in Amsterdam is bereikt over mantelzorg en -ondersteuning in 2023: • 575 mantelzorgers zijn in 2023 gekoppeld aan een vrijwilliger, ter ondersteuning van de mantelzorger. De vrijwilliger neemt een dagdeel per week de ondersteuning over. Dit wordt informele respijtzorg genoemd: dit is de benaming t.b.v. de inzet van vrijwilligers, bij mantelzorgers thuis; • 31 jonge mantelzorgers zijn gecoacht; • het bulletin mantelzorgnieuws gaat naar 4400 adressen: mantelzorgers en beroepskrachten in Amsterdam • het bulletin Mantelkracht gaat in bundels van ong. 5-10 exemplaren naar 120 adressen (buurtteams, hap's, OBA ed). De gemeente realiseert zich hierbij, dat het percentage mantelzorgers in de praktijk hoger zal liggen, omdat dit niet geregistreerd wordt. Ook blijkt dat niet alle mensen die mantelzorgen zich realiseren dat zij mantelzorger zijn, dat er een ondersteuningsaanbod beschikbaar is en dat zij hier gebruik van kunnen maken. Daarnaast weten zij dit aanbod ook niet altijd te vinden. Het blijft van continue belang om mensen die mantelzorgen te (h)erkennen, ondersteunen en -waar nodig- door te verwijzen.

Er is in 2023 flink geïnvesteerd in de samenwerking met de buurtteams en de ondersteunende organisaties die mantelzorg bieden. Zowel stedelijk, bv vanuit het expertisecentrum mantelzorg Amsterdam, als vanuit de sociale basis in de stadsdelen. Daarnaast is het thema mantelzorgondersteuning, een onderdeel van de buurtteamacademie geworden.

Informele Zorg Eenzaamheid -3-

Per januari 2020 is de uitvoering van de aanpak eenzaamheid in de sociale basis van de stadsdelen opgenomen. Op de website ‘je kunt meer’, kunnen Amsterdammers allerlei activiteiten vinden die in Amsterdam worden georganiseerd. Ook zijn er activiteiten die gericht zijn op het stimuleren van ontmoetingen in groepsverband en een op een. Er zijn veel verschillende lokale initiatieven, burennetwerken, buurtmaaltijdinitiatieven gericht op eenzame Amsterdammers. Ontwikkelingen Er zijn medio 2023, voor de periode 2023-2025, SPUK GALA middelen beschikbaar gesteld t.b.v. eenzaamheid. Dit initiatief erkent de ernst van het probleem van eenzaamheid en het belang van lokale betrokkenheid bij het aanpakken ervan. Door middel van gerichte financiering kan gemeente Amsterdam extra inzetten op eenzaamheidsbestrijding. Week tegen Eenzaamheid De gemeente heeft in 2023 aandacht besteed aan de Week tegen Eenzaamheid, die plaatsvond van donderdag 28 september tot en met 4 oktober 2023. Tijdens deze week werden lokale activiteiten georganiseerd in de verschillende stadsdelen, die werden opgenomen in een activiteitenkalender. Om meer bezoekers naar de kalenderpagina te trekken, is er ook een terugkerend item op AT5 uitgezonden om aandacht te vragen voor eenzaamheid en te verwijzen naar de kalender.

Opvallend Tijdens en na de coronapandemie heeft de GGD opnieuw onderzocht hoeveel Amsterdammers zich eenzaam voelen. Het aantal gevallen van ernstige eenzaamheid is toegenomen onder de inwoners van Amsterdam vanwege de coronapandemie en de bijbehorende maatregelen. Het onderzoek vond plaats tijdens en na de maatregelen die nog van kracht waren. In 2024 wordt een nieuwe gezondheidsmonitor van de GGD gepubliceerd, met meer actuele gegevens. Deze cijfers zullen een nauwkeuriger beeld geven van de huidige situatie in Amsterdam.

Bij logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger) gaat de Amsterdammer logeren bij een professionele aanbieder van logeeropvang. Een thuiswonende cliënt logeert tijdelijk elders om zijn mantelzorger te ontlasten.

Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger)

Stijging aantal cliënten Na een aantal jaren van daling is een stijging te zien in het gebruik van Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger). In de vorige bestuursrapportage gaven we al aan dat we een herstel hadden verwacht, maar die is nu dus ook terug te zien in de cijfers. Door de intrede van Covid in 2020 nam de vraag naar Logeeropvang enorm af. Vanwege het besmettingsgevaar durfden cliënten niet elders te gaan logeren of durfden niet alle mantelzorgers hun naaste(n) elders te laten logeren. Maar de vraag naar Logeeropvang lijkt zich nu dus langzaam te herstellen. Tegelijkertijd veranderde er ook sinds 2020 veel op het gebied van het aanbod, maar deze is sinds 2023 ook stabiel. Het aanbod van Logeeropvang (als ontlasting van de mantelzorger) wordt aangeboden door Vivium, de Regenboog Groep en Cordaan. Bij de Regenboog Groep (locatie Villa Buitenlust in Westerpark) en op de nieuwe locatie van Cordaan aan de Tolstraat (Het Logeerhuis) nam het gebruik vooral toe. Villa Buitenlust is meer specifiek gericht op inwoners met mentale kwetsbaarheden en is fysiek niet altijd even toegankelijk, maar bij hen komt nu ook een stabiel aantal Amsterdammers logeren. Het Logeerhuis is sinds november 2023 officieel open, maar bood vanaf mei 2023 al Logeeropvang in een aantal kamers.

Deze locatie trekt vooral inwoners aan vanwege de hotelsfeer die zij bieden aan cliënt én eventueel de mantelzorger. Over beide locaties geven inwoners aan (zeer) tevreden te zijn. Dat blijkt ook uit het cliëntervaringsonderzoek dat in 2023 is uitgevoerd naar de geboden Logeeropvang. Hierover is meer te lezen in deel 2 van het hoofdstuk over Cliëntervaringen in deze bestuursrapportage.

Cliëntondersteuning is gratis individuele en onafhankelijke cliëntondersteuning aan Amsterdammers van alle leeftijden die dit nodig hebben met ondersteuningsvragen over o.a. (jeugd)zorg, welzijn, wonen, participatie en inkomen. Er zijn 5 organisaties die structurele subsidie ontvangen voor het uitvoeren van cliëntondersteuning.

Cliëntondersteuning over (jeugd)zorg, welzijn, wonen, participatie en inkomen

Alle aanbieders van onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) bieden inloopspreekuren en informatie en advies gesprekken aan (telefonisch). De aanbieders signaleren lange doorlooptijden voordat de ondersteuningsvraag afgerond kan worden. Oorzaken zijn de wachtlijsten zoals voor hulp bij huishouden of voor kinderen bij Kinderdagcentra en voor jongeren bij zorgaanbieders. Een andere reden voor de lange doorlooptijden is dat een deel van de problematiek complex is en bijvoorbeeld bij gezinnen ook domein overstijgend is. Denk hierbij aan de combinatie van jeugdwet, beschermd wonen, Wlz, participatiewet, waarbij elke wet zijn eigen routes heeft. Zowel CBA als MEE bieden ook cliëntondersteuning Wlz aan Amsterdammers. Veel Amsterdammers zochten hulp voor kwesties die met hun woonsituatie te maken hadden. Ook in 2023 is er een enorm tekort aan woningen in Amsterdam, waardoor dak- en thuisloosheid toeneemt. Dit belemmert ook de uitstroom uit de maatschappelijke opvang, zorgt voor verhoogde druk op de voorzieningen en veroorzaakt wachtlijsten aan de voorkant. Organisaties die cliëntondersteuning bieden aan (dreigend) dak- en thuislozen en andere Amsterdammers werken samen met de buurtteams. MEE Amstel en Zaan (MEE) MEE heeft in 2023 aan 4041 inwoners ondersteuning geboden, daarvan waren er 180 trajecten voor jeugdigen. Dat is 201 trajecten meer dan in 2022.

De meeste vraag en inzet van cliëntondersteuning lag bij de leeftijdsgroep 27 - 49 jaar. De meeste ondersteuningsvragen gingen over de gebieden zorg, wonen en geldzaken. In 2023 zijn er meer aanmeldingen jeugd vanuit het OKT. Het gaat bij Jeugd vaak over aanvragen Wlz-indicaties, begeleiding bij gesprekken met school en vragen over financiële regelingen. Vaak zijn er al meerdere hulpverleners betrokken en willen ouders ondersteuning bij deze gesprekken. Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) In 2023 heeft CBA in totaal 742 cliënten ondersteund, waarbij 836 verschillende kwesties zijn opgepakt. Hiervan waren er 62 trajecten van jeugdigen (en hun ouders of voogden) met 68 kwesties. In 2023 zijn in totaal 377 nieuwe trajecten opgestart. De meeste vragen bij cliëntondersteuning Wmo gingen over ambulante ondersteuning/woonbegeleiding, hulp bij huishouden en Woonkwesties. Bij ondersteuning van jeugdigen en hun ouders lopen de vragen uiteen van relatief simpele vragen tot hulp bij vastgelopen gesprekken van hulpvragers en organisatie over wat passende zorg is. De Daklozenvakbond (DDV), Bureau Straatjurist, MDHG en het Daklozenkantoor Op 1 juli 2022 is het Daklozenkantoor gestart door de samenwerkende partners van de Straatalliantie. De uitvoering van de Straatalliantie is geheel opgegaan in het Daklozenkantoor. DDV heeft de cliëntondersteuning ook bij het Daklozenkantoor ondergebracht.

Door deze samenwerking is de inloop vaker open en zijn er vaak meerdere ondersteuners beschikbaar. In 2023 zijn in het Daklozenkantoor 579 keer bezoekers ontvangen. Er zijn 290 dossiers aangemaakt in 2023 en in totaal 1354 acties uitgevoerd. Daarnaast zijn er 257 eenmalige vragen geregistreerd. De onderwerpen waar de meeste acties op zijn geweest in 2023 zijn dakloosheid en huisvestingsproblematiek, schulden/financiën, uitkering en briefadres. Bij DDV kregen in 2023 386 mensen een briefadres waarvan 227 nieuwe inschrijvingen. Het telefoonteam van DDV heeft 612 keer informatie en advies gegeven. Belangenvereniging Druggebruikers (MDHG) heeft in 2023 in totaal 269 personen ondersteund. Dit is hetzelfde aantal dossiers als in 2022. Het aantal acties die gemiddeld per persoon worden uitgevoerd door MDHG was 11,7 per dossiers in 2023.

Aanbieder OCO MEE CBA Daklozenkantoor DDV (briefadressen) MDHG

Aantal dossiers 2023 4041 743 290 386 269

waarvan jeugd in 2023 180 62 nvt nvt nvt

Aantal dossiers 2022 3840 891 115 (in 6 maanden) 328 269

waarvan jeugd 134 57 nvt nvt nvt

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen vullen we in Amsterdam in met de maatwerkvoorzieningen Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf. Daarmee wordt opvang en beleiding van kwetsbare mensen, die om verschillende redenen niet volledig zelfstandig kunnen wonen, verzorgd. Hiernaast bieden we ook algemene voorzieningen en ondersteuning voor mensen die dak- en thuisloos zijn.

Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf -1(voorheen Maatschappelijke opvang & beschermd wonen)

In 2023 hebben we de nieuwe aanbesteding geïmplementeerd waarmee we de maatschappelijke opvang en beschermd wonen en (de toegang tot) het stelsel hebben vernieuwd, versterkt en versimpeld. Onnodige schotten in het aanbod tussen Maatschappelijke Opvang en Beschermd wonen zijn verwijderd en zorgaanbieders hebben meer ruimte om passende ondersteuning te bieden en hun aanbod door te ontwikkelen. Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen worden per 1 juli zowel in het maatwerkproduct Begeleid Thuis als in Beschermd verblijf aangeboden. We hebben 3.693 trajecten begeleid thuis en 949 trajecten beschermd verblijf ingekocht. Zorgaanbieders hebben de opdracht om intensief de samenwerking op te zoeken met de buurtteams, zodat Amsterdammers met meervoudig complexe problematiek goed ondersteund worden. In 2023 zijn we gestart met het vormgeven en implementeren van het intensiverinsgplan dakloosheid. Daarmee investeren we tot en met 2026 in extra ondersteuning en opvangplekken. Dit is een vervolg op de implementatie van het beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid ‘Een nieuwe start’ 2021-2025. Doelstelling is om mensen die in de regio Amsterdam-Amstelland dakloos worden of dreigen te worden herstelondersteunende begeleiding te bieden.

Belangrijke onderdelen van de implementatie zijn de inzet op preventieve activiteiten, vroegsignalering, ontwikkeling van de buurtteams en ondersteuning voor economisch daklozen. Hiermee beogen we problematiek in een zo vroeg mogelijk stadium op te lossen en de druk op de (hoog) specialistische hulp te verlagen zodat deze beschikbaar blijft voor Amsterdammers die dit het hardst nodig hebben. Zo is er een Daklozenkantoor opgericht waar (dreigend) daklozen zelf aan hun herstel kunnen werken met behulp van voorzieningen en laagdrempelig in contact kunnen komen met onafhankelijke cliëntondersteuners. Verder hebben we met kennisontwikkeling van de Buurtteams en een uitbreiding van tijdelijke woonvormen en passende ondersteuning voor economisch daklozen, ook voor deze doelgroep het aanbod verstevigd. Met de Versterking breiden wij de tijdelijke opvangplekken voor Amsterdammers uit met 300 tot 400 extra plekken, en passen we de Winterkouderegeling toe. In de winter van ’23-’24 is er gekozen voor een aaneengesloten winteropvang van 250 plekken en aanvullend 250 plekken Winterkouderegeling. Dit doen we op drie locaties en in de Inloophuizen van de Regenbooggroep.

De doelgroep bestaat uit kwetsbare Amsterdammers (inclusief jongvolwassenen, vrouwen en LHBTIQ+), kwetsbare EU-burgers, ongedocumenteerden en economische dakloze mensen die 3 jaar ingeschreven hebben gestaan in de regio Amsterdam. Dit jaar waren er toelatingscriteria kwetsbaar en/of binding regio Amsterdam om zo de kwetsbare groep dakloze mensen goed binnen te krijgen. Vorig jaar waren er 2136 totaal unieke personen die gebruik maakte van de Winteropvang, dit jaar 1713 unieke personen in totaal. Doelgroep was kwetsbaarder, meer vrouwen, hogere leeftijd en meer mensen met de Nederlandse nationaliteit. De doelgroep buitenslapers is toegenomen blijkt uit de eindevaluatie Winteropvang. Op peildatum 19/1/24 zijn in de Inloophuizen van de Regenbooggroep 152 buitenslapers geteld t.o.v. 125 buitenslapers vorig jaar (zie tabel op de volgende pagina). Door een toename van het aantal dakloze mensen (in het bijzonder dakloze arbeidsmigranten) wordt er meer gebruik gemaakt van de inloopvoorzieningen en zien we meer buitenslapers. De reden dat sommige dakloze mensen geen gebruik willen maken van de winteropvang en de winterkouderegeling is de massaliteit van deze opvang en daarmee de vele prikkels en het hebben van weinig privacy. Ook zijn dakloze mensen bang om hun marginale woonplek kwijt te raken.

Algemene voorzieningen voor (economisch) dak-thuislozen Type plekken

Aantal plekken

DAG- EN NACHTOPVANG

278

PERSPECTIEF-PLEKKEN

54

NOODOPVANG GEZINNEN

210

WINTEROPVANG

250

WINTERKOUDE REGELING

250

PASSANTEN-PENSIONS

235

(TIJDELIJKE) WONINGEN ECO DAKLOZEN

335

Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf -2(voorheen Maatschappelijke opvang & beschermd wonen)

2022

2023

Het aantal buitenslapers op een gemiddelde winterdag

150 (telling van De Regenbooggr oep tijdens WKR)

125 (telling van De Regenboo ggroep tijdens WKR

De gemiddelde wachttijd voor MOBW in maanden op peildatum 1 december 2023

MOV: 14,4 MOJ: 7,5 MOG: 13,1 BW: 22,1

MOV 9,53 MOJ 7,41 MOG 6,81 BW 15,52 1-7-23 tot 31-1223*: BT: 9,6 BV: 11,7

*Halverwege 2023 was de transitie van maatwerkvoorzieningen MOBW naar BTBV, daarom de tweede helft van het jaar gerapporteerd met de nieuwe maatwerkvoorzieningen. 2023 kan gezien worden als nieuw peiljaar waarbij in opvolgende jaren weer vergeleken kan worden. Afkortingen in tabel: MOV: Maatschappelijke opvang volwassenen MOG: Maatschappelijke opvang gezinnen MOJ: Maatschappelijke opvang jongvolwassenen BW: Beschermd Wonen BV: Beschermd Verblijf BT: Begeleid Thuis De cijfers worden verwerkt vanuit een centraal registratiesysteem (trajecten). Dit komt in een dashboard te staan. Op dit moment is er een traject gaande om de keten goed te registreren en te kijken welk systeem daarbij passend is. Hierdoor kan de gemeente ook de indoor en uitstroom beter registreren en de verschillende doelgroepen die gebruik maken van de opvang. Hier is een project voor opgestart: 'ketenproces'.

In 2023 was het aantal wachtenden MOBW 1.386 op peildatum 1 juli 2023 (in afwijking tot de peildatum 31 december in voorgaande jaren, in verband met de transitie van maatwerkvoorzieningen MOBW naar BTBV. Dit cijfer wordt verwerkt in bovenstaande grafiek met de notitie erbij van de afwijkende peildatum.)

Vervoersvoorzieningen zijn onder meer scootmobielen, handbewogen en elektrische rolstoelen, driewielfietsen, gesloten buitenwagens en auto’s. Daarnaast worden financiële tegemoetkomingen voor vervoer verstrekt.

Vervoersvoorzieningen

Lichte stijging aantal Amsterdammers met hulpmiddel voor vervoer Het aantal Amsterdammers dat een hulpmiddel voor vervoer heeft is in het afgelopen jaar weer licht gestegen: van 12010 in 2022 naar 12196 in 2023. De vergrijzing en het feit dat mensen langer zelfstandig thuis wonen spelen een rol. Ontwikkelingen in 2023 Voor 2023 geldt dat de leveranciers nog steeds uitdagingen hebben in het tijdig leveren en repareren van voorzieningen. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals personeelstekorten en toegenomen vraag. Ook kan een maatwerkoplossing nodig zijn in het geval van een volledig aangepast hulpmiddel. De leveranciers hebben hier aandacht voor en ondernemen acties om vertragingen te voorkomen. Leveranciers lichten de klanten proactief in, en bij het plannen van (preventief) onderhoud wordt rekening gehouden met de wensen van de klant. Zo kan reparatie ook plaatvinden op school of werk of na een vakantie. Ook in 2023 zijn er klanttevredenheidsonderzoeken uitgevoerd onder de gebruikers. Deze onderzoeken gaan over alle verplaatsbare hulpmiddelen (inclusief douche-, en transferhulpmiddelen). Deze onderzoeken worden uitgevoerd door een extern bureau. In het onderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen een levering van een hulpmiddelen en reparaties aan een hulpmiddelen. De cijfers van deze onderzoeken worden online gepubliceerd en zijn in 2023 helaas gedaald.

Deze resultaten worden in de contractgesprekken besproken en zijn zowel voor de gemeente als voor de leverancier waardevolle input. Gemiddeld is de score een 7.1 (range 5.4-8.1). Alle cliënten die een levering of reparatie hebben gehad worden benaderd om het onderzoek in te vullen. De respons ligt rond de 20-30%. Directe levering rolstoel In 2023 is gewerkt aan het project directe levering van rolstoelen. Doel is om een deel van de rolstoelen direct te leveren vanuit de leverancier zonder tussenkomst van een indicatieadvies van Argonaut. De hulpmiddelen leveranciers en gemeente hebben gekeken voor welke rolstoelen dit passend kan zijn. Eind 2023 is gestart met een pilot waarin een deel van de rolstoelen direct telefonisch geïndiceerd worden door middel van een beslisboom en daarmee snel aan de klant geleverd worden.

Woonvoorzieningen zijn woonruimte aanpassingen, hulpmiddelen zoals een douchestoel of tillift, en enkele financiële tegemoetkomingen, zoals verhuiskosten. Voorbeelden van woonruimteaanpassingen zijn aanpassingen aan badkamers, toiletten en keukens, trapliften en oplaadpunten voor scootmobielen.

Woonvoorzieningen

Meer woonruimte aanpassingen, meer verhuizingen In 2023 is het aantal cliënten met een toegekende woonvoorzieningen licht gestegen ten opzichte van 2022 naar 3475 cliënten. Deze stijging is net als voorgaand passend bij de verwachting van de groei van de stad en de vergrijzing van de stad, waarbij langer zelfstandig wonen centraal staat. De realisatie van de woonruimteaanpassingen heeft in 2023 last gehad van de uitloop van de tekorten aan bouwmaterialen en chips voor bijvoorbeeld trapliften. Op dit moment speelt dit geen grote rol meer in de leveringen vanuit de leveranciers. Tevens is er sprake van personeelstekorten in de branche, maar ook dit hebben de leveranciers onder controle. Indien een woonruimte aanpassing niet mogelijk is binnen de regelgeving of technisch niet haalbaar is, kan men in aanmerking komen voor een financiële tegemoetkoming in de kosten van het verhuizen naar een (meer) geschikte woning. Het aantal uitgekeerde verhuiskosten vergoedingen is in 2023 gedaald ten opzichte van 2022 en 2021 naar 383. Deze daling is niet direct te verklaren door beleidswijzigingen. Er wordt nog gekeken naar een nadere verklaring voor deze daling. Voorbereiden nieuwe inkoop In 2023 is ook de voorbereiding van een nieuwe inkoop voor de woonruimte aanpassingen van start gegaan.

Dit moet leiden tot een nieuw contract waarin wederom de client centraal komt te staan door te werken met vaste leveranciers. Tevens wordt gekeken naar een snelle betrouwbare levering.

In het Aanvullend Openbaar Vervoer (AOV) is personen met beperkingen die niet altijd met het openbaar vervoer kunnen reizen een alternatief om zich te kunnen verplaatsen in de directe woon- of leefomgeving. Het AOV kent vier vervoersproducten: Beschermd vervoer, Deur tot deur Samenreizend vervoer, Deur tot deur Plus vervoer en Kamer tot kamer vervoer.

Aanvullend Openbaar Vervoer

Aantal pashouder nagenoeg gelijk, lichte daling in aantal gebruikers In het AOV is in 2023 het aantal pashouder nagenoeg gelijk gebleven. Er zijn 51 pashouders bijgekomen en daarmee stijgt het aantal pashouders naar 49.594. Het aantal actieve gebruikers is licht gedaald van 26.886 actieve gebruikers in 2022 naar 25.888 in 2023 (in 2021 waren er 25.401 actieve gebruikers). Het gebruik van het AOV is nog niet op het niveau van voor de Covid-19 pandemie. Er is in 2023 dan ook onderzoek gedaan naar de redenen voor het verminderde gebruik. De hoofdreden daarvoor is veranderingen in de gezondheidssituatie. Dit kunnen zowel achteruitgang als vooruitgang zijn. De kilometerbeperking, die is ingevoerd in 2022, werd slechts in 0-2% van de gevallen als reden gegeven. Na het afronden van de aanbesteding in 2022, was 2023 het eerste volledige jaar waarbij zowel de doelgroepen met een lichte als zware ondersteuning behoefte door RMC gereden werden. In 2023 heeft RMC geen last gehad van personeelstekorten, maar het blijft wel een uitdaging. Kilometermaximering In de Toekomstvisie Sociaal Vervoer is vastgesteld dat voor het AOV een kilometermaximering per client per jaar geldt voor gebruikers met een lichte ondersteuningsbehoefte. In 2023 stond het maximum aantal te reizen kilometers net als in 2022 op 1500 km per jaar.

In een aantal gevallen kunnen extra kilometers worden aangevraagd en toegekend. Vrijwilligersvervoer In 2023 is het vrijwilligersvervoer in Amsterdam verder gegroeid mede dankzij de Amsterdamse Subsidieregeling Vrijwilligersvervoer 2023. Vrijwilligersvervoer wordt gezien als toevoeging van de vervoersmogelijkheden en kent ook een sterk sociale functie.

De doelgroep van de regionale aanpak onbegrepen gedrag bestaat uit mensen die de grip op hun leven (dreigen te ) verliezen en daardoor zichzelf of anderen schade kunnen berokkenen, bijvoorbeeld als gevolg van verslaving, dementie. Vaak is er sprake van meerdere en complexe problemen in verschillende leefgebieden tegelijk.

Aanpak personen met onbegrepen gedrag -1-

De aanpak personen met onbegrepen gedrag heeft tot doel om een sluitende aanpak van signalering tot opvolging en interventiemogelijkheden te ontwikkelen. Daartoe zijn de volgende speerpunten gerealiseerd: • Drie persoonsgerichte aanpakken op personen met onbegrepen gedrag én een veiligheidsrisico: de aanpak Verwarde Verdachten, de Regionale Aanpak overlastveelplegers en de aanpak Psychiatrische Patiënten Potentieel Gevaarlijk . • Passend vervoer naar de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam voor personen in crisis die geen strafbaar feit hebben gepleegd, namelijk door een ambulance en niet meer door de politie. • De Monitor Acute Crisisketen is ontwikkeld. Deze monitor geeft informatie over burgers die in beeld komen bij de politie, Ambulance Amsterdam, GGD en de GGZ. De monitor beschrijft aantallen, wachttijden, en identificeert ook structurele knelpunten in de samenwerking. • Advies en Meldpunt OGGZ is functioneel om 7 x 24 uur meldingen van burgers en professionals te ontvangen over mensen met onbegrepen gedrag; opvolging meldingen wordt gedaan door de GGD. Dit meldpunt is ingericht om tot een sluitende keten te komen. Met dit meldpunt is er altijd een plek voor burgers en professionals om meldingen te doen. Deze speerpunten worden nu structureel uitgevoerd en gefinancierd.

Ontwikkelingen in 2023 Met de realisatie van bovengenoemde speerpunten zijn goede stappen gezet op weg naar een sluitend netwerk van zorg- en veiligheidspartners. Maar het werk is nooit af. Dat blijkt ook uit recente signalen van de stadsdelen die aangeven dat ondanks de inzet het niveau van overlast- en zorgmeldingen hoog blijft en zelfs toeneemt. Daarom zijn onderstaande activiteiten gestart die moeten bijdragen aan het verder beheersbaar maken/houden van de lokale overlast: • De politie-aanpak voor overlastgevende veelplegers (overlast/strafbare feiten in het publiek domein) is in 2023 verder doorontwikkeld naar een bestuurlijke aanpak en wordt uitgevoerd door de teams Veiligheid stadsdelen en stadsgebied. Binnen deze persoonsgerichte aanpak heeft een projectleider de regie op het proces dat een combinatie is van toeleiding naar zorg en straf. • Bij het ACVZ zijn verschillende persoonsgerichte aanpakken die zich richten op personen met onbegrepen en onveilig gedrag gebundeld in het programma Onbegrepen en Onveilig gedrag (OOG). Dit zijn de Regionale Aanpak Overlast Veelplegers (RA OVP) en de aanpak Verward Verdachten. In sommige gevallen wordt ook de Levensloopaanpak ingezet. Dit is een interventie waarbij forensische zorg langdurig betrokken blijft.

Het doel van OOG is de recidive te verminderen en de overlast te beperken bij mensen met een ernstig en steeds terugkerend veiligheidsrisico door zorgtrajecten (al dan niet forensisch) effectiever in te zetten en het perspectief van de personen te verbeteren. • Politie en zorgpartijen hebben in 2023 afgesproken om de samenwerking op straat rond crisis te verbeteren. Beoogd wordt een betere gezamenlijke meldrespons van GGZ en GGD in te richten op alle meldingen van de politie. De 24 uurs inzet van de wijkggd-er en de opvolging van meldingen door de wijkggd-er wordt versterkt. Daarnaast wordt er een continu leeroverleg tussen Politie en Zorgpartijen ingericht. In 2023 is met het Rijk overeengekomen dat zij structurele financiering beschikbaar stelt voor deze gezamenlijke meldrespons. Deze nieuwe aanpak start in september 2024. De GGD is hoofduitvoerder.

Aanpak personen met onbegrepen gedrag -2-

Politie stuurt sinds 2023 alle niet acute meldingen over personen met onbegrepen gedrag direct door naar het Advies en Meldpunt OGZ. De GGD verzorgt de opvolging van de meldingen • GGD en de Hogeschool van Amsterdam en Cliëntenbelang Amsterdam hebben een kenniswerkplaats over onbegrepen gedrag ingericht. Deze is in 2023 van start gegaan. Een kenniswerkplaats is voor alle bij de aanpak betrokken partijen en biedt een kans om van elkaar te leren, en om de bestaande aanpak te evalueren en aan te scherpen. • Stadsdelen, OJZD, GGD, OOV en Wonen zijn bezig in kaart te brengen a) de cijfermatige gegevens over overlast en onveiligheid in de wijken, b) een overzicht van de op die onveiligheid gerichte interventies en c) een duiding van de toegenomen overlast en onveiligheid. Dit op verzoek van de BM en de stadsdeelvoorzitters. Met bovengenoemde ontwikkelingen wordt uitvoering gegeven aan het Amsterdamse coalitieakkoord: “We zorgen samen met ketenpartners voor een goede aanpak van onbegrepen, verward gedrag. Het gaat hier om een goed samenspel tussen de politie, de wijk-GGD-er, de spoedeisende psychiatrie, maar natuurlijk ook de meldpunten OGGZ en zorg- en woonoverlast, huisartsen, buurtteams, ervaringsdeskundigen enz. Met behulp van de monitor crisisketen en de regionale kenniswerkplaats onbegrepen gedrag willen we het lerend vermogen van de keten verbeteren".

De buurtteams bieden zowel kort- als langdurende ondersteuning aan Amsterdammers van 18 jaar en ouder. Ze helpen Amsterdammers met vragen op het gebied van zorg, wonen, gezondheid, werk, geld, ontmoeten en veiligheid. Ondersteuning voor de Amsterdammer wordt laagdrempelig, dichtbij en op maat georganiseerd.

Buurtteams -1-

Context Buurtteam Amsterdam moest haar opdracht in 2023 uitvoeren in een onzekere context. Allereerst was er een bovengemiddelde krapte op de arbeidsmarkt. Voor buurtteamorganisaties was het daarom regelmatig een opgave om vacatures gevuld te krijgen, terwijl de gevraagde inzet toenam. Verder speelden de langlopende hersteloperatie rondom het toeslagenschandaal en de energiecrisis, maar ook lange wachttijden bij aanvullende voorzieningen zoals Hulp bij Huishouden een grote rol. Dit merken buurtteams en partners onder andere bij het maken of verstevigen van samenwerkingsafspraken. Tot slot raakte de stopzetting van het project Gidso de werkzaamheden van het buurtteam. Het was nodig dit project te stoppen, omdat bleek dat het systeem om meerdere redenen niet aansloot op de inzet van de buurtteams en haar ketenpartners. Door de stopzetting kon de structurele verbetering van de informatievoorziening voor buurtteams en haar partners niet plaatsvinden. De administratieve belasting van de professionals blijft daardoor een verbeterpunt. Samen met de buurtteams is daarom ook voor 2023 een heldere focus aangebracht. Ook hebben gemeente en buurtteams de belastbaarheid en eventuele nieuwe verzoeken gemonitord om te bepalen in hoeverre dit behapbaar is voor de gehele organisatie.