B5. Rapport Helpende handen.pdf

-

Zal het ooit gaan lukken dat mensen uit de schulden komen en blijven? Ik heb er een hard hoofd in. Ik hoop het hoor. Ik denk dat mensen veel te makkelijk geld kunnen lenen en spullen kunnen bestellen, van: "Stuur maar op! rekening komt achteraf" Ik denk als ze daar eens mee stoppen en die telefoonabonnementen. Ik weet het niet hoor, maar ik denk dat dat al heel veel zou schelen. En het gokken. Ik heb zelf helaas mijn zoon die is nu helemaal afgekickt daarvan, maar ja zijn huwelijk stond wel op het spel: klein kindje van een jaar. Maar: ik denk dat soort dingen dat het allemaal veel te makkelijk gaat. Zoals dat vrouwtje waarover ik net vertelde van die rattenplaag. Heeft een uitkering van de sociale dienst en heeft 1200 euro van de gemeente geleend om in haar woonkamer tapijt neer te leggen. Dan zou ík zeggen als gemeente van : "oké, u wil dat lenen: dan komen we even kijken hoe de thuissituatie is". Ik weet wel: er is te weinig personeel en er gaat een hoop tijd in zitten, maar het is vechten tegen de bierkaai. Dan kun je 100.000 keer de Voedselbank hebben: wat ik héél goed vind hoor, echt dat is echt perfect, maar dat is geen oplossing.

-

Je moet al bij kinderen beginnen. Gebruik het materiaal van het NIBUD. Bijvoorbeeld om ouders te helpen met het leren aan hun kinderen hoe ze met zakgeld om moeten gaan. Je moet al vroeg beginnen. De NIBUd-agenda is ook behulpzaam. Die zetten wij in bij de budgetles. Er staan mensen in met wie je je kunt identificeren, […]. Dat helpt. Vaak hebben we het pas over geld als we het niet hebben. Dat is te laat. Op allerlei momenten in het leven moet je het over geld hebben, zeker in deze tijd.

-

Geef al het geld dat nu aan organisaties wordt gegeven, rechtstreeks aan de mensen. De een heeft iets nodig, de ander iets anders. Het best om rechtstreeks geld te geven. Niet via organisaties. Bijvoorbeeld gezinnen met kinderen zonder geld voor eten. Dan moeten ze naar de voedselbank maar dan zien klasgenootjes dat, en dan willen de kinderen het niet mee naar school want dan worden ze uitgelachen. De kinderen willen geen eten mee naar school van de voedselbank. Dus dan zou het goed zijn als ze rechtstreeks geld krijgen. Dit zal altijd wel zo blijven. Er komen nieuwe binnen, het is dweilen met de kraan open. Daar spelen wij op in. Je hebt nieuwe mensen uit Oekraïne of andere

-

71

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten

vluchtelingen, hoe wil je dat schuldenvrij maken? De gemeente kan altijd een beroep op ons doen, wij doen ons best. -

Wat er nu moet gebeuren? Dat ik meer ruimte krijg. Het gaat niet om mij: meer ruimte krijgen en dan gaat het gebeuren. Ik geloof haar verhaal en zij heeft de partij ook groot gemaakt, het vertrouwen in haar is groot, de ruimte die is gecreëerd.. eindelijk hoor je in Amsterdam over armoedebestrijding.. nu moeten we van woorden naar daden. En dat ik die ruimte al heb is een goed signaal, daar ben ik blij mee want er is beweging. Maar het zou mooi zijn als we meer kunnen doen.

-

Wat een grote vraag. Ik denk kleine stapjes. Vertrouwen, dat er verbinding is. Dat mensen bereid zijn om zich kwetsbaar op te stellen, en zich niet schamen. Dat zijn allemaal elementen. Daarnaast ook afschuwelijke wetten die mensen de schulden in jagen door wettelijke rentes en al dat soort gekkigheid. Daar kan de wethouder ook niet zo veel aan doen. Ik zou zeggen, kleine stapjes en misschien een masterplan. Als je een aantal mensen bij elkaar zet, komt er misschien wel een structuur uit. Daar zie ik zeker ook een rol voor vertrouwenspersonen. Vrijwilligers kunnen dat vertrouwen zo veel makkelijker krijgen omdat ze tijd hebben.

-

Luister meer naar mensen. Ze horen ze wel, maar er wordt niet echt naar gehandeld. Ik heb gelukkig genoeg tijd om wel te luisteren in mijn werk. Wij krijgen alle tijd. Er gaat al wel iets goed, maar dit kan nog beter. We moeten meer tijd nemen om te luisteren.

-

Geen kleine vraag. Ik zou dat aspect van wantrouwen echt niet te licht nemen. Als je vertrouwen kan kweken, niet alleen eerste contact maar ook opvolging, dat je zorgt dat mensen echt goed terecht komen en écht geholpen worden. Als er vijf geholpen worden, horen 15 andere mensen daarover. Dat merk je ook in dat project heel erg dat naarmate en meer mensen goed geholpen zijn er steeds meer deuren geopend worden en steeds meer mensen met ons in gesprek willen. Ik zou dat als startpunt nemen, maar ik ben geen expert daarin. Dat is de ervaring die ik heb. Wantrouwen niet licht nemen. Neem mensen serieus en luister goed, neem de tijd. Zorgen dat er vertrouwen ontstaat en dat zit ook echt in een gedegen opvolging.

72

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten

Bijlage II Topiclijst interviews coördinatoren

Duur: 75 à 90 minuten Introductie (ca. 5 min) -

-

-

Jezelf voorstellen indien nodig. In principe zijn alle coördinatoren goed op de hoogte van het onderzoek (5 min). Doel van het gesprek: meer inzicht verkrijgen in het initiatief in <stadsdeel>: 1. de doelstellingen en doelgroep 2. de aanpak 3. de lokale inbedding en samenwerking (netwerk) Verwerking van interviewdata en privacy: In de rapportage van het onderzoek zullen we geen namen opnemen. Gezien de herleidbare positie kunnen we echter geen anonimiteit garanderen. Het is in het belang van het onderzoek dat de vragen in eerlijkheid worden beantwoord. Na afloop van dit gesprek zal een verslag geschreven worden welke gebruikt wordt voor de rapportage. Deze ontvang je begin juni ter inzage. Akkoord vragen voor opname. Allereerst: Wat is jouw/uw8 rol als coördinator bij de Aanpak Schuldenvrije Buurt in <wijk>?

Doelstelling en doelgroep (ca. 20 min) -

-

Wat is de aanleiding voor een nieuwe schuldenaanpak in <wijk>? Wat is wat jou betreft de belangrijkste doelstelling van de nieuwe schuldenaanpak in <wijk>? Hoe ziet jullie aanpak eruit? Kun je iets vertellen over de tussenruimte? Wat versta je eronder en hoe wordt er door jullie initiatief invulling aan gegeven? Wie zien jullie als de doelgroep (of verschillende doelgroepen) van het initiatief? (vraag eventueel door op, huishoudenssamenstelling, leeftijd, krap wonen, hoge woon/energiekosten, afbakening in geografische zin, houding t.o.v. de overheid, officiële instanties, contacten met buurtbewoners, sociaaleconomische status) Wat zijn de belangrijkste problemen waarmee de doelgroep te maken heeft? Hoe bereiken jullie deze doelgroep? Wat maakt het lastig/makkelijk? In hoeverre hebben jullie al contact met deze doelgroep? Hoeveel sleutelfiguren telt jullie initiatief op dit moment? Hoe zijn zij betrokken geraakt? Welke activiteiten en acties zijn er binnen jullie aanpak? Eventueel: Hoeveel mensen worden er al ondersteund via deze aanpak? En hoeveel mensen willen jullie uiteindelijk bereikt hebben?

8 Vousvoyeren/tutoyeren keuze aan interviewer/geïnterviewde

73

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten

-

-

[Eventueel]: Schulden komen vaak voor: zeker één op de vier Amsterdammers zegt een schuld of betalingsachterstand te hebben (Schuldenmonitor 2021 OIS). Wanneer zijn schulden en/of betalingsachterstanden naar jouw mening problematisch? [Eventueel]: Welke rol heeft de toeslagenaffaire en nasleep hiervan in de schuldenproblematiek in <buurt/wijk>? Welke lessen moeten er uit de toeslagenaffaire worden getrokken om tot een betere schuldenaanpak te komen?

Speelveld en lokale aanpak (35 min)

In de verschillende initiatieven in Amsterdam wordt gesproken over een ‘complex speelveld’ en over de ruimte waar formele en informele hulpinstanties elkaar vinden (‘tussenruimte’). We zouden graag een overzicht verkrijgen van de positie van de nieuwe aanpak Schuldenvrije Buurt in het veld. Samen tekenen in web (A3 whiteboard, enkele actoren reeds voorhanden in sticker/post-it vorm), aan de hand van onderstaande vragen

-

-

Kun je iets vertellen over het speelveld? Wie zijn hier allemaal onderdeel van en hoe verhouden deze partijen en personen zich tot elkaar? Waar in het speelveld zich de tussenruimte? (intekenen met kleur) Missen jullie nog partners? Wat is jouw positie als coördinator in dit speelveld? En de positie van eventuele tweede deelnemer aan interview Eventueel doorvragen  Hoe verhouden de sleutelfiguren zich tot andere (formele en informele) hulp- instanties/actoren?  Met welke andere partijen (formeel en informeel) wordt hierin samengewerkt?  Wat zijn de belangrijkste partners en waarom? Wie doet wat? Hoe verloopt de samenwerking daarmee? Welke samenwerkingen gaan goed? Waarom? Waar verloop het moeizaam? Waarom? Hoe is het vertrouwen tussen de verschillende partijen? Kun je daar iets over vertellen?

Tot slot (ca .15 min) -

Tot wanneer loopt jullie initiatief? Hoe ziet <buurt/wijk> eruit, na een succesvolle implementatie van <aanpak>? Wat zou het eerste zijn dat je als wethouder armoede zou veranderen in Amsterdam? Hartelijk dank voor je deelname, we sturen het gespreksverslag over enkele weken toe ter akkoord

74

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten

Bijlage III Topiclijst interviews tussenpersonen

Duur: ongeveer 60 minuten Nader in te vullen tussen haken in leidraad Tussenpersoon: vertrouwenspersoon, bagagedrager, sleutelfiguur, ervaringsdeskundige, actieve bewoner Coördinator: naam coördinator betreffende aanpak Training: aanduiding training/workshop/opleiding/platform betreffende aanpak. Bijv. training Zeewaardig. Aanpak: per initiatief en/of tussenpersoon nog vaststellen

Voorstellen geïnterviewde (5 minuten)  Hoe lang woont u hier al? Hoe is het om hier te wonen? Wat voor buurt is het?  Eventueel: Wat doet u in het dagelijks leven?  Wat is uw rol binnen de buurt (activiteiten, (ander) vrijwilligerswerk) en hoe is dit zo gekomen? Hoe lang doet u dit al? Positie tussenpersoon (5 minuten)  Enkel aan tussenpersonen: Wat is uw rol binnen [aanpak x]? Wordt er een bepaalde inzet van u verwacht (contract, opleiding, andere vormen van commitment)?  Enkel aan tussenpersonen: Hoe bent u bij [aanpak x] betrokken geraakt?  Wat voor type mensen ondersteunt u (doelgroep)? Hoeveel? o Hoe bent u met hen in contact geraakt? (zelf op zoek naar doelgroep of andersom?) o Wat voor hulpvragen worden er aan u gesteld?  Zijn er ook mensen die misschien wel hulp kunnen gebruiken, maar waarmee u (nog) geen contact kunt krijgen? Acties en doel, motivatie (15 minuten)  Hoe helpt u bewoners? (interviewer: vraag naar voorbeelden).  Hoeveel uur per week besteedt u hieraan? Op welke momenten van de week doorgaans? (interviewer: vast schema of op afroep) 

Welke dingen doet u om bewoners te helpen die het financieel lastig hebben / met armoede of schulden te maken hebben? (interviewer: direct of indirect)

  

Welke rol speelt vertrouwen in de manier waarop u mensen helpt? (voorbeelden) In welke gevallen heeft u het idee dat u iemand kan helpen? (voorbeelden) In welke gevallen is het niet gelukt om iemand te helpen en waar liep u tegenaan? (voorbeeld) Wanneer zoekt u contact met andere mensen of hulpinstanties wanneer u mensen helpt? o Hoe tevreden bent u met dit contact? Verwijst u bewoners wel eens door, en zo ja: naar wie en bij welke hulpvragen?





75

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten



Is het voor u altijd duidelijk naar wie / welke instantie u kan doorverwijzen? Indien nee: in welk geval / welke gevallen niet? Waar kan u terecht voor vragen of advies?

 

Hoe vindt u het om [tussenpersoon] te zijn? Wat motiveert u? Hoe lang wilt u dit blijven doen?

Ondersteuning (10 minuten)  Wat voor ondersteuning krijgt u als [tussenpersoon] om iemand met geldproblemen te kunnen helpen?  Wat heeft u zelf als ondersteuning nodig om als [tussenpersoon] iemand met geldproblemen te kunnen helpen?  In hoeverre heeft [training] u geholpen bij het bieden van hulp aan bewoners? Op welke manier(en)?  In hoeverre wordt u door [coördinator] ondersteund bij het bieden van hulp aan bewoners? Op welke manier(en)?  Wat vindt u van de ondersteuning die u als [tussenpersoon] krijgt? Hoe zou deze ondersteuning verbeterd kunnen worden? (interviewer: ondersteuning is onder andere opleiding, coördinator, andere personen of instanties, beschikbaarheid ruimte, budget)  Wat heeft u nodig om u te blijven inzetten als [tussenpersoon]?  We streven naar schuldenvrije wijken. Welke advies zou u de wethouder geven om dit te kunnen bereiken? Afsluiting (5 minuten)  Wilt u verder nog iets kwijt of iets vertellen?  Laten tekenen voor ontvangst cadeaubon.  Wat zeggen we over openbaarheid, rapportage opleverdatum, vooralsnog niet bekend of het rapport openbaar wordt gemaakt. Als mensen hierover op de hoogte gehouden willen worden: mailadres noteren.

76

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten

Bijlage IV Topiclijst interviews behulpzame bewoners

Duur: ongeveer 60 minuten Nader in te vullen tussen haken in leidraad Tussenpersoon: vertrouwenspersoon, bagagedrager, sleutelfiguur, ervaringsdeskundige, actieve bewoner Coördinator: naam coördinator betreffende aanpak Training: aanduiding training/workshop/opleiding/platform betreffende aanpak. Bijv. training Zeewaardig. Aanpak: per initiatief en/of tussenpersoon nog vaststellen Voorstellen geïnterviewde (5 minuten)  Hoe lang woont u hier al? Hoe is het om hier te wonen? Wat voor buurt is het?  Eventueel: Wat doet u in het dagelijks leven?  Wat is uw rol binnen de buurt (activiteiten, (ander) vrijwilligerswerk) en hoe is dit zo gekomen? Hoe lang doet u dit al? Positie bewoner (sleutelfiguur) (5 minuten)  Wat voor type mensen helpt u (doelgroep)? Hoeveel? o Hoe bent u met hen in contact geraakt? (zelf op zoek naar doelgroep of andersom?) o Wat voor hulpvragen worden er aan u gesteld?  Zijn er ook mensen die misschien wel hulp kunnen gebruiken, maar waarmee u (nog) geen contact kunt krijgen? Acties en doel, motivatie (15 minuten)  Hoe helpt u bewoners? (voorbeelden).  Hoeveel uur per week besteedt u hieraan? Op welke momenten van de week doorgaans? (interviewer: vast schema of op afroep) 

Welke dingen doet u om bewoners te helpen die het financieel lastig hebben / met armoede of schulden te maken hebben?

  

Welke rol speelt vertrouwen in de manier waarop u mensen helpt? (voorbeelden) In welke gevallen heeft u het idee dat u iemand kan helpen? (voorbeelden) In welke gevallen is het niet gelukt om iemand te helpen en waar liep u tegenaan? (voorbeeld) Wanneer zoekt u contact met andere mensen of hulpinstanties wanneer u mensen helpt? o Hoe tevreden bent u met dit contact? Verwijst u bewoners wel eens door, en zo ja: naar wie en bij welke hulpvragen? Is het voor u altijd duidelijk naar wie / welke instantie u kan doorverwijzen? Indien nee: in welk geval / welke gevallen niet? Waar kan u terecht voor vragen of advies?



 

77

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten

 

Hoe vindt u het om hulp te bieden aan andere bewoners? Wat motiveert u? Hoe lang wilt u dit blijven doen?

Ondersteuning (10 minuten)  Wat voor ondersteuning heeft u, als actieve bewoner, zelf nodig om iemand met geldproblemen te kunnen helpen?  Wat voor ondersteuning krijgt u momenteel als actieve bewoner? Van wie?  Wat vindt u van de ondersteuning die u als actieve bewoner krijgt? Hoe zou deze ondersteuning verbeterd kunnen worden?  Wat heeft u nodig om door te kunnen blijven gaan met hulp bieden aan bewoners?  We streven naar schuldenvrije wijken. Welke advies zou u de wethouder geven om dit te kunnen bereiken? Afsluiting (5 minuten)  Wilt u verder nog iets kwijt of iets vertellen?  Laten tekenen voor ontvangst cadeaubon.  Wat zeggen we over openbaarheid, rapportage opleverdatum

78

O&S Tussenevaluatie Schuldenvrije Buurten

Bijlage V Overzicht tussenpersonen

type

vorm

Behulpzame buurtbewoner

uren Per week 3-6

vrijª

bewoner buurt X

Behulpzame buurtbewoner

3-6

vrij

X

Behulpzame buurtbewoner

3

vrij, langdurig

X

Professional

?

vrij

Professional

?

vrij

Professional

36

inloopspreekuur

Professional

16

Vrijwilliger

36

trainingen, individueel cursussen

Vrijwilliger

6

Vrijwilliger

Erv. kennis X

Prof. kennis

X

X X

X X

X X

X

X

X

X

X

inloopspreekuur

X

X

12

vrij

X

Vrijwilliger

5-10

vrij (buurtbakkie)

Vrijwilliger

5

X

Vrijwilliger

8

inloopspreekuur + vrij cursussen

Vrijwilliger

3

vrij

X

Vrijwilliger

?

vrij

X

Vrijwilliger /Professional

20

Huis-aan-huis bezoeken

X

X X

ª ‘vrij’ duidt op flexibele hulpverlening, aansluitend op de behoefte en het tempo van de bewoner.

Bron: O&S

79