B2. Voortgangsrapportage aanpak straatdealen tg

9 ISD-maatregel

Als de ISD-maatregel wordt opgelegd is die doorgaans erg effectief (voor de duur van de maatregel: meestal twee jaar, soms wat korter). Een groot deel van de maatregel zit de ISD’er intramuraal (in de PI of een forensische zorg- of wooninstelling) en is het daarom voor de dealer onmogelijk of op zijn minst moeilijk gedurende die tijd te dealen in de binnenstad van Amsterdam.

Politie en OM nemen sinds maart 2022 het geld in beslag dat wordt aangetroffen bij aangehouden straatdealers. Dit wordt beschouwd als illegaal verkregen winst uit het straatdealen.

Status

52 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Het OM kan een maatregel tot plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders (ofwel: ISD-maatregel) eisen bij veelplegers die veel delicten en veroordelingen op hun naam hebben staan en van wie die veroordelingen minstens drie keer ook ten uitvoer zijn gebracht. Daarbij is ook van belang dat de reclassering deze maatregel adviseert. Gepoogd wordt het overlastveelplegeroverleg, waarin een deel van de aangehouden straatdealers worden besproken, beter te benutten voor het voorbereiden en onderbouwen van een eis tot opleggen van de ISD-maatregel bij straatdealers die aan de criteria voldoen.

Status

10 Sancties WWB-uitkering Inspanning

Opbrengsten of resultaten

10 Intrekken of korten WWB-uitkering

Het (dreigen met of daadwerkelijk) korten of intrekken van een gemeentelijke uitkering (meestal bijstand) is een potentieel effectieve maatregel aangezien die nadrukkelijk als sanctie gevoeld zal worden door de dealer en hem hopelijk stimuleert te stoppen met dealen.

De gemeente (WPI) kan de bijstandsuitkering van een straatdealer korten als kan worden aangetoond dat de dealer veel extra inkomsten heeft gehad dankzij het straatdealen. Het daadwerkelijk inzetten van deze sanctie vergt wel het nodige voorwerk, onder meer een dossier van de politie en het aantonen dat iemand illegaal inkomsten heeft gehad uit straatdealen. Vaak is ook een onderzoek van de handhavers of sociale recherche van WPI nodig. Bezien wordt of en op welke wijze het overlastveel­ plegeroverleg beter benut kan worden voor deze sanctie.

Status

53 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

IV. Voortgang inspanningen strategie ondersteuning en hulpverlening/gedrags­verandering (curatie) Doel van de strategie van ondersteuning en hulpverlening is om de personen die (proberen te) straatdealen in de binnenstad te bewegen om hun gedrag aan te passen, zodanig dat zij niet meer (of ten minste veel minder) straatdealen in de binnenstad, bij voorkeur sowieso afzien van criminele activiteiten en een beter perspectief hebben. De focus ligt hierbij op de minderjarigen (18-), de jongvolwassenen (18-23 jr) en 24-29

jarigen met regiobinding in Amsterdam, omdat de kans op gedragsverandering bij hen het grootst is en daarnaast omdat van hen de meeste overlast en agressie wordt ervaren door bewoners en ondernemers van deze deelgroep. Veel jonge straatdealers hebben politie- en justitiecontacten vanwege geweldsdelicten en zelfs wapendelicten. Volgens analyse van de GGD zijn ongeveer de helft van deze doelgroep zorgmijders en heeft meer

dan 70% zorgbehoeftes zoals stoornissen en verslavingen. Meer dan de helft is in beeld vanwege problemen met inkomen en schulden. Hulp en ondersteuning wordt meer bereikbaar voor de jonge straatdealers, als zij -meer dan tot nu toein bestaande aanpakken instromen en er nieuwe interventies ingezet worden om hun gedrag te beïnvloeden.

Legenda Is reeds in uitvoering

Komt dit jaar in uitvoering

Voorstel dat instemming behoeft

54 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Komt niet (meer) in uitvoering

1

Straatcoaches in Wallengebied

overlast­ 2 Lokaal veelpleger overleg

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1 Straatcoaches in Wallengebied

In de periode juni 2021-eind 2022 liep er gedurende 57 avonden ook al een duo straatcoaches. In deze periode hebben de straatcoaches 52 unieke, jonge straatdealers herkend. Van hen hadden er 11 nog geen stamkaart, 15x is er informatie overgedragen aan het woonstadsdeel en 2 hiervan kregen daar opvolging.

2 Lokaal overlastveelpleger overleg

In 2023 zijn enkele tientallen straatdealers besproken. Mogelijk ligt dit aantal een stuk hoger vanwege de hoeveelheid registraties (nep)dope bij andere veelplegers – ruim 100 in 2022 en 2023 – bij wie andere overlast plegende problematiek dan straatdealen op de voorgrond staat. In 2023 is ruim 100 maal aangeboden om een overlastveelpleger te zien tijdens een Zorgstraat. De exacte aantallen die zijn gezien tijdens een Zorgstraat zijn niet bekend.

Sinds september 2023 lopen er in de weekenden weer twee koppels straatcoaches rond in de binnenstad die zich focussen op jonge straatdealers (tot en met 23 jaar). De inzet van straatcoaches is gericht op waarnemingen en herkennen van jonge straat­ dealers, ook uit andere delen van de stad, waar deze straatcoaches ook (ge)lopen (hebben). De inzet wordt wekelijks afgestemd met de politie. Bij voorkeur krijgt de informatie van straatcoaches ook opvolging in het woonstadsdeel, bijvoorbeeld met een huisbezoek.

De straatcoaches die sinds september 2023 rondlopen hebben tot eind 2023 vier jonge dealers herkend. Tien straat­ coaches hebben een scantraining van de politie gevolgd, hiervan zullen er meer volgen. Deze scantraining zal naar verwachting zorgen voor een grotere opbrengst.

Status

55 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Vanaf 2022 wordt 10 tot 20% van alle aangehouden straatdealers besproken in het overlastveel­ pleger overleg. De overige 80-90% worden niet besproken omdat de persoon al in een bestaande aanpak zit, uit een andere stad in Nederland komt of vreemdeling is. De straatdealers die aangehouden zijn tijdens een districtelijke actie (zie 6.1 bij inspanningen rechtshandhaving) worden besproken in het overlast­ veelplegeroverleg Centrum, dat 1x per twee weken plaatsvindt. Voor elk overleg worden ongeveer tien personen door de politie geselecteerd, onder wie diverse straatdealers. Dit multidisciplinaire overleg van veiligheids- en zorgpartijen adviseert of en welke interventie (bijv. overlastspreekuur of Zorgstraat) geschikt is voor een straatdealer

Status

3

Credible Messengers

aanvullende interventies 4 Verkennen voor personen in IPGA’s

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

3 Credible Messengers

De eerste resultaten van de pilot zijn eind 2024 bekend. Dan wordt bekeken of, hoeveel en hoe Credible Messengers verder ingezet wordt bij jonge straatdealers.

4 Verkennen aanvullende interventies voor personen in IPGA’s

Met het AcVZ wordt verkend in hoeverre aanvullende interventies nodig zijn om straatdealproblematiek tegen te gaan.

Medio 2024 start een pilot waarin vijf jonge straatdealers gekoppeld worden aan Credible Messenger. Veel Credible Messengers kennen ‘de straat’ en zijn positieve rolmodellen voor de jongeren in hun eigen leefomgeving. De inzet van Credible Messengers wordt in pilotvorm uitgevoerd om te zien of het dealende gedrag hiermee positief beïnvloed kan worden en of jonge straatdealers in een vroeg stadium losgeweekt kunnen worden van het Wallengebied. Meer info over het netwerk van Credible Messengers is hier te vinden.

Status

56 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Van alle unieke verdachten in de periode 2020-2022 is ongeveer 8% opgenomen in een van de integrale persoonsgerichte aanpakken (iPGA) van het Actiecentrum Veiligheid en Zorg, zoals de Top600, Veilig Alternatief (vh. Top 400) en Doorgroeiers. Als personen voldoen aan de criteria, dan stromen zij in de betreffende persoonsgerichte aanpak en wordt binnen de kaders van de aanpak regie gevoerd en maatwerk geleverd.

Status

5

Groeps- en netwerkaan­pakken beter benutten

6 Intergovernmental collaboration

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

5 Groeps- en netwerkaan­ pakken beter benutten

Als er concrete aanleiding voor is wordt er een groepsaanpak opgestart door de stadsdelen.

6 Intergovernmental collaboration

De uitwisseling met andere gemeenten in 2024 zorgt ervoor dat de aanpak van straatdealers gevoed wordt met nieuwe inzichten.

De signalen over groepsvorming van dealers op de Wallen zijn wisselend. Op sommige plekken worden straatdealers regelmatig samen gezien door bewoners en ondernemers en vermoeden zij dat de dealers in georganiseerd verband opereren. De politie geeft hierbij aan dat het om informele vormen van samenwerken gaat en niet om criminele samenwerkingsverbanden. De camera’s zorgen alleen voor toezicht op bepaalde locaties en straatdealers verplaatsen zich makkelijk uit het beeld van de camera’s. Toezicht op straat is in najaar 2023 uitgebreid met de inzet van het SAOA flexkoppel, ook om groepsvorming in kaart te brengen. In 2024 wordt bekeken of overlastgevende straatdealers in groeps- of netwerkverband aangepakt kunnen worden.

Voor een bredere blik ten aanzien van in te zetten interventies wordt in 2024 contact opgebouwd met enkele gemeenten in binnen- en buitenland die te maken hebben met vergelijkbare problematiek. Rotterdam en Lissabon zijn interessante steden om mee uit te wisselen. Interventies en maatregelen worden gezocht die overdraagbaar zijn voor jonge en zorgmijdende straatdealers en waar nodig, wordt de samenwerking in de praktijk opgebouwd.

Status

57 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Status

7

Straatdealer interventies

maatregelen 8 Aanvullende straatdealers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

7 Straatdealer interventies

De uitwisseling met andere gemeenten in 2024 zorgt ervoor dat de aanpak van straatdealers gevoed wordt met nieuwe inzichten.

8 Aanvullende maatregelen straatdealers

In 2024 zijn maatregelen onderzocht om straatdealers te bereiken.

Innovatieve interventies zijn nodig om gedragsverandering tot stand te brengen die het straatdealen en verwante criminaliteit vermindert. Veel straatdealers zijn in beeld met zorgen op meerdere leefgebieden zoals wonen, inkomen en schulden, verslaving en (psychische) gezondheid. Er wordt gezocht naar nieuwe interventies gericht op het accepteren van passende hulpverlening en het verminderen van snelle, hyperfluïde straatdealen in de binnenstad.

Status

58 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Een deel van de straatdealers wordt nog niet bereikt met een aanpak, een zorgtraject of een interventie. Om effectief te zijn in het aanpakken van straatdealers, de aanwas tegen te gaan en meer grip te krijgen op de dealers zelf, worden maatregelen onderzocht om deze groep te bereiken.

Status

Vormgeving: Vorm de Stad. In opdracht van het Programma aanpak straatdealen binnenstad. mei 2024

VRM24_073

Colofon: