B2. Voortgangsrapportage aanpak straatdealen tg
Tekst van het document
Voortgangsrapportage inspanningen programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Inhoud Inleiding3 I. Voortgang inspanningen strategie gebiedsgerichte gelegenheidsbeperking (preventie)
5
Hotspotaanpak6 Cameratoezicht12 Innovatieve en/of onorthodoxe interventies fysieke omgeving 14 Lichtinterventies19 Interventies met en voor ondernemers 21 Melden en opvolging van klachten en meldingen over straatdealers 24
III. Voortgang inspanningen strategie rechtshandhaving (repressie)33
II. Voortgang inspanningen strategie bezoekersgerichte gelegenheidsbeperking27
Kortdurend bestuursrechtelijk verblijfsverbod voor straatdealen (APV 2.9.1 jo. APV 2.7.2) 34 Kortdurend bestuursrechtelijk verblijfsverbod voor hinderlijk rondhangen (APV 2.9.1 jo. APV 2.18) 36 Langdurig bestuursrechtelijk verblijfsverbod bij herhaald straatdealen (APV art. 2.9A) 38 Dealeroverlastgebied42 Strafrechtelijke sancties bij overtreding bestuursrechtelijk verblijfsverbod44 Gerichte politieacties op straatdealers 46 Strengere vervolging straatdeal delicten door OM 50
Ontmoedigingscampagne Stay Away voor bezoekers Gedragscampagne How to Amsterdam voor bezoekers van Amsterdam
IV. Voortgang inspanningen strategie ondersteuning en hulpverlening/gedragsverandering (curatie)
54
Straatcoaches in Wallengebied Lokaal overlastveelpleger overleg Credible Messengers Verkennen aanvullende interventies voor personen in IPGA’s Groeps- en netwerkaanpakken beter benutten Intergovernmental collaboration Straatdealer interventies Aanvullende maatregelen straatdealers
55 55 56 56 57 57 58 58
28 30
2 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Inleiding1 De aanpak van straatdealers is vorm gegeven in vier strategieën met elk hun eigen doel en doelgroep (zie schema hiernaast). Binnen alle strategieën zijn en worden er tal van inspanningen (interventies en onderzoeken) gepleegd. Deze voortgangsrapportage start met een schematisch overzicht van de vier strategieën. Daarna komen per strategie de maatregelen en de stand van zaken daarvan aan de orde, waarbij zowel aandacht is voor maatregelen die reeds in uitvoering zijn, die later dit jaar in uitvoering komen en ook enkele (mogelijke) maatregelen die zijn afgevallen. Ook wordt aangegeven op welk gebied die maatregelen betrekking hebben.
1 Bij het bepalen van de opzet en inhoud van de strategieën van de aanpak straatdealers is onder andere gebruik gemaakt van de strategieën van criminaliteitsbestrijding, die het Sociaal Cultureel Planbureau op basis van wetenschappelijke inzichten gebruikt. Zie: Noije, L. van en K. Wittebrood, Sociale veiligheid ontsleuteld – veronderstelde en werkelijke effecten van het veiligheidsbeleid, SCP (2008) en Noije, L. van en K. Wittebrood, Overlast en verloedering ontsleuteld – veronderstelde en werkelijke effecten van het Actieplan overlast en verloedering, SCP (2009)
Overzicht strategieën aanpak straatdealen binnenstad Strategie (korte toelichting)
Doel
Doelgroep
Gebiedsgerichte gelegenheids beperking (preventie)
De gelegenheid tot straatdealen in de binnenstad zoveel mogelijk te beperken door fysieke maatregelen, toezicht en vergroten van de weerbaarheid van bewoners en ondernemers.
Gebieden/locaties en bewoners/ ondernemers in de binnenstad die vrijwel dagelijks bovenmatig veel overlast en criminaliteit ondervinden van straatdealers.
Bezoekersgerichte gelegenheids beperking (preventie)
(Potentiële) feesttoeristen ervan weerhouden naar Amsterdam te komen en bezoekers die eenmaal in Amsterdam zijn ervan weerhouden bij straatdealers te kopen.
Potentiële en daadwerkelijke bezoekers van de binnenstad uit buiten- en binnenland, in het bijzonder de feesttoeristen.
Rechtshandhaving (aanhouden, vervolgen, berechten en sanctio neren) (repressie)
Rechtshandhaving moet eraan bijdragen dat zowel bewoners, ondernemers en samenleving als dealers zelf zien dat opgetreden wordt tegen straatdealers en dat zij niet ‘wegkomen’ met hun criminele gedrag (normbevestiging). Rechtshandhaving draagt daarnaast eraan bij dat aangehouden dealers niet doorgaan met straatdealen (specifieke preventieve werking) en potentiële dealers niet starten met straatdealen (generale preventieve werking).Tot slot kan rechtshandhaving ertoe bijdragen dat interventies gericht op gedragsverandering in een al dan niet verplichtend kader kunnen worden ingezet.
Primair straatdealers en potentiële straatdealers. Secundair de samenleving, i.h.b. de bewoners, ondernemers en bezoekers van de binnenstad
Ondersteuning en hulpverlening (curatie) Aanpakken en interventies gericht op gedragsverandering
Personen die (proberen te) straatdealen in de binnenstad ertoe bewegen hun gedrag aan te passen, zodanig dat zij niet meer (of ten minste veel minder) straatdealen in de binnenstad, bij voorkeur ook afzien van criminele activiteiten en een beter perspectief hebben.
Straatdealers, in het bijzonder de minderjarigen (18-), jong volwassenen (18-23 jr) en 24-29 jarigen met regiobinding in Amsterdam.
3 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Matrix alle maatregelen Strategie
Reeds in uitvoering
Komt in 2024 in uitvoering
Voorstel 2024
Komt niet (meer) in uitvoering
Gebiedsgerichte gelegenheids- beperking
Enge Kerksteeg/ Warmoesstraat (1.1), Oudezijds Achterburwal/ Monnikenstraat (1.2), Oude Nieuwstraat-Lijnbaanssteeg (1.3), (Korte) Nieuwendijk (1.4), Bethaniënstraat/ Oudezijds Voorburgwal (1.5), ‘s-Gravenlandseveer/ Kloveniersburgwal (1.6), Oudezijds, Armsteeg (1.8), Koestraat (1.9), Uitbreiding cameratoezichtgebieden (2.1), Uitbreiding aantal camera’s (2.2), Bolvormige tegels in Bethaniënstraat (3.1), Projecties bezoekerscampagne Monnikenstraat (3.2), Weerbaarheidstrainingen ondernemers (5.1), pilot met hosts Wallengebied (5.2), Behoeften onderzoek ondernemers (5.3), Meldprotocol (6.1), Handelingsperspectief burgers en ondernemers bij melden (6.2)
Oude Nieuwstraat-Lijnbaanssteeg (1.3), Oudezijds Voorburgwal (1.5), Heintje Hoeksteeg (1.7), Uitbreiding aantal camera’s (2.2), projecties bezoekerscampagne (3.2), Geribbelde matten (3.4), Lichtniveau verhogen bij rondhangen (3.5), Hoger lichtniveau in straten (4.2), Weerbaarheidstrainingen ondernemers (5.1), pilot met hosts Wallengebied (5.2), Behoeften onderzoek ondernemers (5.3), Handelingsperspectief burgers en ondernemers bij melden (6.2), Interventies bewoners (7)
Andere nog te ontwikkelen innovatieve interventies (3.6)
Nieuwe interventies met boltegels (3.1), Vervelende lucht ventilator (3.3), Geribbelde trapmatten (3.4)
Bezoekers gerichte gelegenheids- beperking
Stay Away campagne – fase 1 (1.1), Gedragscampagne bij verblijf (2.1), Gedragscampagne in uitgaansgebieden (2.2), Directe interactie met bezoekers (Let’s talk-bakfiets) (2.3)
Amsterdam Rules campagne – fase 2 (1.2), Directe interactie met bezoekers (2.3)
Rechtshand having
Verblijfsverbod 24 uur voor straatdealen (1.1), Kortdurend bestuursrechtelijk verblijfsverbod voor hinderlijk rondhangen (2), Langdurig bestuursrechtelijk verblijfsverbod bij herhaald straatdealen (3.1), verkorten doorlooptijden opleggen langdurige DOG-verboden (3.2), Last Onder Dwangsom bij herhaalde overtreding DOG-bevel (3.5), Uitbreiding Dealeroverlastgebied 2.0 (4.1), strafrechtelijke vervolging bij overtreding bestuursrechtelijk verblijfsverbod (5.1), rechterlijk verblijfsverbod bij herhaald overtreding DOG-bevel (5.2), reguliere districtelijke en incidentele acties polities gericht op (straatdealer) overlast (6.1), aansluiting OM bij districtelijke acties (6.2), aansluiting AVIM bij districtelijke acties (6.3), periodieke operationele afstemming straatdealproblematiek (6.4), Aangescherpte vervolgingsrichtlijn OM voor straatdealen (7.1), inbeslagname aangetroffen geld bij straatdealers (8)
ISD-maatregel (9), intrekken of korten WWB-uitkering (10)
Voorstel kortdurend bestuursrechtelijk verblijfsverbod voor straatdealen verlengen (1.2), voorstel bij voortgezette overtreding DOG-bevel sanctie telkens 6 maanden (3.4)
Poging tot vergemakkelijken uitdelen langdurig verblijfsverbod (3.3), mogelijke handhaving op straatdealers door THOR (6.5), Proef OM met het op ZSM brengen van straatdealdelicten (7.2)
Ondersteuning en hulpverlening (gedragsveran dering)
Straatcoaches in Wallengebied (1), Lokaal overlastveelplegeroverleg
Credible messengers (3), Verkennen aanvullende interventies voor personen in IPGA’s (4), groeps- en netwerkaanpakken beter benutten (5), intergovernmental collaboration (6), straatdealer interventies (7)
4 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Aanvullende maat regelen (8)
I. Voortgang inspanningen strategie gebiedsgerichte gelegenheidsbeperking (preventie) Doel van de strategie van de gebieds gerichte gelegenheidsbeperking is om de gelegenheid tot straatdealen zoveel mogelijk te beperken. Vooral op locaties waar groepen dealers veel en ernstige overlast veroorzaken en inzet van politie onvoldoende helpt om de overlast te verminderen.
Doelgroep zijn de gebieden/locaties en bewoners en/of ondernemers die vrijwel dagelijks bovenmatig veel overlast en criminaliteit ondervinden van (groepen) straatdealers. De ondervonden overlast en criminaliteit betreft onder andere de woning of onderneming niet meer ongehinderd kunnen betreden,
(doods)bedreigingen, vernielingen van eigendommen, intimidatie, verstoring van de nachtrust, het aantreffen van drugs en steekwapens in geveltuinen en fietsen van bewoners, ongevraagd de onderneming binnen komen en personeel achtervolgen naar huis.
Legenda Is reeds in uitvoering
Komt dit jaar in uitvoering
Voorstel dat instemming behoeft
5 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Komt niet (meer) in uitvoering
1 Hotspotaanpak
1
Hotspotaanpak
Gebied: Burgwallen Oude- en Nieuwezijde en Kloveniersburgwal
6 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1.1 Enge Kerksteeg/ Warmoesstraat
1.2 Oudezijds Achterburgwal/ Monnikenstraat
1.3 Oude Nieuwstraat/ Lijnbaanssteeg
1.4 (Korte) Nieuwendijk
1.5 Bethaniënstraat/ Oudezijds Voorburgwal
1.6 ’s-Gravenlandseveer/ Kloveniersburgwal
1.7 Heintje Hoekssteeg
1.8 Oudezijds Armsteeg
1.9 Koestraat
1 Hotspotaanpak Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
1.1 Enge Kerksteeg/ Warmoesstraat
Grote groep straatdealers (8-10 personen) op die specifieke plek is verdwenen. Er is een einde aan de (doods)bedreigingen en intimidatie van ondernemers en bewoners rondom die locatie gekomen.
1.2 Oudezijds Achterburgwal/ Monnikenstraat
De projecties zijn wetenschap pelijk geëvalueerd door het NSCR in augustus/september 2022. Het effect was een significante daling in het aantal waargenomen straatdealers
Plaatsing van een extra camera2 (juni 2022) en drie op maat gemaakte plantenbakken in nissen van een pand (november 2022) waardoor straatdealers daar niet meer kunnen hangen.
2 In dit overzicht gaat het bij ‘camera’s’ over (gemeentelijke) openbare orde camera’s.
Status
7 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Tijdelijke projecties van de Don’t buy from streetdealers campagne (augustus 2022 t/m half mei 2023) en plaatsing van een extra camera (oktober 2022).
Na plaatsing van de openbare orde camera daalde het aantal dealers en de dealeroverlast sterk. Tevens kwam er een einde aan de intimidatie van de sekswerkers door de grote groep straatdealers aldaar.
Status
1 Hotspotaanpak Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
1.3 Oude Nieuwstraat/ Lijnbaanssteeg
De straatdealers verplaatsten zich na plaatsing tijdelijke camera, echter na het verwijderen van die camera kwamen de dealers (en dus ook de overlast) weer terug.
1.4 (Korte) Nieuwendijk
Effect was minder rondhangende dealers en daklozen op Korte Nieuwendijk. En zijn geen groepen dealers meer die dagelijks diep in het portiek gingen hangen: hierdoor konden bewoners weer vrij en niet geïntimideerd hun woning betreden of verlaten.
Plaatsing van een tijdelijke camera in 2022. In 2024 wordt alsnog een permanente camera geplaatst.
Status
8 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Eind 2022/begin 2023 zijn er – als onderdeel van een groenproject – plantenbakken geplaatst, zowel om de straat aantrekkelijker te maken als om rondhangen van dealers te voorkomen. Daarnaast is er een extra camera geplaatst, heeft de supermarkt haar wifi geblokkeerd, zijn er afspraken met het daar gelegen hotel gemaakt over veiligheidsmaat regelen na de verbouwing en is er gehandhaafd op het illegaal terras waarvan straatdealers veel gebruik maakten.
Status
1 Hotspotaanpak Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
1.5 Bethaniënstraat / Oudezijds Voorburgwal
De tegels, die sowieso weer zouden worden weggehaald, zijn begin februari 2024 clandestien weggehaald. De tegels zijn geëvalueerd door O&S. Zie blz 15.
1.6 ’s-Gravenlandseveer/ Kloveniersburgwal
Na plaatsing van de camera vermindering van de dealer overlast zoals dealen bij het bankje, de hotels betreden, hotelgasten lastigvallen en ongevraagd telefoons opladen in de hotels. Vanaf eind 2023 lijkt de overlast zich te hebben verplaatst naar de portieken op de Kloveniersburgwal richting de Staalstraat, net buiten het zicht van de camera.
Pilot in tweede helft 2023 met een (tijdelijke) plaatsing van bol-stoeptegels op een beruchte hangplek van dealers die (nog) niet bereikbaar was met een camera. In 2024 wordt hier een camera geplaatst.
Status
9 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Uitbreiding cameratoezichts gebied in 2022 en eind 2022 plaatsing van een camera. Daarnaast is er een lamp met bewegingssensor beschikbaar gesteld aan een hotel daar om hangen van straatdealers tegen te gaan.
Status
1 Hotspotaanpak Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
1.7 Heintje Hoekssteeg
Na plaatsing van de camera nam het aantal dealers af, wel bleven harddrugsverslaafden en daklozen met verward gedrag zorgen voor criminaliteit en overlast in de steeg. Bewoners hebben vervolgens verzocht om een hek zodat de steeg ‘s nachts kan worden afgesloten.
1.8 Oudezijds Armsteeg
De straatdealeroverlast is sterk verminderd door plaatsing van de camera op de hoek met de Warmoesstraat. Er komen geen klachten meer van de ondernemers dat straatdealers hun zaak binnen komen en het personeel en de klanten lastigvallen of dat personeel wordt achtervolgd naar huis.
Vóór 2023 zijn al lage hekjes geplaats aan de kant van de Warmoesstraat, geveltuintjes aangelegd en is de verlichting verbeterd. In februari 2023 is er een camera geplaatst. Toen dat onvoldoende effect had heeft het DB van stadsdeel Centrum besloten om een hek te gaan plaatsen dat ‘s nachts de steeg kan afsluiten. Verwacht wordt dat dit hek later in 2024 of in 2025 wordt geplaatst.
Status
10 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Hier is als nieuwe interventie onderzocht of een vervelende luchtventilator voor in een diepe nis bij een nooduitgang in de straat die uit beeld is van het cameratoezicht (op de hoek Oudezijds Voorburgwal/ Oudezijds Armsteeg) mogelijk was en soelaas kon bieden. De kosten om het prototype verder uit te laten werken waren echter dermate hoog dat van verdere ontwikkeling is afgezien. NV Stadsgoed en de VVE hebben onderzocht of afsluiting van de nis conform het oorspronkelijke bouwplan haalbaar is. Ook van deze optie is afgezien vanwege de hoge kosten. In juli 2023 is er een camera geplaatst op de hoek van de Oudezijds Armsteeg/ Warmoesstraat en Guldehandsteeg.
Status
1 Hotspotaanpak Inspanning
Opbrengsten of resultaten
1.9 Koestraat
Vermindering van de dealer overlast. Dealers lopen nog wel door de straat op zoek naar klanten, maar hangen niet meer in grote groepen rond. Bewoners geven aan dat de overlast en criminaliteit flink zijn gedaald.
Eind mei 2023 is er een camera geplaatst aan de zijde van de Kloveniersburgwal/ Koestraat. In 2024 is de oude camera bij de Stoofsteeg vervangen door een nieuwe. Er zijn diverse inspanningen geweest om de kapotte straatver lichting in de Koestraat en directe omgeving te laten repareren. De openbare verlichting was in 2023 maandenlang kapot. Meerdere bewoners melden dat dealers direct profiteren van de kapotte verlichting. De reparatie liep moeizaam in verband personeels gebrek bij de netbeheerder. Begin februari 2024 is de openbare verlichting in de Koestraat gerepareerd.
Status
11 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1 Hotspotaanpak
2
Cameratoezicht 2.1 Uitbreiding cameratoezichtgebieden
Gebied: DOG-gebied, m.n. Burgwallen Oudeen Nieuwezijde
12 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
2.2 Uitbreiding van het aantal camera’s
2 Cameratoezicht Inspanning
Inspanning
2.1 Uitbreiding camera toezichtgebieden
2.2 Uitbreiding van het aantal camera’s
Met ingang 2022 is het camera toezichtgebied Rembrandtplein/ Thorbeckeplein uitgebreid met het gebied van en rondom de ‘s Gravenlandseveer (zie ook 1.6). Met ingang van 2024 is ook cameratoezichtgebied Wallen/ Nieuwendijk uitgebreid met het gebied Zuidelijke Wallen en met de Nieuwmarktbuurt/Lastage.
Op diverse locaties (zie hiervoor de hotspots) bij en op de Burg wallen Oudezijde en Nieuwezijde zijn of worden er nieuwe camera’s geplaatst in verband met vooral de straatdealerproblematiek. In 2022 zijn er vier extra camera’s geplaatst en één mobiele camera, die in 2023 is verplaatst. In 2023 zijn er drie extra camera’s geplaatst, waaronder de hiervoor genoemde mobiele camera. In 2024 zullen er 12 extra camera’s geplaatst worden in de camera toezichtgebieden Wallen Oude en Nieuwezijde, Stationsgebied en Nieuwmarktbuurt/Lastage).
Status
Status
13 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1 Hotspotaanpak
3
Innovatieve en/of onorthodoxe interventies fysiek omgeving In aanvulling op meer generieke interventies, zoals cameratoezicht en licht, worden er ook – met behulp van gedragskundige en innovatieve kennis – onorthodoxe en/of vernieuwende interventies in de fysieke leefomgeving ontwikkeld die ertoe kunnen bijdragen dat een bepaalde locatie voor straatdealers onaantrekkelijk is rond te hangen en te dealen. Deze interventies worden allen getest en (wetenschappelijk) geëvalu eerd en aan de hand van de uitkomsten wordt besloten tot het wel of niet verder inzetten van deze interventies.
Gebied: Burgwallen Oudezijde
14 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
3.1 Bolvormige tegels in de Bethaniënstraat
3.2 Projecties van bezoekers campagne in de Monnikenstraat
3.3 Vervelende lucht ventilator
3.4 Geribbelde trapmatten
3.5 Lichtniveau verhogen bij rondhangen
3.6 Andere nog te ontwikkelen onorthodoxe interventies
en/of orthodoxe 3 Innovatieve interventies fysieke omgeving
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
3.1 Bolvormige tegels in de Bethaniënstraat
Uit de evaluatie van O&S3 kwam dat de dealers niet meer rondhingen op de specifieke plek van de boltegels. Wel verplaatsten zij zich naar de overkant van de straat en verder de steeg in. De meningen van omwonenden en ondernemers over de effectiviteit verschilden sterk. Het aandeel mensen dat ernstige overlast van straatdealers ondervond daalde met 10 procent na de interventie.
Vraagstelling bij deze interventie was: werkt het om op een favoriete hanglocatie van dealers de bestrating zodanig onaangenaam te maken dat zij niet meer op die plek gaan hangen? Als testlocatie is de hoek Bethaniënstraat/Oudezijds Achterburgwal gekozen. Dit was geruime tijd een vaste hangplek voor een groep dealers. Deze strook leek geschikt voor dealers omdat die tegen de gevel en niet in de doorlooproute lag. Bewoners en ondernemers hier hadden aan
gegeven vaak lastig gevallen te worden als zij de straat inof uitgingen. Gekozen is voor kant-en-klare ongelijksoortige, bolvormige tegels, aangezien hiervoor geen extra designkosten gemakt hoefde te worden. In juli 2023 zijn de tegels gelegd en in september 2023 is de evaluatie afgerond. In 2024 zal er een camera geplaatst worden.
Na plaatsing van de tegels nam de politie minder groepsvorming van dealers in de straat waar. Conclusie van de proef is dat deze interventie effectief kan zijn omdat
de dealers niet op de tegels hangen. De tegels zouden daarmee gebruikt kunnen worden als aanvulling op het cameratoezicht. Bijvoorbeeld in dode hoeken van het cameratoezicht, buiten de doorloop. Qua interventie in de Bethaniënstraat werken de tegels onvoldoende om de dealeroverlast in de hele straat voldoende terug te dringen. Het was de bedoeling deze boltegels in februari 2024 te verwijderen maar onbekenden hebben dit al (clandestien) begin februari 2024 gedaan. Het stadsdeel heeft hiervan aangifte gedaan. De boltegel zal niet verder worden ingezet omdat er geen politiek draagvlak is voor deze interventie.
3 Directie Onderzoek & Statistiek van de gemeente Amsterdam.
Status
15 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
en/of orthodoxe 3 Innovatieve omgevingsinterventies
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
3.2 Projecties van bezoekerscampagne in de Monnikenstraat
De evaluatie van het NSCR4 liet een significante afname van het aantal straatdealers in de Monnikenstraat zien. Wel verplaatsten de dealers zich naar de Oudezijds Voorburgwal.
3.3 Vervelende lucht ventilator
Het is idee is uitgewerkt tot een prototype maar verdere ontwikkeling gestaakt.
Vraagstelling bij deze interventie was: helpt het gericht waar schuwen van potentiële kopers om het aantal dealers op die locatie te verminderen?
Een designbureau heeft het idee van een vervelende luchtventilator uitgewerkt in een prototype. Voor het ontwikkelen van het prototype is gekeken naar een nis bij een nooduitgang in de Oudezijds Armsteeg.
Met lichtprojecties op de grond in de periode augustus 2022-mei 2023 zijn bezoekers van de Monnikenstraat, een grote hotspot van straatdealers, verzocht om straatdealers te mijden, omdat die gevaarlijke drugs verkopen. De projectoren zullen in 2024 op een andere geschikte locatie worden ingezet aangezien de onderhand geplaatste camera in de Monnikenstraat daar erg effectief is.
Vraagstelling bij deze interventie was: (groepen) dealers gaan vaak in diepe portiekennissen staan omdat zij daar droog en uit beeld van de camera’s staan. Kan een vieze luchtventilator ontwikkeld worden die het hangen op zo’n locatie onaantrekkelijk maakt?
4 Nederlands Centrum voor Criminaliteit en Rechtshandhaving
Status
16 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Het bleek inderdaad vervelend om onder de ventilator te staan. De kosten om het prototype verder uit te laten werken waren echter hoog. Andere belemmeringen waren het brandveilig en hufterproof maken van de ventilator en het feit dat de ventilator mogelijk te laag kwam te hangen om aan de vergunning voorwaarden te voldoen.
Status
en/of orthodoxe 3 Innovatieve omgevingsinterventies
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
3.4 Geribbelde trapmatten
Bedoeling was om deze interventie in 2024 op een geschikte plek te testen.
Vraagstelling bij deze interventie is: hoe kan het zitten op de trappen van panden door straatdealers en andere overlastgevende personen tegengegaan worden?
gaan ze de deur niet meer uit; ze durven hun vuilnis niet buiten te zetten of bezoek te ontvangen; ze nemen alleen nog de achteringang (als die er is), etc.
Veel bewoners op de Wallen ondervinden last van dealers die op hun trap zitten. Regelmatig zijn er dealers die weigeren aan de kant te gaan waardoor bewoners hun woning niet meer ongehinderd kunnen betreden of verlaten. Bewoners gaan zelfs vermijdings gedrag vertonen: op bepaalde tijden
Deze matten met ribbels beogen het hangen en zitten van straat dealers op trappen van woningen te ontmoedigen. Criteria voor deze matten zijn: veilig om er overheen te lopen, oncomfortabel om op te zitten en moeten de (soms) monumentale trappen niet ontsieren of beschadigen.
De geribbelde trapmatten zullen niet verder worden ingezet omdat er geen politiek draagvlak is voor dit soort interventies.
artist impression.
Status
17 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
en/of orthodoxe 3 Innovatieve omgevingsinterventies
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
3.5 Lichtniveau verhogen bij rondhangen
Doorontwikkeling van dit idee is bij de eerste ontwikkelaar gestaakt vanwege de technische belemmeringen en hoge kosten. Met een andere ontwikkelaar worden nu de mogelijkheden onderzocht om deze interventie verder uit te werken.
3.6 Andere nog te ontwikkelen innovatieve interventies
Status
Status
Vraagstelling bij deze interventie was: kan een product ontwikkeld worden die de lichtintensiteit in de bestaande armaturen verhoogd als er in de straat rondgehangen wordt? Een ontwikkelaar van verlichting heeft dit idee verder uitgewerkt maar is er niet in geslaagd een prototype te ontwikkelen. Een andere ontwikkelaar heeft aangegeven dit wel te kunnen. De mogelijkheden en kosten worden verder uitgezocht.
18 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
In 2024 wordt bezien welke andere vernieuwende en/of onorthodoxe voorstellen interventies in de fysieke ruimte ontwikkeld kunnen worden. Waar ze betrekking hebben op ingrepen in de openbare ruimte worden deze voorgelegd aan de Toetsingscommissie Openbare Ruimte en Verkeer en daarnaast ter kennis of goedkeuring voorgelegd aan het Dagelijks Bestuur van stadsdeel Centrum.
1 Hotspotaanpak
4
Lichtinterventies in de praktijk blijkt licht afschrikwekkend tegen straatdealers te werken omdat zij en hun handelingen daardoor zichtbaarder worden.
4.1 Sneller repareren openbare verlichting
Gebied: Burgwallen Oudezijde
19 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
4.2 Hoger lichtniveau in straten
4 Lichtinterventies Inspanning
Inspanning
4.1 Sneller repareren openbare verlichting
4.2 Hoger lichtniveau in straten
De praktijk heeft laten zien dat op locaties waar de verlichting kapot is straatdealers meteen actiever worden. Helaas blijkt in de praktijk de reparatie van de openbare verlichting om allerlei redenen veel langer te duren dan wenselijk en volgens de richtlijnen nodig is. Er worden in 2024 met de netbeheerder afspraken gemaakt over een snellere reparatie.
Status
Dit jaar wordt bezien of het mogelijk is in bepaalde stegen en straten met aanhoudende dealerproblematiek een hoger lichtniveau te realiseren.
Status
20 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1 Hotspotaanpak
5
Interventies met en voor ondernemers 5.1 Weerbaarheidstrainingen
5.3 Behoefte onderzoek onder ondernemers
Gebied: Burgwallen Oudezijde
21 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
5.2 Pilot met hosts
met en 5 Interventies voor ondernemers
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
5.1 Weerbaarheidstrainingen
Veel ondernemers hebben deze trainingen bezocht en waren er tevreden over. Er is behoefte aan meer van dergelijke trainingen en met KHN en PVO zal bezien worden in welke vorm meer van dit soort trainingen gegeven kunnen worden.
5.2 Pilot met hosts
Het beoogde effect op de straat dealerproblematiek is indirect. De hosts houden zich vanwege de gevaarzetting in principe niet bezig met straatdealers. Wel zijn zij extra ogen en oren op straat, en daarin ook zichtbaar voor straatdealers. Ook de-escaleren zij regelmatig incidenten waar ook straatdealers bij zijn betrokken. Op dit moment wordt de inzet van hosts geëvalueerd.
Koninklijke Horeca Nederland (KHN) – Amsterdam en Platform Veilig Ondernemen (PVO) hebben ondernemers van de BIZ – Burgwallen in 2023 weerbaar heidstrainingen aangeboden. Hierbij kwam onder andere aan de orde hoe zij weerstand kunnen bieden aan straatdealers die voor hun zaak staan dan wel in hun zaak willen verblijven <checken>.
Status
22 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Sinds november 2022 loopt er, na een verzoek hiertoe in een brandbrief over de straatdealer problematiek van de onder nemersverenigingen van de Burgwallen, een proef met hosts in het Wallengebied. Deze hosts worden op vrijdag en zaterdag tussen 21.00 en 04.00 uur ingezet, onder meer voor crowdmanage ment en de-escalatie op straat.
Status
met en 5 Interventies voor ondernemers
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
5.3 Behoefte onderzoek onder ondernemers
Eind 2023 zijn de bevindingen besproken met ondernemers. In 2024 worden deze bevindingen samen met ondernemers omgezet in een aantal concrete acties.
Op verzoek van de programma tische aanpak straatdealers heeft in 2023 een onderzoeks- en adviesbureau 40 ondernemers in het Wallengebied geïnterviewd. Hiermee is in kaart gebracht waaraan ondernemers behoefte hebben om de overlast van straatdealers tegen te gaan en welke rol de gemeente en zij zelf hierbij kunnen spelen.
Status
23 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1 Hotspotaanpak
6
Melden en opvolging van klachten en meldingen over straatdealers 6.1 Meldprotocol
6.3 Interventies bewoners
Gebied: DOG-gebied c.q. hele binnenstad
24 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
6.2 Handelingsperspectief voor burgers en ondernemers bij melden
en opvolging van klachten 6 Melden en meldingen over straatdealers
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
6.1 Meldprotocol
In de praktijk blijkt de politie na een melding niet altijd te kunnen komen in verband met prioritering en beschikbare capaciteit op dat moment. Dit leidt soms tot onbegrip en meldingsmoeheid bij bewoners. Klachten of meldingen bij de gemeente worden ook besproken met de politie. Bezien wordt dan of er tijdelijk extra aandacht voor die locatie mogelijk is. Duurzamer oplossingen kunnen door opname in de hotspotaanpak gerealiseerd worden, maar dit kost wel tijd.
6.2 Handelingsperspectief voor burgers en ondernemers bij melden
Reeds in 2022 zijn er afspraken gemaakt over melden. Kort gezegd: indien acuut optreden gewenst is 0900-8844 (politie) of bij dreigende situatie 112 (politie). Als 14020 wordt gebeld wordt naar de politie door verwezen. Of er actie van de politie komt, beoordeelt de meldkamer en is afhankelijk van de ingeschatte spoedeisendheid en beschikbare politiecapaciteit. Niet acute en langer lopende meldingen kunnen gedaan worden via de gemeentesite of via gemeentelijke professionals.
Status
25 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Dit handelingsperspectief bij het doen van meldingen over straatdealen is in 2022 met een huis-aan-huis folder bekend gemaakt onder bewoners en ondernemers.
Status
en opvolging van klachten 6 Melden en meldingen over straatdealers
Inspanning
6.3 Interventies bewoners Dit jaar zal ook bezien worden welke specifieke interventies tegen het straatdealen voor, door of met bewoners ontwikkeld kunnen worden. Hierbij wordt onder meer gebruik gemaakt van de uitkomsten van het Leefbaarheidspanel
Status
26 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
II. Voortgang inspanningen strategie bezoekersgerichte gelegenheidsbeperking De strategie van de bezoekersgerichte gelegenheidsbeperking is gericht op de potentiële klanten van straatdealers: de bezoekers van de binnenstad en dan in het bijzonder de feesttoeristen uit buiten- en binnenland die voor één of meer dagen, bijv. een weekend, naar de binnenstad van Amsterdam komen en (bereid zijn) drugs
(te) gebruiken. Doel van deze strategie is om enerzijds (potentiële) feesttoeristen ervan te weerhouden naar Amsterdam te komen, anderzijds om bezoekers die eenmaal in Amsterdam zijn ervan te weerhouden bij straatdealers te kopen.
Legenda Is reeds in uitvoering
Komt dit jaar in uitvoering
Voorstel dat instemming behoeft
27 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Komt niet (meer) in uitvoering
1 Hotspotaanpak
1
Ontmoedigingscampagne Stay Away voor bezoekers5
Deze campagne richt zich op 18-35 jarige (mannelijke) bezoekers die ‘los willen gaan’ in Amsterdam en daarmee overlast veroorzaken. Deze campagne beoogt het beeld van Amsterdam als stad waar je grenze loos los kunt gaan bij te stellen en wil een bezoek aan Amsterdam van deze groep ontmoedigen. De campagne maakt deel uit van de Aanpak binnenstad en de Visie bezoekerseconomie 2035.
1.1 Stay Away campagne – fase 1
1.2 Amsterdam Rules campagne – fase 2
5 Zie ook de ‘Voortgangsbrief campagne bezoekers’ d.d. 27 november 2023’ waarin het College de gemeenteraad uitgebreid geïnformeerd heeft over de bezoekers- en gedragscampagne.
28 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Gebied: de (virtuele) plekken in het buitenland (VK en EU landen) en binnenland, waar veel feesttoeristen zitten die (mogelijk) voornemens zijn Amsterdam te bezoeken.
1 Ontmoedigingscampagne Stay Away voor bezoekers Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
1.1 Stay Away campagne – fase 1
De evaluatie van de campagne liet zien dat: • De problematiek van overtoerisme en overlast nationaal en inter nationaal flink is aangekaart. • Merendeel van de doelgroep aangaf zich bewuster te zijn van dat er regels gelden in de binnenstad en dat ze hun gedrag zouden willen aanpassen, maar dat ze niet precies konden aangeven welke (nieuwe) beperkingen er zijn (zoals het niet mogen kopen bij straatdealers). • De doelgroep desondanks Amsterdam nog steeds als erg aantrekkelijke bestemming ziet.
1.2 Amsterdam Rules campagne – fase 2
Ook voor de Amsterdam Rules campagne zal een effectmeting en evaluatie worden gehouden.
In de eerste fase (aprildecember 2023) was deze campagne exclusief gericht op feesttoeristen uit het Verenigd Koninkrijk. Wie vanuit de VK naar Amsterdam wilden komen om te feesten en/of alcohol en drugs te gebruiken, kregen de boodschap Stay Away te zien, als zij zich online oriënteerden op een bezoek aan Amsterdam. Daarbij kregen zij verschillende waarschuwingsadvertenties te zien, die de mogelijke risico’s en gevolgen in beeld brachten van het van los gaan, drugs gebruiken en overlast veroor zaken, zoals boetes, opgepakt worden, een strafblad, in het ziekenhuis belanden en gezondheidsschade.
Status
29 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Op basis van de evaluatie wordt de ontmoedigingscampagne aangepast en is er een andere gedragsmethodiek op losgelaten. Hierbij worden de bestaande associaties (Drugs, Los gaan, Red Light, Weed etc.) van de doelgroep bij Amsterdam bijgesteld en ontkracht, om zo een ontmoedigend effect te hebben om te kiezen voor Amsterdam als dé party-bestemming. De associaties worden bijgesteld door de maatregelen er aan te koppelen, zoals blowverbod, alcoholverbod, het niet kopen van drugs op straat, verbod op rondleidingen en dergelijke. Deze nieuwe Amsterdam Rules campagne richt zich niet alleen op feesttoeristen uit het VK, maar ook uit andere EU-landen en Nederland zelf.
Status
1 Hotspotaanpak
2
Gedragscampagne How to Amsterdam voor bezoekers van Amsterdam
Gedragscampagne How to Amsterdam voor bezoekers van Amsterdam Deze campagne probeert bezoekers aan te geven hoe zij zich het beste kunnen gedragen om overlast in de stad te verminderen. Doelgroep: bezoekers uit buiten- en binnenland, in het bijzonder feesttoeristen, die reeds in Amsterdam zijn.
2.1 Gedragscampagne bij verblijf
2.2 Gedragscampagne in uitgaansgebieden
2.3 Directe interactie met bezoekers (Let’s talk bakfiets)
30 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Gebied: de (virtuele) plekken in het buitenland (VK en EU landen) en binnenland, waar veel feesttoeristen zitten die (mogelijk) voornemens zijn Amsterdam te bezoeken.
How to Amsterdam 2 Gedragscampagne voor bezoekers van Amsterdam
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
2.1 Gedragscampagne bij verblijf
De How to Amsterdam campagne is geëvalueerd bij de doelgroep. Deze evaluatie liet in de volle breedte positieve effecten zien. Bezoekers kenden de campagne, vonden hem duidelijk en waardeerden hem, hadden de intentie hun gedrag in de lijn van de campagne aan te passen en deden dit in veel gevallen ook daadwerkelijk. De campagne wordt in 2024 verder gefinetuned.
2.2 Gedragscampagne in uitgaansgebieden
Vanaf begin 2023 komen bezoekers bij aankomst op Schiphol en bij verblijf in hun (budget)hotel, voornamelijk via LCD schermen en gratis platte gronden, de How to Amsterdam campagne te zien. Bij elke How to Amsterdam uiting wordt een specifiek handelingsperspectief genoemd. Voor het ontmoedigen van het kopen bij straatdealers is dit de uiting Don’t buy from streetdealers. It’s illegal (dan wel: It’s dangerous).
Status
31 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Opbrengsten of resultaten
Als bezoekers uit de doelgroep daadwerkelijk naar de uitgaansgebieden gaan (Wallengebied, Rembrandtplein, Leidseplein e.o.) krijgen ze de How to Amsterdam -campagne te zien op hun sociale media tijdlijn. Daarnaast staan er in deze gebieden borden van de How to Amsterdam-campagne. Hierbij gaat het om alle uitingen van de gedragscampagne waar onder de uitingen die specifiek op straatdealers gericht zijn.
Status
How to Amsterdam 2 Gedragscampagne voor bezoekers van Amsterdam
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
2.3 Directe interactie met bezoekers (Let’s talk bakfiets)
Per avond hebben deze hosts van de aanpak straatdealers 75 tot 100 gesprekken met bezoekers. Gezien de directheid van het contact is de kans dat de boodschap (Don’t buy from streetdealers) beklijft en ook in gedrag wordt gevolgd het grootst. Daarom zal in 2024 geprobeerd worden dit campagne onderdeel te intensiveren (naar 40 weekenden in het jaar) en ook inhoudelijk verder te vernieuwen.
Specifiek in het Wallengebied worden sinds 2022 in meer dan de helft van alle weekenden hosts namens de Aanpak straatdealers ingezet die onder het motto Let’s Talk met een bakfiets, gadgets en een (nep)drugs gerelateerde quiz de doelgroep aanspreken, informeren en hun actief ontraden bij straatdealers te kopen.
Status
32 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
III. Voortgang inspanningen strategie rechtshandhaving (repressie) Doel van de rechtshandhavingsstrategie is om (vermeende) straatdealers aan te houden, te vervolgen, te berechten en uiteindelijk te sanctioneren c.q. straffen. Rechtshandhaving moet eraan bijdragen dat zowel bewoners, ondernemers en samenleving als dealers zelf zien dat opgetreden wordt tegen straatdealers en dat zij niet ‘wegkomen’ met hun criminele gedrag (normbevestiging). Ook moet rechtshandhaving eraan bijdragen dat
aangehouden dealers niet doorgaan met straatdealen (specifieke preventieve werking) en potentiële dealers niet starten met straatdealen (generale preventieve werking). Daarnaast kan rechtshandhaving ertoe bijdragen dat er, al dan niet in een vrijwillig of verplicht kader, interventies gericht op gedragsverandering (zie de vierde strategie) kunnen worden ingezet bij of aangeboden aan de straatdealers, bijvoorbeeld via een reclasseringsadvies
tijdens een rechtszitting of een aanbod van het overlastveelplegeroverleg. De primaire doelgroepen van deze strategie zijn de straatdealers en de potentiële straatdealers. Secundair zijn ook de brede samenleving en in het bijzonder de bewoners, ondernemers en bezoekers van de binnenstad doelgroepen.
Legenda Is reeds in uitvoering
Komt dit jaar in uitvoering
Voorstel dat instemming behoeft
33 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Komt niet (meer) in uitvoering
1 Hotspotaanpak
1
Kortdurend bestuurs rechtelijk verblijfs verbod voor straat dealen (APV 2.9.1 jo. APV 2.7.2)
1.1 Verwijderingsbevel/gebieds verbod 24u voor straatdealen (‘24-uurtje’)
Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum
34 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1.2 Kortdurend verblijfsverbod voor straatdealen verlengen naar 48u
bestuursrechtelijk verblijfsverbod 1 Kortdurend voor straatdealen
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
1.1 Verblijfsverbod 24u voor straatdealen
Dit verblijfsverbod voor 24u is effectief voor de duur van het verblijfsverbod. In de praktijk zorgt het ervoor dat straatdealers met een dergelijk verblijfsverbod daadwerkelijk 24 uur weg blijven uit het AOG Centrum. Anderzijds is de effectiviteit beperkt, omdat de politie vaak deze straatdealers direct na afloop van die 24 uur (in hetzelfde weekend dus) weer aantreft. Om die reden is het voorstel de duur van het verblijfsverbod te verlengen (zie 1.2).
1.2 Kortdurend verblijfsverbod voor straatdealen verlengen van 24 naar 48 uur
Dit voorstel betreft een inhoudelijke APV-wijziging en is aan inspraak onderhevig. Met het verschijnen van de raadsbrief bij deze voortgangsrapportage is de inspraak gestart. Mogelijk dat dit voorstel onder invloed van de inspraak nog aangepast wordt. Het definitieve voorstel tot APVwijziging zal in de herfst aan de raad worden voorgelegd.
De APV (art. 2.9.1) geeft de burgemeester de bevoegdheid een verblijfsverbod van 24 uur op te leggen aan een persoon die straatdealt (APV art. 2.7.2: het verbod op handel in drugs of daarop gelijkende waar) in het Algemeen Overlastgebied (AOG) Centrum. Als de dealer woont in of een (bijv. zorg)voorziening heeft in dit AOG wordt er een corridor vastgelegd, zodat hij die nog steeds kan bereiken. De politie is door de burgemeester gemandateerd om bij aanhouding dit verblijfsverbod op te leggen. Het verblijfsverbod van 24u is met onmiddellijke ingang van kracht. Sinds 2022 is de politie extra aandacht gaan besteden aan de kwaliteit van het proces-verbaal dat ten grondslag ligt aan dit kortdurende verblijfsverbod, om te voorkomen dat achteraf blijkt dat het verblijfsverbod onvoldoende beargumenteerd is.
Status
35 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Vanwege de ernst van de (straatdeal)problematiek en de beperkte effectiviteit van het kortdurende verblijfsverbod (nl. geldig voor 24 uur) is het voorstel het kortdurende verblijfsverbod voor straatdealen tot 48 uur te verlengen in het Dealeroverlast gebied (DOG) in het Centrum. Dit DOG betreft precies hetzelfde gebied als het AOG Centrum. Let wel: deze verlenging geldt alleen voor het DOG in het Centrum en alleen voor overtreding van APV art. 2.7.2 (verbod op handel in (nep)drugs).
Status
1 Hotspotaanpak
2
Kortdurend bestuurs rechtelijk verblijfs verbod voor hinderlijk rondhangen (APV 2.9.1 jo. APV 2.18)
Gebied: Algemeen Overlastgebied Centrum
36 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
bestuursrechtelijk verblijfsverbod voor 2 Kortdurend hinderlijk rondhangen
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
In 2021 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het voorstel om, mede in het kader van de aanpak straatdealen, het hinderlijk rondhangen bij gebouwen (APV art. 2.18) her in te voeren als grond voor een kortdurend verblijfsverbod (APV 2.9.1). Een persoon moet zich dan gedurende 24 uur verwijderen uit het overlastgebied Centrum. In de praktijk wordt een ‘24-uurtje’ op grond van overtreding van APV 2.18 benut om systematisch en zeer hinderlijk rondhangende dealers voor woningen en bedrijven uit het AOG Centrum te verwijderen.
Ook dit verblijfsverbod is effectief voor de duur van het verblijfsverbod. In de praktijk zorgt het ervoor dat straatdealers die zo’n 24-uurtje opgelegd hebben gekregen ook daadwerkelijk 24 uur weg blijven uit het AOG.
Status
37 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1 Hotspotaanpak
3
Langdurig bestuursrechtelijk verblijfsverbod bij herhaald straatdealen (APV art. 2.9A)
Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum
38 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
3.1 Verblijfsverbod van 3 of 6 maanden voor Dealer overlastgebied
3.2 Verkorten doorlooptijden opleggen langdurige DOG-verboden
3.3 Poging tot vergemakkelijken uitdelen langdurig verblijfs verbod
3.4 Voorstel: bij voortgezette overtreding DOG-bevel sanctie telkens 6 maanden
3.5 Last Onder Dwangsom bij herhaalde overtreding DOG-bevel
bestuursrechtelijk verblijfsverbod 3 Langdurig bij herhaald straatdealen
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
3.1 Verblijfsverbod van 1 maand voor Algemeen Overlastgebied en van 3 of 6 maanden voor Dealeroverlastgebied
De effectiviteit van een langdurig verblijfsverbod is hoog: doorgaans blijven de dealers voor de duur van dit verbod (1, 3 of 6 maanden) weg uit het gebied.
is niet alleen vereist voor de strafrechter, maar ook voor de dossieropbouw voor een volgend, nog langer verblijfsverbod van 6 maanden.
Nadeel is dat het enige tijd duurt voordat het langdurig verblijfsverbod voor het DOG daadwerkelijk is opgelegd (in de praktijk ongeveer twee weken). Eerst moet het benodigde dossier beoordeeld worden en vervolgens moet het verblijfsverbod getekend en verstuurd worden. Daarnaast dient het verblijfsverbod ook in persoon uitgereikt te worden aan betrokkene. Deze uitreiking in persoon
Het voorstel om een 1-maands verblijfverbod in het DOG te introduceren betreft een inhoudelijke APV-wijziging en is aan inspraak onderhevig. Met het verschijnen van de raadsbrief bij deze voortgangsrapportage is de inspraak gestart. Mogelijk dat dit voorstel onder invloed van de inspraak nog aangepast wordt. Het definitieve voorstel tot APV-wijziging zal in de herfst aan de raad worden voorgelegd.
De burgemeester kan een dealer bij de tweede overtreding van het verbod op straatdealen in een Algemeen Overlastgebied (n.b. het gebied van het AOG Centrum is identiek aan het DOG Centrum) een verblijfsverbod van 1 maand opleggen. De burgemeester kan iemand die al twee eerdere 24-uurtjes heeft gehad voor straatdealen (APV 2.7.2) en wéér wordt aangehouden voor straatdealen in het Dealeroverlast gebied een langdurig verblijfsverbod geven. De eerste keer heeft een langdurig verblijfsverbod een duur van drie maanden. Als iemand die zo’n langdurig verblijfsverbod voor het DOG al heeft gekregen binnen één jaar weer wordt aangehouden voor straatdealen, kan de burgemeester hem een DOG-bevel voor zes maanden opleggen. Een langdurig verblijfsverbod voor straatdealen heet ook wel een ‘DOG-bevel’. Voor het kunnen opleggen van een DOG-bevel van 3 of 6 maanden moet eerst een dossier opgemaakt worden door de politie. Dit dossier wordt ter beoordeling naar de gemeente
(directie OOV) gestuurd. Die checkt of het verzoek aan alle vereisten voldoet. Vervolgens tekent de directeur OOV in mandaat namens de burgemeester voor akkoord. Het verblijfs verbod wordt vervolgens zowel per gewone als per aangetekende post naar betrokkene gestuurd en is vanaf dat moment bestuurs rechtelijk geldig. Dit proces duurt gemiddeld twee weken, waardoor er weinig sprake is van lik-op-stuk. Daarnaast moet de politie, het DOG-bevel ook nog in persoon uitreiken (zie 3.3). Onder meer de periodieke Team Bert-acties worden hiervoor benut (zie 7.) Het voorstel is om ook een 1 maands verblijfsverbod voor het DOG te introduceren (dit vereist een APV-wijziging) en hiervoor de hulp Officier van Justitie (dit is een hogere politiefunctionaris met specfieke juridische kennis en bevoegdheden) te mandateren (via een mandaatbesluit van de burgemeester). Dit heeft als voordeel dat het 1-maands verbod meteen bij het verlaten van de politiecel kan worden uitgereikt en onmiddellijk in kan gaan. Op deze manier wordt er wel lik-op-stuk gerealiseerd.
39 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Status
bestuursrechtelijk verblijfsverbod 3 Langdurig bij herhaald straatdealen
Inspanning
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
3.2 Verkorten doorlooptijden opleggen langdurige DOG-verboden
3.3 Poging tot vergemakkelijken uitdelen langdurig verblijfs verbod
Zowel bij de politie als bij de gemeente zijn in 2022/2023 de doorlooptijden voor het opleggen van een DOG-bevel verkort door de interne procedures te stroomlijnen en te automatiseren en besluitvorming te mandateren. De gemeente heeft bovendien sinds 2022 een ‘fast lane’ voor sterk recidiverende straatdealers gemaakt: zij komen ‘boven op de stapel’ te liggen.
Een bestuurlijk verblijfsverbod moet in persoon moet zijn uitgereikt om strafrechtelijk geldig te zijn (overtreding van een bestuurlijk verblijfsverbod is een strafrechtelijk misdrijf). Dit verblijfsverbod in persoon uitreiken is erg bewerkelijk. Dit moet ofwel aan huis worden uitgereikt. Ofwel, als dat niet kan of lukt, in het gebied zelf en dan moet de betreffende straatdealer eerst herkend worden door de politie.
Het OM heeft uitgezocht of het in persoon uitreiken echt nodig is, dan wel eenvoudiger kan. Dit is echter niet het geval. De rechtbank acht het nl. bij de vervolging van de overtreding van een verblijfsverbod van belang dat iemand (voorwaardelijk) opzet had bij het overtreden ervan. Dus moet zeker zijn dat de verdachte op de hoogte was van zijn verblijfsverbod en begrijpt in welk gebied hij niet mag komen. Dit is onvoldoende gewaarborgd bij het per post (gewoon en aangetekend) toesturen en wordt wel gewaarborgd door het in persoon uitreiken.
Status
40 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Status
bestuursrechtelijk verblijfsverbod 3 Langdurig bij herhaald straatdealen
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
3.4 Voorstel: bij voortgezette overtreding DOG-bevel sanctie telkens 6 maanden
Het voorstel om de sanctiereeks bij voortgezet straatdealen in het DOG aan te passen betreft een inhoudelijke APV-wijziging en is aan inspraak onderhevig. Met het verschijnen van de raadsbrief bij deze voortgangsrapportage is de inspraak gestart. Mogelijk dat dit voorstel onder invloed van de inspraak nog aangepast wordt. Het definitieve voorstel tot APVwijziging zal in de herfst aan de raad worden voorgelegd.
3.5 Last Onder Dwangsom bij herhaalde overtreding DOG-bevel
De pilot met de nieuwe werkwijze loopt ook dit jaar nog door. In 2025 zullen de resultaten bekeken worden. Wel wordt er in de praktijk steeds meer gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een LOD te koppelen aan een verblijfsverbod.
na het DOG-bevel van 3 maanden weer aangehouden wordt voor straatdealen (en hiervoor een 24 uurtje krijgt) een DOG-bevel voor 6 maanden. De tweede keer dat dit gebeurt krijgt hij echter een DOG-bevel voor 3 maanden. De derde keer een DOG-bevel voor 6 maanden. De vierde keer weer 3 maanden. M.a.w. bij voortgezette overtreding is dat 3-6-3-6 etc. maanden. Voorstel is om de reeks bij voortgezette overtreding van het verbod op straatdealen 3-6-6-6 etc. maanden te maken. Een soortgelijke reeks (1-3-3-3 etc. maanden) geldt bij voortdurende overtreding van een langdurig verblijfsverbod voor het AOG.
Status
41 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Bestuursrechtelijk (APV 2.9A jo. 5:32 Awb) kan een herhaalde overtreding van DOG-bevel gesanctioneerd worden met een Last Onder Dwangsom (LOD) van € 1.000 per keer met een maximum van € 10.000. Doel van de LOD is om herhaling van de overtreding van het verblijfsverbod te voorkomen. Begin 2023 zijn de criteria voor het opleggen van LOD versoepeld. Sindsdien kan een LOD gelijktijdig met een DOGbevel of een verblijfsverbod op grond van de Overlastwet opgelegd worden als iemand één of meer keren in de afgelopen drie jaar een verblijfsverbod heeft overtreden.
Status
1 Hotspotaanpak
4
Dealeroverlastgebied De burgemeester kan een Dealeroverlastgebied (DOG) (APV art. 2.8 en 2.9A) aanwijzen. Hier kan de politie namens de burgemeester een verblijfsverbod van 24 uur opleggen aan personen die (nep)drugsdealen (zie 1.1). Bij meerdere van deze overtredingen kan de burgemeester een verblijfsverbod van 3 of 6 maanden opleggen (zie 3.1).
4.1 Uitbreiding Dealeroverlastgebied 2.0
Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum
42 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
4 Dealeroverlastgebied Inspanning
4.1 Uitbreiding Dealer overlastgebied 2.0 Per 1 juli 2023 heeft de burgemeester het Dealeroverlastgebied Centrum opnieuw vastgesteld en is het DOG uitgebreid op een paar plekken waar zich dealerproblematiek voordeed maar die niet in het vorige DOG zaten. Dit betreft de zuidelijke en westelijke grachtengordel, het gebied Tussen de Bogen en het Hendrik Jonkerplein e.o.
Status
43 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1 Hotspotaanpak
5
Strafrechtelijke sancties bij overtreding bestuursrechtelijk verblijfsverbod 5.1 Strafrechtelijke vervolging bij overtreding bestuursrechtelijk verblijfsverbod
Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum
44 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
5.2 Rechterlijk verblijfsverbod bij herhaalde overtreding DOG-bevel
sancties bij overtreding 5 Strafrechtelijke bestuurlijk verblijfsverbod
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
5.1 Strafrechtelijke vervolging bij overtreding bestuursrechtelijk verblijfsverbod
In de praktijk legt het OM bij een first offender een voorwaardelijk sepot op. Afhankelijk van de specifieke casus besluit het OM al dan niet tot verdere vervolging (bijvoorbeeld stafbeschikking, dagvaarding of sepot).
5.2 Rechterlijk verblijfsverbod bij herhaalde overtreding DOG-bevel
Een rechterlijk verblijfsverbod is doorgaans erg effectief. Allereerst omdat het er meestal voor zorgt dat de persoon in kwestie daadwerkelijk wegblijft uit het gebied. Daarnaast omdat iemand die dit verblijfsverbod overtreedt, meteen -dus zonder tussenkomst van een rechter- in hechtenis kan worden genomen.
Als een persoon met een bestuurlijk verblijfsverbod zich toch binnen de termijn van dat verbod in het DOG (of AOG) begeeft, begaat hij een strafrechtelijk misdrijf (art. 184 Sr).
Status
45 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Bij herhaalde overtreding (3x of meer) van een DOG-bevel (misdrijf ex 184 Sr) kan de rechtbank een rechterlijk verblijfsverbod (art. 38v S) met dadelijke uitvoerbaarheid opleggen (dat wil zeggen dat bij overtreding de sanctie meteen ten uitvoer kan worden gebracht). Overtreding van dat rechterlijk verblijfsverbod leidt tot vervangende hechtenis van ten minste 3 dagen.
Of het OM het eisen van een rechterlijk verblijfsverbod opportuun acht, is maatwerk en afhankelijk van allerlei zaken zoals de kans op recidive, omstandigheden en andere antecedenten van de verdachte.
Status
1 Hotspotaanpak
6
Gerichte politieacties op straatdealers
Gebied: Dealeroverlastgebied
46 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
6.1 Reguliere districtelijke en inci dentele acties politie gericht op (straatdealer)overlast’
6.2 Aansluiting OM bij de districtelijke acties
6.3 Aansluiting AVIM bij de districtelijke acties
6.4 Periodieke operationele afstemming straatdeal problematiek
6.5 Mogelijke handhaving op straatdealers door THOR
politieacties 6 Gerichte op straatdealers
Inspanning
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
6.1 Reguliere districtelijke en incidentele acties politie gericht op (straatdealer) overlast
6.2 Aansluiting OM bij de districtelijke acties
De aansluiting van het OM is erg effectief omdat de straatdealers meteen een OM-afdoening (zoals een strafbeschikking) of een dagvaarding in persoon krijgen. Hiermee vindt de vervolging en berechting van dealers die tijdens een districtelijke acties gericht op (straatdealer)overlast worden aangehouden veel sneller dan voorheen plaats. Zo wordt meer lik-op-stuk gerealiseerd.
Periodiek (gemiddeld enkele dagen per maand) hebben de gezamenlijke basisteams van de politie in de binnenstad (Centrum-Burgwallen, Centrum-Jordaan en CentrumAmstel) en het Flexteam (undercover team met name gericht op straatdealers en zakkenrollers) gezamenlijke actiedagen die gericht zijn op allerlei soorten overlast in het centrum van Amsterdam, waaronder vaak drugshandel en zakkenrollerij. Naast deze districtelijke acties vinden er -als de capaciteit op dat moment het toelaat- kleinschaliger politie acties op straatdealers plaats.
Sinds de zomer van 2021 is het OM aanwezig bij districtelijke politie-acties. Het voordeel hiervan is dat de aangehouden straatdealers meteen een OMstrafbeschikking krijgen of anders een dagvaarding in persoon voor een rechtszitting een paar maanden later. De aanwezigheid van het OM was in eerste instantie op pilotbasis, maar is vanwege de goede resultaten sinds 2023 regulier.
Status
47 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Status
politieacties 6 Gerichte op straatdealers
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
6.3 Aansluiting AVIM bij de districtelijke acties
Dankzij de aanwezigheid van de AVIM kan er bij straatdealers en andere overlastplegers met een vreemdelingenstatus ook een vreemdelingenrechtelijk vervolg gegeven worden aan een aanhouding. Ook dit draagt bij aan meer lik-op-stuk.
6.4 Periodieke operationele afstemming straatdealproblematiek
Vanaf medio 2022 zitten er tussen de aangehouden straatdealers relatief veel vreemdelingen, vaak ook van buiten de EU. Daarom sluit de AVIM sinds eind 2022 aan bij districtelijke acties. Ook dit was in eerste instantie op pilotbasis, maar vanwege de goede resultaten is besloten ook dit voort te zetten.
Status
48 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Periodiek vindt er een operationeel overleg plaats van de politie, stadsdeel en straatcoaches in het Wallengebied over de straatdealproblematiek en enkele andere zaken. Hierin wordt de afgelopen week geëvalueerd, mede aan de hand van de ervaringen van hosts en straatcoaches, en wordt gekeken op welke plekken en/of dealers in de komende week extra ingezet zou moeten worden.
Status
politieacties 6 Gerichte op straatdealers
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
6.5 Mogelijke handhaving op straatdealers door THOR
Resultaat is dat, gezien de gevaarzetting en het feit dat straatdealers openbare orde problematiek is, THOR ook in de toekomst niet gaat handhaven op straatdealers.
Op dit moment is de politie de enige handhavende instantie op straatdealers. Aangezien straatdealers als openbare orde problematiek gelden handhaaft de THOR niet op straatdealers. Bezien is of het mogelijk is dat THOR toch een rol krijgt ten aanzien van dealers, bijvoorbeeld bij het handhaven van het verbod op hinderlijk rondhangen bij gebouwen (art. 2.18 APV).
Status
49 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
1 Hotspotaanpak
7
Strengere vervolging straatdeal delicten door Openbaar Ministerie 7.1 Aangescherpte vervolgings richtlijn OM voor straatdealen
Gebied: Dealeroverlastgebied
50 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
7.2 Proef OM met het op ZSM brengen van straatdeal delicten
vervolging 7 Strengere straatdeal delicten door OM
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
7.1 Aangescherpte vervolgingsrichtlijn OM voor straatdealen
Over het algemeen blijken de rechters van het strafkantongerecht in hun vonnissen behoorlijk mee te gaan in de hogere eisen van het OM.
7.2 Proef OM met het op ZSM brengen van straatdeal delicten
Deze proef is gestopt omdat het geen meerwaarde bleek te hebben om deze APV-zaken op ZSM te behandelen.
Sinds 2021 hanteert het OM een strengere richtlijn bij de vervolging van straatdealen (APV art. 2.7.2) en de recidive hierin. De eerste keer wordt een geldboete geëist. Bij de tweede keer voorwaardelijke hechtenis dan wel een taakstraf. Vanaf de derde keer wordt een onvoorwaardelijke hechtenis plus een rechterlijk verblijfsverbod (ex. 38v Sr) geëist. Het is een richtlijn: in concrete zaken wordt altijd maatwerk geleverd. Ter ondersteuning van de vervolging heeft de politie een nieuw sfeerverbaal geschreven, dat goed de forse impact van het straatdealen op bezoekers, bewoners en ondernemers beschrijft. Dit kan de eisen van het OM in de rechtbank mee helpen onderbouwen.
In 2022 heeft het OM op pilotbasis de APV-overtredingen straatdealen (APV 2.7.2) op ZSM gebracht, om te bezien of straatdeal zaken daardoor sneller afgedaan konden worden.
Status
51 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad
Status
8 Inbeslagname geld
9 ISD-maatregel
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
Inspanning
Opbrengsten of resultaten
8 Inbeslagname aangetroffen geld bij straatdealers
De effectiviteit van deze maatregel lijkt hoog. De dealers voelen deze sanctie direct en flink, leert de praktijk. Positief neveneffect is dat meer dealers dan voorheen naar hun zitting bij de rechtbank lijken te komen, omdat ze willen proberen hun geld terug te krijgen. De rechter blijkt in de praktijk de inbeslagname te honoreren, tenzij de dealer een geloofwaardige verklaring heeft hoe hij het geld op rechtmatige wijze heeft verkregen. Ook deze maatregel draagt bij aan lik-op-stuk.