B2. Monitor Fiets 2020.pdf
Tekst van het document
Monitor Fiets 2020 Meerjarenplan Fiets 2017 - 2022
Comfortabel doorfietsen Percentage fietspad waarvan minimale breedte 2,5 meter is Rapportcijfer kwaliteit fietsnetwerk
Gemakkelijk fietsparkeren
7,5
Nulmeting
100%
Het nieuwe fietsen %
6,9
Parkeerdruk OV-locaties
Rapportcijfer kwaliteit fietsparkeren
Aandeel fietsverplaatsingen in Nieuw-West, Noord en Zuidoost Fietstevredenheidscijfer
2018
2019
2020
42%
43%
n.b.
2021
2022
6,7
2017
2018
85%
129%
n.b.
92%
99%
n.b.
84%
78%
n.b.
6,0
2017
83%
2020
Aantal ontbrekende schakels
6
7,0
Aantal KIM’s
8
2021
2022
7
10
Doel
125%
85%
2020
Aantal gerealiseerde fietsparkeerplekken inpandig
15.266 2019 totaal: 32.931
n.b.
6,7
6,7
2018
2019
2020
35%
35%
n.b.
7,0
-
2021
2022
30.00040.000
2020
Aantal gerealiseerde fietsparkeerplekken op maaiveld
17.665 2019
Doel
1
35%
Aantal pilots
2020
-
22
30% 7,0
20
14 in voorbereiding 2020
Nulmeting
1 34%
B
in voorbereiding
2020
78%
Streefcijfer
A
6,7
2019
145%
84%
5,7
-
Doel
50%
7,3
140%
Bezettingsgraad OV-locaties
2017
34%
Parkeerdruk hotspots
Bezettingsgraad hotspots
P
Nulmeting
2019
7,0
6,9
7,3
7,5
-
Overige criteria
Nulmeting
2017
2018
2019
2020
2021
2022
1
1
%
Aandeel fietsverplaatsingen in overige gebieden
55%
57%
58%
58%
n.b.
Aantal fietsen in Amsterdam
904.203 (2017)
-
Gemiddeld aantal fietsverplaatsingen per dag
706.573 (2019)
-
Monitor Fiets 2020 Meerjarenplan Fiets 2017 - 2022
Toelichting
i 1 2 3 4 €
Inleiding Voor u ligt de derde editie van de Monitor Fiets. In deze monitor delen we ieder jaar de voortgang van de doelen en de belangrijkste maatregelen van het programma Fiets.
1
Het Meerjarenplan Fiets 2017-2022 is in november 2017 vastgesteld door de Amsterdamse gemeenteraad en het programma Fiets is in 2018 begonnen met de uitvoering van de maatregelen uit dit meerjarenplan. Het Meerjarenplan Fiets is opgebouwd uit drie pijlers: ‘Comfortabel doorfietsen’ gericht op fietsinfrastructuur, ‘Gemakkelijk fietsparkeren’ voor het parkeren en stallen van de fiets en ‘Het nieuwe fietsen’ dat zich richt op gedragsbeïnvloeding, innovatieve pilots en kennisdeling. De maatregelen uit het Meerjarenplan Fiets, die op dit moment volop in uitvoering zijn, zijn ingedeeld
onder elk van deze pijlers. In deze monitor komen de hoofddoelstellingen van elke pijler aan bod. Naast deze doelindicatoren monitoren we ook een aantal belangrijke outputindicatoren zoals de hoeveelheid gerealiseerde fietsparkeerplekken en het aantal heringerichte kruispunten ten behoeve van een betere doorstroming van fietsers. Tevens zijn in de monitor drie contextindicatoren opgenomen namelijk: het gemiddeld aantal fietsritten per dag, het aantal fietsen in Amsterdam en het aandeel fietsverplaatsingen ten opzichte van auto en openbaar vervoer.
Comfortabel doorfietsen
i 1
2
Gemakkelijk fietsparkeren
2 3 4
3
Het nieuwe fietsen
€
Herinrichting kruising Carolina MacGillavrylaan – Molukkenstraat. Bron: Edwin van Eis
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
INLEIDING
2
Corona Het jaar 2020 kenmerkte zich door de wereldwijde uitbraak van het coronavirus. De effecten van corona op de uitvoering van het meerjarenplan in 2020 liepen uiteen. De tevredenheid over het fietsnetwerk kan zijn beïnvloed door tijdelijke afname van het aantal fietsers.
i 1 2 3 4 €
Pijler Comfortabel doorfietsen Door de coronamaatregelen ontstond er een betere doorstroming voor fietsers door aanpassing van verkeerslichten op 33 kruispunten. Ook deden we ervaring op met een andere verdeling van de openbare ruimte via maatregel F2 (Fiets naar de rijbaan) in onder meer de Spuistraat en de J.P. Heijestraat. Bij de uitvoering van projecten hebben de coronamaatregelen geen stagnatie opgeleverd; omdat het rustig was in de stad kon sneller en tegen minder kosten worden uitgevoerd. Wel was een van de effecten vertraging bij de planvorming van projecten door het ontbreken van representatieve telgegevens.
werd meer uitgespreid over stad. Er deden zich opvallend meer meldingen voor van overlast van fietsparkeren / tekort aan fietsparkeervoorzieningen in woonbuurten (mensen werken thuis, brengen meer tijd door in hun woonomgeving, doen wellicht daarom ook meer meldingen). In maart 2020 (eerste lockdown) stopte THOR met handhaving van de maximale parkeerduur van 6 weken; deze werd per 1 september weer opgestart. De achterstand in het vrijmaken van fietsparkeervoorzieningen van wees- en wrakfietsen die daarmee is opgelopen, wordt nog steeds gemerkt. Daarnaast wordt er intensiever gehandhaafd op foutgeparkeerde fietsen om te zorgen voor voldoende doorloopruimte.
Pijler Gemakkelijk fietsparkeren Op het gebied van fietsparkeren heeft het coronavirus verschillende effecten gehad. Zo zorgde Corona voor minder druk op de, in het MJP benoemde, hotspots. De druk (en daarmee overlast) van fietsparkeren
Pijler Het nieuwe fietsen Ook op gebied van Het nieuwe fietsen heeft Corona voor meerdere projecten gevolgen gehad. De jaarlijkse Fietstevredenheidsmonitor kon niet in een keer en volledig worden uitgevoerd. Straatenquêtes waren op een gegeven moment niet mogelijk. In het bovenrek parkeren was een campagne om fietsers te motiveren om hun fiets in het bovenrek te parkeren. Het was minder druk in de stallingen en dus ook niet nodig om mensen aan te sporen om hun fiets elders te parkeren. De pilots met roodlichtnegatie zijn o.a. door Corona enige tijd uitgesteld. Op scholen was
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
INLEIDING
minder aandacht voor het stimuleren van fietsen. Scholen waren druk met (online) les en het laten doordraaien van de school. Ze hadden geen tijd voor een stimuleringsproject. De pilot met Swapfietsen was opgezet om tijdens Corona middelbare scholieren juist te laten fietsen. Ze konden voordelig een fiets leasen via Swapfiets. Afspraken met hotels en fietsverhuurders over huurfietsen waren minder relevant door de afgenomen drukte en overlast. De optimalisatie van de verkeersregelinstallaties is vertraagd door de wijzigingen in het verkeersaanbod door Corona. Er is wel een betere doorstroming voor fietsers gerealiseerd door aanpassing van verkeerslichten op 33 kruispunten door R&D en Assets in verband met Corona. Next Gen Cycling TUD: financiering problemen door terugtrekken van financiers door Corona. Er wordt nu gekeken hoe dit anders kan worden opgepakt. Samengevat: We zien dat Corona zowel positieve effecten heeft op de maatregelen (op het vlak van infrastructuur zijn enkele projecten sneller uitgevoerd omdat het zo rustig was in de stad) als ook een vertragend effect als we kijken naar pilots en metingen (vooral kijkend naar Het Nieuwe Fietsen).
3
Tussentijdse evaluatie In zomer en najaar 2020, op de helft van de uitvoeringsperiode 2018 – 2022 is een tussentijdse evaluatie uitgevoerd naar voortgang van het programma en het Meerjarenplan Fiets (MJPF). De tussentijdse evaluatie was geagendeerd voor de vergadering van de commissie MLW van 4 maart en voor de raadsvergadering van 10 maart 2020. Naar aanleiding van deze evaluatie is gekeken waar het meerjarenplan voor de komende 2 jaar kan worden aangescherpt. Hierbij zijn nog 3 actuele onderwerpen meegenomen:
i 1 2 3
■ Het Kader Fietsparkeren (vastgesteld in 2015) is aan het einde van zijn looptijd. Dit is geactualiseerd en aangescherpt. ■ Bij vaststelling van de Agenda Autoluw is door de Raad gevraagd een voorstel uit te werken ten behoeve van het verbeteren van de ‘fietscultuur’ onder Amsterdamse gezinnen die weinig tot niet fietsen. ■ Naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek naar Fietsdiefstalbestrijding wordt een aanscherping en uitbreiding van de aanpak hiervan voorgesteld.
4
Over het algemeen wordt geconcludeerd dat het Programma Fiets goede voortgang boekt als het gaat om het uitvoeren van de maatregelen uit het MJPF. De uitvoering ligt over het algemeen goed op schema. Wel zijn er verschillen tussen de pijlers als het gaat om de voortgang.
De pijler Het nieuwe fietsen, gericht op het nieuwe thema gedrag, kende een vertraagde start, mede door het grote palet aan onderwerpen en maatregelen (fietsstimulering, fietsgedrag, innovatie en kennisdeling). De pijler heeft een overkoepelende visie ontwikkeld maar dit heeft enige tijd geduurd.
De voortgang van de infrastructuuropgave, waar de pijler Comfortabel doorfietsen verantwoordelijk voor is, ligt over het algemeen op schema. Bij de meeste grotere herinrichtingsprojecten en gebiedsontwikkelingen is het Programma tijdig en naar tevredenheid betrokken, al is extra inzet gewenst om de betrokkenheid te optimaliseren. Een aandachtspunt voor de realisatie van verbeteringen door herinrichtingen is de grote afhankelijkheid van actoren en processen (zoals tijdvensters) buiten het programma.
Niettemin wordt verwacht dat de meeste maatregelen grotendeels gerealiseerd zijn in 2022.
De pijler Gemakkelijk fietsparkeren pakt de uitvoering van de maatregelen voortvarend op. Er zijn goede routines ontwikkeld om samen met de stadsdelen en andere stakeholders knelpunten gericht aan te pakken. Ook neemt de parkeerdruk op hotspots af. Over de hele linie zullen de maatregelen grotendeels gerealiseerd zijn aan het eind van de programmaperiode.
Daarnaast worden ook nieuwe maatregelen toegevoegd aan het MJPF ten behoeve van een hotspotaanpak op twee specifieke locaties tegen fietsdiefstal en een gecoördineerde aanpak gericht op het vergroten van de fietscultuur door inzet op fietsvaardigheden, toegang tot de fiets en fietsimago. Met de wijzigingen van het MJPF en andere uitvoeringskaders is de inzet ook de komende twee jaar toekomstbestendig en kan het Programma Fiets samen met haar partners mooie resultaten neerzetten. Opvolging aanbevelingen Rekenkameronderzoek Fietsvriendelijke Kruispunten: zie bijlage (pagina 29-33).
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
INLEIDING
4
Highlights 2020 Infra
i 1 2 3 4
■ Oplevering KIM Admiraal de Ruyterweg – Haarlemmerweg ■ Oplevering KIM 2e Hugo de Grootstraat – Nassaukade ■ Oplevering KIM RozengrachtMarnixstraat zuidzijde ■ Oplevering KIM Molukkenstraat – MacGillavrylaan ■ Oplevering ventweg Prins Hendrikkade Oost als fietspad ■ Uitvoeringsplan groennet en eerste werkzaamheden ■ Verbreding Brettenpad (regionale verbinding) ■ Begeleiden besluitvorming en participatie Vliegenbos ■ Snelle infrastructurele aanpassingen t.b.v. doorstroming Fiets op Ranonkelkade, prof. Tulpplein en kruisingen IJburglaan – Vaillantlaan, Wibautstraat – Prins Bernardplein ■ Omleiding fiets via rijbaan bij Namenmonument ■ Uitwerking Weesperstraat maatregel Fiets naar de Rijbaan in kader Coronamenukaart ■ Samenwerkingsovereenkomst fietsroute Rijksstraatweg met Ouder-Amstel ■ Herinrichting Westerdokskade ■ Extra oversteek Oostertoegang
€
■ Realisatie Frederik Hendrikstraat noord (onderdeel 2e fietsring) ■ Realisatie ventweg Beethovenstraat ■ Verbreding Christoffelplantijnpad ■ Planvorming en participatie route Mr. Visserplein – Geldersekade ■ Oplevering nieuwe oversteek Spaarndammerdijk thv Art Hotel. ■ Fietspad Meer en Vaart
Fietsparkeren OV ■ Uitwerking pontaanlandingen Noord ■ Uitvraag experiment deelfietsen en overdracht aan programma Deelmobiliteit ■ Oplevering fietsparkeergarage Rai (1.800 fietsparkeerplekken) ■ Opening fietsenstalling Rokin
Communicatie over fietsmaatregelen
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
INLEIDING
5
■ Verbouwing Zuidplein (1.040 fietsparkeerplekken) ■ Verbouwing stalling metrostation Noord ■ De uitrol van automatische checkincheckout systemen in 6 Amsterdamse stallingen ■ Onderzoek fietsparkeerbehoefte en oplossingen op Waterlooplein ■ Advisering en sturing op stallingen SOK Fietsparkeren (met NS, Prorail en VRA) ■ Samenwerkingsovereenkomst EU project CEF fietsparkeren (NS, ProRail, gemeente Amsterdam en gemeente Utrecht) ■ Oplevering ‘bike lanes’ in 6 stallingen. ■ Overdracht online verkoopkanaal fietsparkeren naar directie Parkeren per 2021.
i 1 2 3 4 €
Fietsparkeren knelpuntlocaties ■ Oplevering ca. 5.000 extra fietsparkeerplekken op het maaiveld ■ Uitwerking Subsidieregeling buurtstallingen ■ Inzet en communicatie op ‘netter parkeren’ ■ Advisering oplossing Munt/Rokin/ Rembrandtplein, m.n. over stalling Rembrandtplein en Bloemengracht ■ Aanpak stadsbrede aanpak fietsvoorzieningen en start bijplaatsen eerste voorzieningen
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
■ Diverse ingrepen ter voorkoming stoepfietsen ■ Ontwerpvisie toekomstvisie fietsparkeren 2040 samen met K&K ■ Aansturing en uitvoering integraal programma Fietsparkeren Zuid ■ Ontwerptraject nieuw Amsterdams Fietsenrek ■ Capaciteitsuitbreiding fietsparkeren maaiveld en inpandig Rokin ■ Inrichten autoparkeerplekken t.b.v. fietsparkeren (o.a. 250 fietsparkeerplekken extra Van Woustraat) ■ Plaatsing Parkeer en Loop-palen op meerdere locaties in Centrum en Zuid. ■ Oplevering dynamisch fiets(parkeer) verwijssysteem. ■ Publicatie (intern) werkboek Fietsparkeren ■ Bijdrage/advisering 1,5 metermaatregelen openbare ruimte Nieuwe Fietsen ■ Start bouwen online kennisdeelplatform ■ Uitwerking motie Fietscultuur/ fietsstimulering ■ Advisering gedragsaanpak diverse projecten en stadsdelen ■ Bijdrage project Actief naar School in Noord
INLEIDING
■ Financiële bijdrage subsidieregeling lokale initiatieven fietsstimulering en afstemming stadsdelen Noord, West, Zuidoost over afwegingskader ■ Verschillende VRI installaties aangepast voor betere doorstroming ■ Deelname StartUp in Residence Overig ■ Bijdrage Tussentijdse evaluatie en opstellen aanscherpingsvoorstellen naar aanleiding hiervan ■ Advisering update kader fietsparkeren ■ Advisering maaiveldinrichting programma Kademuren ■ Medewerking verlenen aan en reactie voorbereiden op Rekenkameronderzoeken fietsdiefstalpreventie en Fietsvriendelijke Kruispunten ■ Voorkeursbesluit verplaatsing Fietsdepot ■ Communicatiecampagnes bij diverse stallingen ■ Ontwikkeling Zcard Fietsparkeren: een kaart voor in je broekzak met locaties fietsparkeren en aanbevolen routes ■ Tamtampagina Fiets gelanceerd ■ Diverse communicatie-uitingen Amsterdam Fiets via social mediakanalen. O.a. Engelse versie artikel Amsterdam Wereldfietsstad op wereldfietsdag
6
1
Comfortabel doorfietsen
Doelindicatoren
Comfortabel doorfietsen betekent dat fietsers hun bestemming bereiken via royale, directe, snelle, egale en herkenbare routes.
Doelstellingen MJP Fiets 2017 - 2022
Indicatoren
Nulmeting
2019
2020
Doelstelling (2025)
Comfortabel doorfietsen
Percentage fietspad waarvan minimale breedte 2,5 meter is (plusnet fiets, binnen ring A10 en ten zuiden van het IJ)
34% (2016)
43%
-
50%
Tevredenheid fietsers over de kwaliteit van het fietsnetwerk
Rapportcijfer kwaliteit fietsnetwerk
6,7 (2017)
6,7
7,3
7
Outputindicatoren
i
Indicatoren
1 A
2 3
Nulmeting
2017 t/m 2020
Doel
Ontbrekende schakels
-
6 (+14 in voorbereiding)
20
Aantal kleine infrastructurele maatregelen (KIM’s)
-
8 (+7 in voorbereiding)
10
B
4 € MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
COMFORTABEL DOORFIETSEN
7
Percentage fietspad waarvan minimale breedte 2,5 meter is
In deze monitor is wel een overzicht van de gerealiseerde Kleine Infrastructurele Maatregelen opgenomen (zie pagina 11) en is aangegeven welke ontbrekende schakels zijn opgelost (zie pagina 10).
In het Meerjarenplan Fiets is als doel opgenomen dat 50% van het Plusnet Fiets binnen de Ring A10 ten zuiden van het IJ minimaal 2,5 meter breed is. Het Plusnet Fiets, zoals opgenomen in het Beleidskader Verkeersnetten, heeft een lengte van 124 km. Bij de nulmeting in 2016 is uitgegaan van een percentage van 34% dat voldoet aan de minimale breedte van 2,5 meter.
i 1 2 3 4 €
Uit de analyse over 2017 en 2018 kwam naar voren dat er bijna 10 km (9,92 km) van het Plusnet Fiets binnen de ring is verbeterd, waarmee het percentage tot 42% is toegenomen. In 2019 is 1.472 meter van het Plusnet verbeterd en op dat moment voldeed 43%. In 2020 is gewerkt aan een geografisch informatiesysteem waarop van alle fietsinfrastructuur breedte, materiaal en kwaliteit van het wegdek te vinden moet zijn. Dit heeft echter nog geen werkend systeem opgeleverd. Omdat het ook niet gelukt is om van alle uitgevoerde projecten in 2020 alsnog te achterhalen over hoeveel meter de fietsinfrastructuur is verbreed, kunnen we geen actueel percentage presenteren.
Uitrollen rood asfalt
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
COMFORTABEL DOORFIETSEN
8
Rapportcijfer kwaliteit fietsnetwerk Het rapportcijfer kwaliteit fietsnetwerk toont de tevredenheid van fietsers over de kwaliteit van het fietsnetwerk.
i
Het streefcijfer voor 2025 is een 7. In 2019 was het rapportcijfer voor de kwaliteit van het fietsnetwerk een 6,7. In 2020 is dit cijfer gestegen naar een 7,3. Het is echter niet uit te sluiten dat deze stijging deels toe te schrijven is aan de gevolgen van het coronavirus. Immers is het hierdoor rustiger op straat geworden. De grootste stijging in cijfers vindt plaats bij vragen die verband houden met de drukte op het fietspad zoals het goed kunnen doorfietsen, gemakkelijk kunnen inhalen en mogelijke hinder van andere weggebruikers.
1 2
Nieuwe cijfers m.b.t. het fietsnetwerk in Amsterdam
Vragen
2019
2020
Hoe tevreden bent u over de fietspaden/fietsroutes in Amsterdam?
6,7
7,3
Deze fietsroute maakt op mij een verzorgde indruk
6,6
7,0
Ik vind deze fietsroute aantrekkelijk
6,5
6,8
Ik kan tijdens deze rit goed doorfietsen (weinig oponthoud door verkeerslichten, kruisingen, etc.)
6,3
7,0
Ik ervaar het wegdek op deze fietsrit als egaal
6,5
6,9
Ik kan tijdens deze fietsrit makkelijk mijn weg vinden
7,5
8,1
Tijdens mijn rit kan ik makkelijk fietsers inhalen als ik dat wil
6,3
7,0
Ik ervaar op deze fietsrit weinig hinder van andere weggebruikers
5,8
6,6
Ik ervaar op deze fietsrit weinig hinder van obstakels (drempels, paaltjes, etc.)
6,2
6,9
Ik vind het plezierig om deze route te fietsen
6,7
7,0
3 4 € MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
COMFORTABEL DOORFIETSEN
9
2021
2022
A
B
Aantal ontbrekende schakels Ontbrekende schakels zijn gewenste nieuwe fietsverbindingen binnen het Amsterdamse fietsnetwerk.
i 1 2 3 4
Bij de voorbereiding van het Meerjarenplan Fiets is een inventarisatie gemaakt van ‘ontbrekende schakels’ in het stedelijke fietsnetwerk. Onder verantwoordelijkheid van het programma Fiets worden twintig daarvan uitgewerkt tot nieuwe verbindingen. Het gaat om relatief kleine ingrepen, waarvoor maximaal € 500.000 per ontbrekende schakel beschikbaar is. De lijst van prioritaire verbindingen wordt jaarlijks geactualiseerd. Grotere nieuwe verbindingen worden indien mogelijk meegenomen in gebiedsontwikkelingen en anders als apart project uitgevoerd.
Gerealiseerde ontbrekende schakels in 2018-2020 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Fietspad langs zuidzijde IJdoornlaan ter hoogte van Banneplein (2020) Oversteek Spaarndammerdijk ter hoogte van Art Hotel (2020) Erasmusgracht ter hoogte van Zuidelijk Veld (2019) Verlagen kruising Buikslotermeerplein (2019) Fietsroute over RAI-terrein Oversteek Schipluidenlaan
Ontbrekende schakels in voorbereiding in 2020 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14.
Verbeteren positie fiets bij Overtoomse Sluis Fietsroute rotonde Buiksloterdijk Oversteek Ruysdaelstraat – van Baerlestraat (inmiddels gereed) Verbeteren route Amstel – Ringvaart Watergraafsmeer (inmiddels gereed) Oversteek Spaarndammerdijk ter hoogte van Art Hotel (inmiddels gereed) Fietsroute Elzenhagensingel – botonde (inmiddels gereed) Doorsteek Aakstraat – Bongerd Route Gaasperplasbad (zuidkant Gaasperplas) en Gein-Driemond ten zuiden van het pompstation waterleiding Oversteek Buitenveldertselaan (inmiddels Parnassusweg, ter hoogte van Mahlerlaan) Fietsverbinding Noordzijde Erasmusgracht Jan Evertsenstraat – Rembrandtpark Christoffel Plantijnpad – Nieuwe Meer Johan Huizingalaan – Nieuwe Meer Dijksgracht Oost
Afgevallen potentiële fietsverbindingen:
In 2020 is de oversteek van de Spaarndammerdijk ter hoogte van Art Hotel gerealiseerd. Dat levert veel rijtijdwinst op en komt de verkeersveiligheid ten goede. Ook de route aan de zuidzijde van de IJdoornlaan bij het Banneplein is gerealiseerd. Bij andere schakels is vooruitgang geboekt bij de voorbereiding.
1.
2.
3. 4.
Route Brediusbadterrein – Zaanstraat (90): zou gecombineerd worden met woningbouw op de Brediuslocatie. Vanwege beperking van de scope van dit project en besluitvorming over bestemmingsplan door stadsdeel West, is de route niet meer te realiseren in de huidige programmaperiode. Joan Muyskenweg: aanpassing van deze route past niet binnen de programmadoelen vanwege 1) de relatief hoge kosten; 2) het ontbreken van andere kostendragers; 3) tijdelijke karakter van de ingreep die 4) tot een suboptimale oplossing leidt (o.a. hoek naar huidige fietsbrug); 5) ongewis hoe gebied zich in kader van afwaarderen A2 gaat ontwikkelen; KANS-route: als gevolg van de recente vestiging van stadsnomaden op het terrein in de oksel van de A10noord en de Nieuwe Leeuwarderweg, kan de beoogde fietsroute niet in deze programmaperiode worden gerealiseerd. Verlenging fietsverbinding Ridderspoorweg tot II-oever (105): beoogde route loopt inmiddels oostelijker, loodrecht op Grasweg en Asterweg. Onderdeel van gebiedsontwikkeling Buiksloterham.
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
COMFORTABEL DOORFIETSEN
10
Aantal KIM’s Kleine Infrastructurele Maatregelen (KIM’s), zijn (innovatieve) ingrepen die een verbetering betekenen in veiligheid, doorstroming en comfort. Voorbeelden hierbij zijn een aanpassing aan de verkeerslichten, het creëren van meer opstelruimte of het toepassen van andere belijning. Hierdoor sluiten de KIM’s aan bij het daadwerkelijke gebruik van de fietser. Een complexiteit hierbij is de aansluiting met de lopende ingrepen aan het kruispunt/wegvak aangezien de uitvoering van de KIM’s hiervan afhankelijk is of samen mee oploopt.
i 1 2 3 4 €
In 2020 zijn vier KIM’s uitgevoerd, waarvan twee in stadsdeel Oost, één in West en één in Centrum. Daarnaast zijn de voorbereidingen gestart voor de uitvoering van zeven KIM’s die in 2021 of later moeten plaatsvinden.
Gerealiseerde KIM’s voor 2020 1. 2. 3. 4.
Nassauplein Admiraal de Ruijterweg – Haarlemmerweg Alexanderplein Overtoomsesluis
Gerealiseerde KIM’s in 2020 1. 2. 3. 4.
Tweede Hugo de Grootstraat – Nassaukade Rozengracht – Marnixstraat Flevoweg – Zeeburgerdijk – Insulindeweg Carolina MacGillavrylaan – Molukkenstraat
KIM’s in voorbereiding (uitvoering vanaf 2021) 1. Berlagebrug – Vrijheidslaan 2. De Clercqstraat – Nassaukade 3. C. van Eesterenlaan – Fred Petterbaan 4. Wibautstraat – Prins Bernardplein 5. Jan van Galenstraat – Admiraal de Ruijterweg 6. Waterlooplein – Mr. Visserplein 7. Ceintuurbaan – Amsteldijk
Naast deze KIM’s is er ook een aantal Snelle Infrastructurele Maatregelen (SIM’s) uitgevoerd. Deze maatregelen zijn relatief beperkt in omvang. In 2020 zijn de volgende SIM’s uitgevoerd: • Ranonkelkade • Professor Tulpplein – Torontobrug • IJburglaan – Jan Olphert Vaillantlaan • Kruising Kamperfoelieweg – Marjoleinstraat
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
COMFORTABEL DOORFIETSEN
11
2
Gemakkelijk fietsparkeren
Doelindicatoren
Gemakkelijk fietsparkeren betekent dat de Amsterdamse fietser snel een vrije parkeerplek vindt nabij zijn bestemming, en dat er voldoende ruimte is en blijft voor voetgangers. Bij de aanpak van het fietsparkeren besteden we ook aandacht aan geparkeerde brom- en snorfietsen.
Doelstellingen MJP Fiets 2017 - 2022
P
Indicatoren
Nulmeting
2019
2020
Doelstelling 2025
Toegankelijke openbare Parkeerdruk ruimte hotspots
145% (2016)
129%
-
125%
Voldoende beschikbare Bezettingsgraad fietsparkeerhotspots voorzieningen
84% (2016)
78%
-
85%
Tevredenheid fietsers Rapportcijfer over de kwaliteit van de fietsparkeren fietsparkeervoorzieningen
6,0 (2017)
6,7
6,7
7,0
Nulmeting
2019
2020
Streefgetal
Outputindicatoren
i
Indicatoren
1
Parkeerdruk OV-locaties
100% (2016)
99%
-
125%
2
Bezettingsgraad OV-locaties
85% (2016)
83%
-
85%
Percentage fietsen buiten de voorziening hotspots
43% (2018)
40%
-
32%
Percentage fietsen buiten de voorziening OV-locaties
16% (2016)
17%
-
-
-
24.722 (20172019)
8.209
30.000 tot 40.000
3
P
4
P
Aantal gerealiseerde fietsparkeervoorzieningen
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
GEMAKKELIJK FIETSPARKEREN
12
Parkeerdruk, bezettingsgraad en fietsen buiten de voorziening op hotspots en OV-locaties De parkeerdruk is het aantal geparkeerde fietsen ten opzichte van het aantal beschikbare fietsparkeervoorzieningen in een afgebakend gebied. De bezettingsgraad is het percentage van de aanwezige fietsparkeervoorzieningen dat gebruikt wordt.
i 1
Daarnaast heeft ook de oproep om meer thuis te blijven en de (intelligente) lockdown een grote impact op het aantal verkeersbewegingen. Een reguliere fietsparkeertelling, die vergelijkbaar zou zijn met de eerdere fietsparkeertellingen, zou daarom sowieso geen zin hebben. We hebben ervoor gekozen om in de avonduren een telling uit te voeren in de woonbuurten. Dit geeft ons inzicht in de fietsparkeerbehoefte op het moment dat de meeste bewoners thuis zijn. Dit alles heeft als gevolg dat we geen actuele cijfers hebben met betrekking tot het fietsparkeren op hotspots en bij OV-locaties
In 2020 speelden de coronamaatregelen een belangrijke rol bij het fietsparkeren. In dat jaar is het gebruik van vervoermiddelen sterk beïnvloed door corona. Fiets en auto namen aan populariteit toe, terwijl het openbaar vervoer minder mensen te vervoeren kreeg.
2 3 4 € MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
GEMAKKELIJK FIETSPARKEREN
13
P
Rapportcijfer fietsparkeren Het rapportcijfer voor fietsparkeren geeft de tevredenheid van fietsers weer over de kwaliteit van de fietsparkeervoorzieningen.
i 1 2 3
Sinds 2019 wordt via een nieuwe methode de fietstevredenheid gemeten. De methode sluit daarbij nauw aan op de doelindicatoren zoals vastgesteld in het Meerjarenplan Fiets. Nieuw bij deze onderzoeksmethode is dat alle antwoorden middels face-to-face contact worden gegeven op de locatie van bestemming. Het is een bekend gegeven in belevingsonderzoek dat dit leidt tot een hoger cijfer. Deze kanttekening is wederom meegenomen bij de interpretatie van de cijfers.
Rapportcijfers tevredenheid met fietsparkeervoorzieningen Items
2019
2020
Ik kan hier (op mijn bestemming) mijn fiets makkelijk parkeren
6,7
6,7
Ik weet waar ik hier (op mijn bestemming) mijn fiets kan parkeren
7,1
7,4
Ik weet hoe lang ik hier mijn fiets mag parkeren
6,5
6,3
Hoe tevreden bent u over het fietsparkeren in Amsterdam?
5,6
6,0
Ten opzichte van 2019 zien we toenames op het gebied van herkenbaarheid waar fietsen geparkeerd kunnen worden en de tevredenheid over het fietsparkeren. De herkenbaarheid van de maximale parkeerduur is daarentegen iets afgenomen. Het overkoepelende rapportcijfer voor fietsparkeren is met een 6,7 gelijk gebleven aan het cijfer in 2019.
4 € MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
GEMAKKELIJK FIETSPARKEREN
14
2021
2022
Aantal gerealiseerde fietsparkeerplekken Het aantal fietsparkeerplekken dat is gerealiseerd binnen het programma, is uitgesplitst naar fietsparkeerplekken in gebouwen en fietsparkeerplekken in de openbare ruimte (maaiveld). Dit is tevens informatie om de scores van de drie andere indicatoren bij de pijler ‘Gemakkelijk fietsparkeren’ in hun context te zien. Om een indicatie te geven van het aantal gerealiseerde fietsparkeerplekken worden deze cijfers vanaf de start van het huidige programma Fiets (1 januari 2018) bijgehouden.
i 1 2
Tijdens de programmaperiode 2018 – 2022 wordt de realisatie van 30.000 tot 40.000 extra plaatsen voorzien. Zowel in stallingen als in de openbare ruimte bij o.a. stations Amsterdam CS, Amstel, Lelylaan en Zuid en op Leidseplein.
Aantal gerealiseerde fietsparkeerplekken inpandig in 2020 1. RAI 2. Zuidplein 3. Rokin
1.800 1.040 260
Totaal
3.100
In 2020 zijn 5.109 nieuwe fietsparkeerplaatsen op maaiveld gerealiseerd. Met name in de stadsdelen Centrum en Zuid zijn relatief veel plekken toegevoegd.
Aantal gerealiseerde fietsparkeerplekken op maaiveld in 2020 1. 2. 3. 4. 5.
Centrum Noord Zuid West Nieuw-West
1.555 96 2.552 672 234
4
De plekken in de openbare ruimte betreffen zowel extra fietsparkeerplekken ten behoeve van trein- en metrostations en voorzieningen bijgeplaatst als uitkomst van de knelpuntenaanpak van het Programma Fiets.
€
In 2020 zijn 3.100 inpandige plekken gerealiseerd, verdeeld over 3 locaties.
Er zijn tot nu toe in de programmaperiode in totaal 32.931 extra fietsparkeerplekken gerealiseerd.
Fietsenstalling Rokin
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
GEMAKKELIJK FIETSPARKEREN
15
3
Totaal
5.109
Highlights knelpuntenaanpak
i 1 2 3 4 €
Capaciteitsuitbreiding fietsparkeren Rokin en omgeving Op het Rokin (stadsdeel Centrum) zijn enkele bestaande vakken uitgebreid en is een aantal extra vakken toegevoegd (120 extra plaatsen). Ook de huidige parkeervoorzieningen op het Spui zijn verbeterd en uitgebreid (100 extra plaatsen). Met het plaatsen van nietjes in een bestaand fietsvak op de Oude Turfmarkt is deze parkeerlocatie aantrekkelijker gemaakt (72 plaatsen). Ook is ingezet op aanvullende communicatie in het gebied; die de fietser duidelijker maakt waar hij/ zij kan parkeren. Met grondprints en stoepborden is verwezen naar de nieuwe stalling bij het metrostation. Ook zijn er twee ‘Parkeer en Looppalen’ (of P+L palen) geplaatst, op de Oude Turfmarkt en aan de Amstel. Deze palen stimuleren het gebruik van de fietsparkeervoorzieningen doordat ze de fietsparkeerlocatie vanaf een afstand beter zichtbaar maken. In de stegen tussen het Rokin en de Kalverstraat was er extra communicatieaandacht voor het fietsparkeerverbod aldaar, om zo de doorgang en 1,5m te garanderen en crowd-management bij drukte in de winkelstraten te faciliteren.
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
Haarlemmerstraat en -dijk: meer fietsparkeren en meer plek op de stoep In 2020 zijn er in de Haarlemmerstraat en op de Haarlemmerdijk 12 autoparkeerplekken opgeheven ten behoeve van extra fietsparkeren. Daarmee is het aantal fietsnietjes in de straat bijna verdubbeld. Deze oplossing was een uitkomst van een eerder gehouden lab met bewoners en andere stakeholders, de hogere urgentie van meer ruimte op de stoep (door corona) versnelde de uitvoer. Door de nieuwe, maar ook de bestaande voorzieningen schuin (in een hoek van 45 graden) te plaatsen, blijft er meer ruimte over voor voetgangers. Deze interventie is als zeer positief ervaren. (Tijdelijk) opheffen van autoparkeerplaatsen t.b.v. fietsparkeren in de Van Woustraat De Van Woustraat, een drukke stadsstraat in stadsdeel Zuid kampte al langere tijd met overlast van op de stoep geparkeerde fietsen. In coronatijd bleek het extra noodzakelijk maatregelen te treffen zodat een vrij en toegankelijke stoep kon worden gegarandeerd. Met het tijdelijk opheffen van 20 parkeerplaatsen in de zijstraten van de Van Woustraat (Noord) zijn ruim 200 extra fietsparkeerplaatsen gerealiseerd. Ook hier ondersteunde ‘on the spot’ communicatie in de vorm van grondprints met succes de gewenste gedragsverandering. GEMAKKELIJK FIETSPARKEREN
Voortzetting pilot bewonersparkeren in stadsdeel Centrum De Rode Loper is een aanwijsgebied. Dit betekent dat fietsparkeren er alleen mag in de voorzieningen (vak, rek of stalling). Op foutgeparkeerde fietsen wordt gehandhaafd door THOR. Deze regels zorgen ervoor dat de stoepen toegankelijk blijven en de vrije doorloopruimte gegarandeerd. Voor bewoners van het gebeid heeft dit ook gevolgen. Zij kunnen hun fiets vaak niet meer voor de deur parkeren en beschikbare voorzieningen zijn druk bezet. Om hen te faciliteren is in 2020 de pilot met gratis bewonersparkeren in de stalling Beursplein gecontinueerd. Ook in de nieuw geopende stalling op het Rokin is direct omwonenden een tijdelijk gratis abonnement aangeboden.
16
3
Het nieuwe fietsen Als wereldfietsstad heeft Amsterdam een reputatie hoog te houden. Wij hebben internationaal naam gemaakt als stad die voor fietsers rode en groene lopers uitlegt. Als we deze goede naam willen houden, moeten we zorgen dat fietsers zich op hun gemak blijven voelen. Doelstelling is een fietstevredenheidscijfer van 7,5 onder fietsers in 2025.
Doelindicatoren Doelstellingen MJP Fiets 2017 - 2022
Indicatoren
Kiezen voor de fiets
Het nieuwe fietsen
%
7,5
Nulmeting (2015)
2019
2020
Doelstelling (2025)
Aandeel fietsverplaatsingen in Nieuw-West, Noord en Zuidoost
34% *
35% (2018)
35%
35%
Fietstevredenheidscijfer
7,0
6,9
7,3
7,5
* De nulmeting (2015) is in de Monitor Fiets 2019 bijgesteld van 27% naar 34%
Outputindicator
i 1
Indicator
2020
Aantal pilots uitgevoerd
2
4
3 4 € MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
HET NIEUWE FIETSEN
17
Kiezen voor de fiets: Aandeel fietsverplaatsingen in Nieuw-West, Noord en Zuidoost In de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost is het aandeel fiets in de modal split niet zo hoog als in de rest van de stad.
i 1 2 3 4 €
Het gemiddelde aandeel fietsverplaatsingen in de stadsdelen buiten de ring bedroeg in 2019 35%. In vergelijking met de metingen daarvoor is dit percentage stabiel. Deze cijfers zijn gebaseerd op het landelijk onderzoek Onderweg in Nederland (ODiN) 2019. Dit is de bron die ook wordt gebruikt voor het opstellen van de Amsterdamse Thermometer van de Bereikbaarheid. De steekproef van ODiN2019 was kleiner dan die voor ODiN2018. Hierdoor is het niet mogelijk betrouwbare uitspraken te doen op stadsdeelniveau. Dit hebben we dit jaar bij het CBS gemeld en voorgesteld de steekproefgrootte op te hogen. De cijfers van ODiN2020 zijn wel beschikbaar, maar omdat de cijfers in 2020 beïnvloed zijn door de coronamaatregelen, zou dit niet passen in de voorgaande reeksen. Daarom presenteren wij die niet en hebben we de cijfers uit de vorige monitor nogmaals opgenomen. MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
Modal split in 2017 Nieuw-West
Noord
32%
43%
Zuidoost
32%
Gemiddelde *
25%
33%
30%
42%
OV
50% 42%
18%
25%
fiets auto
28%
* Ter vergelijking, in de overige gebieden was de gemiddelde modal split in 2017: 57% fiets, 22% OV en 20% auto (zie pagina 23).
Modal split in 2018 Nieuw-West
35%
40%
24%
Noord
Zuidoost
34%
44%
30%
22%
Gemiddelde *
37%
33%
35%
39%
fiets OV
26%
auto
* Ter vergelijking, in de overige gebieden was de gemiddelde modal split in 2018: 58% fiets, 23% OV en 19% auto (zie pagina 23).
HET NIEUWE FIETSEN
18
7,5
Fietstevredenheidscijfer Met het algemene fietstevredenheidscijfer wordt fietsers gevraagd hun mening te geven over alle aspecten van het fietsen. Hier komt dus ook de tevredenheid van fietsers met het gedrag van andere fietsers, en andere aspecten die met de fietsvriendelijkheid van Amsterdam te maken hebben, in terug.
i 1 2 3
Fietstevredenheidscijfer
Fietstevredenheidscijfer
2015
2017
2019
2020
7,0
7,0
6,9
7,3
Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) is gevraagd om in maart 2020 in het kader van de Amsterdamse Fietsbelevingmonitor een enquête uit te zetten onder ruim 2.000 fietsers op 19 locaties in Amsterdam, met een vragenlijst nagenoeg gelijk aan die van 2019. Door de coronacrisis is het veldwerk halverwege maart echter stil komen te liggen. Tot dat moment waren 781 fietsers ondervraagd. Door de opleving van het coronavirus is besloten om in het najaar van 2020 het veldwerk niet te hervatten. Het fietstevredenheidscijfer krijgt een 7,3 gemiddeld (vorig jaar 6,9). Voor de stellingen over de gemaakte fietsrit geldt dat de gemiddelde uitkomsten bijna allemaal hoger zijn dan vorig jaar.
Er zijn ook een aantal vragen gesteld die betrekking hebben op de gehele stad. Ook op deze vragen zijn de antwoorden positiever dan vorig jaar. Amsterdam als fietsstad krijgt een 7,4 gemiddeld, dit was vorig jaar nog een 6,9.
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
HET NIEUWE FIETSEN
4 € 19
2021
2022
Aantal pilots Pilots worden gebruikt om innovatieve ingrepen en maatregelen uit te proberen rondom inrichting en gedrag, maar ook om nieuwe deelnemers op de fiets te krijgen. Hoewel pilots heel kwalitatief van aard zijn, is er voor gekozen het aantal uitgevoerde pilots op te nemen in de monitor.
i 1 2 3 4
In 2020 zijn vier pilots uitgevoerd. Pilots worden uitgevoerd onder alle pijlers van het Meerjarenplan Fiets en zijn daarom belangrijk voor de doelen van het programma. De kennis die wordt opgedaan middels deze pilots wordt doorontwikkeld, samengebracht en gedeeld in de pijler ‘Het nieuwe fietsen’. De pilot fietsstimulering Swapfiets heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de doorontwikkeling van de aanpak Fietscultuur die in 2021 van start gaat. Ook de in 2020 gestarte pilot waarbij de verkeersregeling gestuurd wordt met behulp van warmtecamera’s vindt gevolg in 2021 aangezien dan één locatie wordt aangepast, de positie van de camera’s wordt verbeterd en de pilot wordt geëvalueerd.
Pilots Het Nieuwe Fietsen in 2020 1.
Fietsstimulering SWAP-fiets Deelnemers konden SWAP-fietsen voordeliger gebruiken.
2.
Verkeersregeling sturen m.b.v. warmte-camera (FLIR) Verkeersregeling sturen met fiets intensiteiten op twee kruisingen door plaatsen van een warmte-camera.
3.
Actief naar School – Noord Met scholieren de schoolomgeving veiliger en fietsvriendelijker maken.
4.
Routekeuze: alternatieve routes Damstraatjes en Haarlemmerstraat/-dijk Pilot voor het beïnvloeden van routekeuze bij fietsers met bebording en symbolen op straat.
Er zijn tot nu toe 22 pilots uitgevoerd in de programmaperiode.
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
HET NIEUWE FIETSEN
20
4
Overige criteria
Contextindicatoren
Om tijdens de looptijd van het huidige Programma Fiets ook de ontwikkeling van een aantal belangrijke contextfactoren mee te nemen worden ook de volgende criteria gemonitord. De cijfers komen uit de Amsterdamse Thermometer van de Bereikbaarheid 2020. De laatste cijfers daarin betreffen 2019. Veel cijfers uit deze thermometer komen uit landelijke onderzoeken, uitgevoerd door het CBS.
%
Indicatoren
Nulmeting (2017)
2018
2019
2020
Aantal fietsen in Amsterdam
904.203
*
*
*
Gemiddeld aantal fietsverplaatsingen per dag
605.014
795.978
706.573
-
57%
58%
58%
58%
Aandeel fietsverplaatsingen in overige gebieden (Centrum, Zuid, Oost en West)
* Het aantal fietsen kon in het verleden gehaald worden uit de voorganger van het onderzoek Onderweg in Nederland (ODiN), het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland (OViN). In het ODiN wordt niet meer gevraagd naar het fietsbezit. De verwachting is dat er ook in de toekomst geen bronnen beschikbaar komen die een antwoord op deze vraag geven; deze indicator kan dus niet meer worden gemonitord.
i 1 2 3 4 € MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
OVERIGE CRITERIA
21
Gemiddeld aantal fietsverplaatsingen per dag
Aantal verplaatsingen Amsterdammers (vanaf 12 jaar) naar uur van de dag en modaliteit op een gemiddelde werkdag (2018)
Het aantal fietsverplaatsingen in Amsterdam op een gemiddelde werkdag is een eenvoudig én krachtig kencijfer.
250.000
Het aantal fietsverplaatsingen per dag is in 2019 gedaald van 795.978 naar 706.573. Ten opzichte van 2018 een daling van 11%.
200.000
150.000
i
Aantal fietsverplaatsingen per dag in 2019:
1
706.573
2
100.000
50.000
-
3
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
Cijfers uit Amsterdamse Thermometer van de Bereikbaarheid 2019 (bron: ODiN 2018)
4
totaal
fiets
OV
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
OVERIGE CRITERIA
22
auto
20
21
22
23
%
Aandeel fietsverplaatsingen in overige gebieden Het aandeel fietsverplaatsingen in overige gebieden (Centrum, Oost, Zuid en West) is nuttig om de ontwikkeling binnen de overige stadsdelen te monitoren, alsmede als vergelijkingsmateriaal ten opzichte van de ontwikkelingen in de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost.
i 1 2 3
Ook het gemiddelde aandeel fietsverplaatsingen in de overige stadsdelen is in 2019 gelijk gebleven: circa 58%. Zoals op blz. 16 (of aangepast nummer) is aangegeven was de steekproef van het landelijke onderzoek Onderweg in Nederland (ODiN) in 2019 te klein om betrouwbare uitspraken te doen op stadsdeelniveua. De cijfers voor ODiN2020i zijn wel beschikbaar, maar omdat de cijfers in 2020 beïnvloed zijn door de coronamaatregelen, zou dit niet passen in de voorgaande reeksen. Daarom presenteren wij die niet en hebben we de cijfers uit de vorige monitor nogmaals opgenomen.
4
fiets
€
auto
Modal split in 2017 Centrum
Oost
Gemiddelde *
60%
20%
25%
25% 50%
54%
20%
20%
24% 63%
22%
57%
* Ter vergelijking, in Nieuw-West, Noord en Zuidoost is de gemiddelde modal split: 30% fiets, 28% OV en 42% auto (zie pagina 18).
Modal split in 2018 Centrum
Oost
11%
Zuid
20%
West
Gemiddelde *
19%
22%
19%
20% 69%
23%
57%
52% 25%
22%
59%
23%
58%
* Ter vergelijking, in Nieuw-West, Noord en Zuidoost is de gemiddelde modal split: 35% fiets, 26% OV en 39% auto (zie pagina 18).
OV
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
West
13%
16%
24%
Zuid
OVERIGE CRITERIA
23
€
Financiën Vanaf dit jaar geven we in deze monitor inzicht in de programmafinanciën, als aanvulling op de jaarlijkse rapportage via de jaarrekening. Hiermee ook gevolg gevend aan een van de aanbevelingen van het rekenkameronderzoek Fietsvriendelijke Kruispunten van juni 2020. Met de behandeling van de tussentijdse evaluatie van het Meerjarenplan Fiets in maart 2021 is de Raad voor alle 54 maatregelen op de hoogte gebracht van de wijzigingen in programmabegroting en ramingen tot eind 2020 ten opzichte van de originele begroting uit 2017. Ten behoeve van
i 1 2 3 4
de leesbaarheid van deze monitor is gekozen per pijler de belangrijkste wijzingen te laten zien voor de 4 grootst maatregelen per pijler en niet voor een overzicht van alle 54 maatregelen zoals bij de evaluatie is gedaan. Hierbij wordt het format van de evaluatie gevolgd. Programmafinanciën In het overzicht wordt steeds voor de hele programmaperiode 2018 – 2022 weergegeven hoe de originele raming was in 2017 en wat de actuele stand is, welk deel hiervan in het rapportagejaar gerealiseerd is (in dit geval 2020), welk deel totaal gerealiseerd vanaf 2018 en welk deel nog te realiseren. Gezien de
Verwachte kosten
Dekking Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF)
zeer korte tijd tussen de update van de begroting ten behoeve van de evaluatie (eind november 2020) en voor deze monitor zijn er geen wijzigingen in de ramingen ten opzichte van de actuele raming opgenomen in de evaluatie. Daarom wordt nu ook nog eenmaal het verschil met de ramingen uit 2017 inzichtelijk gemaakt. Vanaf volgend jaar zal het verschil ten opzichte van de raming eind 2020 (zoals opgenomen in de evaluatie) worden getoond. Naast de 4 grootste maatregelen per pijler zullen dan ook maatregelen worden opgenomen waarvan eventuele wijziging van raming meer dan € 500.000,bedraagt.
Dekking derden
Originele raming (2017):
€ 44,35 miljoen
€ 30,07 miljoen
€ 14,28 miljoen
Raming 2021:
€ 44,06 miljoen
€ 29,70 miljoen
€ 14,36 miljoen
gerealiseerd 2018 – 2019:
€ 11,06 miljoen
€ 9,03 miljoen
€ 2,03 miljoen
gerealiseerd 2020:
€ 8,93 miljoen
€ 8,43 miljoen
€ 0,50 miljoen
nog te realiseren 2021 – 2022:
€ 24,07 miljoen
€ 12,24 miljoen
€ 11,83 miljoen
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
FINANCIEN
24
Comfortabel doorfietsen 1. Meer ruimte en kortere wachttijden voor fietsers bij de 10 drukste kruispunten
1,60 1,75
2,08
1,30
2. Aanleg van nieuwe fietsverbindingen
5,00 0,28 0,28
3. Uitvoering van het Groennet - fase 1 (marketing, bewegwijzering, profielen)
3,50
4,06
1,70 0,40 0,32
0,83
0,11
4. Nieuw 2020: Uitvoering Groennet - fase 2 (5 schakels)
i
2 3
2,50
2,50
Totaal Comfortabel doorfietsen (20 maatregelen) Originele raming (2017)
1
20,7
Raming 2021
4,08
3,65
9,73
17,46
raming 2017 gerealiseerd 2018 – 2019 gerealiseerd 2020 nog te realiseren 2021 – 2022
4
bedragen in miljoen euro
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
5,14
FINANCIEN
25
Gemakkelijk fietsparkeren 1. Meer fietsparkeerplekken in de openbare ruimte
5,00 1,50
1,36
2. Voldoende vindbare fietsparkeerplaatsen bij de grote OV-locaties (raming 2021)
3. Nieuw: Fietsparkeervoorzieningen openbare ruimte stadsbreed
2,19
5,35 2,60
1,14
3,62
2,05
4. Chipparkeren
2,05
0,50 1,40
1,42
0,01
i
Totaal Gemakkelijk fietsparkeren (22 maatregelen) Originele raming (2017)
1 2 3
16,95
Raming 2021
4,55
2,98
11,82
19,35
raming 2017 gerealiseerd 2018 – 2019 gerealiseerd 2020 nog te realiseren 2021 – 2022
4
bedragen in miljoen euro
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
5,05
FINANCIEN
26
7,36
Het nieuwe fietsen (gedrag, innovatie en fietsstimulering) 1. Fietsgebruik aanmoedigen in samenwerking met GGD en stadsdelen
2. Platform voor kennisdeling en innovatie
0,50 0,42
0,11
0,10
0,63
0,26
0,31
0,63
0,05 0,25
3. Fietsvriendelijke maatregelen
0,06
0,49
0,55
0,01
4. Campagne gedragsverandering bij fysieke ingrepen
0,25 0,33
0,30 0,03
i
Totaal Het nieuwe fietsen (11 maatregelen) Originele raming (2017)
1 2 3
3,20
Raming 2021
0,79
0,36
2,33
raming 2017 gerealiseerd 2018 – 2019 gerealiseerd 2020 nog te realiseren 2021 – 2022
4
bedragen in miljoen euro
€ MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
FINANCIEN
27
3,47
Aandachtspunten financiën 2020
i 1 2 3 4 €
Bijdragen derden Bij de raming 2017 was de verwachting dat ca. 14 mln aan bijdragen van derden binnen zouden komen voor realisatie van het programma. Het overgrote deel hiervan betreft bijdragen/subsidies van de VRA. Zoals eerder al bleek blijven deze achter. Dit beeld is echter om 2 redenen vertekenend: ■ Regelmatig worden projecten uitgevoerd binnen een andere projectorganisatie dan direct door het programmateam Fiets. De bijdrage vanuit het programma wordt dan wel geleverd aan het project en ten laste gebracht van het programma, maar de bijdrage VRA wordt ook aan het project geleverd en komt niet ten bate aan het programma. Een boekhoudkundige reden die geen effect heeft op de uitvoering van de maatregelen. ■ Voor 2020 geldt dat voor ca. € 850.000,- toegezegde bijdragen aan het programma pas in 2021 beschikbaar worden gesteld. De kosten voor het programma zijn wel al ten laste van 2020 gekomen. De verwachting is dan ook dat de totale bijdrage VRA in 2021 jaar beduidend hoger uitkomt.
regelmatig overleg gevoerd met de VRA, dit jaar zal er extra aandacht worden besteed aan de verwachte bijdrage voor de komende 2 jaar. Garantstelling Lelylaan In het kader van afspraken met het Rijk, NS en ProRail levert de gemeente Amsterdam een bijdrage van € 1,3 mln. aan de toekomstige fietsenstalling bij station Lelylaan. Inmiddels heeft het project Lelylaan hiervoor dekking gevonden. De reservering hiervoor in de begroting van het Programma Fiets, gedaan als garantstelling voor de gemeentelijke bijdrage, komt daarmee te vervallen. Deze middelen worden ingezet voor een hogere gevraagde bijdrage aan de stalling bij station Bijlmer dan eerder verwacht, en aan het in kaart brengen en samen met Zuidas mee-realiseren van oplossingen voor de totaalopgave fietsparkeren rondom station Zuid
Desalniettemin lijkt de totale bijdrage van de VRA achter te blijven bij hetgeen verwacht in 2017. Hierover wordt
Programma Fietsparkeren Zuid en verplaatsing fietsdepot In 2019 is de integrale uitvoering van het Programma Fietsparkeren Zuid in het SMF (en organisatorisch) onder het Programma Fiets gebracht. In de jaarrekening wordt hier verantwoording over afgelegd. Omdat met het DB van het stadsdeel is afgesproken dit plan integraal uit te voeren als eerder vastgesteld, en dit geen onderdeel is van het stedelijke Meerjarenplan Fiets
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
FINANCIEN
wordt hierover niet in deze monitor gerapporteerd. Ook de (mogelijke) verplaatsing van het Fietsdepot wordt vanuit het programma Fiets geleid, de reeds gereserveerde middelen voor proces- en engineeringskosten zijn apart opgenomen in het SMF. Deze zijn daarom ook niet opgenomen in onderstaand overzicht. Later dit jaar volt besluitvorming over wel of niet doorgaan met dit project en waar dit dan wordt belegd. Aanpak Fietscultuur Voor de aanpak Fietscultuur is naar verwachting € 650.000,- nodig. Dekking wordt gevonden in het budget autoluw. Deze is niet opgenomen in onderstaand overzicht omdat de raad bij schrijven hiervan nog niet heeft ingestemd met voorgestelde aanpak en budget.
28
Bijlage: Opvolging aanbevelingen Rekenkameronderzoek Fietsvriendelijke Kruispunten
Hieronder de aanbevelingen en opvolging in het kort geformuleerd. Daarna volgt een toelichting per aanbeveling. ■ ■
i 1 2 3
Inleiding Op 9 september 2020 heeft de commissie MLW kennisgenomen van het onderzoek van de Rekenkamer Metropool Amsterdam naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitvoering van maatregel 11 van het Meerjarenplan Fiets 2017 – 2022: het fietsvriendelijk maken van 10 kruispunten in Amsterdam. Aanleiding hiervoor was dat de Rekenkamer in het kader van haar lustrumjaar 2019 extra aandacht wilde besteden aan onderwerpen die de burger raken, zoals het fietsen. In de bestuurlijke reactie van het college worden de aanbevelingen uit het rapport overgenomen, of aangegeven dat hier al aan voldaan werd, en is toegezegd de raad na een jaar te rapporteren over opvolging van deze aanbevelingen. Met onderstaande rapportage wordt hier invulling aan gegeven.
4 € MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
■
■
■
Aanbeveling 1: Stel heldere ambities. Geen opvolging, omdat gemeend wordt hier al aan te voldoen. Aanbeveling 2: Werk kaders beter uit. In het bijzonder werd gedoeld op de budgethoudersregeling. Opvolging: In de Monitor Fiets is een financiële paragraaf opgenomen. Aanbeveling 3: Stel indicatoren op. Opvolging: Uitvoeringsteam heeft effecten van de maatregelen beter gedocumenteerd. Aanbeveling 4: Weest transparant over budget. Opvolging: Met de Tussentijdse evaluatie is de raad geïnformeerd over de financiële voortgang van het MJPF en in de jaarlijkse monitor wordt een financiële paragraaf opgenomen. Aanbeveling 5: Zorg voor een betere dossieropbouw. Opvolging: Het digitale dossier van het Programma Fiets is opnieuw geordend en vereenvoudigd.
Per aanbeveling wordt verkort aangegeven wat vorig jaar de beantwoording was, en wordt gerapporteerd over de opvolging van de aanbeveling in het afgelopen jaar.
BIJLAGE
Aanbeveling 1: Stel heldere Ambities Samenvatting aanbeveling De Rekenkamer geeft aan dat een eenduidige definitie van een fietsvriendelijk kruispunt ontbreekt en dat de aanpak van kruispunten hooguit leidt tot fietsvriendelijker kruispunten en stelt dat “de politieke vraag die moet worden beantwoord is in hoeverre kruispunten geheel fietsvriendelijk moeten en kunnen worden, ook als dat ten nadele is van andere verkeersdeelnemers”. Bestuurlijke reactie: De maatregel zelf is in het vastgestelde meerjarenplan als volgt omschreven: Maatregel 11: Meer ruimte en kortere wachttijden voor fietsers bij de drukste kruispunten. We verbeteren de doorstroming, de veiligheid en het comfort voor fietsers op ten minste tien drukke kruispunten (…). Dit resulteert in meer opstelruimte voor fietsers en aanpassing van de verkeersregeling. Bij vaststelling van het Meerjarenplan werd hierbij uitgegaan van de op dat moment geldende kaders, inrichtingsprincipes en prioritering van de verschillende modaliteiten, zoals destijds onder meer vastgelegd in de Uitvoeringsagenda Mobiliteit en het Beleidskader Verkeersnetten. Er is voor gekozen om met het meerjarenplan fiets 29
niet een nieuwe prioritering van vast te stellen. Het debat hierover is daarna onder meer gevoerd bij behandeling en vaststelling van de Agenda Amsterdam Autoluw, en zal ook in de toekomst gevoerd blijven worden. Bij de uitvoering en keuzes daarin wordt steeds rekening gehouden met de door de raad vastgestelde kaders en moties. De kern van programmatisch werken is dat binnen de inhoudelijke en financiële kaders in de uitvoering flexibel ingespeeld kan worden door professionals op kansen en tegenvallers ten aanzien van de doelstellingen. Wij menen hiermee al aan uw aanbeveling te hebben voldaan.
i 1 2 3 4 €
Rapportage opvolging aanbeveling: Zoals aangegeven in de bestuurlijke reactie werd ten tijde van verschijnen van het onderzoeksrapport al voldaan aan de aanbeveling.
Aanbeveling 2: Werk kaders beter uit Samenvatting aanbeveling De Rekenkamer constateert dat de informatievoorziening aan het college en de raad beperkt is. Enerzijds door de summiere beleidskaders, anderzijds door de kaders voor de handelingsruimte waarbinnen het Programmateam Fiets zijn verantwoordelijkheden moeten
MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
nemen. In het bijzonder wordt gedoeld op de budgethoudersregeling, waarin wel de verantwoordingslijn, maar geen drempelwaarden voor informatievoorziening zijn opgenomen. “Goede afspraken over het gewenste informatieniveau in verantwoordingsdocumenten en duiding van de budgetregeling zal helpen de balans te vinden.”
ook niet over de prognose richting eind programma. Wij zullen daarom vanaf volgend jaar ook een financiële paragraaf opnemen in de jaarlijkse monitor Fiets waarin op hoofdlijnen inzicht zal worden geboden in uitputting en invulling van beschikbare budgettaire ruimte over de resterende programmaperiode. Wij menen hiermee invulling te geven aan deze aanbeveling.
Bestuurlijke reactie: De kaders voor de aanpak en inrichting van kruispunten zijn bewust niet expliciet vastgesteld met het meerjarenplan fiets. Hiervoor gelden de hiervoor bedoelde kaders zoals onder reactie op aanbeveling 1 genoemd, maar bijvoorbeeld ook de CROW-richtlijnen, de Puccini leidraad en de toets van ontwerp in de Centrale Verkeerscommissie. Wij zien vooralsnog geen reden om verdere specifieke beleidskaders voor de inrichting en aanpak van kruisingen op te stellen. Wij willen nu op basis van dit onderzoek naar één specifieke maatregel ook geen aanpassing van de budgethoudersregeling voorstellen. Het uitvoeringsteam rapporteert jaarlijks alleen op programmaniveau via de jaarrekening. Daarmee opereert het binnen de budgethoudersregeling. Wij onderkennen dat dit de Raad geen inzicht geeft in onderlinge verschuivingen van budget binnen het programma en
Rapportage opvolging aanbeveling: In de Monitor Fiets 2020 is een financiële paragraaf opgenomen. Deze zal ook worden opgenomen in de monitors voor 2021 en 2022, het laatste jaar van het huidige Meerjarenplan Fiets. Aangezien het programma 54 maatregelen kent is er voor gekozen per pijler (Comfortabel Doorfietsen, Gemakkelijk Fietsparkeren en Het Nieuwe Fietsen) de wijzigingen te laten zien voor de 4 grootste maatregelen. In februari 2020 is de tussentijdse evaluatie van het Meerjarenplan Fiets behandeld in de Raad, hierin was een overzicht van alle 54 maatregelen opgenomen. Zowel in de evaluatie als in de jaarlijkse monitor wordt steeds voor de hele programmaperiode 2018 – 2022 weergegeven hoe de originele raming was, wat de actuele stand is, welk deel hiervan in het rapportagejaar gerealiseerd is, welk deel totaal gerealiseerd vanaf 2018 en welk deel nog te realiseren.
BIJLAGE
30
Aanbeveling 3: Stel indicatoren op Samenvatting aanbeveling Het Meerjarenplan Fiets bevat weinig ijkpunten voor wat ‘fietsvriendelijke kruispunten’ zijn. Als de (politieke) vraag is beantwoord wat fietsvriendelijke kruispunten betekenen, kunnen doelen worden gesteld en bijbehorende indicatoren worden bepaald. Door het begrip fietsvriendelijk goed te operationaliseren en te meten, kunnen de resultaten en effecten van de aanpak beter worden gemonitord en kan er tijdig worden bijgestuurd.
i 1 2 3 4 €
Bestuurlijke reactie: Bij ontwerp en uitvoering staat het verbeteren van de veiligheid, de doorstroming, en het comfort voor fietsers bovenaan, maar hiervoor zijn in het plan geen eenduidige indicatoren opgenomen. Het uitvoeringsteam werkt in ieder geval altijd met de genoemde outputindicatoren meer opstelruimte voor fietsers en aanpassing van de verkeersregeling. Op verschillende kruispunten is door middel van voor- en nametingen en interviews vastgesteld dat de maatregelen ten goede kwamen aan genoemde doelen. Voor ieder kruispunt is wel steeds opnieuw een aparte belangenafweging en maatwerk nodig. Zowel de bestaande (beleids)kaders als locatiespecifieke omstandigheden bepalen in belangrijke mate de ruimte MONITOR FIETS 2020 (MEERJARENPLAN FIETS 2017 - 2022)
voor het soort ingrepen dat kan worden uitgevoerd, en de mate waarin de verschillende doelen kunnen worden bereikt per kruispunt. Wij onderkennen wel de waarde van meer eenduidige indicatoren om de effectiviteit van de maatregelen te kunnen onderzoeken en lessen te kunnen trekken voor volgende kruispunten. Het uitvoeringsteam zal daarom in ieder geval de verandering in frequentie van groen licht voor fietser, de wachttijden en vierkante meters opstelruimte gaan documenteren. Voor een groot deel zijn deze ook al bekend voor de al gerealiseerde kruispunten maar worden deze nog niet systematisch bijgehouden. Ongevallencijfers worden al gemonitord door programma Verkeersveiligheid en meegenomen in het ontwerp van de kruispunten, en dit zal in de toekomst worden voortgezet. Bij rapportage over locatiespecifieke gegevens van ongevallen moet bovendien rekening worden gehouden met bescherming van persoonsgegevens. Daarnaast wordt in het kader van het onderzoek ’Bruikbaarheid van Indicatoren’ gewerkt aan het verbeteren en bijhouden van indicatoren en het rapporteren aan de raad, ook voor fiets. Wij menen hiermee invulling te geven aan deze aanbeveling.
Rapportage opvolging aanbeveling: Van vrijwel alle aangepakte kruispunten zijn opnamen (camerabeelden of foto’s) gemaakt van de situatie voorafgaand aan de verbetermaatregelen (zgn. nulmetingen). Deze beelden zijn opgenomen en verwerkt conform de privacywetgeving. Sinds de coronacrisis is de drukte op de gerealiseerde kruispunten duidelijk afgenomen. Nu de verkeersstromen weer vergelijkbaar worden met die uit 2019 of eerder, zullen de zgn. 1-metingen worden uitgevoerd. Daarmee kunnen we een goede vergelijking maken met de effecten van maatregelen t.o.v. de eerder uitgevoerde nulmetingen.
BIJLAGE
31
Toegezegd is dat het uitvoeringsteam de verandering in frequentie van groen licht voor fietser, de wachttijden en vierkante meters opstelruimte gaan documenteren. De frequentie van groen licht en de wachttijd per cyclus zijn onderdeel van de informatie over de verkeersregeling die voor Amsterdamse verkeerslichten wordt vastgelegd. Deze informatie komt uit de verkeerslichtendata. De laatste jaren heeft de afdeling beheer er werk gemaakt om het aantal verkeersregelinstallaties die data leveren uit te breiden. Zodoende wordt ook de historie van de verkeersregeling wordt per kruispunt bewaard. Als data ontbreekt zal er een inschatting gemaakt moeten worden vanuit
i 1 2 3 4 €
de filmbeelden. Daarmee kan voor elk kruispunt de verandering in de groenperiode en de wachttijd worden bepaald. De toename van opstelruimte voor fietsers wordt zichtbaar gemaakt In de verbetervoorstellen die voor de kruispunten worden opgesteld, en gedocumenteerd. Ongevallencijfers worden al gemonitord door programma Verkeersveiligheid en meegenomen in het ontwerp van de kruispunten, en dit zal in de toekomst worden voortgezet. Bij het ontwerpen van de kruispunten is expliciet aandacht besteed aan de verkeersveiligheid door verkeersontwerpers en toetsing in Werkgroep Black Spots en centrale verkeerscommissie. Ook zal worden bijhouden of de geregistreerde ongevallen afnemen, zoals de verwachting is.
budgetrecht betekent niet dat de raad gedetailleerd moet voorschrijven wat er met dat budget gedaan moet worden. Die taak en verantwoordelijkheid komt het college toe. Het betekent wel dat de raad over de gemaakte keuzes binnen het budget moet worden geïnformeerd zodat hij zijn controlerende en kaderstellende taken goed kan uitvoeren. In 2020 zal de raad met de tussentijdse evaluatie worden geïnformeerd over de financiële voortgang van het Meerjarenplan Fiets. Het is dan ook zaak om uitleg te geven waarom er op bepaalde deelbudgetten overschrijdingen zijn, terwijl er op andere deelbudgetten sprake is van een onderschrijding en wat de aanpassing van deelbudgetten voor gevolgen heeft voor de realisatie van het totale Meerjarenplan Fiets.
de hoogte gebracht over de voortgang op de doelen, en op die van enkele maatregelen, waaronder maatregel 11. Het klopt dat de raad tussentijds niet eerder in meer detail wordt geïnformeerd over de voortgang op het budget in relatie tot individuele maatregelen dan met de komende evaluatie. Zoals hierboven al aangegeven wordt vanaf volgend jaar ook een financiële paragraaf opgenomen in de jaarlijkse monitor Fiets. Wij menen hiermee invulling te geven aan deze aanbeveling.
Samenvatting aanbeveling Er wordt een budgetoverschrijding verwacht op maatregel 11 – het fietsvriendelijk maken van ten minste tien kruispunten. Er wordt verwacht dat deze binnen het programmabudget Meerjarenplan Fiets is op te lossen. De raad is tot en met mei 2020 nog niet geïnformeerd over de financiële voortgang van het programma. Het
Bestuurlijke reactie: U stelt terecht dat het budgetrecht ook betekent dat de raad over de gemaakte keuzes binnen het budget zodanig moet worden geïnformeerd dat hij zijn controlerende en kaderstellende taken goed kan uitvoeren. Kaders en doelen zijn door de raad vastgesteld samen met het Meerjarenplan Fiets. Net als het hiervoor beschikbare budget. Over uitputting en voortgang van dit budget wordt jaarlijks gerapporteerd via de jaarrekening . Met de jaarlijkse monitor Fiets wordt de raad tevens op