B2 I&O Research, i.o.v. de BCD, november 2021, Redenen voor toerisme in Amsterdam Geredigeerd

BOND VAN CANNABIS DETAILLISTEN SINDS 1994 BOND VAN CANNABIS DETAILLISTEN

De burgemeester van Amsterdam Mevr. F. Halsema Postbus 202 1000 AE AMSTERDAM

Amsterdam, 10 maart 2022

Onderwerp: Onderzoek I&) research t.b.v. Toerisme in Amsterdam

Geachte mevrouw Halsema, In vervolg op de overleggen en correspondentie die wij met elkaar hadden en voerden in verband met uw voornemen om het I-criterium te gaan handhaven bij coffeeshops in het centrum van Amsterdam, zenden wij u hierbij de uitkomsten van het onderzoek dat I&O research in opdracht van ons heeft verricht. In dit onderzoek is gekeken naar de houding van Amsterdammers ten opzichte van toerisme en overlast, de bezoekreden van toeristen, meningen en effect. In de periode tussen 18 oktober en 14 november 2021 zijn bevraagd: - 1244 toeristen, en - 1330 Amsterdammers. Van de totaal bevraagde groep toeristen blijft na handhaving van het I-criterium in het centrum van Amsterdam slechts 7% zeker weg. Dat zijn er nog geen 100 van de 1244 bevraagde toeristen. Op aantallen toeristen zal de handhaving dus niet heel veel effect hebben. Bijna 20% van de bevraagde toeristen geeft aan er van uit te gaan de wiet of hasj op straat te kopen als het niet meer in de coffeeshop kan. 13% geeft in dat geval aan anderen de wiet of hasj voor hen te laten kopen en 11% geeft aan de wiet of hasj elders dan op straat te kopen.

Postbus 946 I 1000 AX AMSTERDAM I T: 06 -33 04 65 91 1 www.coffeeshopbond.n1 I info@coffeeshopbond.nl ABN AMRO 58.62.62.741 1 IBAN - NL70 ABNA 0586 2627 41 1 K.v. K. 40538393

BOND VAN CANNABIS DETAILLISTEN SINDS 1994 BCD

BOND VAN CANNABIS DETAIWSTEN

Kortom: de impact op toerisme van invoering van de handhaving van het I-criterium zal minimaal/te verwaarlozen zijn terwij1 de overlast als gevolg van grote aantallen bezoekers die alternatieve routes bewandelen om alsnog aan wiet/hasj te komen verwacht mag worden grote proporties aan te nemen. Wij menen dat invoering van de handhaving van het Icriterium dus niet zal leiden tot enigerlei positieve uitkomst. Daar komt bij dat van alle Amsterdammers slechts 19% negatief staat tegenover toerisme in de stad. In het algemeen ergeren Amsterdammers zich het meest aan roekeloos rijdende fietsende toeristen, drukte in de binnenstad en drukte in groot Amsterdam. Voor wat betreft de invoering van de handhaving van het i-criterium zijn er op dit moment nog even veel Amsterdammers die de invoering daarvan een goed idee vinden, als dat er Amsterdammers zijn die dit helemaal geen goed idee vinden. Wij menen oprecht dat de invoering van de handhaving van het i-criterium en de te verwachten ongecontroleerde neveneffecten daarvan in de straathandel met daarbij een niet gereguleerd alternatief aankoopcircuit, door de inwoners van Amsterdam als een veel grotere en ernstiger vorm van overlast ervaren zal gaan worden dan de overlast die nu ervaren wordt.

Dit alles overwegende, in combinatie met de onevenredige belasting die het voor onze achterban in het centrum van Amsterdam met zich zou brengen, verzoeken wij u nogmaals, dringend, of te zien van invoering van de handhaving van het i-criterium aldaar. Zoals u weet zijn wij in overleg met de bankensector en het Ministerie van Financien om tot een conversant te komen in het kader van toetsing aan de WWFT en de wijze waarop banken in dat kader hun risico's kunnen beheersen. leder ondermijningsrisico zal in dat verband uitgesloten zijn. Wij overleggen graag verder met u of en in hoeverre de inhoud van deze brief de door u beoogde vervolgstappen beinvloedt en op welke wijze wij vanuit de sector verder constructief kunnen bijdragen aan besluitvorming die zo min mogelijk belasting voor en benadeling van onze achterban met zich brengt.

Postbus 946 I 1000 AX AMSTERDAM 1 1:06 -33 04 65 91 I www.coffeeshopbond.n1 I info@coffeeshopbond.nl ABN AMRO 58.62.62.741 I IBAN - NL70 ABNA 0586 2627 411 K.v. K. 40538393

Toerisme in Amsterdam

r•I

en de rol van coffeeshopbezoek

isLo research

Achtergrond, doel en methode •

Aanleiding onderzoek Burgemeester Halsema overweegt invoering i-criterium om drukte door toerisme tegen te gaan. Alleen mensen die in Nederland wonen mogen dan nog naar de coffeeshop.

Opdrachtgever Bond van Cannabis Detaillisten (BCD).

Onderzoeksbureau

r•I

(Bleef onbekend bij deelnemers)

isLo research

0 000 0000

=.- 0

000

Vragen Het onderzoek richtte zich op houding Amsterdammers t.o.v. toerisme en overlast, bezoekredenen toeristen; meningen en effect.

Steekproef 1.244 toeristen 1.330 Amsterdammers

Periode 18 oktober tot 14 november 2021

(beide representatief)

Verwacht bezoek zonder coffeeshop •

57% komt zeker terug

Meeste toeristen denken Amsterdam ook te bezoeken als ze niet naar de coffeeshop kunnen

7% blijft zeker weg

Het aandeel 'zeker' is doorgaans een goede voorspelling van gedrag.

Zou u Amsterdam een volgende keer ook bezoeken als u geen wiet of hasj meer kunt kopen in een Amsterdamse coffeeshop? (n=1.230 toensten)

21%

57% Zeker wel

Waarschijnlijk wel

Factsheet Toerisme in de stad I januan 2022

Waarschijnlijk niet

j Zeker niet

10% Weet niet

7%

5%

Toerisme in Amsterdam

i8to research

Wat zou u doen als u in Amsterdam geen wiet of hasj meer kunt kopen in een coffeeshop? (n=818; niet gesteld aan toeristen die aangaven dat coffeeshops onbelangrijk waren als bezoekreden)

lk zou Amsterdam blijven bezoeken, dan maar geen bezoek aan een coffeeshop

41%

lk zou Amsterdam blijven bezoeken, maar wiet of hasj op straat kopen

17% 15%

lk zou Amsterdam niet meer bezoeken lk zou Amsterdam blijven bezoeken, maar laat anderen wiet of hasj voor mij kopen

13%

lk zou Amsterdam blijven bezoeken, maar wiet of hasj elders dan op straat kopen

11%

Weet ik niet

11%

Van de toeristen die (mede) voor coffeeshop naar Amsterdam komen (66% van alle toeristen), zou 15% wegblijven als ze coffeeshops niet meer kunnen bezoeken. Dit is circa 10% van alle toeristen.

Driekwart blijft Amsterdam bezoeken, 11% weet het niet.

41% zegt dan maar geen coffeeshop to bezoeken. Een deel zou drugs op straat (17%) of via anderen (13%) kopen als dat in de coffeeshop niet kan.

• Houding Amsterdammers ten opzichte van toerisme

Sterke verschillen 51% van de Amsterdammers staat positief tegenover toerisme in de stad per stadsdeel. 3 0 % is neutraal Centrum is minst 1 9 % oordeelt negatief positief over toerisme 51%

Totaal (n=1.330)

30%

60%

Nieuw-West (n=164) West (n=190)

53%

Oost (n=160)

51%

Zuidoost (n=131)

49%

Noord (n=147)

48%

Zuid (n=110)

46% 38%

Centrum (n=420) (Zeer) Positief

Factsheet Toerisme in de stad I Januar! 2022

24%

16%

31%

15%

25%

24% 44%

8%

34%

19%

30% 27%

Neutraal

19%

(Zeer) Negatief

24% 35%

Toerisme in Amsterdam

67A iaLo research

•Overlast • 58% van Amsterdammers ervoer voor de coronacrisis veel of enige overlast van toerisme. • Bij inwoners van de oude binnenstad is dat 87%. • Men heeft vooral last van 'roekeloos' fietsende toeristen (79%) en de drukte in de binnenstad. • Men heeft verder last van toeristen die lawaai maken op straat', 'alcohol'en 'cannabis gebruiken'.

58% van Amsterdammers ervoer voor de coronacrisis veel of enige overlast van toerisme

Meest genoemde overlastvormen (n=1 330 inwoners) % veel + enige overlast Roekeloos fietsende toeristen

79%

Drukte in de binnenstad

78%

Drukte in 'groot Amsterdam'

66%

Winkelaanbod dat meer gericht is op toeristen

66%

Toeristen die lawaai op straat maken

66%

Toeristen die alcohol gebruiken Toeristen met rolkoffers op straat Toeristen die cannabis (wiet of hasj) gebruiken

63% 54%

Inwoners hebben vooral last van ( roekeloos' fietsende toeristen (79%) en de drukte in de binnenstad

52%

Oplossingen genoemd door inwoners

1 Minder aantrekkelijk maken toerisme

2 Andere regelgeving

3 Betere handhaving regels

5 Verbieden van coffeeshops

6 Sluiten van prostitutie

C9 e:15%.° 4 Spreiden van toerisme

Factsheet Toerisme in de stad I januari 2022

Toerisme in Amsterdam

•

research

Bezoekmotieven Kunnen wandelen door Amsterdam

Gebouwen, architectuur, grachten

(Zeer) belangrijke reden voor bezoek volgens toeristen (n=1.244)

Musea

Geschat belang voor toeristen volgens inwoners (n=1.330)

Restaurants Uitgaan (café's, nachtclubs) Culturele evenementen/ festivals

Wandelen, gebouwen, musea en restaurants belangrijkste bezoekredenen.

Coffeeshops (met mogelijkheid cannabis roken)

47%

Winkels, shopping De Wallen, redlight district

•

80% inwoners denkt dat coffeeshopbezoek een belangrijke bezoekreden is, dat is het daadwerkelijk voor 47% van de toeristen.

32%

Mogelijke maatregelen

• 72% van de inwoners wil alcoholtoerisme ontmoedigen, 53% is voor ontmoediging coffeeshopbezoek.

72% van de inwoners wil alcoholtoerisme ontmoedigen

• HeIft inwoners (53%) is voor verhogen toeristenbelasting. • 30% Amsterdammers wil dat coffeeshops alleen toegankelijk zijn voor inwoners van Nederland. Voor cafés is dat 6%. Voor beide maatregelen zijn er meer tegen- dan voorstanders.

Steun voor maatregelen bij inwoners van Amsterdam (n=1.330)

Alcoholtoerisme naar Amsterdam moet worden ontmoedigd

72%

16%

Coffeeshopbezoek in Amsterdam moet worden ontmoedigd

53%

22%

21%

Toeristenbelasting voor buitenlandse toeristen moet worden verhoogd

53%

24%

17%

Amsterdamse coffeeshops alleen nog toegankelijk voor mensen die in NL wonen Café's in de binnenstad alleen nog toegankelijk voor mensen die in NL wonen

30% 6% 12% (Helemaal) mee eens

Factsheet Toerisme in de stad I januari 2022

20%

45%

2%

10%

3%

6% 5%

80% Neutraal

• (Helemaal) mee oneens

2%

Weet ik niet

Toerisme in Amsterdam

6, research

• Het i-criterium Sterke verdeeldheid over i-criterium

Oude binnenstad (postcode 1011/1012) meest positief. 45% geeft hier een 9 of een 10

Totaal Amsterdam is meer verdeeld: evenveel voldoendes als onvoldoendes

Meeste toeristen staan er negatief tegenover 76% geeft een onvoldoende

Er is een plan waarin wordt voorgesteld dat buitenlandse bezoekers geen wiet of hasj meer kunnen kopen in een Amsterdamse coffeeshop. Wat zou u daarvan vinden? Kunt u dat uitdrukken in een rapportcijfer? 12%

25%

11%

45% 28%

32%

27% 44%

•

9-10

•

6-8

•

3-5

•

1-2

Totaal Amsterdam is verdeeld: evenveel voldoendes als onvoldoendes

20% Postcode 1011 / 1012 (n=323)

Stad (n=1.235)

Toeristen (n=935)

Verwacht effect i-criterium bij inwoners

46% van de inwoners die overlast ervaren van drugsdealers denkt dat dit zal verergeren

(Aspecten alleen voorgelegd indien men er overlast van ervaart nmin=522)

• 80% van de inwoners die last hebben van cannabisgebruikende toeristen verwacht dat dit minder wordt met invoering i-criterium. Op de drukte in de binnenstad verwacht 65% een positief effect. • Niet alleen positieve effecten verwacht: 46% van de inwoners die overlast ervaren van drugsdealers denkt dat dit zal verergeren. • 20% van de inwoners die last hebben van alcohol gebruikende toeristen verwacht dat dit erger wordt.

Toeristen die cannabis (wiet/hasj) gebruiken 65%

Drukte in de binnenstad Toeristen die alcohol gebruiken

38%

Drugsdealers op straat

35% (Sterk) verminderen

Factsheet Toerisme in de stad I januari 2022

14%

80% 29% 39% 17% 111 Gelijkblijven

20%

5%

1%

4%

2%

4%

46% • (Sterk) verergeren

1%

• Weet niet

HOU AF ST AND OOK BIJ DRUKTE DAN MAG AMSTERDAM MEER OPEN IP

Rapport

•

Toerisme in de stad

•

Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

research

www.ioresearch.nl

C

Colofon 0 Ci

Uitgave

I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam Rapportnummer

2021/252 Datum

december 2021 Opdrachtgever

Bond voor Cannabis Detaillisten

C

Auteurs

Melle Conradie Coen Schuring Peter Kanne

Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

C) C

LI

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

Inhoudsopgave 1 2

Managementsamenvatting Inleiding 2.1 2.2

2.3 2.4 2.5

3

20

22 22

Helft Amsterdammers positief over toerisme Zeven op tien Amsterdammers vinden het to druk Toerisme zorgt voor inkomsten en levendigheid Toerisme geeft ook overlast

Bezoekredenen toeristen

4.1 4.2

A B

20

3.1 3.3 3.4

5

15 15 15

Het perspectief van inwoners 3.2

4

Aanleiding Doel van het onderzoek Methode en respons Analyse en rapportage Rapportopbouw

5 15

Wandelen en architectuur bekijken belangrijkste bezoekredenen Wandelen, musea en coffeeshops belangrijkste bezoekredenen

23 24 24 26 26

27

Overlast van toerisme en oplossingen

30

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

3o 31 33 37 38 39 40

Vooral in het oude centrum veel overlast van toerisme Meeste overlast van slechte fietsers en drukte Aard van de ervaren overlast en oplossingen Mogelijke interventies overlast Draagvlak voor het i-criterium Minder coffeeshopbezoek, maar meer straathandel met i-criterium Meeste toeristen ook zonder coffeeshop naar Amsterdam

Bijlage: vragenlijst inwoners Bijlage: vragenlijst toeristen

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

43 52

3 van 58

O

Hoofdstuk Management samenvatting

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

4 van 58

1

Managementsamenvatting

Achtergrond, doel en methode

Er is maatschappelijke discussie gaande over de verkoop van wiet of hasj aan buitenlandse toeristen in Amsterdam. Onder andere burgemeester Halsema van Amsterdam heeft zich uitgesproken voor invoering van het i-criterium. Dit zou betekenen dat coffeeshops alleen nog klanten mogen bedienen die in Nederland wonen. De Bond van Cannabis Detaillisten (BCD) vraagt zich of in hoeverre het invoeren van het i-criterium het aantal bezoekers en eventuele overlast zou verminderen en heeft I&O Research gevraagd om hier onderzoek naar te doen. Als onderzoeksopzet is gekozen voor een algemene en brede benadering van het fenomeen toerisme zonder direct toe te spitsen op "coffeeshoptoerisme". Het onderzoek beantwoordt wat de bezoekredenen van toeristen zijn en welke (negatieve of positieve) effecten inwoners van toerisme ervaren. Het onderzoek bestond uit twee delen: een representatief onderzoek onder toeristen en een representatief onderzoek onder inwoners van Amsterdam. Van 18 oktober tot en met 14 november 2021 zijn op verschillende ov-knooppunten in Amsterdam (zoals Schiphol en het Centraal Station) 1.244 toeristen ondervraagd. Daarnaast vulde in dezelfde periode een representatieve groep van 1.330 Amsterdammers een online vragenlijst over toerisme in. Paragraaf 2.3 bevat een uitgebreide beschrijving van de onderzoeksopzet. Hoe denken Amsterdammers over toerisme?

De helft (51%) van de Amsterdammers staat positief tegenover toerisme in de stad. Ongeveer een op vijf (19%) oordeelt negatief, 30 procent oordeelt neutraal. Dit verschilt wel sterk per stadsdeel. In stadsdeel Centrum is men het minst te spreken over het toerisme (38% positief, 35% negatief). Hoe staat u in het algemeen tegenover toerisme in Amsterdam? (uitgesplitst naar stadsdeel)

TOTAAL (n=1.330)

8%

43%

Nieuw-West (n=164)

48%

West (n=19o)

ism Noord (n=147)

Centrum (n=42o)

44%

laz

39%

0%

34% -

25%

13% +

25%

Ea

24% + 44% +

37%

4%

16%

31%

45%

Zuidoost (n=131)

16%

24%

45%

Oost (n=i6o) D

Zuid (n=no)

30%

Ea

17%

34%

16%

30% 27%

21% +

50%

75%

8% + 14% +

100%

■ Zeer positief ■ Positief ■ Neutraal ■ Negatief ■ Zeer negatief

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

5 van 58

0

Waarom komen toeristen naar Amsterdam?

0

De meeste Amsterdammers (80%) denken dat coffeeshopbezoek een belangrijke bezoekreden is voor toeristen. Voor iets minder dan de helft van de toeristen (47%) is dit inderdaad een belangrijke reden, maar voor de andere helft dus niet. Door de stad kunnen wandelen, het bekijken van gebouwen en architectuur en het bezoeken van musea en restaurants zijn voor meer toeristen belangrijke bezoekredenen dan coffeeshopbezoek. Ook een bezoek aan de Wallen is veel minder vaak een bezoekreden voor toeristen (32%) dan inwoners denken (74%). Bezoekmotieven Amsterdam volgens inwoners en toeristen. (Zeer) belangrijke reden voor bezoek volgens toeristen (n=1.244)

Geschat belang voor toeristen volgens inwoners (n=1.33o)

Kunnen wandelen door Amsterdam

95%

47%

Gebouwen, architectuur, grachten

79%

49%

Musea

61%

74%

Restaurants

60%

19%

Uitgaan (cafes, nachtclubs)

58%

59%

Culturele evenementen/festivals

50%

51%

Coffeeshops (met mogelijkheid cannabis te roken)

47%

80%

Winkels, shopping

47%

36%

De Wallen, red light district

32%

74%

Bezoekmotief

0

Cj

c

Ook wanneer toeristen een top 3 maken van bezoekmotieven, komt wandelen bij 35 procent op de eerste plek. Bij twee derde staat dit op een plek in de top 3. Daarna volgen de musea (bij 21% op 1, bij 42% in top 3) en coffeeshops (16% en 35%). Bijna driekwart van de toeristen (71%) zegt zeker musea te bezoeken in Amsterdam of heeft dit al gedaan. Daarmee komen musea voor cafés en nachtclubs (56% zeker of al gedaan), de Wallen (51%), en coffeeshops (50%) te staan. Bezoek aan coffeeshops en in mindere mate de Wallen zijn dus zeker belangrijke bezoekmotieven voor toeristen, maar niet de belangrijkste en in mindere mate dan inwoners denken. Voor- en nadelen van toerisme volgens de inwoners

Driekwart van de Amsterdammers kan voordelen van het toerisme noemen, 88 procent noemt ook nadelen. Als voordelen ziet men vooral dat het levendigheid met zich meebrengt en dat het zorgt voor werkgelegenheid en inkomsten. De drukte is verreweg het meest genoemde nadeel. Daarnaast noemt men ook veel problemen die hieraan gerelateerd zijn zoals lawaai, dronken toeristen, drugsgebruik en toeristen die een gevaar vormen op de fiets.

0 0 C

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

6 van 58

Vooral in het oude centrum veel overlast van toerisme

Voor de coronacrisis ervoer ruim de helft (58%) van de Amsterdammers (terugkijkend) minimaal enige overlast van toerisme. Een vijfde ondervond zelfs veel last. In het centrum is de overlast echter beduidend groter, met name in het oude centrum. Onder inwoners van de postcodegebieden 1011 en 1012 had 87 procent voor de coronacrisis veel tot enige overlast. In vergelijking met het `oude normaal' is de overlast wel afgenomen. Op het moment van dit onderzoek (half oktober tot half november) was het toerisme weer iets aangetrokken, maar zeker nog niet op het pre-corona-niveau. Het aandeel inwoners dat overlast ervoer was significant lager: een derde Amsterdammers en driekwart van de inwoners van postcodegebied 1011/1012 ervoer nog overlast. Ervaart u (wel eens) overlast van toeristen? Wilt u daarbij zowel de situatie voor de coronacrisis als de huidige situatie in gedachten nemen? Inwoners Amsterdam (n=1.330)

Voor coronacrisis

20%

Tijdens coronacrisis 111

29%

MEM 11111111131=E3

25%

38% 37%

Inwoners 1011/1012 (n=334)

Voor coronacrisis

63%

Tijdens coronacrisis

24%

40%

0%

25%

14%

38%

50%

6%

75%

■ veel overlast ■ enige overlast ■ niet zo veel overlast ■ geen overlast

100%

weet ik niet

In stadsdeel Centrum ervaart men meer overlast van toerisme dan in de andere stadsdelen. Voor de coronacrisis had 83 procent veel of enige overlast, tijdens het onderzoek was dit procent. Na Centrum ervaren inwoners van de andere stadsdelen binnen de ring (Zuid, Oost en West) de meeste overlast.

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

7 van 58

0 0 Last van roekeloze fietsers, drukte, schraal winkelaanbod, lawaai, alcohol en blowers

C

Wat is die overlast? Het blijkt dat Amsterdammers vooral last hebben van ( roekeloos' fietsende toeristen (79%) en de drukte in de binnenstad (78%). Daarna volgen het winkelaanbod dat meer is gericht op toeristen, toeristen die lawaai maken, alcohol drinken, met rolkoffers over straat gaan en cannabis gebruiken. Wilt u voor elk aangeven of en in welke mate u daar overlast van ervaart? (n=1.330, inwoners) Aspecten van toerisme % veel + enige overlast Roekeloos fietsende toeristen

79%

Drukte in de binnenstad

78%

0

Drukte in ( groot Amsterdam'

66%

0

Winkelaanbod dat meer gericht is op toeristen

66%

Toeristen die lawaai op straat maken

66%

Toeristen die alcohol gebruiken

63%

Toeristen met rolkoffers op straat

54%

Toeristen die cannabis (wiet of hasj) gebruiken

52%

Toeristen die een gelegenheid via Airbnb gebruiken

46%

Kotsende toeristen

45%

Wachtrijen voor attracties (musea, Anne Frankhuis, etc.)

43%

Drugsdealers op straat

42%

Toeristen die de Wallen / raamprostitutie bezoeken Toeristen die pillen (xtc etc.) gebruiken

42% 39%

Toeristen die lachgas gebruiken

39%

0 0

Ruim de helft van de inwoners heeft dus last van toeristen die wiet en hasj gebruiken. Het gaat dan met name om de stank en in mindere mate om asociaal gedrag al dan niet veroorzaakt door het cannabisgebruik. Cannabis veroorzaakt meer overlast dan de genotsmiddelen lachgas en pillen, maar minder dan alcohol. Bij overlast door alcoholgebruik heeft men voornamelijk last van het asociale gedrag van de gebruikers.

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

8 van 58

0

Oplossingen voor de overlast Uit toelichtingen die inwoners geven blijkt dat de oplossingen die ze voor de ervaren overlast zien in vier categorieen in te delen zijn: 1 Minder aantrekkelijk maken van toerisme: bijvoorbeeld door recreatiemogelijkheden te verminderen of toeristenbelasting te verhogen. "Bepaalde vormen van toerisme terugdringen. Bachelorparties verbieden, vliegtaks omhoog, accijns op kerosine heffen. Toeristenbelasting fors omhoog." 2

Andere regelgeving en handhaving op overlast: Alcohol: een groot deel zou graag (meer) handhaving op openbare dronkenschap zien. "Echt controleren op alcohol en dronkenschap op straat, niet alleen toekijkende coaches." Cannabis: een persoon stelt voor om blowen alleen nog in de coffeeshops toe te staan. "Blowen op straat verbieden. Laat ze binnen roken."

(1)

C

0 0

3 Spreiding: minder concentratie van toeristische voorzieningen in het centrum zodat niet alle drukte en overlast zich in een klein gebied concentreert. "De drukte centreert zich te veel op delen als o.a. het Wallengebied. Het Centrum is klein en de spreiding is klein." 4 Verbieden/sluiten: Prostitutie: verschillende inwoners zien heil in het sluiten van de raamprostitutie op de Wallen. Coffeeshops: ook het verbieden van cannabisgebruik kent de nodige medestanders. Daarbij

wordt ook het de essentie van i-criterium — alleen inwoners van Nederland toelaten tot de coffeeshops — genoemd als oplossing voor de overlast die men van toerisme ervaart. "Prostitutie verplaatsen naar buiten het centrum, coffeeshops alleen voor inwoners."

• 0' 0 0 0

V Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

9 van 58

Wie zijn de coffeeshopbezoekers?

Coffeeshopbezoekers zijn vaker dan de gemiddelde Amsterdamse toerist jonger dan 35 jaar. Naar verhouding vinden ze (naast coffeeshopbezoek) ook uitgaan en "de Wallen" belangrijker bij hun bezoek en ze ondernemen deze activiteiten ook vaker. Musea vinden ze juist minder belangrijk, maar opvallend is dat van de coffeeshopbezoekers een even groot deel als gemiddeld een bezoek aan minimaal een museum brengt. Ook andere activiteiten zoals het bezoeken van restaurants, winkelen en "wandelen door Amsterdam" worden net zo vaak ondernomen door coffeeshopbezoekers als door andere toeristen. Het mogelijk wegblijven van coffeeshoptoeristen heeft dus ook een effect op andere sectoren. Toerisme in Amsterdam en het i-criterium nader beschouwd

C 0 0

c

0

0 0

Wanneer we alle resultaten onder elkaar zetten, valt een aantal dingen op in relatie tot het debat over het i-criterium: • coffeeshopbezoek is gemiddeld genomen minder belangrijk voor toeristen dan inwoners het inschatten, al komt bijna de helft van de toeristen hier (ook) voor en is het voor 16 procent de belangrijkste reden; • inwoners ervaren de meeste overlast van drukte in de binnenstad door toerisme. Veel andere overlastvormen zoals lawaai of slecht fietsende toeristen hangen daarmee samen; • zes op tien inwoners hebben last van alcoholgebruikende toeristen (63%), de helft (52%) heeft last van cannabisgebruikende toeristen; • het i-criterium heeft de meeste steun bij binnenstadbewoners (postcode 1011/1012). Gemiddeld genomen zijn Amsterdammers erg verdeeld. Positieve verwachtingen zijn dat overlast en drukte door toerisme inderdaad zoals beoogd afnemen. Per saldo verwacht men echter wel een toename van overlast door drugsdealers op straat. Ook verwacht een deel van de Amsterdammers meer overlast van alcoholgebruik; • de angst voor toename van overlast door drugsdealers lijkt niet ongegrond. Van de toeristen die mogelijk een coffeeshop zouden bezoeken, verwacht een kwart de drugs elders to gaan halen als ze niet meer naar binnen kunnen (op straat of via anderen).

Vijftien procent van deze toeristen zou wegblijven uit Amsterdam, dit komt neer op circa 10 procent van alle toeristen.

0 0 0

0

C C ()

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

13 van 58

Hoofdstuk 2 Inleiding

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

14 van 58

0

C

r

2

Inleiding

Aanleiding 2.1 Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam wil een einde maken aan het drugstoerisme in Amsterdam'. Als het aan de burgemeester ligt, mogen voortaan alleen nog klanten die in Nederland wonen wiet of hasj kopen (i-criterium). Daardoor, zo hoopt ze, zal het aantal ongewenste bezoekers in de binnenstad dalen, evenals het aantal coffeeshops, waardoor de overlast afneemt en de markt voor softdrugs overzichtelijker en controleerbaarder wordt voor de politie. De Bond van Cannabis Detaillisten (BCD) vraagt zich of in hoeverre het invoeren van het i-criterium het aantal bezoekers en eventuele overlast vermindert. BCD heeft I&O Research gevraagd om onderzoek te doen onder toeristen en inwoners. De uitkomsten moeten het debat over het i-criterium ondersteunen.

0 2.2 Doel van het onderzoek Het hoofddoel van het onderzoek is verkrijgen van feitelijke, betrouwbare en onafhankelijke onderbouwing ter ondersteuning van het debat over het i-criterium. Het uitgangspunt van het onderzoek is dat het dezelfde resultaten op moet leveren als wanneer voorstanders van het i-criterium het onderzoek zouden laten uitvoeren. We hebben bij de opzet gekozen voor een algemene benadering van het fenomeen toerisme zonder direct toe te spitsen op "coffeeshoptoerisme". Het onderzoek beantwoordt wat de bezoekredenen van toeristen zijn en welke (negatieve of positieve) effecten inwoners van toerisme ervaren. Bij de analyse van de resultaten is wel extra aandacht aan coffeeshoptoerisme besteed, door dit te vergelijken met andere vormen en aspecten van toerisme.

(

2.3 Methode en respons Het onderzoek kende twee sporen. We ondervroegen de volgende groepen: 1. buitenlandse toeristen in Amsterdam; 2. inwoners van Amsterdam. Belangrijk om te vermelden is dat we bij beide sporen niet hebben genoemd dat het onderzoek in opdracht van de Bond van Cannabis Detaillisten plaatsvond. Om mensen zo neutraal mogelijk deel te laten nemen , werd in het inwonersonderzoek in postcodegebieden loll en 1012 alleen gezegd dat het om een detailhandelsorganisatie ging. Ook het onderzoek zelf is zo neutraal mogelijk ingericht. Ons uitgangspunt is: wie ook de opdrachtgever zou zijn geweest, het zou moeten leiden tot dezelfde uitkomsten. Hieronder beschrijven we hoe we dit per onderzoek hebben gewaarborgd.

C

C

C

ihttps://www.parool.nl/amsterdam/halsema-wil-verbod-op-wietverkoop-aan-buitenlandse-toeristen-b92c98bd/

0 0

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

15 van 58

2.3.1

Onderzoek buitenlandse toeristen

Het onderzoek onder buitenlandse toeristen heeft als doel om inzichtelijk te krijgen waarom ze naar Amsterdam komen. We streven met het onderzoek een representatief beeld van toeristische bezoekers in Amsterdam' na. Uit eerder onderzoek blijkt dat zo'n zes op de tien bezoekers aan Nederland met het vliegtuig komen en dat ruim de helft met de trein doorreist naar de eindbestemming (Figuur 2.1). Figuur 2.1 — Verdeling bezoekers Nederland naar vervoersmodus.

Meerderheid buitenlandse bezoekers komt per vliegtuig en reist per trein naar eindbestemming 0

56%

fl;)' Cruiseschip Touringca

rrr rr. Auto/motor

Overig 1%

15%

Vliegtuig

9%

0

6%

Auto Vervoerwijzekeuze van buitenlandse bezoekers naar Nederland, 2016

I

15%

14%

6%

Wein

lAnbus TourIngcar Mud Anders

Gebruikte vervoenniddelen naar eindbestemming van met vliegtuig gearriveerde buitenlandse bezoekers, 2016 Fort imstanlawlea,mlolisq. 2017

Bron: Amsterdamse Thermometer van de Bereikbaarheid, 2019. ledereen heeft even veel kans op deelname

Op basis van de bovenstaande bekende verdeling hebben we toeristen benaderd op de plekken waar ze Amsterdam binnenkomen. Alle toeristen komen ergens Amsterdam binnen. Daarom stonden we bij deze toegangspoorten' van de stad. Er is heel bewust gekozen om niet bij toeristische locaties te gaan staan. Elke toeristische attractie trekt namelijk een eigen publiek waardoor veldwerk op die locaties een risico op onder- of oververtegenwoordiging van bepaalde groepen geeft. Interviewers van I&O Research kregen van tevoren een uitgebreide instructie om willekeurig toeristen te benaderen en hun eigen voorkeuren uit te schakelen. Ze vroegen toeristen een korte vragenlijst in te vullen over hun bezoek aan Amsterdam. De vragenlijst was beschikbaar in het Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans en Italiaans, zodat men zoveel mogelijk in zijn eigen taal mee kon doen. Vanwege taboegevoelige onderwerpen zoals prostitutiebezoek en drugsgebruik is ervoor gekozen om men de vragenlijst zelf via een QR-code op de eigen telefoon in te laten vullen. De "interviewers" konden dus niet meelezen bij het invullen van de vragenlijst. Op deze manier werd het geven van sociaal wenselijke antwoorden beperkt. Voor degenen zonder smartphone of internet was een schriftelijke vragenlijst beschikbaar.

In de vragenlijst stelden we ook enkele controlevragen om zeker te zijn dat het om toeristisch bezoek ging en niet bijvoorbeeld een zakenreis.

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

16 van 58

Dataverzameling op vervoersknooppunten

De meeste toeristen komen per vliegtuig naar Nederland, dus de grootste inzet vond plaats op de (treinperrons) van Schiphol. Voor de bezoekers die direct met de trein naar Amsterdam kwamen, vond veldwerk plaats op de stations Amsterdam CS en Sloterdijk. Daarnaast zijn toeristen op P&R-locaties in Amsterdam en parkeerplaatsen in de binnenstad ondervraagd om de stroom bezoekers per auto/motor mee to nemen. Ten slotte vond veldwerk op Amsterdam Amstel plaats waar onder andere Flixbus en Blablabus binnenkomen. De dataverzameling vond plaats van 18 oktober tot en met 14 november 2021. Op 13 november om 18:00 uur gingen strengere coronamaatregelen in waarbij onder meer de horeca om 20:00 uur dicht moest. De metingen vonden zowel doordeweeks als in het weekend plaats tussen 10:00 uur en 22:00 uur. In Tabel 2.1 is de gerealiseerde respons afgezet tegen de verwachtte verdeling voorafgaand aan het onderzoek. Net als verwacht kwam het merendeel van de geInterviewde toeristen met het vliegtuig naar Amsterdam. Vooral het aandeel auto/motorbezoekers is lager dan de voorspelling. Naar verhouding deden er iets meer trein- en busreizigers mee aan het onderzoek. Tabel 2.1 - Aantal gerealiseerde enquetes en verwacht aandeel per vervoersmodus.

Vervoer naar Nederland

Verwacht Aantal Percentage Gekozen aandeel* afgenomen afgenomen veldwerklocaties enquetes enquetes

Vliegtuig

63%

744

60%

Schiphol

Trein

17%

264

21%

Amsterdam Centraal / Sloterdijk

Auto/motor

16%

125

10%

P&R + Parkeerplaatsen binnenstad

Touringcar/lijnbus

5%

Anders TOTAAL

100%

94

8%

17

1%

1.244

100%

Amsterdam Amstel

* het cruiseschiptoerisme was ten tijde van het onderzoek nog niet op gang gekomen. De verwachte percentages zijn berekend aan de hand van de percentages uit de Amsterdamse Thermometer van de bereikbaarheid exclusief bezoek per cruiseschip en 'overig'.

Ongeveer drie op tien ondervraagde toeristen zijn jonger dan 25 jaar (Tabel 2.2). Er deden naar verhouding het minst 50 -plussers mee (6%). Vijftien procent wilde zijn of haar leeftijd niet zeggen. Tabel 2.2 - Afgenomen percentages per leeftijdsgroep.

Leeftijd 18 t/m 24 jaar

Aantal

Percentage

388

31%

25 t/m 34 jaar

424

34%

35 t/m 49 jaar

169

14%

5o jaar en ouder

72

6%

Wil niet zeggen

191

15%

TOTAAL

1.244

100%

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

17 van 58

0 0

O

Driekwart van de toeristen (74%) is afkomstig uit tien landen, waarvan negen landen in Europa zijn (Tabel 2.3). De meeste toeristen komen (achtereenvolgens) uit Duitsland (20%), Frankrijk (16%) en Engeland (11%). Tabel 2.3 - Afgenomen percentages per herkomstland (top 10).

Aantal

Percentage

Duitsland

243

20%

Frankrijk

201

16%

Engeland

139

Italie

87

11% 7%

Belgie

73

6%

Ierland

48

Spanje

42

4% 3%

Zwitserland

34

3%

Verenigde Staten

32

3%

Oostenrijk

26

2%

SUBTOTAAL

925

74%

Overig

33o

26%

TOTAAL

1.244

100%

Herkomstland

r C

o

Aan de toeristen is gevraagd met wie ze Amsterdam bezoeken. Ruim vier op de tien toeristen geven aan met hun partner te komen (Tabel 2.4). Ruim een derde komt met vrienden en een tiende zegt alleen te komen. Een kleine groep toeristen komt met andere familieleden, met hun kinderen, hun ouders of met anderen. Tabel 2.4 - Grootte van groep tijdens bezoek aan Amsterdam. (meerdere antwoorden mogelijk)

Aantal

Percentage

Met partner

536

43%

Met vrienden

466

37%

Alleen

129

10%

Met andere familieleden

85

7%

Met mijn kinderen

58

5%

Met mijn ouders

4%

0

55

Met anderen

17

0

TOTAAL

Grootte van groep

C

0

1.244

wo%

0

C

0 0 0 0

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

18 van 58

0 C 0 0 I

Toerisme tijdens de coronacrisis Het onderzoek vond plaats gedurende een aantal weken tijdens de coronacrisis. Dit was nog voor de aangescherpte maatregelen van eind oktober en november. Er waren relatief weinig restricties voor het toerisme in vergelijking tot andere perioden tijdens de coronacrisis. Desondanks heeft de crisis veel effect op het toerisme, zo is het toerisme van buiten de EU bijna stilgevallen terwijl er voorheen veel toeristen kwamen uit onder meer de Verenigde Staten en China (bron: NTBC). Dit maakt het lastig te bepalen in hoeverre de respons afwijkt van de totale groep toeristen die Amsterdam tijdens de onderzoeksperiode bezocht. Daarom is geen weging op de resultaten voor toeristen toegepast. Wel maken we in deze rapportage analyses om de verschillen tussen leeftijdsgroepen en vervoersmodi in kaart te brengen. 2.3.2 Draagvlakonderzoek toerisme onder inwoners Een van de argumenten van burgemeester Halsema om het i-criterium in te voeren is dat het aantal ongewenste bezoekers in de binnenstad zal dalen waardoor de overlast afneemt. Hierin zit besloten dat ongewenste bezoekers en overlast gerelateerd zijn aan coffeeshops. Het doel van het draagvlakonderzoek onder inwoners is daarom om inzicht te krijgen in hoe Amsterdammers tegenover het toerisme in de stad staan en van welke aspecten van toerisme zij eventueel overlast ervaren.

C 0 0 0

0

Als steekproefbasis zijn drie bronnen ingezet: 1. Het I&O Research Panel: is een via aselecte steekproeven geworven panel bestaande uit panelleden die regelmatig aan onderzoeken meedoen; 2. PanelClix: panel met circa 100.000 actieve leden die tegen een kleine vergoeding meedoen aan onderzoeken. We maken regelmatig gebruik van PanelClix als aanvulling op ons eigen panel als we hele specifieke doelgroepen nodig hebben; 3. Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG): via de BAG zijn bijna 2.500 adressen aangeschreven in de binnenstad van Amsterdam (postcodegebieden 1011 en 1012). Zij kregen een brief gericht aan de bewoners van' met als onderwerp geef uw mening over toerisme in Amsterdam'. Deze groep is apart benaderd om ook voldoende inwoners van de binnenstad — de plek waar veel coffeeshops gevestigd zijn en die veel toeristen bezoeken — in het onderzoek te hebben. De dataverzameling liep van 28 oktober tot 15 november 2021. Dit was grotendeels een periode waarin de coronamaatregelen beperkt waren in vergelijking tot andere perioden gedurende de crisis. Zo was de 1,5-meter-maatregel tot 13 november alleen een advies en was de horeca nog tot 0:00 uur open. In totaal deden 1.330 Amsterdammers mee aan het onderzoek, waarvan 334 woonachtig in de postcodegebieden 1011 en 1012.

L

0 C

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

19 van 58

Tabel 2.5 - Respons per steekproefbron. Steekproefbron Aantal uitgenodigd I&O Research Panel

1.062

PanelClix

Aantal deelnames totaal

Respons

Aantal deelnames 1011/1012'

565

53%

10

459

18

BAG

2.497

306

12%

306

TOTAAL

3.559*

1.330

24%*

334

* Exclusief PanelClix. Representativiteit en weging

0 0 C

Op de uitkomsten van het inwonersonderzoek zijn twee wegingen toegepast: • de totaaluitkomsten zijn gewogen op geslacht, leeftijd, stadsdeel en migratieachtergrond. Daarmee zijn de uitkomsten representatief voor deze kenmerken. Vooral het stadsdeel Centrum is sterk teruggewogen omdat hier extra mensen zijn uitgenodigd zodat we ook over deze groep uitspraken kunnen doen; • de uitkomsten voor de inwoners van postcodegebieden 1011 en 1012 zijn gewogen op de verdeling van geslacht, leeftijd en migratieachtergrond binnen dit gebied. De uitkomsten voor de binnenstadbewoners zijn daarmee representatief voor deze uitkomsten. In dit onderzoek gaan we uit van een betrouwbaarheid van 95 procent. Bij een steekproef van n=1.330 (totaal deelnames inwoners) en een uitkomst van 50 procent is er sprake van een foutmarge van plus of min 2,7 procent. De uitkomsten voor de binnenstadbewoners (n=33o) hebben een foutmarge van plus of min 5,4 procent.

fl e

2.4

Analyse en rapportage

In dit rapport worden verschillen op basis van achtergrondkenmerken uitgelicht. In de tekst benoemde verschillen zijn altijd statistisch significante verschillen. Bij elke figuur staat aangegeven hoeveel antwoorden gegeven zijn: 'n=50' betekent dat 50 mensen geantwoord hebben. Alle vragen waren verplicht om in to vullen, maar vaak was er een ( geen antwoord' optie.

2.5

Rapportopbouw

We vervolgen dit rapport met het perspectief van inwoners in hoofdstuk 3. Vervolgens gaan we in op de bezoekredenen van toeristen in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 gaat over de mogelijke overlast van toerisme, de oplossing daarvoor en het i-criterium. Het rapport is gestart met een managementsamenvatting.

0

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

20 van 58

0 0

() Hoofdstuk 3 0() Het perspectief van inwoners 0

( r

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

21 van 58

0 0

0 0

(r)

3

Het perspectief van inwoners

Aan het inwonersonderzoek deden 1.330 Amsterdammers mee. We hebben extra ingezet op deelnames uit het centrum (specifiek de postcodes 1011 en 1012) zodat we ook voor centrumbewoners uitspraken kunnen doen. Zij woven namelijk in een gebied waar veel toerisme en coffeeshopbezoek door toeristen is. In de totaaluitkomsten is het aandeel van het Centrum steeds teruggewogen (meer daarover in paragraaf 2.3).

3.1 Helft Amsterdammers positief over toerisme Acht procent van de inwoners van Amsterdam is zeer positief over het toerisme in de stad (Figuur 3.1). Daarnaast is 43 procent gematigd positief. Daar tegenover staat een vijfde negatief tegenover het toerisme in Amsterdam (16% negatief, 3% zeer negatief). Drie op de tien inwoners zijn niet per se positief en niet per se negatief. Daarmee staan inwoners dus per saldo positief tegenover het toerisme in de stad. Hoewel dat voor alle stadsdelen geldt zijn er duidelijke verschillen. In stadsdeel Centrum is een derde negatief, dat is meer dan gemiddeld (19%). In Zuid zijn relatief veel inwoners zeer negatief over toerisme. In Nieuw-West zijn naar verhouding de meeste voorstanders. C

0 0

Figuur 3.1 - Hoe staat u in het algemeen tegenover toerisme in Amsterdam? (uitgesplitst naar stadsdeel; gesorteerd op (zeer) positief over toerisme)

TOTAAL (n=1.33o)

8%

43%

30%

16%

0 Nieuw-West (n=164)

12% +

West (n=190) 0

48%

8'0

45%

Oost (n=i6o)

44%

Zuid (n=no)

39%

Centrum (n=42o)

0 0' 0

34% -

0%

25%

13% +

25%

24% +

37%

Noord (n=147)

16%

31%

45%

Zuidoost (n=131)

0

24%

44% +

7%

34%

17%

30%

16%

27%

21%+

50%

75%

■ Zeer positief ■ Positief • Neutraal ■ Negatief

8%+ 14% +

100%

Zeer negatief

+ is een significant hoger aandeel dan gemiddeld, - is een significant lager aandeel dan gemiddeld. Voorbeeld: inwoners van Centrum staan significant minder vaak zeer positief tegenover toerisme (4%) dan gemiddeld (8%).

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

22 van 58

0

0

C 0

0

3.2 Zeven op tien Amsterdammers vinden het te druk We hebben een aantal verschillende aspecten van toerisme aan de inwoners van Amsterdam voorgelegd. Zeven op de tien inwoners (69%) vinden dat het te druk is met toeristen in Amsterdam (Figuur 3.2). Toch is bijna de helft van de Amsterdammers (46%) er trots op als toeristen de stad bezoeken. Vijf procent van de inwoners vertelt door toerisme juist liever niet dat ze in Amsterdam wonen. Een derde ervaart ook dat het toerisme persoonlijk economisch voordeel oplevert, maar ongeveer net zoveel inwoners hebben er geen financiele baat bij. Ruim een kwart van de Amsterdammers (28%) staat niet achter het gemeentelijke toerismebeleid. De groep tegenstanders is twee keer zo groot als de groep inwoners die wel achter het beleid staan. Opvallend aan deze stelling is dat 23 procent niet goed weet wat het gemeentelijk toerismebeleid inhoudt. Een meerderheid van 62 procent heeft in elk geval het gevoel dat ze hier niet over mee kunnen beslissen. Figuur 3.2 - In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? (n=1.330)

Door toerisme wordt het te druk in Amsterdam

C (

69%

Ik ben er trots op als er toeristen naar Amsterdam komen

46%

Een groei van het aantal toeristen versterkt de lokale economie en daar profiteer ik ook van De voordelen van toerisme in Amsterdam wegen zwaarder dan de nadelen

36%

23%

62%

16% 0%

39%

28%

23%

Door toerisme vertel ik liever niet dat ik in Amsterdam woon

20%

35%

25%

14%

Ik heb het gevoel dat ik kan meebeslissen over het toerismebeleid in Amsterdam

• (Helemaal) mee eens

24%

31%

Ik sta achter het toerismebeleid van de gemeente Amsterdam

(

33%

37%

Ell

17%

77% 25%

5o%

• Neutraal • (Helemaal) mee oneens

75%

100%

• Weet ik niet

Inwoners van de postcodegebieden 1011 en 1012 zijn minder positief over het toerisme dan gemiddeld. Vaker vinden zij dat het te druk wordt. Ook geven zij minder vaak aan voordeel van het toerisme te ondervinden. Logischerwijs zijn ze het dus ook minder vaak eens met de stelling dat de voordelen zwaarder wegen dan de nadelen.

0 C O 0 O

0 C

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

23 van 58

L C

C

3.3

Toerisme zorgt voor inkomsten en levendigheid

Driekwart van de Amsterdammers ziet dat toerisme voordelen heeft. Het meest noemt men de inkomsten die het de stad oplevert. Ook zorgt het toerisme voor werkgelegenheid en daarmee voor het persoonlijk inkomen van een deel van de Amsterdammers. Het derde aspect dat veel genoemd wordt, is dat toerisme zorgt voor levendigheid. Men vindt het leuk als toeristen de stad bezoeken, mits het niet to druk wordt. Men ervaart ook dat de buitenlandse bezoekers een bepaald voorzieningenniveau mogelijk maken. Zo zouden er zonder toerisme bijvoorbeeld minder horeca en evenementen zijn. Figuur 3.3 - Wat ervaart u als voordelen van toerisme in Amsterdam? (n=1.330*)

Toerisme genereert inkomsten • "Amsterdam verdient er een hoop geld aan." • "Het brengt geld in het laatje, zowel voor ondernemers als voor de gemeente Amsterdam. Hierdoor is er meer mogelijk op het gebied van OV, stedenbouw, infrastructuur e.d. 0

Toerisme zorgt voor werkgelegenheid • "De werkgelegenheid die dit met zich meebrengt." • "Voor de economie en werkgelegenheid is toerisme noodzakelijk." Toerisme zorgt voor levendigheid in Amsterdam • "Gezelligheid, bruisende stad. Leuk dat toeristen genieten van de stad." • "Meer exposities, voorstellingen en internationale evenementen." * 1.004 inwoners (75%) formuleerden een antwoord op deze vraag.

3.4

Toerisme geeft ook overlast

Hoewel men zeker voordelen van toerisme ervaart, noemt 88 procent van de Amsterdammers ook nadelen. De drukte is hierbij verreweg het meest genoemde probleem. Andere nadelen die men spontaan noemt zijn een uniform en verschaald winkelaanbod ("Nutella-winkels"), lawaai, dronken toeristen, drugsgebruik, slecht fietsende toeristen en vervuiling.

•

• 0

Figuur 3.4 - Wat ervaart u als nadelen van toerisme in Amsterdam? (n=1.330*)

•

• • • •

"De achterlijke drukte in het centrum buiten coronatijd. De overlast die B&B's geven in de 19de-eeuwse wijken rond het centrum (de drukte in trappenhuizen, rolkoffers). De meeste toeristen kunnen niet fietsen en zijn geen fietsers gewend, dus ze zijn gevaarlijk. Vreselijk lelijke en eenvormige toeristenwinkels." "De museum en stadsbezoekers zijn geen nadeel. De dronken en blowende bezoekers brengen veel overlast." "Drukte en overlast. Amsterdam wordt als een pretpark gebruikt. Ook nadelig voor woningaanbod, mensen verhuren appartementen aan toeristen." "Drugs- en alcoholgebruik, er zijn toeristen die vergeten dat er mensen wonen en leven in Amsterdam." "Drukte, mensen op huurfietsen die niet kunnen fietsen, veel winkels alleen voor toeristen, veel air B&B, hotels, veel rolkoffers door de straat."

* 1.172 inwoners (88%) formuleerden een antwoord op deze vraag.

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

24 van 58

0

: Hoofdstuk Bezoekredenen toeristen 0

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

25 van 58

0 0 0 (")

4

Bezoekredenen toeristen

Aan het onderzoek deden 1.244 toeristen mee. Ze zijn benaderd op verschillende verkeersknooppunten. Meer daarover staat in hoofdstuk 2.

4.1

Wandelen en architectuur bekijken belangrijkste bezoekredenen

0

Aan de toeristen is gevraagd hoe belangrijk bepaalde attracties waren bij hun beslissing om naar Amsterdam te komen. Op een enkeling na zeggen bijna alle toeristen (95%) dat het kunnen wandelen door Amsterdam een (zeer) belangrijke reden is (Figuur 4.1). Vier op de vijf toeristen (79%) vinden gebouwen, architectuur en grachten een (zeer) belangrijke reden om Amsterdam te bezoeken. Zes op de tien toeristen (57-61%) noemen musea, restaurants en uitgaansgelegenheden als (zeer) belangrijke reden om Amsterdam te bezoeken. Het bezoeken van coffeeshops (met de mogelijkheid om cannabis te roken) wordt door (bijna) de helft van toeristen (47%) als (zeer) belangrijke reden gezien. Een derde van de toeristen (33%) vindt het kunnen bezoeken van coffeeshops (zeer) onbelangrijk. Het bezoeken van de Wallen wordt als minst belangrijke reden gezien om Amsterdam te bezoeken.

C

Figuur 4.1 - Hoe belangrijk waren de volgende attracties bij uw beslissing om naar Amsterdam te komen? (n=1.244) Kunnen wandelen door Amsterdam

95%

Gebouwen, architectuur, grachten

0 0 0 0 0

4%

79%

15%

6%

Musea

61%

25%

14%

Restaurants

59%

27%

13%

Uitgaan (cafes, nachtclubs)

57%

25%

17%

Culturele evenementen/festivals

49%

34%

17%

Winkels, shopping

47%

33%

19%

Coffeeshops (met mogelijkheid cannabis te roken)

47%

De Wallen, red light district

31 io

0%

20%

19%

33%

27% 40%

600/o

40%

23

800/0

100%

■ (Zeer) belangrijk ■ Neutraal ■ (Heel) onbelangrijk ■ Geen antwoord

fd

0

Figuur 4.2 - Welke van onderstaande attracties en activiteiten zijn - denkt u - vooral reden om naar Amsterdam te komen? (n=1.330; inwoners) (meerdere antwoorden mogelijk) Coffeeshopbezoek (om hasj of wiet te roken) Museumbezoek Bezoek aan de Wallen ( ` red light district') Uitgaan (cafés/ nachtclubs) Culturele evenementen/festivals bezoeken Gebouwen, architectuur bezoeken Wandelen door Amsterdam Winkels bezoeken, shopping Restaurantbezoek lets anders, namelijk 1 3% Weet ik niet 1% 0% 20% 40%

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

■

80%

74% 74% 59% 51% 49% 47%

60% 80% 100%

26 van 58

Toeristen onder de 35 vinden het bezoeken van coffeeshops vaker een (zeer) belangrijke reden om Amsterdam te bezoeken dan toeristen boven de 35. Toeristen van 50 jaar en ouder vinden het bezoeken van musea vaker een zeer belangrijke reden dan toeristen onder de 35. Toeristen van 50 jaar en ouder vinden het bezoeken van gebouwen en Amsterdamse architectuur ook vaker belangrijk dan toeristen van 18 tot 24 jaar oud.

4.2 Wandelen, musea en coffeeshops belangrijkste bezoekredenen Aan de toeristen is gevraagd wat voor hen de belangrijkste redenen waren om Amsterdam te bezoeken en of ze hier een top drie van konden maken. Het kunnen wandelen door de stad Amsterdam is voor ruim een derde (35%) van de toeristen de belangrijkste reden (Figuur 4.3). Het kunnen bezoeken van musea is voor een vijfde van de toeristen (21%) de belangrijkste reden en het kunnen bezoeken van coffeeshops (met de mogelijkheid om cannabis te gebruiken) is voor een zesde (16%) de belangrijkste reden. Figuur 4.3 - Wat waren voor u de belangrijkste redenen? Kunt u een top 3 maken? Kunnen wandelen door de stad Amsterdam

17%

Musea

21%

13% 12%

Coffeeshops

11%

16%

11%

Gebouwen, architectuur, grachten

21%

15% ■ 19% 10% 12% 7%I 14%

Uitgaan (cafés, nachtclubs) Restaurants 5%

Winkels, shopping

7%1

11%

35%

20%

Meest belangrijk (n=1.179) Tweede belangrijke (n=1.131) Derde belan*ijke (n=1.080

4% 5% 6%

Culturele evenementen/festivals De Wallen, red light district

3% 6% 1 9% O%

10%

20%

300/0

40%

Het kunnen wandelen door Amsterdam staat het vaakste in de top 3. Het bezoeken van musea staat op de tweede plek in de top 3. Het bezoeken van coffeeshops staat op de vierde plek en het bezoeken van culturele evenementen en/of festivals wordt het minst vaak genoemd.

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

27 Van 58

Ci

Tot slot is aan toeristen gevraagd of ze bepaalde activiteiten gedaan hebben of nog gaan doen. Het percentage respondenten dat met ( zeker wel' antwoordt, geeft vaak een goede indicatie van te verwachten gedrag. Samen met het percentage 'al gedaan' geeft dit een goed inzicht in welke activiteiten toeristen ondernemen. Wandelen door de stad (93% deed dit of zal dit zeker doen), restaurantbezoek (88%) en gebouwen en architectuur (77%) zijn populaire activiteiten (Figuur 4.4). De helft van de toeristen (5o%) bezochten een coffeeshop of verwachtten dat (na het interview) zeker nog te doen. Figuur 4.4 — Heeft u of gaat u de volgende activiteiten ondernemen? (n=1.244) (gesorteerd op 'al gedaan' + `zeker wel')

0 0 0

O 0 0 0 0 C 0

Wandelen door de stad Amsterdam

55%

Restaurant bezoeken

49%

Gebouwen, architectuur bekijken

45%

39%

34%

Shopping, winkels bezoeken

15%

27%

Uitgaan (cafes/nachtclubs)

27%

De Wallen, red light district bezoeken

20%

Coffeeshop bezoeken (waar cannabis gerookt kan worden)

21%

0%

22% 18% 18%

15%

111

15%

32%

Musea

Cultureel evenement of festival bezoeken

'III ram

38%

Tai razi 9%

16% 12% 14%

19%

29%

26%

25%

50%

75%

8% 17% 19% 10%

100%

• Al gedaan • Zeker wel • Waarschijnlijk wel ■ Waarschijnlijk niet • Zeker niet • Geen antwoord

0 0

0

Het mogelijk wegblijven van coffeeshoptoeristen heeft ook een effect op andere sectoren. Zo vinden coffeeshopbezoekers naar verhouding (naast coffeeshopbezoek) uitgaan en "de Wallen" belangrijker bij hun bezoek en ze ondernemen deze activiteiten ook vaker. Musea vinden ze juist minder belangrijk, maar opvallend is dat van de coffeeshopbezoekers een even groot deel als gemiddeld minimaal een museum bezoekt. Ook andere activiteiten zoals het bezoeken van restaurants, winkelen en "wandelen door Amsterdam" worden net zo vaak ondernomen door coffeeshopbezoekers als door andere toeristen.

0

0 0 0 Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

28 van 58

Hoofdstuk 5 Overlast toerisme en oplossingen

LL- L-

itiLL L LL L-I LL-LL 11 E 114 1101: 11111 IY LI LL t ill1 r LILL1111, 401wir N14,1 Ae':

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

29 van 58

0 0

O

5

®

5.1 Vooral in het oude centrum veel overlast van toerisme V6Or de coronacrisis ervoer ruim de helft (58%) van de Amsterdammers (terugkijkend) minimaal enige overlast van toerisme (Figuur 5.1). Een vijfde ondervond zelfs veel last. In het Centrum is de overlast echter beduidend groter, met name in het oude centrum. Onder inwoners van de postcodegebieden 1011 en 1012 had 87 procent voor de coronacrisis veel tot enige overlast. In vergelijking met het ( oude normaal' is de overlast wel afgenomen. Op het moment van dit onderzoek (half oktober tot half november) was het toerisme weer iets aangetrokken, maar zeker nog niet op het pre-corona-niveau. Op dat moment was het aandeel dat overlast ervoer significant lager: een derde Amsterdammers en driekwart van de inwoners van postcodegebied 1011/1012 ervoer nog overlast.

(16)

Overlast van toerisme en oplossingen

Figuur 5.1 — Ervaart u (wel eens) overlast van toeristen? Wilt u daarbij zowel de situatie voor de coronacrisis als de huidige situatie in gedachten nemen? Inwoners Amsterdam (n=1.330)

Voor coronacrisis

38%

20%

Tijdens coronacrisis

25%

29%

15%

37%

D

25%

D

Inwoners 1011/1012 (n=334)

Voor coronacrisis

(

63%

Tijdens coronacrisis

40%

0% • veel overlast

6% ED

24%

14%

38%

• enige overlast

75%

50%

25%

• niet zo veel overlast

8% D

• geen overlast

100% E

weet ik niet

Tabel 5.11aat zien dat men in stadsdeel Centrum meer overlast ervaart dan in andere stadsdelen. De ervaren overlast voor de coronacrisis was in de stadsdelen ( binnen de ring' (Zuid, Oost en West) groter dan ( buiten de ring'. Tabel 5.1 — Ervaart u (wel eens) overlast van toeristen? Wilt u daarbij zowel de situatie voor de coronacrisis als de huidige situatie in gedachten nemen? (uitgesplitst naar stadsdeel) Voor coronacrisis Veel / enige Weinig / geen overlast

overlast

Centrum (n=420)

83%

16%

Zuid (n=110)

69%

Oost (n=160)

Tijdens coronacrisis Weet niet

Veel / enige Weinig / geen

Weet niet

overlast

overlast

2%

71%

28%

1%

29%

2%

50%

48%

2%

66%

34%

0%

33%

67%

0%

West (n=1.90)

63%

36%

1%

37%

62%

1%

Zuidoost (n=131)

45%

53%

2%

17%

79%

4%

Nieuw-West (n=164)

43%

56%

1%

26%

73%

0%

Noord (nz147)

43%

54%

3%

24%

74%

3%

Totaal (n=1.33o)

58%

40%

2%

36%

62%

1%

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

3o van 58

0

r-

5.2 Meeste overlast van slechte fietsers en drukte Nadat men eerder spontaan aan kon geven welke nadelen men van toerisme ondervindt, is een groot aantal mogelijke overlastaspecten voorgelegd. Men heeft duidelijk het meest last van roekeloos fietsende toeristen en drukte in de binnenstad (Figuur 5.2). Zo'n 80 procent zegt hier in elk geval in enige mate last van to hebben en bijna de helft van de Amsterdammers heeft hier veel last van. Daarna volgt een subtop van aspecten waar ongeveer een derde veel overlast van ervaart en een derde enige overlast. Het gaat daarbij om drukte in ( groot Amsterdam', een winkelaanbod gericht op toeristen, lawaai en alcoholgebruik door toeristen. Cannabisrokende toeristen staan (na rolkoffers) op de achtste plek van overlastvormen. Een kwart van de Amsterdammers (24%) heeft hier veel last van en 28 procent ervaart enige overlast. Het beeld is hier verdeeld: 48 procent ervaart hier namelijk weinig of minder overlast van. Wanneer men last heeft van cannabisrokende toeristen, dan heeft men ook bovengemiddeld vaak last van drukte in de binnenstad, alcoholoverlast en lawaai makende toeristen. Andere mogelijke negatieve effecten zoals Airbnb-gebruik, kotsende toeristen, drugsdealers, wachtrijen op straat en drugsgebruik geven voor een substantiele minderheid (39 tot 46% per aspect) overlast.

Figuur 5.2 — Wilt u voor elk van de onderstaande zaken aangeven in welke mate u daar overlast van ervaart? (n=1.330) (gesorteerd op veel + enige overlast) Roekeloos fietsende toeristen

47%

32%

12%

0

Drukte in de binnenstad

49%

29%

12%

0

Drukte in groot Amsterdam'

31%

35%

20%

9%

winkelaanbod dat meer gericht is op toeristen

35%

31%

18%

10%

Toeristen die lawaai op straat maken

32%

33%

17%

11%

Toeristen die alcohol gebruiken

30%

20%

11%

0

34%

6%

6°i0

6%

Toeristen met rolkoffers op straat

20%

34%

24%

Toeristen die cannabis (wiet of hasj) gebruiken

24%

28%

24%

Toeristen die een gelegenheid via Airbnb gebruiken

21%

25%

23%

17%

14%

Kotsende toeristen

19%

26%

24%

17%

15%

Wachtrijen voor attracties (musea, Anne Frankhuis, etc.)

14%

29%

Drugsdealers op straat

17%

25%

0

Toeristen die de Wallen / raamprostitutie bezoeken

21%

22%

17%

8%

16%

27%

20%

18%

23%

10% 17%

19%

20%

18%

Toeristen die pillen (xtc etc.) gebruiken

15%

25%

23%

18%

20%

Toeristen die lachgas gebruiken

15%

24%

23%

17%

21%

25%

5o%

0%

• veel overlast

• enige overlast

• niet zo veel overlast

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

• geen overlast

100%

75%

PF

merk ik niks van

31 van 58

Van de inwoners van de postcodegebieden 1011 en 1012 - een hotspot voor toeristen - heeft een bovengemiddeld deel last van de voorgelegde zaken (Tabel 5.2). Een deel van de voorgelegde aspecten is ook plaatsgebonden en kan alleen maar in het Centrum plaatsvinden, zoals bezoek aan de Wallen en drukte in de binnenstad. Vooral van bezoek aan de Wallen, kotsende toeristen, lawaai op straat en alcoholgebruik van toeristen hebben centruminwoners vaker last dan gemiddeld. Van lawaai en alcoholgebruik ervaren vier op de vijf centrumbewoners enige of veel overlast. Tabel 5.2 - Wilt u voor elk van de onderstaande zaken aangeven in welke mate u daar overlast van ervaart? (% veel/enige overlast) Amsterdam

Postcode 1011/1012

(n=1.330)

(r1=334)

Roekeloos fietsende toeristen

79%

86%

7%

Drukte in de binnenstad

78%

89%

11%

Drukte in ' groot Amsterdam'

66%

75%

9%

66%

83%

17%

Toeristen die lawaai op straat maken

66%

88%

22%

Toeristen die alcohol gebruiken

63%

83%

20%

Toeristen met rolkoffers op straat

54%

68%

14%

Toeristen die cannabis (wiet of hasj) gebruiken

52%

65%

13%

46%

59%

13%

45%

70%

25%

43%

40%

3%

42%

60%

18%

42%

69%

27%

Toeristen die pillen (xtc etc.) gebruiken

39%

54%

15%

Toeristen die lachgas gebruiken

39%

51%

12%

Winkelaanbod dat meer gericht is op toeristen

Toeristen die een gelegenheid via Airbnb gebruiken Kotsende toeristen

C

Wachtrijen voor attracties (musea, Anne

C

Frankhuis, etc.) Drugsdealers op straat Toeristen die de Wallen / raamprostitutie bezoeken

Toerisme in de stad Onderzoek naar bezoekredenen toeristen, ervaringen Amsterdammers en de rol van coffeeshopbezoek hierbij

Verschil

32 Van 58

5.3

Aard van de ervaren overlast en oplossingen

5.3.1

Drukte in de stad

Ruim driekwart (78%) van de Amsterdammers ervaart enige of veel overlast van drukte in de binnenstad. Aan hen is gevraagd wat de aard van de overlast precies is. Veel antwoorden hebben te maken met toeristen die in de weg staan en toeristen die niet goed kunnen fietsen. Vaak omschrijft men zaken die op zichzelf - los van de drukte - ook al overlast zouden kunnen vormen. Bijvoorbeeld mensen die schreeuwen en lawaai maken. Daarbij noemen veel Amsterdammers dat wat ze nu van toerisme merken "gewoon te veel" is. De onderstaande quote geeft een goed beeld van de antwoorden: Figuur 5.3 - U ervaart dus overlast van drukte in de binnenstad. Wat is de aard van de overlast? Kunt u dit in uw eigen woorden toelichten? Waar heeft u last van? (n=388*)

"Je kunt niet in een normaal tempo van A naar B, wordt voortdurend opgehouden door (groepen) mensen die de weg versperren, stil staan op onhandige plekken, foto's maken, etc. Op de fiets is het ronduit gevaarlijk, omdat mensen de weg niet weten of niet kunnen fietsen (Amsterdammers doen overigens ook hele gevaarlijke dingen op de fiets...). Ook lijkt het of de horeca enorm is uitgebreid, met terrassen op de stoep, afhaallokketten met rijen/groepen mensen ervoor die de vaak smalle stoep versperren. Verder vind ik luidruchtige, vaak dronken, feestende groepen, vrijgezellenparties e.d. hinderlijk en soms licht bedreigend omdat hun gedrag onvoorspelbaar wordt. Er is me overigens nog nooit wat overkomen, dus dat is meer een gevoel dan een ervaring." * vraag werd willekeurig voorgelegd aan een deel van de steekproef van de Amsterdammers die overlast van drukte in de binnenstad ervaren. Als oplossing voor de drukte zien de inwoners vooral heil in het minder aantrekkelijk maken van