Algemeen deel - 02 20221005 verslag gemeenteraad middag

58

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Amsterdammers in de overheid. Is zij het met ons eens dat het heel belangrijk is dat juist nu keuzes worden gemaakt, die ervoor zorgen dat Amsterdammers geholpen worden door deze hele moeilijke tijd heen.) Dank, voorzitter. En absoluut, er zijn goede keuzes gemaakt. Maar de begroting laat zien dat we nog heel veel moeilijke keuzes moeten gaan maken en die zijn voor ons nu niet duidelijk. (Het lid HEINHUIS: Nee, ik denk dat niemand dat zal ontkennen en er komt dan een ravijn op ons af, omdat het gemeentefonds volledig niet dekkend is voor een aantal jaar. Maar ik ben toch benieuwd naar een reflectie van Volt op de vraag: is het niet van belang dat we juist nu wel keuzes maken om Amsterdammers die dat nu nodig hebben bij te staan?) Dank voorzitter. Zeker, en dat heb ik aan het begin van mijn betoog volgens mij ook heel duidelijk aangegeven. We laten op dit moment niemand vallen en dat is hartstikke goed. Maar mijn betoog nu gaat inderdaad wel over de keuzes die we in de toekomst moeten maken. Dat vind ik belangrijk. Ik vind het belangrijk, dat we daar straks transparant over zijn en dat we de Amsterdammer daarin meenemen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis voor een laatste interruptie. Het lid HEINHUIS: Ja dank u wel, voorzitter. Kijk, als we het vertrouwen willen terugwinnen als overheid, dan moeten we inderdaad transparant zijn.

Dan moeten we duidelijk zijn, en daar moeten we zeker op lange termijn ook aan denken. Maar het verbaast me dan enigszins dat er heel veel kritiek hieruit speelt, terwijl ik denk dat mevrouw Broersen zich ook bewust is van de grote uitdagingen waar we nu voor staan. Die betekenen dat we ook nu keuzes moeten maken. En ik denk dat deze begroting laat zien, dat dit college ervoor kiest om op dit moment te investeren daar waar dat het hardst nodig is om de meest kwetsbare mensen bij te staan. Ik ben toch benieuwd of mevrouw Broersen daar niet toch wat meer waardering voor heeft dan alleen kijken naar die langetermijneffecten. Daar moeten we het zeker over hebben, maar vandaag de dag maken we wel keuzes waar heel veel Amsterdammers concreet iets aan zullen hebben. Het lid BROERSEN: Dank, voorzitter. En, en ik ben heel erg duidelijk geweest. Oh, ik heb daar waardering voor uitgesproken. En op dit moment gaat inderdaad die kritiek over de keuzes die wij in de toekomst moeten maken. Er wordt enorm veel voor ons uitgeschoven en daar focus ik op in mijn betoog. En we kunnen uiteindelijk gaan inzoomen in de commissies, dat vind ik inderdaad heel erg belangrijk. Maar nu gaat mijn kritiek over die aankomende keuzes die we moeten maken. (Het lid ROODERKERK: Ja dank, voorzitter, en dank ook aan Volt voor de goede moties die zijn ingediend, en die wij ook hebben medeondertekend.

Het gaat hier over de keuzes. Nou, nu hebben wij het debat, de algemene beschouwingen, volgens mij hét moment om te laten zien welke keuzes er worden gemaakt door Volt. De bestuursopdracht die is natuurlijk juist, die hebben we, dus waarom gaan we in de Voorjaarsnota besluiten waar we wel en niet in gaan investeren, omdat we juist heel goed willen uitzoeken wat daar de mogelijkheden voor zijn, zodat we daarover ook een goed gesprek over kunnen voeren. Maar mevrouw Broersen heeft gelijk, dat we natuurlijk alle input daarbij kunnen

59

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

gebruiken, dus ik ben benieuwd te horen waar Volt dan voor kiest. Waarin moeten wij bijvoorbeeld niet meer investeren?) Nou, oh excuus, dank voorzitter. Volgens mij zijn het niet de keuzes van Volt die hier zijn gemaakt, maar de keuzes van het college die hier zijn gemaakt in deze begroting. En daarnaast denk ik dat u heel goed aansnijdt waar mijn motie juist over gaat en waar onze gezamenlijk motie dus uiteindelijk over gaat. De generatietoets, en daar kom ik zo later in mijn betoog op, gaat juist laten zien waar we straks op moeten bezuinigen eventueel en wat voor invloed dat heeft op Amsterdam. Dus ik denk dat u juist een heel mooi punt aansnijdt en ik zou graag willen uitleggen waar die motie straks over gaat in de rest van mijn betoog. (Het lid ROODERKERK: Maar we bespreken hier inderdaad de begroting van het college waarbij u als oppositiepartij kunt aangeven welke keuzes u anders wilt maken dan het college doet. Dus een motie die een onderzoek vraagt, is niet een inhoudelijke keuze die Volt maakt. Dus welke inhoudelijke keuze die in onze begroting staat wil Volt anders zien?) Ik, sorry, ik ben telkens te snel. Ik ga graag op die keuzes in per commissie. Op dit moment is mijn algemene verhaal gaat over de kritiek in de toekomst. Ik heb hem weer.

Wat betekenen de keuzes van vandaag voor Amsterdam dat wij onze jongeren nalaten? Jongeren hebben namelijk de afgelopen jaren veel voor hun kiezen gekregen. Denk aan het gebrek aan onderwijs tijdens corona, eenzaamheid en een planeet waar jarenlang niet voor is gezorgd. Maar ook hoge huren voor kleine kamers, duurdere boodschappen en hoger collegegeld. Daarbij ook het ontbreken van energietoeslag, studiefinanciering of een fatsoenlijke stagevergoeding. Elke maand lijkt de lijst langer te worden, een lijst die mede te danken is aan politieke keuzes. Keuzes die over het algemeen worden genomen door politici die zelf al jaren geen jongeren meer zijn. De stem van jongeren klinkt lang niet even goed in de politiek en Volt zal zich daarom ook blijven inzetten voor deze groep en er alles aan doen om ervoor te zorgen dat ze gehoord en gezien worden. En daarom dienen wij dus de volgende motie in. Volt pleit voor generatietoets voor Amsterdam. Een generatietoets maakt de effecten van onze keuzes op jongeren, kinderen en toekomstige generaties inzichtelijk. Het verplicht ons om verder te kijken dan de komende paar jaar. Zoals De Correspondent laatst treffend schreef: ‘De meeste politici leven van dag tot dag, van verkiezing tot verkiezing en hooguit van regering tot regering.’ Door deze korte horizon worden problemen over het hoofd gezien of zelfs gefaciliteerd.

Het beste voorbeeld, de klimaatcrisis. In 1938 vond de eerste wetenschapper een connectie tussen CO2uitstoot en de opwarming van de aarde. Sinds de jaren tachtig hebben milieuorganisaties zich bezig gehouden met lobbyen en protesteren. En pas decennia later kwam de eerste politieke actie langzaam op gang. In de afgelopen vijf jaar steeg het aandeel hernieuwbare energie harder dan in de 25 jaar daarvoor. Het kan dus blijkbaar wel. Maar de politiek moet willen. De horizon, die moet er zijn. En of we nog op tijd zijn, en of de politiek nu genoeg doet dat is nog maar zeer de vraag. We kunnen de tijd niet terugdraaien, maar we kunnen er wel voor zorgen dat de keuzes die voor ons liggen worden gemaakt met de toekomst in het vizier. Want dat zijn we verplicht aan onszelf, aan onze wereld, aan de huidige generaties en de generaties die nog komen gaan. Dan, voorzitter, is er ook werk aan de winkel op het gebied van democratisering. We hebben de ambitie om Amsterdammers meer te betrekken bij de keuzes die we in deze zaal maken. En dat is mooi. Maar nu is het de zaak dat die ambitie daadwerkelijk in praktijk wordt gebracht. Het betrekken van Amsterdammers bij de politiek begint bij onze eigen communicatie. Als communicatie vanuit de gemeente niet toegankelijk is, hoe kunnen we dan

60

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

verwachten dat Amsterdammers zich betrokken voelen bij de politiek? Hoe kunnen we verwachten dat Amsterdammers vertrouwen hebben in de politiek? Als wij niet eens voor elkaar krijgen onze keuzes en overwegingen te presenteren in begrijpelijke taal. We voeren vandaag een belangrijk debat, maar ik durf mijn hand er voor in het vuur te steken, dat geen enkele Amsterdammer weet dat we het vandaag over de begroting van hun stad hebben. En de verantwoordelijkheid om daar verandering in te brengen, die begint bij ons. Daarom willen wij de begroting voor iedereen leesbaar maken en komen wij dus ook met een tweede motie. De begroting moet, wat Volt betreft, naast de gebruikelijke PDF-versie op een toegankelijke manier worden aangeboden door middel van een publieksversie met B1 taalgebruik en digitaal platform en het gebruik van video’s op de website. En door de begroting aan te bieden, door de publieksversie aan te bieden in meerdere talen dan alleen in het Nederlands. Deze maatregelen zorgen ervoor, dat elke Amsterdammer op zijn eigen manier de begroting kan benaderen. De één als een lang document, de ander met een snel filmpje en de volgende met interactieve website, waardoor ze snel vinden wat ze zoeken en samenhang zien tussen de verschillende uitgaven, projecten en kosten. Denk hierbij aan ‘keuzes in Beeld’ als een goed voorbeeld.

Voorzitter, wat voor stad willen wij als Volt dan maken. Volt wil een Amsterdam maken, samen met de Amsterdammer. Een duurzame stad, waarin keuzes worden gemaakt die rekening houden met toekomstige generaties, een Amsterdam waar niemand over het hoofd wordt gezien. Een stad van gelijke kansen en gedeeld geluk. En een stad waarin iedereen welkom is en iedereen zichzelf kan zijn. Een transparante stad waarin ook het eerlijke verhaal wordt verteld en een stad waarin iedereen meekomt met digitalisering. We zien een Amsterdam dat heldhaftig, vastberaden, barmhartig is en natuurlijk Europees. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Broersen. Ah, kunt u nog even wachten? U krijgt nog een vraag van de heer Ernsting. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ernsting voor een interruptie. Het lid ERNSTING: Dank u wel, voorzitter. Ja, leuk, een goed verhaal, dank u wel ook voor de bijdrage. En terecht dat u ook de schijnwerper richt op de generaties die na ons komen in het kader van de klimaatcrisis. En nou las ik in de campagne in het nieuws dat Volt, en ook in het televisieprogramma, is tegen de bouw van windmolens. Ik heb net gezegd dat het in het grootste belang is voor alle komende generaties voor toegang tot energie en dat het belangrijk is om naar duurzame energieopwekking, ook lokaal op te gaan, decentraal en met zeggenschap.

Hoe staat Volt nu in de windmolendiscussie? Het lid BROERSEN: Ja, dank voor uw vraag. En ik was er een beetje van uitgegaan dat deze vraag zou komen. Het gaat hier om acht windmolens en zoals u weet zijn we naast dat we zijn voor een groene toekomst ook enorm voor democratisering. En op dit moment is de keuze voor windmolens is niet goed gemaakt met de Amsterdammers. Dus nee, daar zijn we nog steeds tegen. (Het lid ERNSTING: Maar hoe weegt u dan zeg maar de inspraak, want daar baseert u zich dan op, de inspraaktrajecten die er zijn geweest en de tegenstand die er dan misschien tegen was, ten opzichte van die generatiemotie die u net aankondigt, waarin u zegt dat die toekomstige generaties van het grootste belang is dat zij vooral gehoord moeten worden?)

61

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Wij hebben het hier over ‘gehoord worden’, ik begrijp uw vraag, denk ik, niet helemaal. (Het lid ERNSTING: Nou volgens mij zei Volt net met die generatiemotie dat de jongeren met name betrokken moeten worden omdat het over vooral hun toekomst gaat. En als zij nou massaal zeggen: we moeten overstappen naar die duurzame energievoorziening in de stad, hoe gaat Volt daar dan mee om?) Weer te snel. Dat is een enorm goede vraag. En ik denk inderdaad dan moeten we daarnaar luisteren. En uiteindelijk gaat een generatietoets over beleid dat is gevormd, dus er komt een paragraaf in het beleid dat is gevormd met als uitkomst dat we kijken naar wat voor impact dat heeft voor onze toekomstige generaties. Daar gaat de motie over. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u wel, voorzitter. Ik wil het eens even hebben over de huidige generaties die opgroeien in China en India en Brazilië en Indonesië. Volt erkent toch dat die landen recht hebben op economische ontwikkeling?) De VOORZITTER: Ja, u kijkt mij aan, dat begrijp ik. <gelach> Ik moet hier ook even diep over nadenken. Maar net ging het over Groningen, heer Van Schijndel. Ik snap dat u een internationalist pur sang bent, maar ik herinner u eraan dat dit de Amsterdamse gemeenteraad is. Mevrouw Broersen, u kunt antwoord geven. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen. Het lid BROERSEN: Dank, voorzitter.

En ik keek naar u, omdat ik eindelijk een keer doorhad dat ik niet te snel moest antwoorden. Maar dit was precies mijn antwoord, en daar wil ik het bij laten. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank. Ja, de kwestie is dat het, denk ik, een normale politieke keuze is, gegeven dat verdrag van Parijs wat dus enorme ruimte biedt voor India en China om te industrialiseren wat met heel veel uitstoot van energie en zo, CO2 gepaard gaat, dat onze bijdrage hier van de stad, het nemen van verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties, dat klinkt allemaal heel zwaar, geen enkele zode aan de dijk zet. Dat ziet Volt nu toch ook?) Oh, toch weer te snel. Nou, daar raakt u, denk ik, een heel mooi punt. Want ik denk dat we als Volt juist zien dat wij over grenzen moeten samenwerken. En ik denk dat juist wij hier als stad Amsterdam hier een vuist tegen maken, dit ook in andere steden doen, dit in andere landen doen en dit uiteindelijk, met het vizier op hetzelfde, in heel Europa doen dat wij daar zeker een vuist tegen kunnen maken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een laatste interruptie. Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, nou ja, dan stel ik vast dat ook Volt laboreert aan eco-narcisme. Het goede voorbeeld doet goed volgen, dat is niet zo.

Het lid BROERSEN: Ik ben benieuwd welke andere partijen hier inderdaad aan dezelfde kwaal voldoen en dan besluit ik denk ik zelf of dat iets positiefs of negatiefs zegt. (Het lid HEINHUIS: Ja dank u wel, voorzitter. Ik wil toch nog even terugkomen inderdaad op die generatietoets. En die

62

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

generatietoets vind ik een heel mooi concept. Omdat ik denk dat het heel belangrijk is dat we hier in de raad keuzes maken, waar de generaties na ons, en de kinderen die nu in deze stad opgroeien iets aan hebben. En duurzame energie is nou precies zoiets wat voor die komende generaties van het aller-, allergrootste belang is. Duurzame energie is daarnaast iets wat door alle jongeren wordt onderschreven, wat zij van harte ondersteunen. Er is een speciale organisatie opgericht in dat hele regionale energiestrategietraject, De RES, jonge RES, die zich juist heel erg hard maakt voor de stem van jongeren in dat traject. Die ook juist een tegenstem was tegen het geluid tegen windmolens. Ik ben toch wel benieuwd in het licht van dit soort activiteiten, juist van jongeren die hun stem laten horen voor de regionale energiestrategie en voor de opwekking van windenergie, waarom Volt er dan toch voor kiest om het standpunt in te nemen dat zij tegen windmolens zijn. Juist omdat zij die jongere generatie zo belangrijk vindt. Ik ben niet tegen windturbines, maar ik ben wel tegen de windturbines die in hun achtertuin zouden worden geplaatst, waar een heel duidelijk standpunt over was dat Amsterdammers het er niet mee eens waren. En natuurlijk, voordat u verder gaat, is het voor ons ook een hele moeilijke discussie geweest. Het is voor ons echt een absoluut moeilijke discussie geweest.

We hebben gekeken naar of het misschien beter zou zijn geweest om deze turbines op zee te plaatsen, bijvoorbeeld. We hebben gekeken of het beter zou zijn om deze turbines op bedrijventerreinen te plaatsen bijvoorbeeld. Dus absoluut is het een lastige opgave voor ons geweest, want wij zijn honderd procent voor duurzame energie en groene energie. Maar dat neemt niet weg dat als er zo’n grote groep in Amsterdam ertegen is geweest, dat we daar niet naar moeten luisteren. En daarnaast wil ik er nog even op aanvullen: ik ben, wij zijn natuurlijk niet deel van deze raad geweest toen deze keuze is gemaakt. Dus dit is voor ons ook een onwijs lastige discussie en ik ben heel erg benieuwd hoe dit zich verder gaat ontplooien en hoe wij daar verder in de commissies over spreken. De VOORZITTER: Oké, voordat u doorgaat, ik breng even in herinnering dat interrupties bondig dienen te zijn, net als het antwoord erop. Ga uw gang. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis voor een vervolginterruptie. Het lid HEINHUIS: Nou dan kort. Ik hoop dat we daar ook verder over kunnen spreken. Juist omdat ik het zo’n mooi initiatief vind van Volt om met de generatietoets te komen, hoop ik dat u openstaat om het gesprek daarover aan te gaan en niet zomaar alleen maar zegt ‘nee’ tegen windmolens, ongeacht. En dat ze in iemands achtertuin komen, dat wil helemaal niemand hier in deze gemeenteraad.

Het lid BROERSEN: Dank. Ik zal altijd met u ook het gesprek hierover blijven aangaan en daar kijk ik ook naar uit. De VOORZITTER: Dank u wel. Volgens mij was u aan het einde van uw betoog, dus dank u. Dan is het woord aan mevrouw Rooderkerk. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Rooderkerk.

63

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Het lid ROODERKERK: Voorzitter, ik luisterde daarstraks naar de zaal, het geroezemoes, voordat de burgemeester de vergadering opende. En dat deed me denken aan het stemmen van een orkest voordat de voorstelling begint. Alle instrumenten klinken door elkaar, hoog dan weer laag, hard dan weer zacht. Totdat de dirigent een stemvork pakt en de centrale C aanslaat en dan vinden de instrumenten dezelfde toon en komen ze in harmonie met elkaar. Het Amsterdams akkoord dat wij in juni sloten, begon van Shula Tas: ‘Bij het samenklinken van drie of meer tonen spreekt men van een akkoord’. Bij de algemene beschouwingen op de begroting zou ik willen zeggen: laten we samen klinken als een orkest, ieder met zijn eigen geluid, maar samen oplossingen zoekend voor de uitdagingen van onze stad. Amsterdam is van oudsher een vrije stad, een plek waar je jezelf kan zijn. Een plek die een veilige haven is voor iedereen, voor paradijsvogels, critici, andersdenkenden en mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Maar deze vrije geest staat onder druk. Want ook in Amsterdam durft niet iedereen hand in hand te lopen. Ook in Amsterdam intimideren anti-abortusdemonstranten vrouwen voor abortusklinieken en ook in Amsterdam bepaalt je postcode nog veel te vaak je kansen in het leven. Vrijheid is dus niet vanzelfsprekend. Het is een verantwoordelijkheid van ons allemaal. Het vraagt iets van ons.

En vrijheid staat ook niet los van elkaar, maar samen met elkaar, vrijheid in verbinding. We houden deze algemene beschouwingen vandaag wederom in een ongekende tijd. We hebben wereldwijd te maken met uitdagingen die veel effect hebben op de inwoners van Amsterdam. Crises die allesbepalend zijn voor de leefbaarheid en het voortbestaan van onze stad. We leven in een tijd van oorlog op Europees grondgebied, al langer dan zeven maanden worden huizen, scholen en ziekenhuizen in Oekraïne gebombardeerd. Duizenden mensen zijn gesneuveld en nu worden er weer 300.000 mannen in Rusland gemobiliseerd en het einde lijkt nog niet in zicht. En de invloed van deze oorlog op onze stad is groot. Alleen al de gedachte aan een naheffing van de energierekening doet de moed bij veel Amsterdammers in de schoenen zakken. Maar gelukkig kenmerkt deze tijd zich ook door solidariteit. Door de steunpakketten en de enorme investering van 23 miljard door het kabinet in een energieprijsplafond om de klappen van de gestegen prijzen te verzachten. We leven ook in een tijd van bosbranden en overstromingen, gevolgen van een klimaatcrisis die niet meer te ontkennen is en die met de droge, hete zomer ook voelbaar is in onze stad.

Daarom is het goed, dat wij de krachten bundelen met het Rijk, met het bedrijfsleven en woningbouwcorporaties in de stad voor een grootschalig isolatie-initiatief en bouwen we 7500 woningen per jaar. We leven in een tijd waarin vluchtelingen in een rubberbootje de Middellandse Zee trotseren om vervolgens te stranden voor de poorten van Ter Apel, en waarvoor ook Amsterdam zich van haar barmhartige kant moet laten zien. We nemen deze verantwoordelijkheid met een boot voor 1000 vluchtelingen en circulaire flexwoningen voor studenten, starters en statushouders. De uitdagingen van onze tijd vragen om empathie en samenwerking. Ze zijn te groot voor politieke relletjes en persoonlijk gewin. Hoewel niets menselijks ook mij vreemd is, vragen de uitdagingen om een constructieve politiek die ergens voor staat. Politiek met een langetermijnvisie, waarin mensen weer gaan vertrouwen. Politiek die verdergaat dan jij versus ik, of jouw partij versus mijn partij. Of zoals een marktkoopman in Staat van de Stad het zei in Zuidoost: ‘Links en rechts moeten meer met elkaar samenwerken in plaats van op elkaar haten.’ Dat betekent dat we ons met elkaar moeten verbinden en raakvlakken zoeken voor onze gezamenlijke doelen. Dus laten we ook naar onszelf durven kijken en ons kwetsbaar durven tonen. Twijfel en zelfonderzoek lijken verdwenen

64

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

uit de politiek, maar zijn uiteindelijk, zijn wij net zo goed mens als de mensen die wij vertegenwoordigen. (Het lid BAKKER: Dank u wel. Ja, grote opgave. En ik hoor mevrouw Rooderkerk ook over het bouwen van woningen. En dan is mijn vraag: erkent D66 dat het niet mogelijk is om én de hoge bouwambitie in stand te houden, én de bouwverdeling met de kwaliteitseisen, én de normen die we met elkaar hebben afgesproken over groen en voorzieningen? Erkent D66 dat, dat dat niet kan? Nee, want die 7500 woningen per jaar, dat is een eis, dat is een streven dat wij hebben. En dat is van belang, omdat we een enorme wooncrisis hebben. Wat we wel hebben gezegd in het coalitieakkoord is dat we moeten kijken naar maar eenduidige eisen. We hebben nu heel veel bovenwettelijke eisen, terwijl het Rijk al met hele duidelijke duurzaamheidseisen komt, die extra zijn en daarom kunnen wij ervoor zorgen dat we er helemaal mee in lijn komen en dat we dus veel sneller die woningen kunnen bouwen. En daar zit wat mij betreft de winst. Maar dat die woningen gebouwd moeten worden, dat is wat mij betreft ook een eis en dat is ook iets wat ik onze wethouder, waar ik hem heel hard op zal bevragen. (Het lid BAKKER: Dat is geen antwoord op mijn vraag, want het antwoord dat ik krijg is dat het uitgangspunt is dat we zoveel woningen blijven bouwen.

Maar mijn vraag is; erkent D66 dat het onmogelijk is om én zoveel woningen te blijven bouwen, én de huidige bouwverdeling én een complete stad? Ik zie haar knikken, maar in de voorbereidende documenten van onze ambtelijke experts staat dat het niet mogelijk is.) Nou ja, wat we nu weten, we hebben natuurlijk te horen gekregen ook, dat we een gat van 400 miljoen hebben als we niks doen. Dus het is vooruitzien is regeren. We weten nu dat we moeten zorgen dat de bouwplannen die we hebben dat die uitvoerbaar blijven. Ik denk dat het heel goed is dat we dat nu in zicht hebben, dat dat heel transparant is. En dat dat er ook voor zorgt dat wij keuzes kunnen maken binnen die projecten, dat moeten integrale keuzes zijn, om te zorgen dat die ook worden gebouwd. Dus daar zit wat mij betreft die ruimte. Die ruimte zit ook in het coalitieakkoord, omdat wij zeggen: maak nou eenduidige eisen, zorg dat je daar dus sneller kan bouwen en kijk per project of je niet iets meer of iets minder kan doen om ervoor te zorgen dat die woningen er komen. (Het lid BAKKER: Ja voorzitter, ik vind dit echt extreem zorgwekkend. D66 houdt hier sprookjes in stand en blijft maar benadrukken dat we zoveel moeten blijven bijbouwen. Terwijl we zien in de ambtelijke onderbouwing dat het onmogelijk is.

Dus ik zou dan wel graag van D66 het bewijs willen zien dat het wel allemaal kan.) Nou, dat bewijs moet niet van mij komen, hè. Dat bewijs moet komen van onze wethouder Wonen. En ik zal hem er ook scherp op houden dat hij ervoor zorgt dat die woningen gebouwd worden, dat er zoveel mogelijk woningen gebouwd worden. En hij zal moeten gaan kijken in de projecten, want dat is het antwoord op de vraag van de Partij voor de Dieren, hij zal moeten kijken in de projecten, zodat we niet woningen bouwen voor een alleenstaande, gepensioneerde bankier die een fruittuin op zijn dak wil en tegelijkertijd beneden bij de buurman een koffietje wil kunnen halen. Nee, hij zal moeten kijken naar de projecten om te zorgen dat die ook rendabel gebouwd kunnen worden. En daar staan wij voor. Het zijn voor veel Amsterdammers onzekere tijden en ondersteuning is nodig. Dat is ook de inzet van de Amsterdamse begroting voor 2023. En ik ben er trots op dat het is gelukt om bovenop het investeringspakket van het Rijk ook in

65

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Amsterdam nog met extra maatregelen te komen om gericht de hardste klappen op te vangen. Zo verruimen we de armoederegelingen, komt er een steunfonds van 20 miljoen voor het MKB en culturele instellingen en hebben we extra aandacht voor kinderen. We bieden schoollunches aan, zodat zij niet met een lege maag naar school gaan. We zorgen ervoor dat zij hun talenten kunnen blijven ontwikkelen met gratis sport- of muziekles. Dat geldt voor de kinderen van ouders met een laag inkomen. Wat mij betreft gaat dat ook gelden voor de kinderen van middeninkomens. Want de gestegen prijzen raken de middeninkomens hard. Als ouders in de problemen komen hierdoor, kan het moeilijk zijn om ook de gitaarles te blijven betalen. Ik dien daarom een breed gesteunde motie in, dank aan de partijen, om het aanbod van maatschappelijke organisaties die kinderen van minima-huishoudens ondersteunen, ook toegankelijk te maken voor kinderen uit gezinnen met middeninkomens en hierover te informeren dat het beschikbaar komt voor de huishoudens die dit nodig hebben. Elk kind moet zijn talenten kunnen ontwikkelen. De VOORZITTER: Ja, dat was de laatste zin bij dat deel. Dan geeft ik nu het woord aan de heer Khan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan voor een interruptie. Het lid KHAN: Voorzitter, het punt dat we ook middeninkomens moeten steunen, ben ik helemaal mee eens.

Daarom kom ik ook met een voorstel om te kijken hoe we bepaalde regelingen van de armoedevoorzieningen kunnen uitbreiden. En ik denk daarbij specifiek -ja, zo klopt het- Ja, ik ben bezig met een voorstel over het uitbreiden van bepaalde minimaregelingen. En ik denk daarbij specifiek aan het uitbreiden van de witgoedregeling tot 250 procent van het wettelijk sociale minimum. En, dat is al uitgezocht, het kost slechts 80.000 euro per jaar. Het is eigenlijk voor onze armoederegelingen is het eigenlijk niets. Dus mijn vraag aan D66 is: zijn zij bereid om dat voorstel te steunen? Want zoals D66 terecht zegt, als je voor dat bedrag tot die groep behoort, het is niet alsof je het breed hebt. Je moet kijken naar het besteedbaar inkomen, hoeveel je maandelijks overhoudt van de hoge huren en van de hoge energierekeningen. Dus hoe denkt D66 daarover? Het lid ROODERKERK: Nou dank, dat de heer Khan ook onze inzet voor de middeninkomens en dat hij dat ook ziet en zich er ook voor in wil zetten. Want ik denk dat dat belangrijk is, omdat ik daar echt een risico zie de komende tijd, omdat zij het nu ook echt zwaar hebben. En heel veel van onze regelingen zijn voor de groepen daaronder. Daarom heb ik ook de motie die ik indien, dus die zal ik ook doen toekomen, om de regelingen voor kinderen voor sport en muziek om die uit te breiden richting de groepen met een iets hoger besteedbaar inkomen.

En ik ben benieuwd over welke regeling dit precies gaat en op welke manier de heer Khan het wil doen. Ik ga daar graag over in gesprek, ook tijdens de commissies. We moeten kinderen dus steunen om hun talenten te ontwikkelen, zodat zij niet iets, maar iemand worden. Maar tegelijkertijd hebben we te maken met grote personeelstekorten in allerlei sectoren, maar zeker ook in het onderwijs. Waar de problemen eerst vooral speelden in het basisonderwijs, komt het Amsterdams voortgezet onderwijs nu 340 fulltime banen tekort. Daarom pleit ik voor een fulltime bonus voor leraren. Ik wil de wethouder vragen hier met schoolbesturen over in gesprek te gaan. En uiteraard is dit voor leraren een vrije keuze. Leraren werken hard, dus betaal hen daar ook naar. Zorg daarbij, samen met schoolbesturen, voor passende roosters. En zorg ervoor dat de leraren die

66

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

bijna met pensioen gaan, maar liefst 30 procent van ons lerarenbestand, de mogelijkheid krijgen om langer door te werken. Voorzitter, ik ga afronden. Ik ben blij veel samenwerking te zien in de Tweede Kamer bij de bespreking van de Miljoenennota. Het is mooi dat de coalitie en oppositie krachten bundelen in moeilijke tijden. Ook in deze raad zie ik dat steeds meer gebeuren en ik kijk echt uit naar deze periode. De VOORZITTER: Ah, u heeft een interruptie van de heer Boomsma. Ga uw gang. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Boomsma voor een interruptie. Het lid BOOMSMA: Ja dank, voorzitter. Ik vond het een mooie vergelijking van de raad als orkest. Ik weet niet of mevrouw Rooderkerk zichzelf dan als tuba ziet of als triangel, of misschien als eerste viool. Maar ik had een vraag over de subsidies. Want in de begroting staat een taakstelling op subsidies van 8,5 miljoen. En ik vroeg me af, heeft D66 al enig idee welke subsidies moeten worden geschrapt? Het lid ROODERKERK: Nou dank. Ik kan me wel vinden in die triangel, maar ik speel zelf piano. Voor wat betreft de subsidies denk ik dat het belangrijk is dat daar door het college dus, ook in die bestuursopdracht naar gekeken wordt, want we moeten natuurlijk dat wel doen op basis van goede informatie. We zien op heel veel gebieden overigens, dat er bezuinigingen moeten worden doorgevoerd.

Dat geldt voor zowel, ja eigenlijk bijna alle terreinen is dat wel zo. Dat is best wel een forse opdracht die we het college hebben gegeven. Maar bij de Voorjaarsnota gaan we bespreken waar we dan in gaan bezuinigen. (Het lid BOOMSMA: Ja ik vind dat een rare volgorde, want het gaat hier om subsidies en we bespreken nu de begroting voor volgend jaar en die subsidies moeten volgend jaar worden uitgekeerd. Dus dan zijn we toch te laat bij de Voorjaarsnota?) Volgens mij is juist de Voorjaarsnota het moment om vooruit te kunnen zien en daar te kunnen sturen. Dus in die zin is dat volgens mij een logisch moment en is het ook zo dat we daar, bovenop wat we nu al in het coalitieakkoord hebben afgesproken, dat we dan dus die keuzes maken. En ik denk dat het ook goed is dat we dat doen, want we hadden ook kunnen zeggen: dat doen we nu. Maar we hebben eigenlijk ons college de kans gegeven om echt goed in de portefeuilles te duiken en te zien: oké, hier kan nog extra in worden gesneden. En dan kunnen we daarmee in de Voorjaarsnota een keuze maken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Boomsma voor een laatste interruptie. Het lid BOOMSMA: Nou ja kijk, deze begroting gaat over volgend jaar, en deze taakstelling is voor volgend jaar. De Voorjaarsnota kijkt naar 2024, ja ook terug op het lopende jaar.

Maar mensen, als wij hem vaststellen is het november, mensen moeten toch weten waar ze aan toe zijn voor 2023? Het lid ROODERKERK: Nee, want de subsidies lopen nu gewoon door en de bezuinigingen die we extra gaan doen, bovenop wat nu niet in de begroting staat, die komen dan in de Voorjaarsnota. (De VOORZITTER: Gaat u door.)

67

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Ik snap wel de wens om daar nu al een keuze te maken, maar ik wil echt dat we dat doen op basis van wat ons college de komende tijd gaat presenteren en daar dan met elkaar het gesprek over voeren. We zien dat de huidige uitdagingen door bepaalde groepen worden aangegrepen om onwaarheid en onverdraagzaamheid te verspreiden. En in onze stad is geen plek voor onverdraagzaamheid. Dat is het laatste tot slot, burgemeester, wat ik daarover wilde zeggen. Daartegen zal ik mij keihard verzetten, waar zich het ook voordoet en in welke vorm het ook verschijnt. Vrijheid is niet vrijblijvend, vrijheid moeten we beschermen, elke dag. En dit moeten we samen doen, zodat Amsterdam weer de stad wordt waarin iedereen zichzelf kan zijn. Waar we heldhaftig voor elkaar opkomen, waar we vastberaden uitdagingen trotseren en waar we iedereen warmhartig ontvangen, zodat we de stem van Amsterdam samen laten klinken. (Het lid BROERSEN: Ja dank wel voor uw mooie betoog. Ik vraag me af wat u er zelf van vindt dat we de bezuinigingen pas bij de Voorjaarsnota gaan bespreken.) Ja, volgens mij heb ik die vraag al drie keer beantwoord. Ik ben er zelf heel blij mee, omdat ik denk dat, we hebben bij het coalitieakkoord, dat onlangs is gesloten, al heel veel moeilijke keuzes gemaakt. Nou de tegenbegroting van de VVD laat volgens mij zien, dat het niet zo eenvoudig was om te snijden.

Want wij zien ook een enorm gat aankomen in 2026 in onze begroting door het ravijn vanuit het Rijk. Dus natuurlijk is het belangrijk dat wij daar keuzes in hebben gemaakt, en dat wij het dus voor elkaar hebben gekregen om dan alsnog nu te investeren in Amsterdammers. Daar ben ik heel trots op. Maar als we nog meer willen doen, dan vind ik dat we daar echt het college de tijd voor moeten geven om dat op tafel te leggen en te zien waar zij, bovenop wat zij nu al doen, nog extra in willen investeren. En dat moment is gewoon bij de voorjaarsnota. Dus dan spreken we verder. (Het lid MARTENS: Ja voorzitter, dank. En D66 is voor de VVD de laatste strohalm als het gaat om investeren in ondernemers in deze coalitie. Ik snap dat mevrouw Rooderkerk wil wachten op het voorjaar. Op een aantal onderwerpen wil ik haar daar graag die ruimte geven, via de voorzitter. Is D66 bereid om met mij te kijken naar het schrappen van de herinvoering van de reclamebelasting?) Het schrappen van de herinvoering van de reclamebelasting. Nou dat is een concreet voorstel. Iets concreter dan het hebben over alle belastingen, waar eerder over werd gesproken. Maar ik denk niet dat we zover zouden moeten gaan. Ik denk dat wat we nu doen goed is en daar, ja zou ik eigenlijk mee door willen blijven gaan. De VOORZITTER: Volgens mij was u aan het einde van uw betoog. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Alberts.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Alberts. Het lid ALBERTS: Voorzitter, dank u wel. Het zou allemaal goedkoper worden en efficiënter, en minder bureaucratie. Voortaan zouden we gaan aanbesteden. De markt kon het veel beter dan al die suffe ambtenaren. Ik hoorde het allemaal nog zeggen: de markt zou het oplossen. Maar op de vraag wat dat ‘het’ in ‘de markt zou hét oplossen’ kom ik straks nog terug, voorzitter. In willekeurige volgorde werden de volgende zaken aanbesteed: de energievoorziening, publieke werken, volkshuisvesting, ouderenzorg, jeugdzorg, gehandicaptenzorg, openbaar vervoer, posterijen, de rij is haast eindeloos. En ik

68

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

zal er zeker een paar niet genoemd hebben. De overheid mocht het niet zelf meer doen, dus werden bedrijven, instellingen verzelfstandigd en zelfs in de verkoop gedaan. Hier in Amsterdam werd het Gemeentelijk Energiebedrijf eerst NUON, om daarna te worden verkocht aan een Zweeds overheidsbedrijf, Vattenfall. Het Gemeentelijk Woningbedrijf werd IJmere, de Gemeentelijke Plantsoenendienst, onderdeel van Publieke Werken, werd opgeheven om vervolgens hoveniersbedrijfjes, die met onderaannemers aan de slag gingen, het werk te gunnen. Ook hier is mijn lijst te kort, omdat ik u niet met het opsommen van al deze zaken wil vermoeien, het moet niet op het oplezen van een telefoonboek of de landelijke waterstanden gaan lijken. Want ik wil u namelijk vertellen over het mechanisme waar het om gaat. Werd het nou goedkoper? Nee natuurlijk. Want als de overheid iets wilde en dus op de markt moest inkopen, moest er daarnaast een heel aanbestedingscircus worden opgezet. De afdeling Juridische Zaken groeide explosief, want contracten moesten worden opgesteld en rechtszaken tegen bedrijven die het niet met de gang van zaken eens waren moesten worden gevoerd. En om die rechtszaken te vermijden, moest er weer meer juristen in dienst worden genomen of niet. Want die juristen hadden door dat ze niet in dienst van de overheid moesten treden, maar zich extern moesten laten inhuren.

En ik kan me goed herinneren dat toen de Vervoerregio de busritten naar Purmerend en omstreken gunde aan EBS verantwoordelijk wethouder Wiebes krááide bekant, dat we meer ritten voor minder geld kregen. EBS had de vergunning koud binnen of ze kwamen aankloppen met het verhaal: ‘Ja nee, nu kunnen we het niet redden. We hebben eigenlijk meer geld nodig, want anders vallen we om en dan hebt u helemaal geen busvervoer meer.’ Zeven miljoen mochten we bijlappen, even zo. Want het zou goedkoper worden, weet u nog, met die aanbesteding. Nou, werd het efficiënter? Nee natuurlijk. Want er werd steeds meer naar het proces gekeken dan naar de uitvoering. De aanbestedingen moesten over, rechtszaken werden gevoerd. Kwam er nou minder bureaucratie? Nee natuurlijk. Want omdat bedrijven hun eigen zin bleken te doen, moesten er steeds meer regels worden opgesteld om die bedrijven in de hand te houden. En in die regels verdwalen we nu met zijn allen. Dan nu het ‘het’ uit ‘de markt zou hét oplossen’. Inmiddels weten we dat we getuige zijn van een ongeluk in slow motion, want het draait al een tijdje deze manier van werken en denken. Woningen zijn onbetaalbaar geworden. Openbaar vervoer is onbetaalbaar geworden en komt niet meer in de haarvaten. Wegenbouw wordt standaard drie keer zo duur of meer. Leg nog eens een Noord-Zuidlijn aan, zou ik zeggen.

Onderhoud van het openbaar groen en natuur moet worden gefinancierd met festivals. En waar is de menselijke maat? We zijn aan de goden overgeleverd nu de energieprijzen door het dak vliegen. De Nederlandse overheid gaat straks miljarden betalen aan Vattenfall, dat Zwéédse overheidsbedrijf en dat gaat dat bedrijf aan gigadiensten helpen. En dan kun je wel zeggen: we zitten hier in Amsterdam, maar we hebben wel te maken met die enorm gestegen energieprijzen. En de wethouder Moorman die heeft zich hartstikke nou de tandjes gewerkt bijna om ervoor te zorgen dat mensen nog een beetje fatsoenlijk inkomen kunnen hebben. Dus dan moeten wij het hier weer rechtbreien wat elders verkeerd wordt gedaan. En dat vind ik een hele kwalijke zaak, want we worden ermee opgezadeld. En dat verhaal van dat geld naar dat grote energiebedrijf daar ergens in Scandinavië, daar hadden we natuurlijk zeggenschap over moeten krijgen. Wat mij betreft hadden we het weer gewoon genationaliseerd. Overigens, dat deden we ook toen de banken in crisis zaten, gewoon nationaliseren die hap. Dan kun je namelijk weer zeggen: daar gaan we over en dat is dan weer voor mensen.

69

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Nou, wat praktijkvoorbeelden hier over dat ongeluk in slow motion. Heb je nou een spierziekte en heb je daar nou een gesloten buitenwagen nodig, dan krijg je te horen dat je die niet krijgt, maar dat er wel een scootmobiel is voor je. En als je zegt: dat kan mijn ziekte niet hebben, dan krijg je te horen: trekt u dan maar wat warms aan. Hoor je wat ik zeg? Als dat dus tegen iemand wordt gezegd: ‘U kunt ook iets warms aantrekken’, terwijl dat effect heeft op je eigen fysieke omstandigheid. Ik vind dat nogal wat. En als je hulp bij het huishouden nodig hebt, ja achter aansluiten, want de wachtlijst is nu 1500 mensen. Wacht nog maar eventjes. Nou is het zo dat hulp bij huishouden, en dat klinkt misschien heel cynisch, maar hulp bij huishouden wordt meestal niet aangevraagd door piepjonge mensen. Maar wel over oude mensen, die daarop moeten wachten. En je kunt je voorstellen dat een wachtlijst voor sommige mensen langer is dan hun leven. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u wel, voorzitter. Ja, met dat nieuwe liberalisme, de PvdA schudde zijn ideologische veren af, maar de SP kon er ook wat van. Tijdens het bewind van Ivens en het meegaan in die hele stroom van aanbestedingen en werken via de markt, dat was gewoon afspraak. En u doet nu het voorkomen alsof de SP daar altijd tegen is geweest, maar dat was de deal.

Erkent u dat? Natuurlijk kunt u, ik had graag één voorbeeld van u gehoord. Maar als er één partij altijd zich verzet heeft tegen het verkopen van energiebedrijven, wij waren de enige. En dan kunt u iets zeggen over Ivens, ik ga straks ook met dingen mee. Natuurlijk, want we moeten ook in de marge rommelen. Maar ik blijf straks aan het eind zeggen: het is gerommel in de marge. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, dat ben ik eigenlijk wel met u eens. Dank u wel.) Ik had nog een voorbeeld. Als je namelijk met een busje naar school gebracht moet worden, omdat door jouw aandoening je dat niet zelfstandig kan, dan word je niet of veel te laat opgehaald. We hebben de verhalen gehoord. En als de dagbesteding jou uit je vernietigende leefpatroon haalt en je weer op de rit krijgt en dat dan vervolgens de aanbesteding van die dagbesteding zo loopt dat daar waar je werkt je de vergunning niet krijgt, dan mag je zelf op zoek naar een andere plek. Een andere plek die jou weer zou laten terugvallen in je oude, vernietigende leefpatroon, zoek het maar uit. Ik vind dat diep treurig. En omdat we allemaal getuige zijn, ook de heer Van Schijndel, van dat ongeluk in slow motion vind ik dat wij in Amsterdam maar eens moeten stoppen met dat aanbestedingscircus.

De SP wil dat de markt weer is waar hij hoort, namelijk in de Dapperstraat of op de Albert Cuyp en dat consumentengoederen, zoals schoenen of een kast. En daar heb ik ook een motie voor en die kan ik nog eventjes oplezen, het dictum in onze motie is: -o, die is klein geschreven, ik doe even theatraal het brilletje op- ‘Het huidige aanbestedingstraject van 2022 in de WMO grondig te evalueren en dan hierbij -want er is al eens eerder geëvalueerdexpliciet in te gaan op de vraag hoe Amsterdam de WMO-zorg zo kan inrichten dat Amsterdam in de toekomst uitgaat van..’ -in een glaasje water wil dat nog wel eens lukken, oh- <gelach>. Nou is het hele effect van mijn motie weg. (De VOORZITTER: Het ging zo maar spontaan, hoor. Echt niet doordat ik iets wilde bekijken. Gaat u door, mevrouw Alberts. Ik krijg er een kleur van.) Nou terecht. Nee maar nu is het hele effect van mijn motie weg. Ja lekker dan. <gelach> Ja nee, het is goed. Ik ben zuinig op mijn spreektijd. Maar ‘hoe Amsterdam in de toekomst uitgaat van samenwerking in plaats van marktwerking, concurrentie en productieprikkels’. Dus dat is de motie die wij hebben. En natuurlijk, die is niet gelijk het hele aanbestedingscircus op alles, maar wel op

70

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

datgene waar heel veel Amsterdammers nu last van hebben en de voorbeelden heb ik daarnet genoemd. Verder, de SP ziet in deze begroting dat het college een greep doet in het vereveningsfonds. En dat is op zich te begrijpen in de situatie waar Amsterdam zich in bevindt. En dat heeft ook te maken met dat je er wilt zijn voor, nou ja, mensen die uit de boot dreigen te vallen qua inkomen. Dat vind ik prima. En het is natuurlijk ook omdat we te maken hebben met een regering die in alle verschillende verschijningsvormen die we hebben meegemaakt al tientallen jaren werkt aan het volledig ten dienste staan van de markt en niet van de mensen. Maar er zit wel een consequentie aan. Met dat vereveningsfonds is Amsterdam in staat om sociale huurwoningen te bouwen. En dan is één en één is twee. Als je minder geld in het fonds hebt dan heb je ook minder geld voor die sociale huurwoningen. En dat risico daarvan hoor ik graag van het college hoe ze dat nou gaan fiksen. Want het is heel belangrijk dat we mensen ook nog sociale huur kunnen aanbieden. En dan wil ik niet horen dat ze dat pas in de toekomst dat dat dan heel misschien zal gaan gebeuren, de variant van ‘wie dan leeft, die dan zorgt’, maar veel korter bij.

En vooruitlopend op dit alles vindt de SP dat de bestaande sociale huurwoningen, dat we die moeten koesteren en ze niet meer moeten verkopen of in de vrije sector moeten laten schieten. En misschien wel ook helemaal niet meer slopen. En daar heb ik ook twee moties voor. En de ene die gaat natuurlijk over liberaliseren enzovoort: ‘We gaan bij het maken van de nieuwe prestatieafspraken met woningcorporaties expliciet vastleggen dat in Amsterdam geen sociale huur meer verkocht en geliberaliseerd worden.’ En de andere motie die is: ‘Een actuele inventarisatie te maken van bestaande sloopplannen van woningcorporaties en deze plannen tegen het licht te houden aan de hand van de kaderafspraken Vernieuwing en Verbetering en het zogeheten Amsterdamse Sloopkader en hierbij in het bijzonder te kijken of sloop wel echt nodig is en of de keuze voor sloop voldoende wordt gedragen door de zittende bewoners.’ En graag dan geïnformeerd worden natuurlijk. De raad wil weten wat uit die onderzoeken komt. Voorzitter, tot slot, ik roep dit college en deze raad op, dat als we echt iets willen voor de mensen in deze stad en ze niet langer overgeleverd willen laten zijn aan de markt, dan is dit het moment om die markt terug te dringen en dat we stoppen met gerommel in de marge. Dank u wel. (Het lid ERNSTING: Dank, voorzitter. Een bevlogen betoog, zo ken ik mevrouw Alberts ook, dank u wel.

Ik heb een terzijde-vraag: ik weet dat de SP, net als GroenLinks de sociale huursector ziet als een volkshuisvestingsinstrument en niet als een armoedevoorziening. Het is voor alle mensen eigenlijk bedoeld en het is een recht om een betaalbaar huis te hebben. En ik zit altijd een beetje te kauwen op die term ‘sociale huurwoning’, want dat dekt dan niet helemaal de lading, vind ik. Ik heb het wel eens over gereguleerde huurwoning, maar dat vind ik ook niet echt lekker klinken. Misschien heeft mevrouw Alberts wel een hele moderne en passende term daarvoor. Ja, dank u wel, voorzitter. Ik kies voor ‘betaalbare huur’. En natuurlijk, maar omdat wij hier in Amsterdam de verdeling 40-40-20 hebben, dat zeggen we 40 sociaal, 40 midden, 20 duur, dan houd ik even die term aan. Maar eigenlijk die 40 midden, ja zolang we nog kunnen liberaliseren dan weet je precies wat er gebeurt. Liberaliseren betekent niet dat een woning 1000 euro gaat doen, die schiet gelijk door het dak. Die wordt 1700, 1800, noem maar op. En er zijn zat mensen hier in de zaal die weten hoe dat is om dat te moeten betalen. Dus het moet ook wel in verhouding zijn. En als je me nou heel diep in mijn hart kijkt, dan zeg ik: je mag niet meer dan 30 procent van je inkomen aan je woningomstandigheden betalen.

71

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Nou, dat is mijn stipje op de horizon, om het maar zo te zeggen. En we zullen echt de handen ineen moeten slaan, want er zijn partijen, en je moet je altijd afvragen: in wiens belang is iets, er zijn partijen dat het niet in hun belang is, want de winsten gaan eraan. En die duwen heel hard. Nou, ik denk dat het zo afdoende is geweest. Er zijn geen interrupties meer. De VOORZITTER: Dat denk ik ook. Dus, dank u wel. Daarmee, u bent aan het einde van uw betoog gekomen. En daarmee is het woord aan mevrouw Nanninga. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nanninga. Het lid NANNINGA: Dank u wel, voorzitter. Ja, lastenverhoging invoeren, reclamebelasting herinvoeren en dan naar Den Haag kijken om ‘iets’ te doen aan de koopkracht. Zo werkt dat natuurlijk niet. We zijn het met de VVD-fractie eens, dat wij als gemeentebestuur moeten kijken naar onze basistaken en geen TweedeKamertje moeten gaan spelen. Bijvoorbeeld, en ik heb het al heel vaak op deze plaats betoogd, voorzitter, wij gaan in Amsterdam de aarde niet afkoelen. Het omgekeerde is trouwens ook waar; als wij in heel Amsterdam de hele winter lang in allesbranders oude autobanden gaan stoken, dan zou de aarde ook nog echt geen eenhonderdste graad opwarmen. Het maakt gewoon echt helemaal niets uit wat wij hier doen of laten op dat gebied.

Mevrouw Heinhuis van de PvdA zei het ook, ik bedoel het vermoedelijk iets anders, maar we kunnen hier geen wereldproblemen oplossen. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter dank, ik denk dat ik het woord heb? Nou ik zou dan toch inderdaad even willen corrigeren, want ik bedoelde het inderdaad anders dan wat mevrouw Nanninga bedoelt. Ik denk namelijk dat het heel belangrijk is dat we hier als hoofdstad van het land, en de woorden werden eerder vandaag al aangehaald, een verantwoordelijke hoofdstad zijn. Een verantwoordelijke hoofdstad betekent dat je ook in de klimaatcrisis dus je verantwoordelijkheid neemt. En natuurlijk lossen wij niet alle problemen op, maar we zijn wel onderdeel van het probleem, we zijn ook onderdeel van de oplossing. Ziet mevrouw Nanninga dat ook?) Dat zien wij anders, voorzitter. We schorsen vijf minuten, zei de voorzitter. <Vanwege geluidsproblemen met de microfoon van de voorzitter, wordt de vergadering geschorst om 16.45 uur> De VOORZITTER heropent de vergadering om 16.46 uur. De VOORZITTER: Goed, wilt u allemaal gaan zitten, want ik heropen deze vergadering. Ik zie mensen richting de uitgang lopen. Dat is niet de bedoeling. Mevrouw Nanninga was net begonnen aan haar systeemveranderende betoog. (Het lid NANNINGA: Nou ik had meteen succes.

Mag ik verder gaan, voorzitter?) Ik wil even dat iedereen gaat zitten, want anders dan heeft u daar last van als u aan het woord bent. We zijn weer begonnen en het woord is aan mevrouw Nanninga. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nanninga voor het vervolg van haar betoog.

72

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Het lid NANNINGA: Dank, voorzitter. Dus ik zei: we kunnen de wereldproblemen niet oplossen en al helemaal niet als we geen werkend voorzittersknopje hebben. Dan moeten we eerst een beetje bij onze leest blijven, denk ik. Voorzitter, ja het geld voor die klimaatingrepen dat zou dus wat onze fractie betreft, heb ik ook al heel vaak gezegd, ik vertel u niks nieuws, beter besteed kunnen worden aan energiebesparende maatregelen, zoals isolatie. Dat is goed voor het milieu, goed voor de Amsterdamse portemonnees. Wij overwegen op dit punt een motie. De kades en bruggen verkruimelen waar we bij staan. Een basistaak van de gemeente om dit te onderhouden. De stad kan een stuk schoner. Het is een basistaak van de gemeente om dit te regelen. De onhoudbare verdeling sociale huur-koop in de woningbouwambitie, lokale woningnood oplossen is een basistaak van de gemeente. We hoorden de nieuwe wethouder Van Dantzig in de campagnetijd sneren dat zijn voorgangers Ivens en Wedemeijer meer persberichten stuurden dan palen in de grond sloegen. Maar ik wil de paal van de heer Van Dantzig nu wel zien, voorzitter. Ik heb er nog weinig de grond in zien gaan. En deze begroting ademt echt goede intenties, maar dat is overal een beetje... nou ja, goed. Dan zal die dan wel terugkomen. (De VOORZITTER: Laten we alleen maar zeggen: het is goed dat de heer Van Dantzig de zaal even heeft verlaten.

Gaat u door.) Nou, anders kon hij de daad bij het woord voegen, dan ben ik ook weer gerustgesteld. Nee maar, deze begroting ademt goede intenties, voorzitter. Maar het is overal een beetje schaven, een beetje pleisters plakken en grote keuzes worden niet gemaakt. Er is ook nog veel niet ingevuld in deze begroting, waarbij dan wordt gezegd dat het in de Voorjaarsnota aan bod komt. En mevrouw Broersen van Volt memoreerde dit net ook al. En dat mag natuurlijk, maar dat geeft ons weinig grip op de begroting. Het schetst een beeld van een college dat keuzes maken en knopen doorhakken nog wat angstvallig voor zich uit schuift. En daarnaast speelt er voor ons nog iets, voorzitter, JA21 denkt echt fundamenteel anders over de stad en over de stadsfinanciën dan de coalitie en dan de meeste oppositiepartijen. Dus voor ons, ja punten en komma’s proberen te verschuiven in een begroting die op ons als geheel als irrationeel en fundamenteel wezensvreemd overkomt. Het voelt voor ons een beetje alsof we waterpolo aan het spelen zijn op een voetbalveld. En het is ook heel raar dat ik een sportmetafoor gebruik, trouwens, maar dat terzijde. Desalniettemin we hebben voor nu een tweetal moties en mogelijk later deze begrotingsronde meer moties.

Die zijn: eentje die verzoekt om met de minimaregelingen geen verhoging in te voeren van 120 naar 130 van het sociaal minimum en de bespaarde middelen aan te wenden voor het begeleiden van mensen naar een betaalde baan. De tweede motie is van ons samen met het lid Boomsma van het CDA: er zorg voor te dragen dat de Amsterdamse collectieve energieproductie volledig biomassavrij is in 2030. (Het lid HEINHUIS: Ja dank, voorzitter. Als ik het goed begrijp is JA21 tegen het uitbreiden van minimaregelingen in tijden van ongekende financiële onzekerheid voor Amsterdammers? Dat begrijp ik goed. En in plaats daarvan zoeken zij naar mogelijkheden om nog meer mensen aan het werk te helpen in tijden van ongekend lage werkloosheid. Heb ik dat goed begrepen?) Geef een man een vis en hij eet een dag, geef een man een hengel en hij eet elke dag.

73

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

(Het lid HEINHUIS: Nou voorzitter, ik begrijp toch die keuze niet helemaal. In deze tijd hebben Amsterdammers een gemeente nodig die hen ondersteunt, een gemeente nodig die er voor hen is en JA21 stelt dan voor om, in plaats van dat te doen, de ontzettend lage werkloosheid daar dan extra op in te zetten. Terwijl die cijfers lager zijn dan ooit. Ik begrijp oprecht die keuze niet. Kunt u dat toelichten?) Nou ja, we komen ontzettend veel monteurs tekort voor isolatie, hoor ik mevrouw Heinhuis net zelf zeggen, dus het lijkt me uitstekend om het geld dan daarvoor aan te wenden, sla je twee vliegen in één klap. (Het lid HEINHUIS: Dat is geen antwoord op mijn vraag, want het omscholen van mensen, dat is natuurlijk belangrijk en dat gebeurt ook. Maar dat is iets heel anders dan te zeggen: we breiden niet minimaregelingen uit voor mensen die dat in deze tijd ongelooflijk hard nodig hebben. Die 130 procent, dat zijn nou precies de mensen die anders tussen de wal en het schip vallen. Precies die mensen die een overheid nodig hebben die er echt voor hen is. En JA21 zegt dan: dat gaan we dan niet doen en in plaats daarvan gaan we mensen toeleiden naar werk, nogmaals in een tijd dat de werkloosheid ongekend laag is. Ik kan oprecht die keuze niet begrijpen. Het is dan ook de keuze van JA21 en niet van de Partij van de Arbeid.

Voorzitter, omwille van onze zeer geringe spreektijd, ga ik het hierbij laten. We kijken uit naar nadere behandeling van deze begroting in de commissies waarin we met name Zorg, Onderwijs, Woningbouw daar meer op de details ingaan. En natuurlijk die vermaledijde energietransitie. Tot zover, dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Voorzitter, het is vandaag al vaker gezegd, Amsterdammers maken zich zorgen of ze de boodschappen kunnen betalen, of ze wel rond kunnen komen van de gestegen energierekening, of ook het OV nog te betalen is. De Amsterdammer wordt geraakt in zijn bestaanszekerheid. In tijden van economische onzekerheid is het daarom extra belangrijk om duidelijkheid te bieden. Hoewel er veel goede armoederegelingen zijn voorgesteld waar de DENKfractie zich achter kan scharen, moet ik toch het volgende concluderen: de begroting an sich is op cruciale onderdelen vaag. De zekerheid waar burgers naar verlangen in tijden van gestapelde crises mis ik in deze begroting. Er wordt bijvoorbeeld voor het komende jaar voor één miljard geïnvesteerd, maar we weten pas bij de Voorjaarsnota welke investeringen dat zijn. Tegelijkertijd wordt er 100 miljoen bezuinigd in 2024, maar, en dat staat niet in de begroting, uitstellen kost ook extra geld. Dus hoe precies en wat, dat ontbreekt.

En je kunt wel alles vooruit blijven schuiven, zoals dat gebeurt met de bruggen en kademuren, maar de zinkgaten in onze kroonjuwelen, de grachten, laten zien dat de realiteit je dan keihard inhaalt. Zelfs de verwachte risico’s zijn onduidelijk. De algemene reserve zakt in 2023 maar liefst met 115 miljoen, dat is onder de kritische grens dus. Het regent al op onze stad. Maar wat als het volgend jaar gaat stormen? En dat is met de aanhoudende energieprijzen zit die mogelijkheid er goed in. De vaagheid van deze begroting komt exemplarisch terug in de zeven geschetste mogelijke crisisscenario’s. Bij maar liefst zes van die zeven crisisscenario’s belandt Amsterdam in het rood. Wat betekent dat rood? Dat weet ik niet, dat wordt nergens aangegeven. Dus hoeveel dit de Amsterdammers gaat kosten, daar mag je naar raden. En als er één onderwerp is dat belangrijk is om

74

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

duidelijkheid over te bieden en niet vaag over te zijn, dan is het wel onze blootstelling aan de risico’s. (Het lid ERNSTING: Dank, voorzitter, want ik ben een beetje verbaasd over het betoog van de heer Khan. Want volgens mij stijgt de algemene reserve. Zelfs zo sterk dat hij in 2024 alweer op het benodigde weerstandsniveau is en in 2025 zelfs ver daarboven. Heeft de heer Khan dat ook gelezen?) De heer Khan heeft dat zeker gelezen en de heer Khan zag ook dat in het jaar 2023, daar gaat mijn betoog over, zakt onze algemene reserve 115 miljoen omlaag onder die normhoogte. Heeft de heer Ernsting dat ook gelezen? (Het lid ERNSTING: Nee, in 2023 stijgt hij licht, maar zit hij nog onder de normhoogte. Dat heeft alles te maken met de coronacrisis. Maar dan moeten we dit nog even goed uitzoeken, want in de coronacrisis hebben we natuurlijk in één klap die 200 miljoen euro in moeten zetten om de stad nog een beetje overeind te houden. En er is een plan gemaakt toen om de weerstandscapaciteit weer op niveau te brengen. En dat lukt gewoon binnen deze collegeperiode. Eigenlijk is dat ongekend.) Nou voorzitter, sorry, dat is precies mijn punt; de coronacrisis heeft er diep ingehakt en heeft ervoor gezorgd dat de algemene reserve omlaag is gegaan. En volgend jaar, ik gaf het net aan, zes van de zeven crisisscenario’s kan het zo zijn dat we gewoon geld tekort komen.

En we komen volgend jaar, in het jaar 2023, gewoon geld tekort. Dus als er weer een volgende crisis zich aandient, en ik hoop dat de heer Ernsting dat ook ziet, dat de kans gewoon reëel is, ja, wat moeten we dan met onze algemene reserves die veel te ..zijn. (Het lid ERNSTING: de laatste keer dan, want dan verwacht ik nu een plan van DENK om versneld de weerstandscapaciteit dan weer in te lopen en nu eventjes 100 miljoen euro op tafel te leggen.) Voorzitter, dat is eigenlijk de hele kern van mijn betoog. Er worden heel veel keuzes gemaakt, investeringen, bezuinigingen en noem maar op. Maar nergens staat precies aangegeven wat de gevolgen van die keuzes zijn. Dat is precies mijn punt, dat he ik net uitgelegd. Als je ergens op gaat bezuinigen lopen de kosten extra op, en dat zien we nergens terugkomen in de begroting. Dus dat is echt de hele, dat is de hele kern van mijn betoog. En voorzitter, het is niet zo dat we helemaal geen keuzes kunnen maken, want daar kom ik nu op. De verlaging van de verkeerssnelheid naar 30 km kost te veel geld en is effectief. Daarom zeggen wij: bied maatwerk. Voer het daar in waar het noodzakelijk is en kan worden afgedwongen. Onze bouwambities komen in gevaar door de bovenwettelijke eisen. Schrap die en red de sociale huur.

En spaar de automobilist uit Noord, Nieuwwest en Zuidoost, die het al gemiddeld moeilijker heeft dan in andere delen van de stad. Vraag daarom een grotere bijdrage van de toerist. Er zijn dus mogelijkheden. En verder komt het Rijk met een grote zak met geld naar ons toe, voor subsidie voor woningisolatie, schuldhulp. Schoollunches. En dat zal een aanzienlijke meevaller betekenen op onze begroting. En daarom willen wij heel graag voor de volgende behandeling in de raad weten hoeveel geld we nou krijgen en waar die meevaller, in welke potjes die terechtkomt. Voorzitter, in tijden van crisis moeten we duidelijker achter de Amsterdammer staan. De behoefte van onze burgers moeten centraal worden geprioriteerd. De Amsterdammer verdient zekerheid. De Amsterdammer moet daarom ook voorrang krijgen op de woningmarkt. We kijken daarom heel erg uit naar de voorgestelde wetswijziging waardoor het mogelijk is om 50 procent sociale