A - 30 Economische Zaken (24) 2. NvB strategie innovatiedistricten 13-10-23

Concept Nota van Beantwoording Inspraak Strategie Innovatiedistricten Amsterdam November 2023

Inhoud Introductie en Algemeen beeld van de inspraak ............................................................ 2 Inspraakreacties per district ........................................................................................ 3 1. Algemeen ................................................................................................................................... 3 2. Amsterdam Science park ...........................................................................................................12 3 Kenniskwartier/Innovation District Zuidas ..................................................................................14 4 Amsterdam Life Sciences District ...............................................................................................18 5 Marineterrein............................................................................................................................. 22 6 Amstelcampus en Knowledge Mile ............................................................................................. 35 7 Roeterseilandcampus ................................................................................................................. 37 8 Universiteitskwartier ..................................................................................................................

37 9 Schinkelwartier ..........................................................................................................................38

1

Introductie en Algemeen beeld van de inspraak

Inleiding Voor u ligt de Nota van Beantwoording Inspraak Concept Strategie Innovatiedistricten Amsterdam (hierna Strategie). Hierin staan alle inspraakreacties die zijn ingediend op de Strategie en de beantwoording daarvan. De Strategie zal na aanpassing op basis van de inspraakreacties zoals in deze Nota aangegeven aan de gemeenteraad worden aangeboden. Besluitvorming daarover vindt naar verwachting november 2023 plaats. Het college van burgemeesters en wethouders van de gemeente Amsterdam heeft op 13 december 2022 de Strategie vrijgegeven voor inspraak. Met de Strategie wil de gemeente een extra impuls geven aan innovatie in de stad om zo bij te dragen aan het oplossen van verschillende maatschappelijke opgaven. De Strategie heeft van 13 december 2022 tot en met 7 februari 2023 ter inspraak gelegen en was te lezen via https://www.amsterdam.nl/ondernemen/nieuws/inspraak-concept-strategie. Alle bewoners van Amsterdam en andere belanghebbenden hebben via een inspraakreactie hun mening kenbaar kunnen maken over de Strategie.

Algemeen beeld van de inspraak In totaal heeft de gemeente Amsterdam van 19 partijen een inspraakreactie ontvangen. De zienswijzen komen van kennisinstellingen, bedrijven, burgers en lokale/regionale overheden. De reacties zijn overwegend positief. Het wordt gewaardeerd dat de gemeente nu echt beleid gaat voeren op innovatiedistricten en innovatieve ecosystemen, iets wat hiervoor niet het geval was ondanks het belang van deze gebieden voor Amsterdam. Daarnaast wordt vaak het belang van de connectie tussen de verschillende districten en de omliggende buurten benadrukt. Wel wordt ook meermaals aangegeven dat het belang van de connectie tussen de districten en de MBO instellingen sterker naar voren moet komen. De bewoners rondom het Marineterrein hebben ook aangegeven zich zorgen te maken over de ontwikkelingen van het gebied. Hier wordt in de reacties op ingegaan. Er zijn ook een groot aantal zienswijzen ingediend met suggesties voor tekstuele aanpassingen bij specifieke districten. Deze zijn in de meeste gevallen opgenomen in de Strategie, tenzij er een sterke reden was om dit niet te doen. Leeswijzer De inspraakreacties zijn opgedeeld in aparte zienswijzen. Een inspraakreactie kan namelijk meerdere zienswijzen bevatten. Per zienswijze is een beantwoording geformuleerd. Vervolgens is per zienswijze de wijze van opvolging aangegeven. Hier zijn 3 mogelijkheden van verwerking: 1.

Nota van beantwoording De zienswijze is in de nota van beantwoording verwerkt. In dit geval heeft de zienswijze niet geleid tot tekstuele/visuele aanpassingen in de Strategie. In sommige gevallen is dit omdat de zienswijze niet (direct) een reactie was op de Strategie. Ook is in andere gevallen in de beantwoording aangegeven waarom geen aanpassing is gemaakt. 2. Aanpassing in strategie

2

In dit geval heeft de zienswijze geleid tot één of meerdere tekstuele/visuele aanpassing(en) in de Strategie. 3. Nota van beantwoording en aanpassing in strategie In dit geval heeft de zienswijze geleid tot één of meerdere tekstuele/visuele aanpassing(en) in de Strategie, maar is ook een nadere toelichting op de aanpassing(en) opgenomen in de beantwoording. De zienswijzen en beantwoording zijn hieronder per district gesorteerd en beantwoord, te beginnen met een algemene sectie waar zienswijzen die niet op een specifiek district zijn gericht worden beantwoord. Per district zal ook een korte algemene indruk worden gegeven.

Inspraakreacties per district

1. Algemeen Er zijn 19 zienswijzen ingediend afkomstig van 9 verschillende partijen die niet over een specifiek district in de strategie gaan. Het belang van de koppeling tussen de verschillende onderwijsniveaus (MBO, HBO en WO) en de districten wordt meerdere malen onderstreept. Dit is ook een belangrijke component van de Strategie, dus het is goed dat terug te zien in de reacties. Ook komt terug dat juist die innovatie gestimuleerd moet worden die bij kan dragen aan maatschappelijke opgaven. Innovatie draagt niet altijd bij aan brede welvaart, hier moet aandacht aan besteed worden. Ook is er interesse in de mogelijkheden rondom governance vormen voor de districten, een overkoepelende actie voor meerdere gebieden. Tot slot is er ook de wens van stadsdeel Noord en stadsgebied Weesp om een bijdrage te leveren aan de Strategie. Algemene zienswijzen Beantwoording

Nr.

Zienswijze

1.1

De ontwikkeling van innovatiedistricten met diverse partners sluit nauw aan bij de ambities van de Aanpak Binnenstad. Verschillende maatschappelijke opgaven van de binnenstad worden gekoppeld aan de grote aanwezige kennis bij de instituten. Een voorbeeld is de ontwikkeling van het Joods Cultureel Kwartier. Het biedt tegenwicht tegen de oprukkende platte commercie waar een deel van de binnenstad mee te kampen heeft en geeft een beeld van waar we wél naar toe willen met de binnenstad.

Van belang in de Strategie is de koppeling MBO en HBO. Het is goed dat deze koppeling wordt onderstreept. In de Strategie is een extra passage opgenomen om dit belang extra duidelijk te maken, en in samenwerking met de MBO instellingen wordt een aparte uitwerking voor deze koppeling

Verwerking van zienswijze Nota van beantwoording en aanpassing in strategie

3

Daarnaast vormt het nieuwe coalities. Een ander mooi voorbeeld is de oprichting van de Humanities & Society organisatie: een samenwerkingsverband tussen UvA, KNAW en gemeente. Ook onderschrijft het DB de koppeling van de innovatiedistricten met het MBO en HBO. Zij zijn bij een belangrijke koppeling naar de praktijk.

gemaakt.

1.2

Met het opgaan van Amsterdam Smart Health in de AI-coalitie vragen we aan de gemeente Amsterdam hoe zij staan tegenover de (toegankelijkheid van) zorg als maatschappelijk probleem en de rol die de verschillende Amsterdamse Life Sciences & Health-kennisinstellingen (naast de beide universiteiten en Amsterdam UMC geldt dat ook voor het Health Innovation District New West en verschillende bedrijven op het Amsterdam Science Park, Kenniskwartier Zuidas en het Amsterdam Life Science & Health district) daarin spelen.

Nota van beantwoording

1.3

Een punt betreft de huisvesting voor specifieke doelgroepen. Nu al merken we op een overspannen arbeidsmarkt dat het moeilijk is om aan verpleegkundigen, laboranten en ander gespecialiseerde arbeidskrachten te komen voor het ziekenhuis. Het onderwerp van specifieke huisvesting voor doelgroepen (die schaars zijn op de arbeidsmarkt) willen we graag bespreken met de gemeente Amsterdam. In de huidige situatie levert de komst van met name grote pharma-bedrijven een grote extra vraag naar dit personeel op, terwijl het aanbod ervan nauwelijks voor handen is. Daarmee vergroten we de

Zorg en de toegankelijkheid daarvan is een belangrijke maatschappelijke opgave, en de verschillende Amsterdamse Life Sciences & Health kennisinstellingen hebben mede een cruciale rol in die opgave. Het actieprogramma LSH ofwel Smart Health Amsterdam is geïnitieerd door de Amsterdam Economic Board en de gemeente Amsterdam met gemeentelijke programmafinanciering in de periode 2019-2022. Smart Health wordt overgedragen aan Amsterdam A.I. waar het past binnen de pijler ‘Health’. Smart Health gaat dus door, maar in een andere vorm. De gemeente herkent dit vraagstuk en gaat graag in gesprek over wat de (on)mogelijkheden zijn met betrekking tot huisvesting voor specifieke doelgroepen in de verschillende districten.

De gemeente is zich bewust van dit fenomeen. Zoals in de strategie ook is aangegeven ‘zijn aanpak van de wooncrisis en

Nota van beantwoording.

1.4

Nota van beantwoording

4

concurrentie op de arbeidsmarkt, daar waar we zelf al niet voldoende personeel hebben. De uitvoering van onze zorgtaak brengen we daarmee verder onder druk. Ook vergroot de komst van grote (buitenlandse) bedrijven de vraag naar huisvesting, waardoor de prijzen verder opgestuwd zullen worden. We vragen de gemeente Amsterdam daarom om met de partners in de regio de impact van de genoemde ambitie goed te doordenken en alternatieve samenwerkingsvormen anders dan fysieke nabijheid daarin mee te nemen.

1.5

Ten aanzien van de Netwerk Assets is het in de profilering van Amsterdam UMC naar private bedrijven toe relevant om te vermelden dat we in onze regio (de provincies Noord-Holland en Flevoland, waarin wij wettelijk een regisseurstaak toebedeeld hebben) beschikken over diverse en significant grote patiëntencohorten om ons klinisch onderzoek uit te kunnen voeren. Daarnaast hebben we een zeer breed internationaal netwerk van toonaangevende kennisinstellingen en bedrijven in de wereld op het gebied van verschillende ziektebeelden. Dus naast de economische assets (zoals het Skills Centre in het ALSD en het Imaging Center in het Kenniskwartier/Innovatiedistrict Zuidas en de aanwezige expertise op die gebieden) zijn de “netwerk assets” – anders dan u stelt – volop aanwezig, zij het niet direct in fysieke nabijheid. Graag een aanpassing bij de beschrijving van de netwerk-assets bij de betreffende districten. Dat zal overigens ook gelden voor HID New West (AVL en Sanquin).

1.6

Belang van regierol gemeente Amsterdam bij actie 10: deze actie gaat over Amsterdam gezamenlijk te profileren als “kennisstad”. Wij denken dat de diversiteit van het Amsterdamse kennislandschap en de vele instanties en

investeringen in de bereikbaarheid van de stad minstens even cruciaal als de versterking van de innovatieve interne ecosystemen voor de ontwikkeling van kennisstad Amsterdam’. Het is zeker niet de bedoeling van de strategie om het uitvoeren van de zorgtaak van de verschillende instellingen verder onder druk te zetten. Hier wordt rekening mee gehouden en samenwerkingsvormen anders dan fysieke nabijheid zullen hierin als goede optie worden meegenomen. Deze aanscherping is opgenomen in de Strategie, voor het Kenniskwartier/Innovation District Zuidas in de alinea over de netwerk assets onder het kopje ‘Strategie’, en voor het ALSD onder de netwerk assets

Deze zienswijze wordt onderstreept door Actie 10 van de overkoepelende acties. De kwaliteiten van de diverse innovatiedistricten bij

Aanpassing in strategie

Nota van beantwoording

5

locaties die het betreft, maakt dat de gemeente een cruciale rol heeft te vervullen om te komen tot een gezamenlijke profilering van Amsterdam als kennisstad. Wij zijn er van overtuigd dat wanneer alle kennisinstellingen (fictief) als “1 kennispark” op de diverse economische en wetenschappelijke rankings zou mee doen, Amsterdam tot de top-10 kennisgebieden in de wereld zou behoren. In die geest zou ook gehandeld kunnen worden als het bijvoorbeeld gaat om gezamenlijke programma’s en trajecten zoals recentelijk succesvol bleek met de toezegging van € 87 mln subsidie voor het AI for People programma in Amsterdam.

1.7

Omdat het bedrijfsleven en de industrie een belangrijk onderdeel van Weesp zijn, vindt de bestuurscommissie het belangrijk dat het stadsgebied in wordt meegenomen in de economische strategieën van gemeente en regio. Daarom spreken wij de uitdrukkelijke wens uit dat het stadsbestuur, net als in het geval van stadsdeel Noord, onderzoekt hoe Weesp deel kan uit maken van de kenniseconomie van de gemeente, door het netwerk met een of meerdere innovatiedistricten te versterken.

1.8

Het DB vraagt het College om in de strategie meer in te gaan op wat de innovatiedistricten kunnen betekenen

elkaar maken Amsterdam tot een innovatieve kennisstad. Een gezamenlijke profilering is inderdaad belangrijk voor gezamenlijke programma’s en trajecten. Daarbinnen hebben gebieden een specifieke profilering verbonden aan hun specialisatie. De verschillende kennisinstellingen trekken samen op om de innovatiedistricten gezamenlijk nationaal en internationaal op de kaart te zetten. De eerste stap hierin is het opstellen van een aanpak. Hierover vindt afstemming plaats met gemeente Amsterdam en amsterdam&partners om ervoor te zorgen dat er een gezamenlijk verhaal over Amsterdam en de MRA wordt uitgedragen. In stadsgebied Weesp is op dit moment, net als in stadsdeel Noord en stadsdeel West, geen innovatiedistrict aangemerkt. In de gebieden die wel zijn opgenomen waren al componenten aanwezig voor het verder uitwerken van een innovatief ecosysteem naar een innovatiedistrict. Wel is het natuurlijk mogelijk, net als op het verzoek van stadsdeel Noord, om in Actie 16 ook stadsgebied Weesp op te nemen en gesprekken te voeren over hoe deze een bijdrage kan leveren aan deze strategie. Op pagina 12 is het belang van de relatie tussen innovatiedistricten en het

Nota van beantwoording en aanpassing in strategie

Nota van beantwoording

6

voor het MBO en vice versa en hoe deze verbinding gelegd kan worden. Een voorbeeld in Oost is het Yuverta college in de nabije omgeving van het Science Park, waar de opleiding Leefbare stad en klimaat centraal staat.

1.9

In algemene zin missen wij het handelingsperspectief van de Gemeente Amsterdam. De Gemeente of wellicht een verwijzing komt een aantal keer terug. Bijvoorbeeld bij de ontwikkelstrategie van een innovatie district op het gebied van Economie en Ruimtelijke assets (pg 14). Maar wellicht ook bij een sterke governance structuur is een belangrijk onderdeel van een ecosysteem (pg15). Op pagina 21 komt de overheid in algemene zin terug waarbij die een rol heeft in stimulering en ontwikkeling van ecosystemen. De vraag is welke rol ziet Gemeente Amsterdam op deze dimensies voor zichzelf weggelegd en op welke wijze zou dit dan ook vorm moeten gaan krijgen. Een aantal jaar geleden is door de Raad een wetsvoorstel aangenomen over regelluwe zones. Wij merken dat dit goede idee welke zeer goed aansluit op de cursief geschreven tekst geen invulling krijgt. Dat terwijl het voorstel democratisch is aangenomen en waarbij er ook vanuit innovatie en ontwikkelperspectief behoefte is. Oplossingsrichting; door te werken met perspectieven en lokale wetgeving kan er door de Gemeente handvatten aan bedrijven en instellingen worden gegeven om ruimte te bieden. Kortom wij ondersteunen het onderzoek naar regelluwe zones waarbij het verzoek is

MBO nader aangevuld en onderstreept om zo de relatie duidelijker naar voren te laten komen. Over het gegeven voorbeeld: Amsterdam Science Park gaat onderzoeken hoe zij kennis zichtbaarder kan maken voor de stad en hoe de verbinding met de omgeving kan worden versterkt. Dit wordt Outreach genoemd. In dat kader zal ook contact worden gelegd met MBO instellingen. Een waardevolle suggestie om Yuverta college hierbij te betrekken. De gemeente ziet voor zichzelf voornamelijk de rol van verbinder en facilitator in het kader van de innovatiedistricten. Verbinder om verschillende partijen bij elkaar te brengen en om zaken als branding op Amsterdams niveau te organiseren. Facilitator om zaken zoals regelluwe zones samen te verkennen en indien juridisch en bestuurlijk mogelijk te realiseren. De gemeente gaat de precieze behoeften en mogelijkheden samen met de 'stakeholders' verkennen. De gemeente is blij dat u het onderzoek naar regelluwe zones ondersteunt en zullen deze zienswijze daarin meenemen.

en aanpassing strategie

Nota van beantwoording

7

om de aangegeven punten hierin mee te nemen

1.10

Daarnaast zit er in het stimuleren van innovatie een wederkerigheid. Bedrijven, ook binnen De Nieuwe Meer, zijn innovatief en flexibel. De vraag is sluit de Gemeente Amsterdam hier ook qua organisatie ook op aan. Of wel in hoeverre kan de gemeente Amsterdam goed aansluiten op de governance structuur zoals opschreven. Enige reflectie en randvoorwaarden zouden hier ons inziens aan toegevoegd moeten en kunnen worden. Het zou de visie sterker en completer maken.

1.11

Financiën: Het is belangrijk om ambities te koppelen aan financiële mogelijkheden. We adviseren het college om bij het concretiseren van de opgaven voor de gebieden ook aandacht te geven aan realisatie en daarvoor benodigde middelen.

1.12

Maatschappelijke doelen bedrijven: Het DB ondersteunt het belang van maatschappelijke (en lokale) betrokkenheid van kleine en grote ondernemingen. We vragen het college om hier in de uitwerking en in de communicatie aandacht aan te besteden. De strategie vermeldt het volgende ‘’Door de kenniseconomie te stimuleren profiteren alle lagen van de bevolking. Innovatieve steden hebben een positief invloed op praktisch ingestelde werknemers’’ Het DB wil meegeven dat de veronderstelde positieve invloed zeker geen natuurwet is en benadrukken dat innovatieve steden ook een motor kunnen zijn voor verdere ongelijkheid en segregatie. Het DB onderstreept hiermee dat er actief beleid moet worden gevoerd om ervoor te zorgen dat daadwerkelijk alle inwoners profiteren van innovatieve steden en de kenniseconomie. Het DB wil

1.13

Een governance structuur zal per district anders in elkaar zitten, omdat de districten niet op dezelfde manier opereren. Hier zijn dan ook nog geen specifieke randvoorwaarden toegevoegd en maatwerk zal nodig zijn. De gemeente gaat mee in die maatwerkaanpak. In een later stadium als onderdeel van de overkoepelende actieagenda zal hier per district gekeken worden naar wat nodig is. Dit wordt zeker gedaan. Vanuit de Strategie worden middelen beschikbaar gemaakt en ook vanuit de gebiedsontwikkelingen wordt geïnvesteerd in de opgaven in de districten. Maatschappelijke betrokkenheid van bedrijven speelt een grote rol in de strategie. Dit wordt onderschreven zal dan ook worden meegenomen. De veronderstelde positieve invloed is inderdaad geen natuurwet. Onze inzet is om juist die kennis en innovatie te stimuleren die een positieve invloed heeft op de vermindering van ongelijkheid. Het is goed dat dit DB dat onderstreept. In de uitwerking van de Strategie over de koppeling met het MBO willen we graag kijken hoe de MBO studenten in

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

8

1.14

1.15

1.16

daarom het belang van Actie 4. ‘’Relatie tussen MBO en innovatiedistricten versterken’’ meegeven en benadrukt dat deze actie essentieel is om ervoor te zorgen dat daadwerkelijk iedereen profiteert van de innovatieve stad. We zien hier mogelijkheden voor Noord en zouden de MBO studenten graag met de innovatieve maakindustrie in ons stadsdeel verbinden. Verder valt het op dat er in Noord geen innovatiedistrict is aangewezen. Dit terwijl de genoemde kenmerken om als innovatiedistrict te worden aangewezen, namelijk ‘’Aanwezigheid van kennisdrager, mogelijkheid om te ontwikkelen tot een innovatiedistrict en een ecosysteem dat hier gezamenlijk aan wil werken’’ ook in Noord aanwezig zijn. Het feit dat er in Noord geen innovatiedistrict is aangewezen, onderstreept wat ons betreft het belang van Actie 16 ‘’ Uitwerken hoe Noord een bijdrage kan leveren aan de uitvoering van deze strategie’’ Alhoewel er geen innovatiedistrict is benoemd in Noord speelt het stadsdeel namelijk zeker een rol in het versterken van de innovatieve kenniseconomie. Als pionier-stadsdeel kan het een plek zijn voor het fysieke ontwerp en de productie van nieuwe innovaties. In eerdere gesprekken hebben we meegegeven dat we bijvoorbeeld kansen zien voor de verbinding van de maakindustrie en het MBO.

Het Dagelijks Bestuur ziet ook momenteel al plekken in Noord waar economische, ruimtelijke en netwerkassets samen komen, zoals de omgeving rondom het A Lab, waar talloze kleine ondernemingen gevestigd zijn. Ook is hier een kennisdrager aanwezig in de vorm van de Amsterdamse Hogeschool van de kunsten. Noord heeft ook al ruimschoots ervaring opgedaan met een regelluwe omgeving, door middel van het NDSMterrein waar kunst, cultuur, creativiteit en evenementen samen komen. Hier verder mee experimenteren past volgens het DB goed bij het DNA van Noord. Als DB ondersteunen we het advies van onze stadsdeelcommissie volledig en zien we graag een verkenning, zowel de

Noord en de innovatieve maakindustrie aan rest van de Amsterdamse kenniseconomie te verbinden is. Mogelijke vormen hiervoor zijn samenwerkingsprojecten tussen kennisinstellingen of stageplekken. Het college onderschrijft het belang van Actie 16.

Nota van beantwoording

Deze zienswijze zal meegenomen worden in het verder uitwerken van overkoepelende Actie 16, ‘uitwerken hoe Noord een bijdrage kan leveren aan de uitvoering van deze strategie’.

Nota van beantwoording

Het toevoegen van een nieuw district is niet het doel van deze strategie.

Nota van beantwoording

9

(her)waardering van MBO als (her)waardering van onze maakbedrijven in ogenschouw nemend, naar een innovatie district in Noord. Het voorbeeld van de stadsdeelcommissie met een MBO als kennis-instelling geven we graag aan jullie mee. Met bijvoorbeeld het gebied van Albemarle tot Cornelis Douwes als innovatief IJ-district. Een gebied vol met bedrijven van makers, creatieven, ROC Top, A-Lab en pioniers op de NDSM.

1.17

1.18

We blijven de komende tijd graag in gesprek om actie 16 concreet te kunnen maken en ervoor te zorgen dat Noord daadwerkelijk een bijdrage kan leveren aan de uitvoering van deze strategie. Het stadsdeel adviseert deze gesprekken gezamenlijk met de directies Economische Zaken en Cultuur en Ruimte en Duurzaamheid op te pakken. Wanneer de strategie innovatiedistricten daadwerkelijk tot uitvoeringsplannen leidt, verwachten wij als DB dat actie 16 verder is uitgewerkt. Dit is noodzakelijk, zodat de bijdrage van Noord aan de uitvoering van deze strategie in de uitvoeringsplannen meegenomen kan worden. Zeker met het oog op het ongelijk investeren voor gelijke kansen waar we ons als Amsterdam zijnde aan gecommitteerd hebben. Zowel Actie 4 en Actie 16 sluiten wat het DB betreft goed aan bij Actie 5 ‘’Opschalen publiek private samenwerkingen’’ waar onder andere wordt gesproken over groeifonds Katapult waarin ROCvA en gemeente Amsterdam zich richten op

De gebieden die nu zijn opgenomen in de strategie zijn bepaald in de Omgevingsvisie 2050. Dit zijn gebieden waar nu al een aantal kenmerken van innovatiedistricten zitten en partijen daaromheen georganiseerd zijn. Dat wil niet zeggen dat in de toekomst niet andere gebieden opgenomen kunnen worden in de strategie. Ook is het niet zo dat als een gebied niet is opgenomen in de huidige strategie dat de gemeente er niets mee gaat doen. De Strategie biedt houvast voor partijen op welke wijze toegewerkt kan worden naar een innovatiedistricten. Ook in gebieden die er nu niet een zijn. Conform Actie 16 wordt gekeken hoe stadsdeel Noord een bijdrage kan leveren aan deze Strategie.

Actie 4 en Actie 16 sluiten inderdaad goed aan bij Actie 5. Goed om te horen dat stadsdeel Noord hier al mee aan de slag is, we gaan dan ook graag met stadsdeel Noord in

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

10

1.19

o.a. het stimuleren van de innovatievraag vanuit de stad aan het MBO. Het DB ziet de meerwaarde van publiek private samenwerkingen, zeker op dit vlak, en is op stadsdeel niveau bezig met het opstellen van plannen om publiek private samenwerkingen op te schalen, met name voor langdurige opleiding en werktrajecten op het gebied van onder andere energietransitie en duurzaamheid. Daarom fungeert stadsdeel Noord ook graag als gesprekspartner voor de totstandkoming van Actie 5. Sommige innovaties hebben negatieve impact op de leefbaarheid van de stad”. Welke innovaties worden bedoeld? (p. 8) Zijn hiervoor oplossingen te bedenken?

gesprek voor de totstandkoming van Actie 5.

Deze zin is helaas niet helder geformuleerd in de strategie. Dit is aangepast. De bedoeling was om een nuance aan te brengen dat innovaties soms naast positieve effecten ook negatieve effecten hebben. Innovatie in de A.I. sector bijvoorbeeld brengt veel goede zaken met zich meer, maar vereist ook een sterke data- en energie infrastructuur. Dit kan weer problemen met zich meebrengen (een zware belasting van het energienetwerk). Dit was echter niet goed geformuleerd.

Nota van beantwoording en aanpassing in strategie

11

2. Amsterdam Science park Er zijn 3 zienswijzen afkomstig van 1 partij ingediend die over het Amsterdam Science Park gaan. Met name gaat het om de verbinding tussen het Amsterdam Science Park en de omliggende buurten. Ook het belang van de verblijfskwaliteit op het park zelf wordt onderstreept. Dit zijn beiden zaken die ook in de strategie prominent naar voren komen als belangrijk voor het gebied.

Zienswijzen Amsterdam Science Park Beantwoording

Nr.

Zienswijze

2.1

In de strategie moet continu aandacht zijn voor hoe de omliggende buurten in Oost met het Sciencepark verbonden kunnen worden. Dit doel bereik je door functies en voorzieningen in het Science Park te vestigen die ook aansluiten bij de behoefte van de bewoners uit omliggende buurten. Een aanbod dat aantrekkelijk is zal ertoe leiden dat bewoners uit de omliggende buurten ook daadwerkelijk in het Amsterdam Science Park komen, wat het stadsdeel als een gewenste ontwikkeling ziet.

Mooi dat het belang van de verbinding met omliggende buurten wordt onderschreven. Amsterdam Science Park zal zich conform de “Ontwikkelvisie Amsterdam Science Park” (2019) verder als wetenschappelijke campus ontwikkelen. Dit gebeurt via vier lijnen: verdichten (toevoegen van nieuw bouwprogramma), vervlechten (verbeteren van ruimtelijke verbindingen intern en met omgeving), verduurzamen en verkleuren (programmatische verkleuring met een bepaalde mix van functies en voorzieningen die interessant zijn voor zowel voor de campus en de omgeving). Omdat het economisch draagvlak voor dat soort voorzieningen beperkt is heeft het Science Park onderzocht wat voor voorzieningen passend zijn voor het park en omgeving. Uit het onderzoek door DTNP (2022) bleek dat er nog maar zeer beperkt ruimte is voor groei van

Verwerking van zienswijze Nota van beantwoording

12

commerciële voorzieningen, ongeveer 1.000 m2 bvo. De verbinding met de omgeving zal daarom op een andere manier vormgegeven moeten worden. Denk aan openbare publieke plinten van de gebouwen, het toevoegen van ontmoetingsplekken en recreatiemogelijkheden. In ieder geval herbergt Science Park nu al voorzieningen die de omgeving waardeert. Denk aan restaurant Polder en Anna’s Tuin en Ruigte. 2.2

Zoals in de strategie wordt aangegeven is het ook van groot belang om de verblijfskwaliteit van het gebied aanzienlijk te verbeteren. Het Amsterdam Science Park kent zeer hoogwaardige kennisinstituten en –bedrijven. Wonen is in het gebied ondergeschikt aan de nietwoonfuncties. Het stadsdeel onderschrijft het voornemen om het wonen te versterken. Voor de bloei van innovatiedistricten werkt het positief als zich hier juist studenten en wetenschappers vestigen. De tijdelijke woningen van Spark Village zijn niet benoemd. Wij verzoeken het college om dit op te nemen bij de ruimtelijke assets.

2.3

Anna’s Tuin & Ruigte is een interessante plek op het Amsterdam Science Park, met name op het gebied van permacultuur, maar deze tuin wordt nergens genoemd. Er staat wel benoemd dat het groen een kwaliteit is waar ook de omliggende buurten gebruik van kunnen maken. Stadsdeel Oost vraagt zich af op welk groen dit betrekking heeft en of ook Anna’s Tuin & Ruigte hierin meegenomen kan worden.

Goed dat het stadsdeel het voornemen om wonen te versterken onderschrijft. De woningen zijn opgenomen bij de ruimtelijke assets en wel als volgt: “De woningen zijn geclusterd in het zuidwesten van het gebied, ten zuiden van de Carolina MacGillavrylaan, en tijdelijke woningbouw voor studenten en statushouders is gelegen in het oostelijk deel van het gebied.” Anna’s Tuin & Ruigte zal op p 33 worden opgenomen en wel als volgt: “Een aantrekkelijke openbare ruimte is daarvoor belangrijk. Een goed voorbeeld is Anna’s Tuin en Ruigte.”

Aanpassing in strategie

Aanpassing in strategie

13

3 Kenniskwartier/Innovation District Zuidas Er zijn 14 zienswijzen ingediend afkomstig van 3 verschillende partijen die gaan over het Kenniskwartier/Innovation District Zuidas. Met name komt een aantal keer de teleurstelling terug over het niet doorgaan van de geplande OBA Next in het Kenniskwartier, en daarbij het belang van een vervanging volwaardige daarvoor. Dit ook in het kader van de (publieke) verbinding van het district met de bewoners en omliggende wijken, waarvan het belang ook wordt onderstreept. Ook gaan meerdere zienswijzen over de specialisatie van het Kenniskwartier/Innovation District Zuidas.

Nr. 3.1

3.2

3.3

3.4

Zienswijzen Kenniskwartier/Innovation District Zuidas Beantwoording Verwerking van zienswijze Voor het Kenniskwartier Zuidas willen we De gemeente herkent dit Nota van eveneens graag leren van bijvoorbeeld de vraagstuk en het is zeker beantwoording governance van het Amsterdam Science de bedoeling om de Park en de gehanteerde bekostiging verschillende districten daar. met elkaar in contact te brengen zodat van elkaar geleerd kan worden. In dit geval gaat het om de overkoepelende Actie 18. Graag gaan we in overleg met de De gemeente gaat hier Nota van gemeente Amsterdam op welke wijze graag over in overleg. beantwoording wel invulling gegeven kan worden aan Het maatschappelijk publieke voorzieningen van een hoge (vastgoed)programma kwaliteit op de plek waar de OBA eerst dat gereserveerd staat gepland stond in het Kenniskwartier. voor de OBA Next zal behouden blijven voor eenzelfde soort bestemming. In de toekomst gaat bekeken worden wat hier in plaats van de OBA Next gaat komen. Dit zal gebeuren in overleg met o.a. de kennisinstellingen in het district. In het Kenniskwartier is niet alleen De De gemeente herkent dit Nota van Boelelaan maar ook de Parnassusweg vraagstuk en gaat hier beantwoording (met hekwerken en trambanen) een graag over in overleg, dit obstakel dat de verbinding met de stad kan ook in het kader van beperkt.

Actie 4 voor het We willen graag met de gemeente Kenniskwartier. Amsterdam in overleg in het kader van de bereikbaarheid. Zienswijze

De aanwezigheid van de RAI als groot congrescentrum is voor dit gebied ook van zeer groot belang!

Een terecht punt. Samen met de RAI is de gemeente al aan het kijken op welke wijze het

Nota van beantwoording en aanpassing in strategie 14

RAI als asset toevoegen (in afstemming met de RAI?).

3.5

3.6

3.7

Graag aanpassen van de term “moleculair medicijn” (p.35) in “geneesmiddelenontwikkeling met behulp van molecular imaging”. Graag aanpassen in de kleurcodering van de grafiek dat Stichting VUmc onderdeel is van Amsterdam UMC en zo kleuren dat ook Vumc een kennisinstelling is. Eventueel kunnen de onderzoeksinstituten Cancer Center Amsterdam, Amsterdam Neuro Science en Amsterdam Public Health hier worden vermeld (net als de faculteiten bij de VU, de UVA en de HvA apart worden vermeld). U constateert dat ondanks de expertise en de economische assets er niet veel bedrijven actief zijn op dit gebied. In de strategie op p. 39 komt dit terug. Echter klopt deze constatering slechts ten dele. In samenwerking met zeer veel bedrijven zijn we actief op het gebied van de drug development – in de verantwoording van de SESA-subsidie hebben we een lijst overhandigt met alle nieuwe samenwerkingsverbanden met bedrijven, naast de nog veel grotere lijst van allen bedrijven waar we al langer mee samen werken. Echter is het inderdaad wel zo dat die bedrijven geen fysieke vestiging hebben in de nabijheid van Amsterdam UMC op de locatie Vumc. Met deze constatering wordt dus een beeld gecreëerd dat niet overeenkomt met onze belevenis van economische activiteit/bedrijvigheid.

Overigens sluit dit punt ook aan op de impact die samenwerking in fysieke nabijheid heeft voor de lokale woning- en arbeidsmarkten (punt 4).

gebied herontwikkelt kan worden ten behoeve van vergroening, verduurzaming, woningbouw en het versterken van Amsterdam als congresstad. Ook voor het kenniskwartier is dit een positieve ontwikkeling en een belangrijke asset. De RAI is als ruimtelijke asset benoemd. Dank voor deze nuance. Dit is aangepast in de Strategie.

Aanpassing in strategie

Dank voor deze nuance. Dit is aangepast in de Strategie.

Aanpassing in strategie

Dank voor deze nuance. Deze constatering die in de Strategie gemaakt wordt gaat specifiek over de fysieke aanwezigheid van bedrijvigheid binnen de specialisatie van het district. Zoals in de Strategie wordt uitgelegd is het belangrijk om ook fysiek aanwezige bedrijven te hebben, vandaar dat dit zo is verwoord. Desalniettemin is het goed om deze extra nuance op te nemen, dit is aangepast in de Strategie.

Nota van beantwoording en aanpassing in strategie

15

We stellen er prijs op als deze nuancering kan worden aangebracht. 3.8

Ten aanzien van de Ruimtelijke assets (p. 38) nemen we zelf ook de zeer korte verbinding met Schiphol mee in de profilering, met name van belang voor onze internationale partners. Deze graag opnemen in de lijst van ruimtelijke assets.

3.9

Belang van een science and business organisatie: met u onderschrijven we het belang van een heldere en goede governance in elk van de innovatiedistricten. In dat kader bespreken we graag met de gemeente Amsterdam welke mogelijkheden er zijn om hierin gezamenlijke verantwoordelijkheid te nemen (zie ook actie 18, p. 82 en de acties die hierop zijn gericht voor elk van de specifieke gebieden), alsmede ook de bekostigingsmodellen die hier achter zitten en hoe die organisaties onderling met elkaar samenwerken; Belang van diversificatie op Zuidas en inzetten ook op toegankelijke en betaalbare voorzieningen: specifiek voor ons district is het van belang dat alle nieuwe ontwikkelingen, ook in de directe omgeving, bijdragen aan de totstandkoming van een volwaardig “innovatiedistrict”. Derhalve betreuren wij dat het OBA Next project door de gemeente is stopgezet. Om toch van deze kavel een zinvolle invulling te maken geven wij u in overweging om ook op deze belangrijke plek na te denken of daar bijvoorbeeld betaalbare (kantoor/lab) ruimte gerealiseerd kan worden, of anders betaalbare studentenhuisvesting.

Voor het innovatiedistrict Kenniskwartier is voor het DB van Zuid de (ver) binding tussen de nieuwe (zoals het Kenniskwartier / Zuidas) en bestaande wijken en haar bewoners een belangrijk aandachtspunt, dit wordt in de tekst over de strategie voor het Kenniskwartier onderkend met de aanbeveling over het toevoegen van andere functies dan

3.10

3.11

Dank voor deze nuance. De korte verbinding met Schiphol geldt natuurlijk voor heel Amsterdam, maar het belang van deze connectie voor de internationale partners is aangepast in de Strategie. De gemeente herkent dit vraagstuk en gaat hier graag over in overleg, zeker in het kader van de overkoepelende Actie 18.

Nota van beantwoording en aanpassing in strategie

De gemeente herkent dit vraagstuk en gaat hier graag over in overleg. Het maatschappelijk (vastgoed)programma dat gereserveerd staat voor de OBA Next zal behouden blijven voor eenzelfde soort bestemming. In de toekomst gaat bekeken worden wat hier in plaats van de OBA Next gaat komen. Dit zal gebeuren in overleg met o.a. de kennisinstellingen in het district. Het college spreekt de waardering uit dat het DB het belang van de verbinding tussen het Kenniskwartier en de bestaande wijken en haar bewoners onderstreept. In de actieplannen zal hier ook aan gewerkt worden,

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

16

werken. We adviseren om ook in het actieplan behorende bij de Strategie voor het Kenniskwartier in te gaan op deze opgave en hier ook de belangrijke rol van maatschappelijke functies en voorzieningen te benoemen. Dit is voor het DB belangrijk omdat door het uit de plannen verdwijnen van de OBA Next het Kenniskwartier een openbare trekker mist die voor de noodzakelijke verbinding met de omliggende wijken en de stad kon zorgen. We vragen u om actief te zoeken naar een gelijkwaardig alternatief voor de OBA Next als verbindende functie tussen de omliggende wijk en het Kenniskwartier en hiervoor een nieuwe actie op te nemen.

met name Actie 4 voor het Kenniskwartier. Het maatschappelijk (vastgoed)programma dat gereserveerd staat voor de OBA Next zal behouden blijven voor eenzelfde soort bestemming. In de toekomst gaat bekeken worden wat hier in plaats van de OBA Next gaat komen. Dit zal gebeuren in overleg met o.a. de kennisinstellingen in het district.

3.12

In het actieplan behorende bij de Strategie voor het Kenniskwartier wordt de strategie op de openbare ruimte als actie onderkend. We adviseren om de actie 4 over de strategie op de openbare ruimte voor het Kenniskwartier aan te scherpen door sterker het belang van goede voetgangers- en fietsverbindingen met de omgeving, die in de strategie op pagina 39 worden onderkend, op te nemen.

Dank voor deze nuance. Dit staat onder Actie 4 voor het Kenniskwartier, vervlechting, extra nuance op voet- en fietsverbinding is aangepast in de Strategie.

Aanpassing in strategie

3.13

Wonen: bij het verdichten van het innovatiedistrict is het wonen een functie die het gebied kan verrijken én kan bijdragen aan de noodzakelijke woningbouwproductie in onze stad. Het verdient aanbeveling om samen op te (blijven) trekken met de wethouder ruimtelijke ordening, de projectdirectie Zuidas, woningcorporaties, projectontwikkelaars en andere initiatiefnemers om de gebiedsontwikkeling en woningbouw een impuls te geven, incl. aandacht voor verschillende woningcategorieën/ woonkwaliteiten en diversiteit daarvan in deze buurt. Sectoren: Het DB staat positief ten opzichte van het voorstel van de stadsdeelcommissie om de Health en Life Science sectoren voor het Kenniskwartier

Dank voor deze aanbeveling. De gemeente gaat met verschillende partijen in gesprek over wat de mogelijkheden zijn met betrekking tot huisvesting in de districten en de verschillende behoeften en categorieën daarbinnen.

Nota van beantwoording

Het college spreekt de waardering uit dat het DB dit onderstreept, hier gaat de gemeente met

Nota van beantwoording

3.14

17

te versterken. We adviseren hier in de uitwerking verder op in te gaan.

de partijen in het district verder mee aan de slag.

4 Amsterdam Life Sciences District Er zijn 11 zienswijzen afkomstig van 5 verschillende partijen ingediend die gaan over het Amsterdam Life Sciences District. Men gaat graag in overleg met de gemeente voor de uitwerking van een aantal zaken en de verdere uitvoering van de Strategie Innovatiedistricten, wat goed is om te horen. Ook hier wordt het belang van de verbinding met de bewoners en de wijk benadrukt, evenals de aansluiting met het MBO.

Nr. 4.1

4.2

Zienswijzen Amsterdam Life Sciences District Amsterdam Life Sciences District Bij het Amsterdam Life Sciences District Deze zienswijze geeft is er voor gekozen om via private inzicht in hoe we partners de ruimtelijke assets op de praktisch tot actie 1 (het markt te brengen. Dit brengt een opzetten van een specifieke (commerciële) dynamiek met overkoepelende zich mee en daarmee is een governance- governance structuur) structuur met een sturende rol vanuit de voor het Amsterdam lokaal dominante kennisinstelling Life Sciences District (Amsterdam UMC) niet direct voor de kunnen komen. De hand liggend, noch de bekostiging er gemeente werkt graag van. Met alle daar actieve partijen mee aan deze moeten we tot een verdeling van inzet en verkenning. Deze stap is kosten komen. opgenomen in actie 1. Om mandaat en commitment te verkrijgen, ook van de private partijen kan een verdeling van kosten van governance over de drie partijen in de triple helix een optie zijn die we willen verkennen met de private partijen en de gemeente Amsterdam. Zienswijze

Eveneens gaan we graag met de gemeente Amsterdam na op welke wijze openbare voorzieningen een plek kunnen krijgen in het Amsterdam Life Science

Akkoord. Deels is dit al gestart met het aansluiten van SPAR richting het AUMC,

Verwerking van zienswijze Nota van beantwoording en aanpassing in strategie

Nota van beantwoording

18

District, om ook daar de aantrekkelijkheid voor talent verder te vergroten. Nota bene is op recreatie/sport-gebied de golfbaan De Hoge Klei interessant om in de ontwikkeling van en de verbinding met het Amsterdam Life Sciences District mee te nemen.

maar dit kan natuurlijk verder worden uitgebreid. Goed om hier verder over in gesprek te gaan.

4.3

In het Amsterdam Life Sciences District heeft u de beperkte bereikbaarheid per fiets al genoemd. Ook is de Meibergdreef beperkend in de verbinding tussen Amsterdam UMC, de locatie AMC / Medical Business Park aan de zuidoostelijke kant en het AHTC en bedrijven rond de Paasheuvelweg aan de noordwestelijke kant van de Meibergdreef. We willen graag met de gemeente Amsterdam in overleg in het kader van de bereikbaarheid.

Nota van beantwoording

4.4

Ook is nadere aandacht gewenst voor de (sociale) veiligheid in dit gebied en zijn extra investeringen in de openbare voorzieningen (zoals voetpaden, verlichting, groen) nodig om de kwaliteit en aantrekkelijkheid te vergroten.

De herinrichting van de Meibergdreef staat in de GREX van het PHW gebied gepland in 20242025. Goed om ondertussen vanuit de strategie innovatiedistricten het gesprek hierover, en dan met name het inventariseren van de wensen, alvast te starten. Akkoord, zie hierbij ook de beantwoording op zienswijze 4.2. Eveneens goed om hierover verder in gesprek te gaan.

4.5

Bij de beschrijving van impact van het Amsterdam Life Sciences District (p.45) willen we graag actief meedenken over de wijze waarop we een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van jongeren uit de buurt (in Zuid-Oost). In de grafiek van het Amsterdam Life Sciences District staat Amsterdam Academisch Medisch Centrum. Liever Amsterdam UMC, locatie AMC noemen. Een ook daar kunnen eventueel de onderzoeksinstituten bij worden gezet: zoals Amsterdam Cardiovascular Sciences, Amsterdam Movement Sciences en Reproduction & Development. Helaas is de weergave op pagina 43 van het Amsterdam Life Sciences District wat betreft het onderdeel medical business park op het terrein van het Amsterdam UMC, locatie AMC, niet helemaal correct. Wat aangegeven wordt als mogelijk bouwvolume betreft drie projecten die in uitvoering zijn met in totaal ca 20.000 m² bvo voor laboratoria en kantoren. Het

Dit is goed om te horen. De gemeente gaat graag in gesprek over hoe we dit praktisch in kunnen richten.

Nota van beantwoording

De naam is overgenomen in de strategie.

Aanpassing in strategie

Dit is overgenomen in de strategie.

Aanpassing in strategie

4.6

4.7

Nota van beantwoording

19

mogelijk bouwvolume van het gehele medical business park is ruim 100.000 m² bvo op een terrein van ca 10 ha. Graag deze correctie aanbrengen in de definitieve versie van de nota. 4.8

Belang van (voldoende en betaalbare) huisvesting voor studenten en kenniswerkers in Amsterdam: om als stad en gebied ook door te kunnen ontwikkelen tot volwaardig innovatiedistrict is er ook voldoende en betaalbare huisvesting nodig voor studenten en ook kenniswerkers bij de diverse kennisinstellingen. Niet alleen op die locaties maar ook rondom en in de rest van Amsterdam. Huisvesting van studenten en kenniswerkers is een belangrijke factor voor de toegankelijkheid van onderwijs en is ook een belangrijke factor bij het aantrekken en behouden van jong (internationaal) talent in de ontwikkeling van Amsterdam metropool als kennis- en innovatieregio. In dat licht betreuren wij ook dat de gemeente recentelijk eenzijdig het Convenant Studentenhuisvesting heeft beëindigd.

4.9

“En er zijn nog meer kansen voor het gebied om bij te dragen aan impact in de buurt. Zo zou het ALSD ook veel bij kunnen dragen aan het creëren van mogelijkheden tot ontwikkeling voor jongeren in de buurt. Een belangrijke taak voor de toekomst.”

De gemeente begrijpt en deelt het belang van voldoende en betaalbare huisvesting voor studenten en kenniswerkers. Zoals in de Strategie staat: ‘voor de ontwikkeling van kennisstad Amsterdam zijn aanpak van de wooncrisis en investeringen in de bereikbaarheid van de stad minstens even cruciaal als versterking van de innovatieve interne ecosystemen’. De Strategie is echter niet de plek om dit te borgen. Wel zijn we in het kader van de Strategie in gesprek over hoe we dit wel kunnen laten landen op de juiste plek, zoals in de Ontwikkelstrategie 2035. Het Convenant Studentenhuisvesting is niet beëindigd maar niet verlengd. Hierover gaat de gemeente in gesprek met de convenantpartners hoe de samenwerking invulling krijgt na het aflopen van het convenant. De tekstuele toevoeging is deels toegevoegd aan de strategie (p.45) ter illustratie. We gaan in gesprek met partijen over hoe deze mogelijkheden er precies uit komen te zien.

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording en aanpassing in strategie

20

Het onderstreepte kan concreter worden geformuleerd: …. Het creëren van mogelijkheden tot ontwikkelingen voor j0ngeren in de buurt, zoals stages, leer- en werktrajecten, werk en , betreffen stages en opleidingen in de gezondheidssector ook op mbo-niveau. 4.10

Pg.86 Aktieplan , 2e deel Overig Aktie 6 Aansluiting bij Zuidoost Aansluiting bij sociaal economische kansen in ZO is belangrijk. Een van de middelen is het Masterplan Zuidoost. Voorbeelden hiervan zijn: - Aanbieden van stageplekkenplekken voor talent in Zuidoost. Aanvullen met: “leer- en werktrajecten en werk” Toevoegen: : Het MBO (mbo college Zuidoost/ROC Amsterdam) is geïnteresseerd om aan te sluiten bij het district en de ontwikkeling. In dit verband zijn er kansen om ook opleidingen in de gezondheidssector op te zetten en aan te bieden.

Dit is overgenomen in de strategie.

Aanpassing in strategie

21

5 Marineterrein Er zijn 34 zienswijzen afkomstig van 6 verschillende partijen ingediend die gaan over het Marineterrein. Het Marineterrein is het enige district waarbij een meerderheid van de ingediende zienswijzen negatief is. Het is wel relevant te noemen dat veel van deze zienswijzen negatief lijken te zijn omdat de Strategie Innovatiedistricten Amsterdam onlosmakelijk wordt verbonden aan de Nota van Uitgangspunten Marineterrein. De Strategie Innovatiedistricten moet wel degelijk los worden gezien van de Nota van Uitgangspunten Marineterrein. De NvU Marineterrein is leidend in de gebiedsontwikkeling. De Strategie is een losstaand document met specifieke focus op de ontwikkeling van de verschillende gebieden in het kader van innovatie, de Strategie gaat niet over de algemene gebiedsontwikkeling van de verschillende districten. De zienswijzen die gaan over de NvU kunnen inhoudelijk niet vanuit de Strategie worden beantwoord. In deze lijn is de beantwoording opgesteld. We hopen met de beantwoording van onderstaande zienswijzen helderheid te creëren.

Zienswijzen Marineterrein Beantwoording

Nr.

Zienswijze

5.1

Wij gaan in gesprek hoe we juist vanuit een adaptieve ontwikkelstrategie kunnen voortbouwen op de succesvolle invullingen van de afgelopen jaren en daarbij circulariteit en hergebruik mogelijk maken.

5.2

Gezamenlijke expertises zetten we graag in voor de ontwikkeling van een innovatiedistrict waar de duurzame en innovatieve stad van de toekomst op schaal kan worden ontwikkeld en getest. Zoals destijds bij de zienswijze op de concept NvU reeds aangegeven pakken wij graag in de vervolgfase de volgende zaken met de gemeente Amsterdam en Rijksvastgoedbedrijf/Defensie en Bureau Marineterrein op (zie hieronder). Hierover zijn wij reeds sinds enige tijd over in gesprek om te komen tot: • Verder vormgeven van onze verdere samenwerking als kennisorganisaties, als fundament en voedingsbodem voor het gehele Innovatiedistrict.

5.3

Hier gaat de gemeente natuurlijk graag over in gesprek. Daarbij de kanttekening dat de strategie innovatiedistricten voornamelijk gaat over het ‘wat’ betreffende ontwikkelingen Over de ‘hoe’ vraag (bijv. circulariteit, hergebruik) kan mogelijk beter in een ander kader gesproken worden. Dat is goed om te horen, daar maakt de gemeente graag gebruik van.

Dit zijn mooie plannen, die worden ter kennisname aangenomen. Het is goed te zien dat de verschillende partijen op het Marineterrein de samenwerking zoeken en zich richten op de vragen voor het verder verstevigen van het innovatiedistrict.

Verwerking van zienswijze Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

22

5.4

5.5

• Inzetten op vernieuwende leer-, werk-, en woonconcepten van onze eigen instituten en door samenwerking met (andere) partijen van de community op het Marineterrein, waar jongeren, kenniswerkers, studenten, onderzoekers, wetenschappers, ondernemers in samenhang kunnen leren, werken en wonen (en dus (samen)leven). • En daarmee ook de komende jaren in onze tijdelijke gebouwen en openbare ruimte te komen tot meer activatie en samenwerking van betrokken organisaties op het Marineterrein • Vastlegging van de uitgangspunten voor duurzame doorgroei van AHK, AMS Institute en Codam/Kanteen25 op het Marineterrein door middel van vastlegging in een Intentieovereenkomst en Projectnota. Het afgelopen jaar hebben wij dan ook hard gewerkt aan de verdere uitwerking van bovenstaande punten. De komende maanden zullen wij onze plannen in samenspraak met de gemeente Amsterdam, RVB en Bureau Marineterrein graag verder toelichten en bestendigen. Het betreft: • Ondertekening Intentieovereenkomst tussen Rijk/Defensie, Rijksvastgoedbedrijf en gemeente Amsterdam met ons als kenniscoalitie Marineterrein bestaande uit AHK, AMS en Codam • Aanbieden Magazine Marineterrein aan bovenstaande instanties en alle overige stakeholders.

Een magazine waarin wij onze uitwerkingsvisie op het Innovatiedistrict Marineterrein en de wijze waarop dit daadwerkelijk succesvol ontwikkeld tot een Innovatiedistrict kan worden, presenteren • Mede op verzoek van de gemeente Amsterdam en Bureau Marineterrein het opstarten van een kennisGebiedsorganisatie i.s.m. met overige gebruikers. • En daarmee ook de komende jaren in onze tijdelijke gebouwen en openbare ruimte te komen tot meer activatie en samenwerking van betrokken organisaties op het Marineterrein Voor de ontwikkeling van het Marineterrein wordt programmatische sturing gezien als essentieel om de

Mooie ontwikkelingen, we kijken uit naar de verdere toelichting.

Nota van beantwoording

Dit is inbegrepen in Actie 2 ‘Governance structuur bestendigen’ bij het

Nota van beantwoording

23

ambitie en het gebiedsprofiel levend te houden. Instrumenten voor sturing op programma ten behoeve van de ontwikkeling zijn (afgezien van bestemmingsplan en erfpacht) beperkt. Het zou interessant zijn bij de actiepunten ook een onderzoek naar governance op te nemen. “Door sterke sturing door de stad Barcelona op de ontwikkeling van het gebied is het inmiddels een succesvol innovatiedistrict”: wat zijn/waren de instrumenten voor bijvoorbeeld de gemeente Barcelona? (p. 12)

Marineterrein en overkoepelende Actie 18 ‘Governance structuur opbouwen’. Omdat een governance structuur voor verschillende districten belangrijk is zal zowel in breder kader als per district worden gekeken naar hoe deze structuur het best ingericht kan worden. In het geval van 22@Barcelona werd er door de gemeente sterk gestuurd op de functiemenging in het gebied. In plaats van slechts 1 functie aan het gebied toe te voegen werd juist gestuurd op meerdere functies en sociale cohesie tussen die verschillende functies. Dit proberen we ook te doen in de strategie innovatiedistricten.

5.6

Een vorm van governance is niet alleen bij netwerken van belang, maar ook bij ruimtelijke en zeker bij economische assets (p. 14, zie ook p. 15 punt 7)

5.7

“Investeringen in het bouwen aan netwerkorganisatie tot betaalbare huisvesting voor startende bedrijven en van alles daar tussenin”. (p. 15 punt 6 laatste zin). Ook hiervoor geldt: met welke instrumenten kan je als overheid sturen op betaalbare huisvesting voor startende bedrijven (als je geen eigenaar bent)?

5.8

De toegevoegde waarde van wonen ontbreekt in de omschrijving van het innovatiedistrict. ‘Wonen’ wordt op een groot aantal plekken genoemd. Maar afgezien van de functie ‘levendigheid buiten kantoortijden’ wordt nergens

Dit is absoluut het geval. De governance vorm is echter alleen vernoemd bij de netwerk assets omdat wij het daaronder scharen. Dit staat op pagina 14 niet helder genoeg vermeld, dus deze nuance is opgenomen in de strategie. Als we als gemeente geen eigenaar zijn is het inderdaad lastiger om te sturen. Deze strategie is echter niet alleen een document met acties voor de gemeente. Ook de partijen in de gebieden werken mee. Samen kijken we naar wat de mogelijkheden zijn per gebied. Het is zeker belangrijk dit onderwerp gezamenlijk te verkennen. Dit valt ook onder overkoepelende Actie 1.: Verdichtingsopgave

Aanpassing in strategie

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

24

aangegeven hoe wonen en innovatiegebieden elkaar wederzijds kunnen versterken, en wat daarvoor nodig is. (p.13) Het zou goed zijn dit onderwerp gezamenlijk te verkennen, en op te nemen in het actieplan

5.9

Ik mis de kansen voor samenwerking met Defensie op het gebied van innovatie op het Marineterrein.

5.10

Bestudering van ‘de conceptstrategie innovatiedistricten Amsterdam’ leert ons verder dat deze nota niet los kan worden gezien van de Nota van Uitgangspunten Marineterrein, zoals deze reeds op 16 november 2021 is gepubliceerd door gemeente Amsterdam. In de conceptstrategie innovatiedistricten Amsterdam wordt geschreven over een ‘campus-model’, maar dit gaat het helemaal niet worden.

5.11

5.12

De voorgenomen ontwikkeling van het MT tot een zogenaamd innovatiedistrict verandert hier niets aan. De relatie met de omringende buurten wordt eerder verslechterd dan verbeterd, vanwege de hoge

innovatiedistricten. Hierin gaat het ook de functiemix. In de Strategie staat: De toegevoegde waarde van wonen naast ‘levendigheid buiten kantoortijden’ is het in verbinding stellen met de rest van de stad en het stimuleren van interactie, en daarmee de uitwisseling van nieuwe ideeën (p.13). Het zorgt daarmee voor draagvlak voor meer en andersoortige interactieve plekken. Interactie is een zeer belangrijke voorwaarde voor innovatie. Daarnaast kan ook wonen zelf onderdeel zijn van innovatie. Denk aan nieuwe woonvormen of het gebruik van nieuwe technologie in woningen. Een terechte opmerking. De gemeente ziet kansen in samenwerking met Defensie. Wel is het zo dat de daadwerkelijke innovatie uiteindelijk uit de kennisinstellingen en bedrijven in het gebied moet komen. De strategie innovatiedistricten moet los worden gezien van de Nota van Uitgangspunten Marineterrein. De Strategie gaat niet over de gebiedsontwikkeling van de verschillende districten. De term ‘campus-model’ komt in de hele strategie niet voor. Ook de term ‘campus’ wordt in relatie tot het Marineterrein niet genoemd. Deze inspraakreactie gaat niet over de strategie innovatiedistricten, maar over de Nota van Uitgangspunten Marineterrein. Voor de beantwoording verwijzen

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

Nota van beantwoording

25

5.13

5.14

5.15

gebouwen die geplaatst worden langs Dijksgracht/Piet Heinkade en de Kattenburgerstraat. De saaie recht toe recht aan bebouwing is o.i. strijdig met de filosofie van ‘innovatie in stedebouwkundige ontwikkeling met een relatie met de buurten’. Deze gekozen stedenbouwkundige bebouwing is fantasieloos en bevordert de leefbaarheid voor de toekomstige bewoners van het terrein niet. De vernietiging van een groot deel van de bestaande bebouwing, de enorme verdichting van de toekomstige bebouwing is strijdig met alle wetten van duurzaamheid en leefbaarheid. In het innovatiedistrict MT legt het bouwen van bedrijfsmatige ruimtes een veel te groot beslag op de totaal bouwvolume van 185.000 vierkante meters ten kostte van de woningbouw in dit unieke stuk van Amsterdam. De woningnood is vele malen hoger dat de behoefte aan nog meer bedrijfspanden in het centrum van de stad. Een groot deel van en de herontwikkeling van het eeuwenoude terrein, is naar ons inzicht, zeker mogelijk met respect voor de bestaande oude historische structuren. Hiertegen maken we als belanghebbenden ernstig bezwaar.

Samen met bevriende architecten en bewoners van de overige omliggende buurten hebben we een tweetal alternatieve maquettes ontwikkeld voor het gebied waarbij we wel rekening houden met het handhaven van zoveel mogelijk van de huidige bebouwing (duurzaamheid), de huidige speelse campusstructuur van het MT, behoud van alle bomen en de realisatie van veel meer aaneengesloten groen (tot 40% van het totale terrein). Nu blokkeren de schuin weglopende straten het uitzicht

we u naar de Nota van Beantwoording (NvB) Marineterrein. Deze is te vinden op website van het project: https://www.amsterdam.nl /projecten/marineterrein

De Nota van Uitgangspunten Marineterrein gaat over de bebouwingsplannen en volumes. De Strategie niet. Voor de beantwoording daarvan verwijzen we u naar de Nota van Beantwoording (NvB) Marineterrein. Deze is te vinden op de website van het project: https://www.amsterdam.nl /projecten/marineterrein

Nota van beantwoording

Deze inspraakreactie gaat over de Nota van Uitgangspunten Marineterrein, niet over de Strategie Innovatiedistricten. Het gemeentelijk projectteam Marineterrein is bekend met de alternatieve maquettes.

Nota van beantwoording

Deze inspraakreactie gaat niet over de strategie innovatiedistricten, maar over de Nota van Uitgangspunten Marineterrein. Voor de beantwoording verwijzen we u naar de Nota van

Nota van beantwoording

26

5.16

De conceptstrategie innovatiedistricten Amsterdam Marineterrein neemt de concrete bebouwingsplannen van de NvU ‘1 op 1 ‘over.

5.17

Extra bijlage toegevoegd over het Slavernij Museum Amsterdam uit het Parool

5.18

mooie woorden en goede bedoelingen hebben wij toch een aantal serieuze punten van kritiek op de voorliggende concept Strategie: Het eerste punt betreft de impliciete veronderstelling dat kennis die ontwikkeld wordt automatisch doorsijpelt naar omliggende wijken en buurten en naar bewoners. Een trickle down kenniseconomie is volgens ons een op weinig tot niets gestoeld wensdenken. Een tweede kritiekpunt betreft de gratuit geformuleerde ambities om de toenemende segregatie in Amsterdam tegen te gaan en actief bij te dragen aan de bestrijding van armoede. Hoe dan?

5.19

5.20

In de Strategie lijkt innovatie vooral te gaan over wat kennisinstituten en bedrijven samen aan nieuwe technologieën kunnen ontwikkelen. Termen als start-ups, scale-ups e.d. zijn niet van de lucht. Maar hoe ziet het met de sociale innovatie die vaak in marginale settingen tot stand komt

Beantwoording (NvB) Marineterrein. Deze is te vinden op de website van het project: https://www.amsterdam.nl /projecten/marineterrein Ja, dat klopt. De Nota van Uitgangspunten Marineterrein gaat over de bebouwingsplannen en volumes. De Strategie niet. Het project Slavernij museum is een separaat project met een eigen inspraaktraject. Deze inspraakreactie gaat niet over de Strategie en wordt ter kennisgeving aangenomen. De gemeente onderschrijft deze zienswijze. Een trickle down kenniseconomie is niet de gedachte achter deze strategie. In de Strategie wordt expliciet focus gelegd op het stimuleren van innovatie die direct impact heeft op de Amsterdammers.