A - 07 Grondzaken (31) 06 Projectnota Schinkelkwartier

20 Sloterstrip

60

40 50 10 Nieuwe Meer Oost Riekerpark 40 50

Nieuwe Meer West

70

20

10

35 10

10

Wonen Werken

Voorzieningen

55

40 50

Nieuwe Meer West Schinkelhaven

70

20

10

35 10

10

55 35 10

Wonen Werken

Voorzieningen

55

Buurtverzorgend winkelcentrum Gemakssupermarkt Koffietent of kleine eetgelegenheid

Kunst en cultuur

Programma per deelgebied

Commerciële voorzieningen

Schinkelhaven

55 35 10

Buurtvoorzieningen Delicatessen Borrel of uitgaansgelegenheid Restaurant of café

Potentiële locaties voor een culturele wijkvoorziening

Kunst en cultuur

Kunst in de openbare ruimte 9x

Creatieve bedrijvigheid

Potentiële locatie voor recreatieve / educatieve voorzieningen

Perifere uitgaansgelegenheid Zorggerelateerde detailhandel Woninginrichtingswinkel Bouwmarkt Fitness en sportschool

92

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

5.6 Verduurzamen

Verkoeling en ecologische verbindingen. Bron: Wageningen Universiteit.

Met een robuust raamwerk van infrastructuur, water en groen en een typologie van grote samengestelde bouwblokken in hoge dichtheid wordt een stedelijk gebied mogelijk met maximale kansen voor verduurzaming. De uitbreiding van de water­en groenstructuren verbetert de leefbaarheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid van de wijk. Door de uitbreiding van het watersysteem ontstaat

bovendien extra berging van regenwater, een betere waterkwaliteit en voldoende droog­legging. Nieuwe groengebieden, zoals de parkwal, de parkzone langs het spoor, de Schinkeloever en het centrale park in Riekerpark, dragen bij aan het beheersen van de temperatuur en het versterken van de ecologische verbinding

tussen het Amsterdamse Bos en de groen­ gebieden in het noorden. De spoordijken koelen ’s nachts sterk af, wat ook de tempera­ tuur in het omliggende stedelijk gebied beïnvloedt. Door de groene zone langs de sporen te verbreden willen we deze functie versterken. Er liggen genoeg kansen om de ecologische structuren en waarden binnen Schinkelkwartier en verbindingen met de nabije omgeving zoals De Oeverlanden te verbeteren. De maat­ regelen werken we uit in de plannen voor de deel­gebieden en nemen we mee in de plannen voor bovenplanse (gebiedsoverstijgende) werken. In de volgende fase (inves­teringsnota Sloterstrip) worden de moge­lijkheden verkend voor het versterken van ecologische verbindin­

93

gen in oost-westelijke richting, bijvoorbeeld langs de Henk Sneevlietweg. Bij de warmtevoorziening gaat de voorkeur uit naar een stadsnet op lagere temperatuur, waarin we zo mogelijk gebruik maken van de restwarmte uit het gebied. Daarnaast kunnen we per deelgebied op maat toegesneden energieconcepten realiseren. Schinkelkwartier biedt daarbij goede kansen voor het opwekken van eigen hernieuwbare energie en kan op termijn energieneutraal zijn. Bij tenders van private partijen wordt circula­ri­ teit een belangrijk selectiecriterium. Ook het afvalmanagement wordt gericht op hergebruik van grondstoffen.

5.7 Totaal programma In totaal biedt het plan ruimte voor een programma van circa 2.470.000 m2 bvo met 11.000 woningen, 1.020.000 m2 kantoor­en bedrijfsruimte en 450.000 m2 maatschappelijke

en commerciële voorzieningen, zoals scholen, sportfaciliteiten, winkels en horeca. Het gebied biedt daarmee over zo’n 25 jaar ruimte voor circa 22.000 inwoners en 45.500 arbeidsplaatsen.

Schinkelkwartier in een notendop

Natuur en Klimaat LEGENDA

Loopafstand 300 meter

Verkoeling (principe)

Buurtparken en

Versterken ecologische verbindingen

openbare binnentuinen Beoogde faunapassage Landschapspark De Oeverlanden Beoogde uitbreiding havenkom Verbreden bermprofiel grondlichaam spoor

Woningen (41%) Bedrijven en kantoren (41%) Voorzieningen (18%) Totale vloeroppervlakte Oppervlakte plangebied Bruto FSI

circa 1.000.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) circa 1.020.000 m2 bvo (80% kantoren, 20% bedrijven) circa 450.000 m2 bvo circa 2.470.000 m2 bvo circa 2.150.000 m2 1,15

Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Gemiddelde woningbezetting Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen

circa 90 m2 bvo (65 m2 gbo) circa 11.000 woningen 2 inwoners per woning circa 22.000 inwoners* circa 45.500 arbeidsplaatsen*

De totale vloeroppervlakte omvat alle toekomstige en te handhaven bestaande bebouwing in de eindsituatie. Bij bedrijven wordt gerekend met gemiddeld 70 m2 bvo per arbeidsplaats. Bij kantoren wordt gerekend met gemiddeld 22 m2 bvo per arbeidsplaats. Bij voorzieningen wordt gerekend met gemiddeld 80 m2 bvo per arbeidsplaats. * Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 500-tal.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

6 Stedenbouwkundige uitgangspunten per deelgebied

Het stedenbouwkundig kader biedt kansen om de deelgebieden in Schinkelkwartier te transformeren tot veerkrachtige stadsmilieus met een eigen identiteit. Er kunnen zes deelgebieden ontstaan met een eigen karakte­ ristiek en ontwikkeltempo.

Schinkelhaven Een makersdistrict met industriële panden en nieuwe gebouwen dat aansluit op de Hoofddorpplein- en Stadionpleinbuurt.

95

Hier is een kleinschalige mix aanwezig van creatieve en productieve bedrijven die stap voor stap samengaat met de ontwikkeling van woningbouw.

Sloterstrip Een langgerekte strook met grote vrijstaande gebouwen tussen de Vlaardingenlaan/ Aletta Jacobslaan en de Henk Sneevlietweg, die alle buurten in de omgeving met elkaar verbindt. Ook een deel ten zuiden van de Henk

Maquette Schinkelkwartier. Bron: Made by Mistake maquettebouw.

96

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Sneevlietweg hoort bij de Sloterstrip. Er is ruimte voor stadsverzorgende v­ oorzieningen, zoals scholen, compacte bouwmarkten, horeca, politie en andere functies die profiteren van de goede bereikbaarheid.

Riekerpark Het kloppend hart van Schinkelkwartier met gemengde functies rondom een centraal gelegen park. Hier komen buurtwinkels, scholen en maatschappelijke voorzieningen voor de hele wijk. Het groen in deze buurt is beeldbepalend en biedt alle ruimte voor sporten, spelen en ontmoeten.

Nieuwe Meer Oost en West Een economische hotspot waar toonaan­ gevende bedrijven en instituten samenkomen en een voedingsbodem voor innovatie vormen met startups en broedplaatsen. Gemengd met wonen en voorzieningen, zodat er altijd leven is op straat. Ontmoeting en interactie staan centraal. Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West vormen samen het nieuwe innovatie­ district van Amsterdam.

De Plantijn Een zorgcampus met gebouwen in een parkachtige omgeving en een voorzieningen­ aanbod op lokaal en nationaal niveau. Met ruimte voor nieuwe combinaties van wonen met zorg en medische voorzieningen.

6.1 Schinkelhaven

Schinkelhaven. Foto’s: Theo Baart (2019).

Schinkelhaven in een notendop Milieutypering stedelijk werk/woonmilieu Economisch profiel makersdistrict Woningen (35%)* circa 210.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (55%)* circa 290.000 m2 bvo Voorzieningen (10%)* circa 40.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 520.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 365.000 m2 Bruto FSI 1,5 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen

circa 100 m2 bvo (70 m2 gbo) circa 1.950 woningen circa 3.800 inwoners** circa 11.900 arbeidsplaatsen**

De verdeling van het programma vindt bij voorkeur plaats per kavel en, als dat niet mogelijk is, per bouwveld. * De verhouding (%) van het programma is afgerond op een 5-tal. ** Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 100-tal.

Schinkelhaven grenst aan de Schinkel. Het gebied wordt gekenmerkt door overwegend kleinschalige bedrijfspanden en industriële loodsen met karakteristieke sheddaken. De bedrijvigheid is gemengd, met zowel productie als kenniswerk. De straatnamen verwijzen naar de luchtvaart­industrie, waarvan NLR een

97

actieve vertegenwoordiger is in het gebied. Schinkelhaven verandert in de toekomst in een makersdistrict met een menging van oude en nieuwe ambachten, ondernemingen in crea­tieve sectoren en kleinschalige kantoren. De kleinschaligheid van het gebied en het karakter van de historische industriegebouwen

bieden daarvoor een belangrijke basiskwaliteit. Daarom kiezen we voor een ontwikkeling per kavel en zoveel mogelijk menging op de schaal van het bouwblok. De Westlandgracht wordt verbonden met de aanwezige havenkom, dat het hart van het gebied vormt. We willen de havenkom vergro­ ten, zodat aan de zonzijde een groene oever

kan ontstaan met terrassen aan het water. Daarvoor zal de huidige bebouwing moeten verdwijnen. In de volgende planfase wordt dat verder uitgewerkt. Een fietsbrug over de gracht maakt de haven uit alle richtingen bereikbaar. De historische gridstructuur van het bedrijventerrein wordt zoveel mogelijk gehandhaafd.

98

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

99

Uitsnede steden­bouw­kundig kader Schinkelhaven.

De oever van de Schinkel biedt bijzondere kansen. Hier ligt een belangrijke ecologische verbindingszone die ook betekenis kan krijgen als openbaar oeverpark. Een groene tegen­han­ ger van de bebouwde omgeving in Schinkel­ haven. In het toekomstige oeverpark wordt begraafplaats Huis te Vraag en de daar aangrenzende graslanden zorgvuldig opgeno­ men. Huis te Vraag blijft vanwege het unieke karakter en de bijzondere kwaliteiten behou­ den als een plek voor rust.

De transformatie van Schinkelhaven vraagt om een ander straatbeeld. Industriestraten, vooral gebruikt voor laden, lossen en parkeren, worden straks verblijfsruimten. Daarvoor moet het parkeren anders worden opgelost. Bij ieder project is parkeren op eigen terrein in principe uitgangspunt, bij voorkeur ondergronds. Een

mogelijke oplossing voor kleinere percelen is om deze voorzieningen te bundelen in collec­ tieve parkeergarages, gezamenlijk te realiseren door één of meer eigenaren/erfpachters. Bij de inrichting van de straten blijft het industriële karakter van het gebied zichtbaar door het gebruik van stoere materialen.

Er komt een beweegbare fietsbrug over de Schinkel in het verlengde van de Laan der Hesperiden. De voorkeursfietsroute ligt in het verlengde van de brug en gaat via de Generaal Vetterstraat richting het noorden naar het Aalsmeerplein. Naar het westen sluit deze fietsroute via de havenkom aan op de Nieuwe Sloterweg. De aanleg van de brug vraagt om de verplaatsing van enkele woonboten, waarvoor nieuwe ligplaatsen moeten worden gezocht in de omgeving. De aanlandingen van

Artist impression van de havenkom in Schinkelhaven.

Artist impression van de nieuwe Schinkelbrug.

100

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

de fietsbrug vragen om zorgvuldige inpassing. Aan de oostkant vanwege de inrichting van Park Schinkel­eilanden, de kruising met de historische tramlijn en het Piet Kranenbergpad en de aansluiting op de Laan der Hesperiden. Aan de westkant vanwege de landschappelijke en cultuurhistorische waardevolle graslanden bij Huis te Vraag en de ontwikkeling van het beoogde park langs de oever van de Schinkel.

Blik uit de straat Van werkstraat naar woon/werkstraat Auto- en fietsparkeren vindt plaats in garages onder de gebouwen

In de verdere planvorming is de landschappe­ lijke inrichting van het park en de inpassing van fietsverbindingen in dit cultuurhistorisch waardevolle gebied een belangrijke opgave. Bij de nadere planuitwerking voor de fiets­ brug wordt tevens aandacht besteed aan verkeersveiligheid en veiligheid voor scheep­ vaart en zwemmers.

Rust in pocketpark Pocketparks en stegen als kleine rustplekken temidden van de stedelijke dynamiek

Collectieve buurtgarage als kans voor meerdere ontwikkelingen

Hoogteaccent Op nader te bepalen plekken voor een divers daklandschap i.c.m. ruimte in het binnengebied

Basishoogte Bouwhoogte: 2-5 bouwlagen met kap Hoge plint

Rooilijn maximaal bebouwen Doorgangen van doorgaande straten naar binnenruimte zijn onderdeel van de architectuur

P

voor het bouwen in Schinkelhaven.

6.2 Sloterstrip Sloterstrip in een notendop Milieutypering werk/woonmilieu Economisch profiel stadsvoorzieningen Woningen (50%)* circa 230.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (40%)* circa 200.000 m2 bvo Voorzieningen (10%)* circa 50.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 480.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 275.000 m2 Bruto FSI 1,7 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen

circa 100 m2 bvo (70 m2 gbo) circa 2.300 woningen circa 4.600 inwoners** circa 8.500 arbeidsplaatsen**

De verdeling van het programma vindt bij voorkeur plaats per kavel en, als dat niet mogelijk is, per bouwveld.

Reuring aan de haven Dubbelhoge plint, levendige plek aan het water met wonen/werken en voorzieningen

Belangrijkste spelregels

101

Pandsgewijze ontwikkeling De panden zijn individueel leesbaar, eerder diep dan breed en verschillen in dakvorm van aangrenzende panden

Ruis Ruimte voor makersdistrict Gemengde woon/werkstraten, ruimte voor fiets, kort parkeren en laden en lossen

* De verhouding (%) van het programma is afgerond op een 5-tal. ** Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 100-tal.

Sloterstrip is een 1,3 kilometer lang deel­­gebied dat verbonden wordt door de Henk Sneevlietweg en de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan, beginnend bij het Aalsmeerplein en eindigend bij de Johan Huizingalaan. Beeldbepalend voor Sloterstrip is vooral de

Henk Sneevlietweg. Een stedelijke hoofdroute die ooit onderdeel was van de snelweg naar Den Haag. Nog steeds getuigt het halve klaverblad bij de aansluiting op de ring van dat verleden. De functies in de strip zijn sterk bepaald door de goede auto­bereikbaarheid van het gebied.

Henk Sneevlietweg.

De bebouwing in Schinkelhaven wordt pands­ gewijs ontwikkeld. Het blijft veelkleurig en divers, maar krijgt in schaal en maat ook een stedelijke uitstraling. Eigentijdse stoere loodsen en bakstenen pakhuizen misstaan hier niet. De bouwhoogte in het gebied is maximaal 21 meter en varieert van twee tot vijf lagen met kap. De eerstelijnsbebouwing langs de A10 is hoger dan de daarachter gelegen bebouwing en bedraagt 5 tot 7 bouwlagen. Het deelgebied Schinkelhaven is aangemerkt als een stedelijk werk/woonmilieu. Door menging van woningen met grote en kleine kantoren en bedrijven ontstaat hier een informeel milieu dat aansluit bij het centrum. Deze verkleuring is al een aantal jaren in

Schinkelhaven zichtbaar. Maar er moet ook blijvend ruimte zijn voor productieve bedrijven die zich richten op het maken, repareren, verwerken of opslaan van goederen. Zulke bedrijven zijn onmisbaar voor een inclusieve en veerkrachtige economie. Schinkelhaven moet minimaal 16.000 m2 bvo voor productieve bedrijvigheid blijven bieden. Goede locaties voor de maakindustrie liggen langs de wegen die grenzen aan de A10, waar logistieke stromen het gebied niet belasten. Het plan moet daarbij ruimte bieden voor veilig laden en lossen en verhoogde plinten. Tegelijkertijd geldt dat deze bedrijvigheid wel mengbaar moet zijn met wonen.

Foto: Theo Baart (2019).

102

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

103

Ingang metrostation Henk Sneevlietweg. Foto: Theo Baart (2019).

Rust op tuindek De binnenkant van het blok biedt rust voor de bewoners

voor het bouwen in Sloterstrip.

Brede panden aan hoofdstraat Om eenvormigheid te voorkomen zijn de blokken breder dan dat ze hoog zijn Basishoogte hoofdstraat Losse opbouwen 1 of 2 terugliggende lagen Schouderhoogte: 5-7 lagen

H O T E L

Basishoogte dwarsstraat Bouwhoogte: 3-5 bouwlagen Hoge plint

T a

a t

LE

st r

T OU

o fd

OR T

t

a ra

st

Blik uit de straat Ondergronds parkeren om perifeer programma en woningen te bedienen

rs a

Fietsenstallingen en techniek Nutsvoorzieningen en fietsenstallingen worden inpandig opgelost zodat ze vanaf de straat niet zichtbaar zijn

SP

o

w D

Ter hoogte van het Aalsmeerplein worden de bouwblokken van de Hoofddorppleinbuurt doorgezet om de verbinding te leggen tussen de stad en het deelgebied Schinkelhaven. Het Aalsmeerplein verandert daarbij in een bomenrijk verkeersplein, vergelijkbaar met het Hoofddorpplein.

Belangrijkste spelregels

Dubbelgebruik daklandschap Daken bieden niet alleen kansen voor wateropvang en pv-panelen, maar ook voor het representeren van het programma

Hoogteaccent Op nader te bepalen plekken

H

situatie (onder).

Ten westen van de aansluiting op de A10 ligt een half klaverblad met twee op- en afritten die het autoverkeer van de A10 naar de stadsstraten toe leiden. Deze op- en afritten nemen veel ruimte in beslag. Om de barrière­ werking te verminderen en het ruimtegebruik te optimaliseren, willen we graag in samenwer­ king met Rijkswaterstaat verkennen of de knoop A10-Henk Sneevlietweg opnieuw ontworpen kan worden. Een ontwerp dat compact, overzichtelijk en veilig is en met de bedoeling om de op- en afritten van de A10 zo snel mogelijk aan te sluiten op de stadsstraten. Op die manier kan aan weerszijden van de Henk Sneevlietweg ruimte vrijkomen voor nieuwe bouwblokken met aantrekkelijke straatwanden, vergelijkbaar met de Lelylaan. In het wegprofiel van de Henk Sneevlietweg blijft de autofunctie behouden. De Henk Sneevlietweg krijgt in beide richtingen twee rijstroken, daartussen komt een brede midden­ berm met dubbele bomenrij die ook wordt gebruikt als infiltratiegebied voor regenwater.

kundig kader Sloterstrip.

t

beoogde toekomstige

Er blijft in dit gebied ruimte voor stadsverzor­ gende functies, zoals bouwmarkten, hotels, sportvoorzieningen, scholen en meubelzaken, maar voorwaarde daarvoor is intensivering door menging en stapeling van programma. Perifeer programma in een stedelijke jas, waarbij slimme functiecombinaties essentieel zijn. Zo kan een parkeerdek tevens binnentuin worden of sportveld voor de fitnessclub. Meervoudig ruimtegebruik is in Sloterstrip een must.

Uitsnede stedenbouw­

a

situatie (boven) en

de blokken maximaal tweemaal zo breed als ze hoog zijn. Daarbij vraagt de hellingbaan naar de A10 om slimme oplossingen om het hoogte­ verschil te overbruggen.

a

Sneevlietweg: huidige

De bebouwing van Sloterstrip kent nu nog een losse opzet met perifere functies, waaronder een bouwmarkt, hotel, politiebureau, opslag­ gebouw en scholen voor voortgezet onderwijs. Gebouwen met twee gezichten die zich oriënteren op zowel de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan als de Henk Sneevlietweg. Die dubbele oriëntatie blijft ook in de toekomst bestaan. De stoepen en entrees blijven aan de hoofdstraten, maar daartussen komen dwars­ verbindingen die het binnengebied en parkeer­ garages ontsluiten. De gebouwen zijn gemid­ deld vijf lagen hoog met een dubbelhoge begane grondverdieping aan de hoofdstraten en maximaal twee extra verdiepingen die terug liggen. Om eenvormigheid te voorkomen zijn

o o fd st r

van de knoop A10-Henk

De Henk Sneevlietweg werpt in zijn huidige vorm een flinke barrière op. De weg ligt over een lengte van 800 meter op een dijklichaam. Het ligt voor de hand om deze verkeerscorridor te transformeren naar een stadsstraat die beter opgaat in zijn omgeving.

H

Beoogde ontmanteling

In de toekomst gaat dat veranderen, want de oriëntatie op de auto maakt plaats voor een oriëntatie op de fiets en het openbaar vervoer. Daarmee verandert ook de Henk Sneevlietweg van karakter. Er komen vrijliggende fietspaden en een openbaar vervoerverbinding naar het centrum. Om de ruimtelijke kwaliteit en klimaatbestendigheid van deze weg te kunnen garanderen, is behoud van een groene middenberm het uitgangspunt.

Perifeer programma in een stedelijke jas Begane grond beschikbaar voor grootschalige detailhandel, maar ook zorg en maatschappelijke functies, daarboven ruimte voor wonen Leefbaarheid Veel adressen aan hoofdstraat voor levendigheid

104

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

6.3 Riekerpark

Riekerpark wordt een woonbuurt met veel eengezinswoningen, veel groen en uit­ eenlopende voorzieningen. Daarnaast komen er kleinschalige bedrijfsruimten en woon-werk­ gebouwen voor kenniswerkers en creatieve ondernemers. Om wonen in Riekerpark

Riekerpark in een notendop Milieutypering centrumstedelijk woon/werkmilieu Economisch profiel stadswijk Woningen (55%)* circa 180.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (35%)* circa 105.000 m2 bvo Voorzieningen (10%)* circa 30.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 315.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 145.000 m2 Bruto FSI 2,2 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen

circa 105 m2 bvo (75 m2 gbo) circa 1.700 woningen circa 3.400 inwoners** circa 4.500 arbeidsplaatsen**

De verdeling van het programma vindt bij voorkeur plaats per kavel en, als dat niet mogelijk is, per bouwveld. * De verhouding (%) van het programma is afgerond op een 5-tal. ** Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 100-tal.

Het gebied Riekerpark werd in de jaren ‘60 in gebruik genomen als sportpark, maar aan die functie kwam de afgelopen jaren een eind. Momenteel zijn er vooral tijdelijke bestemmin­

Voormalig sportpark Riekerhaven. Foto: Theo Baart (2019).

gen, zoals het Startblok, een complex met 565 woningen voor jongeren en statushouders, en de Kaskantine, een zelfvoorzienend café­ restaurant.

105

mogelijk te maken, zorgen we aan de randen voor geluidwering. Aan de zuidzijde is dat de parkwal langs de A4, aan de oostkant aaneen­ gesloten eerstelijnsbebouwing langs de A10 en aan de westkant waar nodig geluids­schermen langs het metrospoor. Uitsnede stedenbouw­ kundig kader Riekerpark

106

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

De bereikbaarheid per openbaar vervoer is goed door de ligging naast het aangepaste metrostation Henk Sneevlietweg dat een uitgang krijgt aan de Nieuwe Sloterweg. Voor het langzaam verkeer maken we aantrekkelijke routes, die aansluiten op het netwerk in de omgeving. De bereikbaarheid per auto blijft, maar binnen de buurt krijgt langzaam verkeer prioriteit en komt er een 30 km-zone.

Artist impression

Bepalend voor de structuur van Riekerpark is het centrale park, een groene ruimte met veel water en alle faciliteiten voor informele sport

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

en spel. Het waterpeil wordt hier verlaagd, zoals beschreven bij de hoofdkeuzes. Daarnaast krijgt het park een lage ligging om maximaal contact tussen land en water te behouden. Rond het park komt een carré van water, nodig voor waterberging en droog­ legging. Daaromheen ligt een stedelijk gebied met grote bouwblokken. De meeste straten zijn oost-west georiënteerd, zodat veel mensen aan of vlakbij het park wonen. Bovendien wordt zo contact gemaakt met de spoordijk, die kan zorgen voor verkoeling in de avond.

De gebouwen ten oosten en westen van het park krijgen een basishoogte van vijf tot zes lagen. In de hele buurt zijn losse opbouwen mogelijk van één tot twee terugliggende lagen, die minimaal 2 meter achter de gevel liggen. Aan de noordkant van het park kan een

hoogteaccent komen van maximaal twaalf lagen. De meeste panden hebben een vaste rooilijn aan de openbare ruimte en het ­parkeren gebeurt in ondergrondse garages, bereikbaar via het Heenwegpad en de Overschiestraat.

Reuring aan de Nieuwe Sloterweg Aandacht voor transparante en geprogrammeerde plinten

Hoogteaccent Beoogd hoogteaccent boven maatgevende toetshoogte LIB

107

Belangrijkste spelregels voor het bouwen in Riekerpark.

Centraal park Gericht op gezinnen Ruimte voor sporten, speelplekken voor scholen en contact met water

Riekerpark.

Bie

b H

KS ELIJ

DAG

S

VER

UI V S WIAJN DE K

FIE

KOF

HEA

LTH

SPO

RT

Basishoogte Losse opbouwen 1 of 2 terugliggende lagen Schouderhoogte: 5 tot 6 lagen

Voorzieningen Dubbelhoge plint

Tussenstraten aan het park De meeste straten zijn oost-west gericht, zodat veel mensen aan of bij het park wonen

Rust in binnenterreinen Binnengebieden als kleine rustplekken te midden van de stedelijke dynamiek

Fietsenstallingen en techniek Nutsvoorzieningen en fietsenstallingen worden inpandig opgelost zodat ze vanaf de straat niet zichtbaar zijn Wonen voor gezinnen Diversiteit door stadswoningen en gezinsappartementen Blik uit de straat Collectieve ondergrondse parkeergarage of eigen parkeervoorziening per pand

Ten noorden van het park, op een centrale, goed bereikbare plek in het hart van Schinkelkwartier, kan het buurtverzorgende winkelcentrum komen. Hier komt een cluster van voorzieningen dat ook een functie vervult voor andere deelgebieden. Het parkeren wordt ondergronds opgelost. Hier is ruimte voor een winkelstraat die meegroeit met het aantal inwoners in de wijk.

Winkels en maatschappelijke functies, zoals een huis van de wijk, een huisartsenpraktijk en een apotheek, liggen rond een buurtplein aan de Nieuwe Sloterweg. Bezoekers van het plein hebben uitzicht over het park. Ten westen van het plein, aan weerszijden van de Nieuwe Sloterweg, liggen enkele basisscholen met bijbehorende sportvoorzieningen.

108

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Kansen voor het innovatiedistrict

109

Datacenter ve rp la

n se at

Fysiek Bestaande bedrijven Nieuw te ontwikkelen Nieuw gestapeld datacenter Bestaand datacenter te verhuizen

Groen in het gebied verbeteren

B. Amsterdam

Boomstructuur

or experim e vo en t te im u R

Parkwal, geluidswering en groen Indicatieve zone verbinding stad en land

n

Bereikbaarheid verbeteren

Autonoom vervoer verlengen

Route voor langzaam verkeer

Design Hotel Artemis

Autonoom personenvervoer Reservering tramlijn B. Amsterdam 2

Nieuwe metrolijn naar Schiphol

Atradius

Nieuw metrostation

Brunel

MBO / HBO

Opwaarderen, verplaatsen metrostation Henk Sneevlietweg Parkeergarage PwC

PwC

Knab

B. Amsterdam 3

IBM

Netwerk Interactie tussen bedrijven, scholen en bewoners

Economie, mengen van functies Ruimte voor experimenten, regelvrije zone Ruimte voor start-ups en scale-ups Kennisinstellingen en scholen naar het gebied halen Maatschappelijke voorzieningen

Zorg en boodschappen

Stedenbouwkundige vertaling van de

Horeca

kansenkaart voor innovatiedistrict Nieuwe Meer.

Innovatiedistrict Nieuwe Meer Innovatie gedijt goed in grote steden. Binnen de huidige economie leidt uitwisseling van kennis tot een continue verbetering en vernieuwing van diensten en producten. In Amsterdam bieden we op strategische locaties ruimte voor een innovatiedistrict. Dit is een plek waar toonaan­ gevende bedrijven en instituten clusteren en netwerken vormen met startups en broedplaatsen. Doorgewinterde kennis en nieuw talent versterken elkaar. De gemeente heeft de ambitie om een innovatiedistrict te ontwikkelen in Nieuwe Meer. Daarvoor is in 2019 een co-creatieproces gestart met bedrijven, instellingen en

omwonenden om ambities en kansen voor dit district in beeld te brengen. Het resultaat is een kansenkaart met belangrijke statements van de stakeholders (zie aparte bijlage). De kansenkaart was richtinggevend voor de uitwerking van het stedenbouw­ kundig plan. Creëer een netwerk van bedrijven, onderwijsinstellingen en voorzieningen, die elkaar aanvullen en versterken. • Meng functies in het gebied. Door het toevoegen van woningen en publiekstrekkende functies in gebouwen ontstaat er een levendig en stedelijk gebied. Functie­ •

menging is een voedingsbodem voor formele en toeval­ lige ontmoetingen. En dat kan weer leiden tot innovatie. • Verbeter de bereikbaarheid per fiets en openbaar vervoer. Creëer een aantrekkelijke omgeving voor fietsers en voetgangers. Meer ruimte voor het langzaam verkeer betekent minder ruimte voor de auto. Verbeter de kansen voor zelfrijdend vervoer en realiseer een P+R-voorziening bij het nieuwe metrostation. • Verbeter de samenhang tussen Nieuwe Meer West en Nieuwe Meer Oost. Hef de barrièrewerking van de Johan Huizingalaan waar mogelijk op. Dit kan door een versmal­ ling van de straat met behoud van het aantal rijstroken en meer kruispunten om snel en veilig over te steken.

Creëer ontmoetingsplekken in gebouwen en op straat voor verblijf en interactie. • Verbeter de gebruiksmogelijkheden en de kwaliteit van het groen. Hoog­waardig groen en water dragen bij aan de leefbaar­heid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid van het gebied. Maak beter gebruik van het bestaande Landschapspark De Oeverlanden. Verbeter de sociale veiligheid en benut de kansen voor sport en ontspanning. • Maak ruimte om te experimenteren. Denk aan regelvrije gebieden, die als proeftuin dienen voor de ontwikkeling van innovatieve woon-werkconcepten. •

110

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

111

IBM terrein.

6.4 Nieuwe Meer Oost

Foto: Theo Baart (2019).

Nieuwe Meer Oost in een notendop Milieutypering centrumstedelijk woon/werkmilieu Economisch profiel innovatiedistrict Woningen (50%)* circa 250.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (40%)* circa 180.000 m2 bvo Voorzieningen (10%)* circa 45.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 475.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 230.000 m2 Bruto FSI 2,1 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners* Aantal arbeidsplaatsen

circa 80 m2 bvo (60 m2 gbo) circa 3.100 woningen circa 6.200 inwoners** circa 7.600 arbeidsplaatsen**

De verdeling van het programma vindt bij voorkeur plaats per kavel en, als dat niet mogelijk is, per bouwveld. * De verhouding (%) van het programma is afgerond op een 5-tal. ** Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 100-tal.

Nieuwe Meer Oost is het voormalige IBMterrein. In de vroege jaren ‘60 werden hier bedrijfshallen gebouwd, onder meer voor de productie van typemachines. Nu zijn er vijf grote functies: het datacenter Global Switch, bedrijfsverzamelgebouw B. Amsterdam, een

Datacenter Global Switch. Foto: Theo Baart (2019).

voormalig postdistributiecentrum, een gemeentelijk afvalpunt en het hoofkantoor van IBM. In de eigendomsgrens tussen Global Switch en B. Amsterdam is nog het beloop zichtbaar van de voormalige Sloterweg naar Amsterdam.

De komende jaren transformeert Nieuwe Meer Oost naar een gemengd woon-werkgebied met diverse functies in een hoge dichtheid. De bereikbaarheid per openbaar vervoer is goed door de ligging naast het aangepaste metro­ station Henk Sneevlietweg en het perspectief van een tweede metrostation bij de Johan

Huizingalaan. Het gebied is onderdeel van het innovatiedistrict Nieuwe Meer, een wijk met woningen en voorzieningen die gericht zijn op jonge kenniswerkers en internationale doel­ groepen. In het plan houden we rekening met een kinderdagverblijf, een huisartsenpraktijk en een basisschool.

Artist impression buurtplein bij B. Amsterdam.

112

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Artist impression ­binnenterrein.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

In het ontwerp zitten hoogwaardige ruimtes die beschutting en geborgenheid bieden. Straten worden zoveel mogelijk beëindigd met bebouwing die de infrastructuur van sporen en drukke wegen buitensluit. Nieuwe Meer Oost krijgt een structuur van grote bouwblokken en royale binnenterreinen die groen, doorwaad­ baar en openbaar toegankelijk zijn. Ze bieden

de rust die nodig is om hier prettig te kunnen wonen en werken. In het hart van de buurt komt een autovrij plein. Het plein ligt naast B. Amsterdam aan de Nieuwe Sloterweg en biedt ruimte aan horeca, culturele functies en andere voorzieningen. Nader onderzoek moet uit­ wijzen of een ondergrondse fietsenstalling hier realistisch en (financieel) haalbaar is.

De bouwblokken hebben een vaste rooilijn aan de openbare ruimte. Ze zijn opgedeeld in autonome panden met een eigen ontsluiting die zelfstandig gebouwd of getransformeerd kunnen worden. Aan de randen van de buurt hebben ze een basishoogte van zeven lagen en een breedte tussen 16 en 64 meter. Binnen de buurt is de basishoogte vijf lagen en zijn de panden smaller, in breedte variërend van 16 tot 48 meter. Tussen de grote bouwblokken komen autoluwe, klimaatbestendige straten. Het regenwater wordt via deze straten afgevoerd naar de watergangen in het groen.

In de hele buurt zijn losse opbouwen mogelijk van één tot twee terugliggende lagen, die minimaal 2 meter achter de gevel liggen. Op geluidluwe locaties zijn er openingen in de bouwblokken, zodat contact ontstaat tussen straat en binnenterrein. Incidenteel zijn er hoogteaccenten om de oriëntatie in het gebied te versterken, zoals bij de entree van de Nieuwe Sloterweg en in de zuidoosthoek aan het park rond IBM. Het parkeren van auto’s vindt plaats in garages onder de gebouwen, bereikbaar via routes die aansluiten op de Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg. Zo houden we veel straten en ook het buurt­ plein autovrij.

113

Uitsnede stedenbouwkundig kader Nieuwe Meer Oost.

114

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Menging Menging van functies op blok- en straatniveau is voorwaarde voor metropolitaan wonen XXL Bouwblokken met overmaat en grote binnenterreinen

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

6.5 Nieuwe Meer West Hoogteaccent Op nader te bepalen plekken

Nieuwe Meer West in een notendop

Rust Rust als conditie voor hoogstedelijk wonen (ontspanning, sport en spel) Een binnenterrein is minimaal 50% onverhard

Hoogte aan hoofdstraat Losse opbouwen 1 of 2 terugliggende lagen Schouderhoogte: 5-7 lagen

Milieutypering stedelijk werk/woonmilieu Economisch profiel innovatiedistrict

Doorwaadbaarheid Aan verschillende zijden openbare doorsteken die het binnengebied met de straat en aanliggende binnengebieden verbinden Basishoogte Losse opbouwen 1 of 2 terugliggende lagen Schouderhoogte: 5 lagen

Leefbaarheid Adressen aan de straat d.m.v. portieken Fietsenstallingen en techniek Nutsvoorzieningen en fietsenstallingen worden inpandig opgelost zodat ze vanaf de straat niet zichtbaar zijn

Binnenwereld Entrees aan publiek toegankelijke binnengebieden

spelregels voor het bouwen in Nieuwe Meer Oost.

Nieuwe Meer Oost wordt omgeven door een groenzone langs de spoordijk en het park rond het monumentale hoofdkantoor van IBM. Eventuele nieuwbouw moet zodanig in dit park verrijzen, dat dit markante gebouw zijn functie als baken in de stad behoudt en de ecolo­ gische structuur wordt gerespecteerd. Het nieuwe hoofdkantoor van IBM kan een plek krijgen aan de parkwal langs de A4 en ligt hiermee in de ecologische structuur. We onderzoeken hoe hiervoor compensatie kan worden geboden. Het nieuwe groen van het park kan als compensatie mogelijk een rol spelen. In de volgende fase wordt dit verder onderzocht en nader uitgewerkt. Een raads­ besluit is nodig om deze functiewijziging mogelijk te maken. In het park en de groenzone langs het spoor liggen niet alleen fiets- en voetpaden, maar ook sport- en speelmogelijkheden voor de buurt. Deze gebieden staan in verbinding met de Nieuwe Meer en het Riekerpark. Zo ontstaat een groot recreatiegebied dat tevens een ecologische verbindingsfunctie heeft. Het

Woningen (20%)* circa 50.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (70%)* circa 160.000 m2 bvo Voorzieningen (10%)* circa 15.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 225.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 140.000 m2 Bruto FSI 1,6 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen

circa 75 m2 bvo (55 m2 gbo) circa 650 woningen circa 1.300 inwoners** circa 6.500 arbeidsplaatsen**

De verdeling van het programma vindt bij voorkeur plaats per kavel en, als dat niet mogelijk is, per bouwveld.

Blik uit de straat Collectieve ondergrondse parkeergarage of eigen parkeervoorziening per pand

Belangrijkste

115

* De verhouding (%) van het programma is afgerond op een 5-tal. ** Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 100-tal.

nieuwe park wordt openbaar. Om de verblijfs­ waarde en kwaliteit te waarborgen respecteren we de weidsheid van deze groene ruimte.

Nieuwe Meer West is het voormalige Rieker Business Park, dat werd ontwikkeld in de jaren ‘80 en ‘90 als zichtlocatie voor kantoren aan de A4. Er was destijds ook sprake van plannen voor

een treinstation, maar dat is er nooit gekomen. De hoge gebouwen in een eilandenstructuur staan in sterk contrast met de kleinschalige Sloterweg en het ecologisch waardevolle Siegerpark.

De ontwikkeling van een innovatiedistrict stelt niet alleen eisen aan de inrichting van het gebied, maar ook aan het ontwerp van de Johan Huizingalaan. Deze weg, een belangrijke verbinding tussen de Sloterplas en de Nieuwe Meer, is in grote delen van Nieuw-West ingericht als stadsstraat met gebouwen aan weerszijden. In Schinkelkwartier werkt de weg echter vooral als een barrière. Er is veel lege ruimte en het verkeer domineert, waardoor contact tussen de gebieden aan weerskanten wordt belemmerd. In het stedenbouwkundig kader is daarom de rooilijn van de bouwblok­ ken opgeschoven naar de straat. Ook is er een volwaardige oversteek tussen de David Ricardostraat en het IBM-park gemaakt. Om dit mogelijk te maken, moeten kabels en leidingen worden verlegd. Nieuwe Meer West. Foto: Theo Baart (2019).

116

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Zicht vanuit De

De transformatie krijgt de komende jaren een vervolg door in meer gebouwen een woon­ functie te introduceren. Daarbij kan ook het lege centrumgebied worden ingevuld met een mix van kantoren, woningen en voorzieningen. Deze locatie vraagt om een transparant en doorwaadbaar gebouw met interne straten, pleinen en groene hoven, naar het voorbeeld van het Rotterdamse Stadstimmerhuis. Bij het gebouw hoort een grote ondergrondse parkeergarage, die ook een functie voor de omgeving heeft. Rond het complex komen straten met brede stoepen en actieve functies in de plint. Zo krijgt het innovatiedistrict in Nieuwe Meer West een eigen gezicht.

Oeverlanden op Nieuwe Meer West. Foto: Theo Baart (2019).

Een volgende stap in de ontwikkeling tot aantrekkelijk stadsgebied wordt mogelijk bij

De laatste jaren voltrekt zich een geleidelijke transformatie in het gebied. Het Dutch design hotel Artemis vestigde zich in het hart van het gebied en het markante Dynatos-gebouw, een voormalig kantoor van IBM, transformeerde naar een woongebouw. Ook zijn er depen­ dances van B. Amsterdam gekomen die het

Uitsnede stedenbouw­ kundig kader Nieuwe Meer West.

type bedrijvigheid en de schaal ervan hebben veranderd. Het gebied is per openbaar vervoer nog steeds slecht bereikbaar. Er zijn alleen in de spits twee buslijnen, gefinancierd door het bedrijfsleven. Op korte termijn gaat dit enigszins verbeteren doordat de buslijn vanaf Schinkelhaven naar Schiphol zal rijden.

verlenging van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp. Een toekomstig metrostation betekent een schaalsprong in de bereikbaar­ heid per openbaar vervoer. Ten noorden van het station liggen kansen voor een stedelijk plein, vergelijkbaar met het Zuidplein in Amsterdam. Rond het plein liggen voorzienin­ gen die gericht zijn op de reiziger, onder het plein is ruimte voor een grote fietsenstalling. Mogelijk kan het metrostation ook een transferiumfunctie vervullen voor autopassa­ giers die hier overstappen op openbaar vervoer of fiets. Verder is voor dit gebied, evenals voor Nieuwe Meer Oost, versmalling en een betere oversteekbaarheid van de Johan Huizingalaan noodzakelijk.

117

Artist impression van het stationsplein in Nieuwe Meer West.

118

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

119

6.6 De Plantijn

Stad in blok Groot gemengd stadsblok met interne straten en hoven Afmetingen 60m x 100m Actieve plinten rondom Omsloten door hoge bebouwing geven kansen voor wonen

De Plantijn in een notendop Milieutypering werk/woonmilieu Economisch profiel zorgdistrict

Collectieve parkeeroplossing Belangrijkste spelregels voor het bouwen in

Woningen (20%)* circa 100.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (20%)* circa 85.000 m2 bvo Voorzieningen (60%)* circa 270.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 455.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 195.000 m2 Bruto FSI 2,3

Nieuwe Meer West.

circa 75 m2 bvo (55 m2 gbo) circa 1.300 woningen circa 2.700 inwoners** circa 6.700 arbeidsplaatsen**

N

ie

uw

e

o

nt

w

ik

ke

lin

g

Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen

P

n>

in uiz

aa gal

H han

De verdeling van het programma vindt bij voorkeur plaats per kavel en, als dat niet mogelijk is, per bouwveld. * De verhouding (%) van het programma is afgerond op een 5-tal. ** Het aantal inwoners en aantal arbeidsplaatsen is afgerond op een 100-tal.

o

<J

Metrostation Nieuwe Meer Verlengde Noord/Zuidlijn richting Schiphol krijgt een station op deze locatie

M

Fietsparkeren Onder het stationsplein komt een grote fietsenstalling om gemakkelijk over te stappen op de metro

De Plantijn is een deelgebied dat zorgfuncties van nationale en internationale betekenis huisvest. De belangrijkste functies zijn het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis, het Nederlands Kanker Instituut, het farmaceutisch bedrijf Sanquin en het Centrum voor Zorg (CvZ) Slotervaart. Ruimtelijk richten deze voorzienin­

gen zich naar binnen, er is geen actieve verbinding met de omgeving. De openbare ruimte binnen het deelgebied is sterk ver­ steend en vooral ingericht voor het verkeer en parkeren. Ondanks de bouw van een parkeer­ garage domineert de auto nog steeds in het gebied.

De Plantijn. Foto: Theo Baart (2019).

120

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

De grootste uitdaging in De Plantijn is de transformatie van de openbare ruimte. Personeel, patiënten en bezoekers van het zorgkwartier komen uit heel Nederland en zijn afhankelijk van een goede autobereikbaarheid. Daarom moet er ruimte blijven voor parkeren. Het parkeren moet op termijn in ondergrondse voorzieningen worden opgelost, want dan ontstaat er ruimte voor een rustig, groen binnengebied, waar patiënten, personeel, bezoekers en toekomstige bewoners kunnen ontspannen of bijkomen van hun behandeling. Een brug voor fietsers en voetgangers over de

121

Christoffel Plantijngracht heeft veel toege­ voegde waarde, omdat er op die manier een verbinding ontstaat tussen de wijk NieuwSloten en de Delflandpleinbuurt. We zien kansen voor het versterken van biotech- en farmaceutische innovatie en het ontwikkelen van een 'life science and health cluster'. De inzet is om een campus te ontwik­ kelen die wordt gedragen door een sterke openbare ruimte. Inspiratie hiervoor is te vinden in de universiteitscampus van Rotterdam en de hightechcampus van Eindhoven.

De Plantijn. Foto: Theo Baart (2019).

Het stedenbouwkundig kader voor De Plantijn moet samen met de zorgpartijen verder worden ingevuld, maar in deze projectnota doen we alvast een voorzet. Belangrijk is vooral dat het introverte gebied een gezicht naar de omgeving krijgt. Dat kan door het aanbieden van ontwikkelruimte aan de randen, bij voor­

keur voor functies die ook betekenis hebben voor de bewoners van Nieuw-West. Denk aan zorggerelateerde opleidingen, fysiotherapie, sport en gezonde horeca. Daarnaast is ook in het binnengebied verdichting mogelijk, met name voor nieuwe woonvormen, gekoppeld aan behandeling of onderzoek.

Referentie van de universiteitscampus in Rotterdam. Bron: Juurlink [+] Geluk.

Uitsnede stedenbouw­ kundig kader De Plantijn.

122

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Verbeelding van een mogelijke transformatie waarbij de bestaande

Stenige buitenruimte De openbare ruimte is ingericht voor de auto

auto georiënteerde

Rust Het nieuwe zorgkwartier biedt ook ruimte voor verblijf, sport en het maken van ommetjes

7

buitenruimte van De Plantijn (boven) staps­ gewijs plaats maakt voor een groene campus (onder).

Ontwikkelstrategie

P n re ke ar

7.1 Voorwaarden scheppen

Reuring Ruimte voor levendige plinten aan de centrale wandelboulevard

Rust Het nieuwe zorgkwartier biedt ook ruimte voor verblijf, sport en het maken van ommetjes

Alle entrees aan de boulevard Door een parkeergarage te combineren met een verhoogde wandelboulevard wordt de vindbaarheid van instellingen verbeterd Verdichten aan de buitenkant, groen aan de binnenkant Instellingen mogen aan de buitenkant bouwen zodat de interne kwaliteit van het gebied wordt versterkt

We stemmen de ontwikkelstrategie voor Schinkelkwartier af op de bestaande condities van een gefragmenteerd gebied waarin ontwikkeling alleen mogelijk is als private eigenaren en ontwikkelaars investeren.

Per deelgebied bieden we op maat toe­ gesneden ontwikkelruimte om initiatieven en plannen te kunnen realiseren: regisseren waar het moet en faciliteren waar het kan.

Verbeelding van de situatie met aan­ wezigheid van NLR en Global Switch.

124

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Verbeelding van de beoogde eindsituatie 2050 na transformatie van NLR en Global Switch.

Privaat initiatief is in veel gevallen moeilijk te voorspellen. Daarom is maximale wendbaar­ heid vereist in schaal, snelheid en programme­ ring van het proces. De doorlooptijd van tenminste 25 jaar brengt ongetwijfeld ook wijzigingen in beleid en omstandigheden met zich mee. De ontwikkeling kent zowel interne als externe dynamiek.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

De mogelijke transformatie van de kavels van Global Switch en NLR zijn op dit moment het moeilijkst te voorspellen. Daarom is de situatie waarin de terreinen van NLR en Global Switch nog niet transformeren apart beschouwd. Deze situatie wordt stedenbouwkundig en planolo­ gisch aanvaardbaar geacht.

We kiezen daarbij voor maatwerk. Per project treffen we een op het plan afgestemde bestemmingsregeling. Met regelingen per project voorkomen we grote gedetailleerde bestemmingsplannen, waarvan in de praktijk meestal toch moet worden afgeweken.

Om vooruitlopend op de investeringsbesluiten al uitgaven te kunnen doen voor verwerving, infrastructuur, geluidafschermende maat­ regelen en andere gemeentelijke investeringen wordt bij deze projectnota tevens een ­voorbereidingsgrondexploitatie geopend.

Investeren

Faciliteren tijdelijke initiatieven

Als derde moet de gemeente zelf investerings­ ruimte maken voor maatregelen in de open­ bare ruimte per project of deelgebied. Dat kan door het opstellen van een investeringsnota per gebied, gevolgd door het nemen van een investeringsbesluit. Maatgevend voor planning en fasering daarvan zijn vooral private initiatie­ ven. Waar veel investeringsbereidheid bestaat bij eigenaren moet ook de gemeente in actie komen. Bij de huidige stand van zaken zijn vooral investeringsbesluiten voor de deel­ gebieden Nieuwe Meer Oost, De Plantijn en Schinkelhaven noodzakelijk. Hier moeten de gemeente en eigenaren op korte termijn tot uitvoeringsafspraken komen.

Het duurt meer dan 25 jaar voordat de beoog­ de eindsituatie in het gebied is bereikt. In de tussentijd is er ruimte voor tijdelijke initiatie­ ven. Er zijn al diverse initiatieven in het gebied tot stand gekomen, zoals de broedplaats in het voormalige ACTA-gebouw en de Kaskantine in Riekerpark. In de toekomst willen we deze spontane ontwikkeling van ondernemerschap graag blijven aanmoedigen en faciliteren. In juni 2019 heeft er een eerste expertmeeting plaatsgevonden. Nu werken we aan een strategische visie op tijdelijkheid met een bijbehorend afwegingskader. Aan de hand daarvan kunnen we de potentie van initiatieven beter toetsen op hun meerwaarde voor de gebiedsontwikkeling en de stedelijke thema’s die in Amsterdam een rol spelen. De visie dient bovendien als verdere inspiratiebron voor interne en externe stakeholders om gezamen­ lijk doelen te stellen voor een optimale benutting van de tussentijd.

Daarnaast is er de mogelijkheid om zelf actief te verwerven. Dat kan nodig zijn om maat­ schappelijke voorzieningen zoals scholen, sportgebouwen of zorg te realiseren, of om openbare ruimte aan te kunnen leggen.

7.2 Aanpak per deelgebied

Bovenplanse maatregelen realiseren

Juridisch planologische ruimte

Het doel van de ontwikkelstrategie is het scheppen van de juiste voorwaarden waar­ onder private initiatieven tot stand kunnen komen. Allereerst door te zorgen voor een helder stedenbouwkundig raamwerk met de benodigde infrastructuur. Daarnaast moeten onderdelen van de groen- en waterstructuur worden ontwikkeld. Hetzelfde geldt voor de geluidwerende maatregelen, die noodzakelijk zijn voor het realiseren van gevoelige bestem­ mingen zoals wonen. Sommige maatregelen kunnen en moeten snel worden uitgevoerd, andere vragen om verschillende redenen meer tijd.

Een tweede voorwaarde is het scheppen van de benodigde juridisch planologische ruimte. Om gemengde bestemmingen in het gebied mogelijk te maken, is uitgebreid onderzoek verricht. Dat resulteerde in een concept OER, dat gelijktijdig met deze projectnota is opge­ steld. Vervolgens zijn voor private projecten (afwijkingen van) bestemmingsplannen en, na inwerkingtreding van de Omgevingswet, (afwijkingen of wijzigingen van) het omgevings­ plan nodig. De formele aan­vaarding van het definitieve OER door de gemeenteraad vindt plaats bij de vaststelling van de eerste van deze bestemmings­wijzigingen.

Per deelgebied zijn, afhankelijk van de eigen­ domssituatie, verschillende deelstrategieën nodig. Monitoring van het beoogde en gerealiseerde programma is een belangrijke taak om de samenhang en afgesproken maatschappelijke voorzieningen in het gebied te bewaken.

Schinkelhaven Schinkelhaven is van oudsher een stads­ verzorgend bedrijventerrein. Het is een dicht­bebouwd gebied met veel verschillende erfpachters en eigenaren, waardoor het gebied zich pandsgewijs ontwikkelt. Dit vergt veel begeleiding. Er zijn ook ontwikkelaars die er vastgoed hebben verworven in afwachting van toekomstige ontwikkelkansen. Sommige bedrijven hebben milieucontouren die het wonen in de omgeving moeilijk maken. Met een aantal erfpachters wordt al gesproken over toekomstige transformatiemogelijkheden.

Voor Schinkelkwartier werken we als eerste aan een investeringsnota voor deelgebied Schinkelhaven, mede om de centrale fietsroute, herinrichting van het Aalsmeerplein en door­ trekken van de Westlandgracht mogelijk te maken. Ook is voor Schinkelhaven een facet­­ bestemmingsplan nodig om de geluidzonering van het bedrijventerrein te wijzigen en woning­ bouw mogelijk te maken. Verder moet per project maatwerk worden toegepast. Een punt van zorg is het realiseren van de maatscha­p ­pe­lijke functies en het behoud van productieve bedrijven. De gemeente heeft nauwelijks grond die niet in erfpacht is uitgegeven. Daarnaast zijn de erfpachtpercelen over het algemeen te klein voor een gemengd project. Via intentieovereenkomsten en bestemmings­ wijzigingen wordt de ontwikkeling zoveel mogelijk gestuurd. Mogelijk moet actief worden verworven om de nodige maatschap­ pelijke voorzieningen te realiseren. Wel is er al

125

126

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

ruimte op gemeentegrond gevonden voor één of twee scholen. Voor het aanleggen van de openbare ruimte en vergroten van boezem­ water aan de noordzijde van de havenkom is verwerving voorwaardelijk.

Sloterstrip Sloterstrip is een brede strook tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en de Henk Sneevlietweg met stadsverzorgende functies. De strip heeft een gevarieerde invulling met onder meer een hotel, bouwmarkt, scholen, maatschappelijke voorzieningen, opslag en politiebureau. Er zijn hier verschillende erfpachters op grote percelen. Herontwikkeling vindt vooral plaats binnen de bestaande erfgrenzen met de gemeente in een facili­ terende rol. En hoofdzakelijk bloks­gewijs, waarbij meerdere eigenaren samen of ­gefaseerd een blok realiseren. In verband met de gewenste aanpassingen van de Henk Sneevlietweg is een investeringsbesluit over Sloterstrip noodzakelijk. Het gedeelte van de Sloterstrip ten westen van de Johan Huizingalaan is als strategische reservelocatie in het stedenbouwkundig kader opgenomen. Dat wil zeggen dat hiervoor nog geen stedenbouwkundig eindbeeld is uitge­ werkt met als reden om binnen het plangebied ruimte beschikbaar te houden voor eventueel uit te plaatsen functies. Uitgangspunt is om in de volgende fase met betrokkenen de ontwik­ kelmogelijkheden nader te verkennen.

Riekerpark Deelgebied Riekerpark is momenteel gevuld met (tijdelijke) functies zoals tijdelijke woning­ bouw, een handbalvereniging en honden­ training. De verhuringen kennen verschillende einddata, die lopen tot na 2026. De grond in het gebied is in eigendom van de gemeente en nog niet uitgegeven in erfpacht. Na vertrek van de tijdelijke functies kunnen de verschillen­ de kavels via openbare tenders in de markt worden gezet. Vooruitlopend op de eerste tenders moet voor Riekerpark een inves­ teringsbesluit worden genomen.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

met afvalpunt. De werf wordt rond 2023 gesloten in verband met gemeentelijke reorganisatie. Voor het afvalinzamelpunt Henk Sneevlietweg gaan we actief op zoek naar een alternatieve locatie in of nabij het plangebied. Voor twee kavels hebben de eigenaren in samenwerking met het project­team ontwikkel­ plannen opgesteld. Daarom is een gemeente­ lijk investeringsbesluit urgent. Datacenter Global Switch legt beperkingen op aan de gebiedsontwikkeling. Het extensieve ruimtegebruik en de geluidbelasting belem­ meren de gewenste dichtheid, functiemen­ ging, woningbouwopgave en ruimtelijke kwaliteit. De positie van Global Switch is complex te noemen, omdat de hardware van het data­center inclusief alle ondergrondse infrastructuur niet eenvoudig te verplaatsen zijn en verplaatsing bovendien kostbaar is. In de gefaseerde gebiedsontwikkeling moeten we voor Global Switch nadere afschermings- of bronmaat­regelen en eventuele verplaatsings­ mogelijk­heden binnen en buiten Schinkel­ kwartier verkennen. Het gesprek daarover met de eigenaar is nog in de oriënterende fase. Onze verwachting is dat verplaatsing pas concreet na tien jaar in beeld is. Tot die tijd brengen we ook de kansen voor gebruik van de door het datacenter geproduceerde restwarmte in het gebied in beeld. Het gaat dan om gebruik als eventuele bron voor een warmtenet op lagere temperatuur.

Nieuwe Meer West Nieuwe Meer West is een monofunctionele kantorenlocatie met dichte plinten, weinig tot geen voorzieningen en beperkt openbaar vervoer. De bestaande gebouwen zijn ruim twintig jaar oud en grotendeels in gebruik. Ze hebben nog een hoge (rest)waarde. Er zijn verschillende erfpachters op redelijk grote kavels, enkele gebouwen staan op eigen grond. De transformatie van dit projectgebied vindt naar verwachting plaats door functie­­ verandering binnen de bestaande gebouwen en een aantal toevoegingen. De eerste transformatie op gebouwniveau is in 2020 afgerond.

Nieuwe Meer Oost Nieuwe Meer Oost is een gebied met kanto­ ren, een groot datacenter en een aantal hallen, die allemaal veel ruimte in beslag nemen. De erfpachtsituatie is overzichtelijk; er zijn drie grote erfpachters en een gemeente­lijke werf

De beste kans voor verdichting ligt op het terrein midden in het gebied. Dit uitgeefbare terrein, dat nu nauwelijks wordt gebruikt, kan via een tender op de markt worden gebracht en ruimte bieden aan uiteenlopende functies.

Denk aan woningen, kantoren en voorzienin­ gen. De timing van dit project moet worden afgestemd op de besluitvorming over een eventueel te realiseren metrostation bij de Johan Huizingalaan.

willen toevoegen. Ook het Nederlands Kanker Instituut wil graag kunnen uitbreiden. De ont­wikkelstrategie hangt samen met de specifieke wensen van de gebruikers en moet daarom in samenspraak met hen worden opgesteld.

De Plantijn In zorgkwartier De Plantijn is sprake van een overzichtelijke erfpachtsituatie. Er zijn vijf grote erfpachtpercelen en vier erfpachters. Er is geen eigen grond. De bestemming van het gebied is medisch/maatschappelijk. Voor het voormalige Slotervaartziekenhuis denken we aan zorg­ voorzieningen, gecom­bineerd met zorg­ gerelateerd wonen. Daarbij is de verwachting dat de eigenaren in de toekomst vastgoed

Een belangrijk aandachtspunt is het parkeren dat momenteel gebeurt in een bovengrondse parkeergarage en op straat. Samenwerking van de gemeente met de aanwezige eigenaren is noodzakelijk om tot een gezamenlijke invulling van het gebied te komen. Om gemeentelijke investeringen mogelijk te maken, is het opstel­ len van een investerings­nota nodig.

7.3 Planning en fasering De planning van de transformatie van Schinkel­ kwartier wordt voor een belangrijk deel bepaald door private initiatieven. Deze afhankelijkheid maakt dat voor Schinkel­k wartier geen gedetail­ leerde planning kan worden vastgesteld. Tegelijk wordt ingezet op investeringen in de infrastructuur en openbare ruimte op die plekken waar dit de ontwikkeling van het Schinkelkwartier het meeste stimuleert. In deze paragraaf wordt aangegeven wat er tot 2030 staat gepland aan investeringen, waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de huidige private initiatieven. Dit kan wijzigen als nieuwe initiatieven zich aandienen. Verplaatsing van kabels en leidingen en inrichting van openbare ruimte vinden ­gekoppeld aan de projecten plaats. Het realiseren van de voorzieningen zoals groen, sport, scholen en winkels gaat zoveel mogelijk gelijk op met het realiseren van de

7.3.1

woningen. Aan de ontwikkeling van (tijdelijke) scholen wordt reeds gewerkt. Voor de ontwikkeling van Riekerpark is de gemeente niet afhankelijk van private initia­ tieven. Het huidige gebruik (de tijdelijke ­wonin­gen van het Startblok) eindigt in 2027, daarom verdient het de voorkeur tegen die tijd het gebied te ontwikkelen. De aanleg van de parkwal in de sporendriehoek is pas ruim na 2025 mogelijk, vanwege het huidige gebruik als werkterrein voor Zuidas­dok. De ontwikkeltijd van het gehele gebied wordt geschat op minimaal 25 jaar. De transformatie van de terreinen van NLR en Global Switch wordt niet voor 2035 verwacht. Wat deze latere timing van de transformatie van Global Switch betekent voor de ontsluiting, en daarmee mogelijk de planning, van de rest van deel­gebied Nieuwe Meer Oost moet nog worden bepaald. Dit in combinatie met de planning van de verplaat­ sing van de werf aan de Henk Sneevlietweg.

Agenda tot 2030

Planproducten Na vaststelling van de projectnota wordt een voorbereidingsgrondexploitatie geopend om de eerste gemeentelijke investeringen mogelijk te maken. Daarnaast worden er een strategisch geluidsplan, een waterhuishoudkundig plan, een strategisch voorzieningenplan, een

monitoringsplan, een strategie duurzame energie, een beeldkwaliteitsplan, een plan voor de ondergrondse infrastructuur en een BLVC-­kader opgesteld. In 2022 wordt het OER aanvaard, gekoppeld aan het eerste ruimtelijk besluit in Schinkelkwartier. Voor de ontwikkeling van de deelgebieden

127

128

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

worden per deelgebied investeringsnota’s opgesteld. Dit houdt in dat we werken aan een stedenbouwkundig plan, een ontwerp open­bare ruimte en een grondexploitatie. Hierin komt ook de planning van de aanpassin­ gen aan de infrastructuur en de openbare ruimte per deelgebied aan de orde. De deelgebie­den Nieuwe Meer Oost (exclusief Global Switch en inclusief de Johan Huizinga­ laan), De Plantijn en Schinkelhaven komen daarbij het eerst aan bod, omdat daar de meeste private initiatieven zijn. De andere deelgebieden volgen later. Voor Schinkelhaven wordt ook een facet­bestemmingsplan opge­ steld om de geluid­zonering aan te passen. Voor de ontwikkelprojecten worden de benodigde bestemmingsregelingen vastge­ steld. Tevens wordt er gewerkt aan een plan voor tijdelijke initiatieven en placemaking.

Bovenplanse ingrepen Tot 2030 wordt aan de volgende bovenplanse infrastructurele ingrepen gewerkt: Verbetering van het busvervoer over bestaande wegen. • Een langzaam verkeersroute over de Nieuwe Sloterweg met een brug over de Schinkel. • Voorbereiding van aanpassing van het metrostation Henk Sneevlietweg met een aansluiting op de Nieuwe Sloterweg. • Voorbereiding herprofilering Henk Sneevlietweg. • Voorbereiding en uitvoering herprofilering van (een deel van) de Johan Huizingalaan. •

7.3.2

Geluidsmaatregelen Voor een groot deel van de geplande wonin­ gen in Schinkelkwartier zijn afschermende geluidsmaatregelen langs infrastructuur noodzakelijk. De planning van de transforma­ tie wordt dan ook in belangrijke mate bepaald door de uitvoering van deze maatregelen. In de periode tot 2030 wordt gewerkt aan de plaatsing van geluidsschermen langs de A10 en de sporen, en de aanleg van het eerste deel van de parkwal langs de A4. Voor de voorbereiding en uitvoe­ring van deze werk­ zaamheden moet rekening worden gehouden met doorlooptijden van jaren. Het uitgangspunt is dat de aanleg van geluidafschermende maatregelen zoveel mogelijk vooruitloopt op de woningbouwinitiatieven. Hierbij is maatwerk en flexibiliteit per initiatief nodig, zowel wat betreft de (tijdelijke) fysieke maatregelen als de toepassing van wetgeving. Totdat de afschermende maatregelen zijn gerealiseerd kijken we naar de mogelijkheden van (tijdelijke) gevelmaatregelen, (tijdelijk) afwijken van geluidsnormen of tijdelijk geen geluidgevoelige functies. De strategie en fasering voor geluidsmaatregelen worden in de volgende fase nader uitgewerkt in een strategisch geluidsplan. Op sommige kavels is de bouw van woningen qua geluidafscherming afhankelijk van geplande afschermende bebouwing van andere erfpach­ters.