A - 05 Water (39) 20210930 Toekomstvisie drinkwater bijlagen (1)

Klimaatadaptatie

• Het inrichten van een infiltratiegebied biedt een kans voor de ontwikkeling van natuurwaarden en ecologie ter compensatie van het verlies. • Behoud en ontwikkeling van natuurwaarden is een belangrijke voorwaarde bij de realisatie van de tweede waterleidingplas met infiltratiegebied. • Deze zuiveringstechniek heeft een laag energie- en chemicaliënverbruik. • n.v.t.

Haalbaarheidscriterium

Omschrijving

Technische haalbaarheid

• Het is een bekende techniek (vergelijkbaar met de bedrijfsvoering van de AWD). • Oppervlakte-infiltratie en winning is hydrologisch mogelijk. • Een verblijftijd van minimaal 60 dagen kan worden gerealiseerd. • Infiltratiepanden kunnen worden drooggezet. • Peildalingen freatisch pakket < 5 cm. • De realisatietermijn wordt ingeschat op 15 jaar.

Biodiversiteit

Circulaire economie

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

• Inpassing van een tweede waterleidingplas met infiltratiegebied in de omgeving vergt veel afstemming met diverse stakeholders. • De kosten per m3 zijn relatief laag. • De exploitatiekosten zijn relatief laag.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

28/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Doelstellingscriterium

Koppelkansen en functiegebruik

Omschrijving • Voor het realiseren van het infiltratiesysteem (exclusief aanleg inrichting tweede waterleidingplas) zijn de investeringskosten gemiddeld. • Compensatie van natuurwaarden en ecologie.

O.4.5: Diepinfiltratie op Loenderveen Omschrijving Deze optie betreft de aanleg van een systeem van ondergrondse waterberging in het diepe watervoerende pakket met infiltratieputten en terugwinning met winputten. De voornaamste zoetwaterbron hierbij is ARK-water. Diverse varianten worden onderzocht. Voornaamste onderzoeksvragen • Een stakeholdersanalyse is vereist. • Onderzoek naar de afvlakking en afbraak van diverse parameters zoals bromaat, Arseen e.d. • Onderzoek naar voorzuivering- en nazuiveringstechnieken. Multicriteria-analyse O.4.5: Diepinfiltratie op Loenderveen Doelstellingscriterium Omschrijving Waterkwaliteit

• • •

Waterkwantiteit

•

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet

•

Systeembalans regionaal

•

•

• Creëren voorraad

•

Brondiversificatie

•

Biodiversiteit

•

Circulaire economie

•

Klimaatadaptatie

•

Deze optie zorgt voor afvlakking van de temperatuur en de concentraties. Deze optie draagt bij aan de afbraak van pathogenen en microverontreiningen. Door op verblijftijd te sturen kunnen de kwaliteit en de terugwinfractie worden beïnvloed. De zuiveringscapaciteit van het infiltratiesysteem bedraagt 1020 Mm3/j en kan modulair worden gebouwd. Als de waterstromen via diepinfiltratie en via de 1e waterleidingplas gescheiden moeten worden geleverd naar WPK dan heeft dit inlvoed om de redundantie van het leidingwerk tussen Loenderveen en Weesperkarspel. Meer balans tussen WPK en LDN. Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. Draagt niet bij aan het versterken van de wederkerigheid met naburige bedrijven. Er wordt beperkt voorraad gecreëerd; kortstondige innamestops van ARK-water zijn mogelijk. Structurele inzet van de bestaande bron ARK. Behoud en ontwikkeling van natuurwaarden is belangrijke voorwaarde bij de realisatie diepinfiltratie. Om tot een duurzaam systeem te komen zal een goede voorzuivering van ARK-water noodzakelijk zijn. n.v.t.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

29/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Doelstellingscriterium

Omschrijving

Haalbaarheidscriterium

Omschrijving

Technische haalbaarheid

• • • •

Realisatietermijn

•

Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

•

Koppelkansen en functiegebruik

•

• •

Het is een bekende techniek. Diepinfiltratie en winning is hydrologisch mogelijk. Een deel van het geïnfiltreerde water lekt weg. Daarom is een robuuste voorzuivering nodig om microverontreinigingen te verwijderen. Peildalingen freatisch vlak omgeving van maximaal 5 cm is haalbaar. De realisatietermijn wordt ingeschat op 5 -15 jaar. De inpassing van diepinfiltratie in de omgeving vergt veel afstemming met diverse stakeholders. Door de benodigde voorzuivering relatief hoge exploitatiekosten. Hoge investeringskosten voor het realiseren van het diepinfiltratiesysteem met voorzuivering Door de inrichting van een robuust diepinfiltratiesysteem kan ARK-water permanent ingezet worden waardoor mogelijk tijdens warme/droge periodes water uit de Bethunepolder beschikbaar komt voor het peilbeheer van het plassengebied.

O.5: Koppeling WCB met LVN/WPK via de WRK I- en II-leidingen Omschrijving Op WCB wordt voorgezuiverd water uit het Lekkanaal gemaakt voor infiltratie in de AWD en voor de levering van industriewater in de IJmond. Het water wordt naar de klanten getransporteerd via twee leidingtracés, namelijk de WRK I- en WRK II-leidingen. Bij langdurige innamestops wordt de grondwaterwinning op WCB ingezet. De WRK I- en II-leidingen liggen relatief dicht bij de locatie Loenderveen (7-10 km). Door een koppeling tussen de WRK-leidingen en LVN/WPK te maken kan bij stagnatie van de aanvoer van water uit de Bethunepolder of uit het ARK tijdelijk water uit WCB worden ingezet. Dit kan voorgezuiverd water zijn uit het Lekkanaal (vergelijkbaar met water uit het ARK) of grondwater. Om voorgezuiverd water uit het Lekkanaal te kunnen inzetten op Loenderveen is een koppeling met de WRK I/ IIleiding nodig. Het daarvoor benodigde leidingtracé is circa 7 km lang. Om grondwater uit WCB te kunnen inzetten is een koppeling met de WRK I-leiding nodig. Het daarvoor benodigde leidingtracé is circa 10 km lang. Deze koppeling maakt ook de terug levering van Loenderveen aan de WRK mogelijk. Voornaamste onderzoeksvragen • Uitvoeren van een tracéverkenning van de leidingen. Multicriteria-analyse O.5: Koppeling WCB met LVN/WPK via de WRK I- en II-leidingen

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

30/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Voorgezuiverd water uit het Lekkanaal is schoner dan gecoaguleerd ARK-water en heeft ook de snelfiltratiestap al ondergaan. • Bij de inzet van grondwater uit WCB: de waterkwaliteit hiervan is veel beter dan dat van Bethunewater of ARK-water. • Deze optie levert geen extra capaciteit op.

Waterkwantiteit Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet

Systeembalans regionaal

Creëren voorraad

• n.v.t.

• Meer balans tussen WPK en LDN. • WRK-water kan alleen worden ingezet bij een verstoring van de inname van ARK-water of Bethunewater. • Omgekeerd zou ook water vanuit Loenderveen tijdens een grote verstoring in de voeding van het WRK-systeem teruggeleverd kunnen worden als voeding voor de WRK. • Deze optie versterkt de leveringszekerheid voor en_gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan het versterken van de wederkerigheid met de naburige bedrijven. • n.v.t.

Biodiversiteit

• Structurele inzet van de bestaande bron ARK. • Koppeling van WRK-systeem aan WPK. Bij verstoringen van de inname van ARK-water of Bethunewater kan deze bron worden ingezet. • n.v.t.

Circulaire economie

• Deze maatregel leidt tot een laag energie- en chemicaliënverbruik.

Klimaatadaptatie

• n.v.t.

Brondiversificatie

Haalbaarheidscriterium Omschrijving Technische haalbaarheid Realisatietermijn

• Het leidingtracé moet diverse waterstaatkundige werken passeren (ARK, Vecht, A2). • De realisatietermijn wordt ingeschat op 15 jaar.

Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

• n.v.t.

Koppelkansen en functiegebruik

• De kosten per m3 zijn hoog. • De investeringskosten zijn hoog voor weinig extra capaciteit. • De exploitatiekosten zijn laag. • Mocht het WRK-water voor Tata Steel deels beschikbaar komen, door bijvoorbeeld het inzetten van een alternatieve bron of als de watervraag van Tata fors is, dan kan dit vrijkomende WRK-water worden ingezet voor WAAG en wordt gebruikgemaakt van de beschikbare overcapaciteit.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

31/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.6: WAAG (Handelingsperspectief van PWN, Waternet en Vitens) Inleiding WAAG staat voor “Water Aanvoer en Aanvulling Grondwater”. Bij WAAG wordt de wincapaciteit in ’t Gooi sterk uitgebreid door grondwater aan te vullen met voorgezuiverd oppervlaktewater. Dit handelingsperspectief wordt door PWN, Waternet en Vitens gezamenlijk onderzocht. Het idee is om bij pompstation Laarderhoogt voorbehandeld oppervlaktewater in de bodem te infiltreren ter verhoging van de productiecapaciteit op deze locatie. Het gaat om circa 22 Mm3/j. Het water wordt in het watervoerende pakket tussen ongeveer 0 en 50 m ‐NAP geïnfiltreerd en weer onttrokken. Het betreft infiltratiewater uit het Amsterdam-Rijnkanaal (ARK, innamepunt Waternet bij Nieuwersluis/Loenderveen) of water uit het Gooimeer of het Eemmeer. Het procedé is vergelijkbaar met dat van de duinsystemen van PWN en Waternet. De ruime beschikbaarheid van oppervlaktewater wordt gecombineerd met een robuuste grondwaterwinning. Het water dat in ‘t Gooi wordt geïnfiltreerd zal verregaand moeten worden gezuiverd. Om een historische opbouw van verontreiniging in de bodem te voorkomen zal bij voorkeur moeten worden voorgezuiverd met omgekeerde osmose (RO0.

De volgende waterbronnen zijn in beeld: • O6.1: WAAG met infiltratie van water uit het ARK • O.6.2: WAAG met infiltratie van water uit het Gooimeer of het Eemmeer • O.6.3: WAAG met infiltratie van effluent uit locale rwzi’s. Voor meer informatie verwijzen we naar de rapporten die PWN heeft opgesteld voor dit handelingsperspectief (Van Genuchten et. al, 2021). O.6.1: WAAG met infiltratie van water uit het ARK Omschrijving Dit handelingsperspectief betreft de inzet van diepinfiltratie en terugwinning van water uit het ARK. De bron ligt ver van het infiltratiegebied af (circa 20 km). Daarvoor is een lang en lastig te realiseren leidingtracé nodig. Water uit het ARK kan via de tweede waterleidingplas worden geleid om kwaliteitsafvlakking te creëren. Een voorwaarde hierbij is dan wel dat Waternet kiest voor de ontwikkeling van een uitgediepte tweede waterleidingplas. Ook kan ervoor worden gekozen om deze systemen juist niet te integreren. Hiermee worden risico’s voorkomen die mogelijk ontstaan door de functievermenging van verschillende systemen. In de eindsituatie zal WAAG water gaan leveren aan WPK en kan de huidige en gros-levering van WPK aan ’t Gooi worden afgebouwd. Er is ook sprake van overleg tussen Waternet en Vitens voor een tijdelijke drinkwaterlevering vanuit WPK.

Als de levering aan Vitens wordt gestart, zal ook deze levering na realisatie van WAAG kunnen worden afgebouwd.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

32/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Voornaamste onderzoeksvragen • Uitvoeren van een tracéverkenning van de leidingen. • Vraag naar de inzetbaarheid van Gooimeer-water. • Hoe lang en met welke capaciteit kan de voorraad worden ingezet tijdens verstoringen en piekmomenten? • Welke gevolgen heeft de infiltratie van gebiedsvreemd water op het grondwater en op de biodiversiteit? • Onderzoek naar de benodigde voorzuivering ivm tegengaan verontreiniging diepere grondwaterpakket en tegengaan putverstopping. Multicriteria-analyse O.6.1: WAAG (diepinfiltratie in ’t Gooi met ARK-water) Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Een intensieve voorzuivering is nodig. • Deze optie zorgt voor afvlakking van temperatuur en concentraties. • Deze optie draagt bij aan de afbraak van pathogenen en microverontreiningen. • Deze optie levert voor Waternet circa 13 Mm3/j op. • De vergunning voor onttrekking uit de ARK biedt voldoende ruimte. • Bij een volledige realisatie van deze optie wordt de eventueel tijdelijke en gros-levering aan Vitens beëindigd. • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

Creëren voorraad Brondiversificatie

• Meer balans tussen WPK en LDN. • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt fors bij aan het versterken van de wederkerigheid met de naburige bedrijven. • Gecreëerd wordt een voorraad van enkele weken. Deze kan worden ingezet bij innamestops en piekleveringen bij droogte. • Het is geen nieuwe bron voor Waternet.

• Het inrichten van een infiltratiegebied biedt een kans voor de ontwikkeling van natuurwaarden en ecologie. • Geïnfiltreerd wordt gebiedsvreemd water. Circulaire economie • Om putverstopping te voorkomen is een voorzuivering nodig. • Om historische opbouw van verontreiniging in de bodem te voorkomen is verregaande voorzuivering nodig. Klimaatadaptatie • Onderzocht moet worden welk effect het inrichten van een infiltratie en winsysteem heeft op de verdroging in dit gebied Haalbaarheidsscriterium • Omschrijving Biodiversiteit

Technische haalbaarheid

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid Kosten Koppelkansen en functiegebruik

• Diepinfiltratie en winning is hydrologisch mogelijk. • Er zijn veel stakeholders met soms tegengestelde belangen. • Het vergt een lang en complex leidingtracédoor het plassengebied. • Het ARK zal, gezien de waterkwaliteit, goed inzetbaar zijn voor diepinfiltratie met het oog op verstopping van de infiltratieputten. • De realisatietermijn wordt ingeschat op meer dan 15 jaar. • De inpassing van diepinfiltratie in de omgeving vergt veel afstemming met diverse stakeholders. • De investeringskosten zijn zeer hoog. • De operationele kosten voor de voorzuivering zijn hoog. • Enkele ondiepe grondwaterwinningen van Vitens worden stopgezet.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

33/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.6.2: WAAG met infiltratie van water uit het Gooimeer Omschrijving Dit handelingsperspectief betreft de inzet van diepinfiltratie en terugwinning van water uit het Gooimeer. Het water uit het Gooimeer kan worden ingezet met of zonder oeverfiltratie. De bron ligt relatief dicht bij het infiltratiegebied. De transportafstanden van ruw water zijn daarmee beperkt. In de eindsituatie zal WAAG water gaan leveren aan WPK en kan de huidige en gros-levering van WPK aan ’t Gooi worden afgebouwd. Er is ook overleg tussen Waternet en Vitens voor een tijdelijke drinkwaterlevering vanuit WPK. Als de levering aan Vitens wordt gestart, zal ook deze levering na de realisatie van WAAG kunnen worden afgebouwd. Voornaamste onderzoeksvragen • Uitvoeren van een tracéverkenning van de leidingen. • Vraag naar de inzetbaarheid van Gooimeer-water. • Hoe lang en met welke capaciteit kan de voorraad worden ingezet tijdens verstoringen en piekmomenten? • Welke gevolgen heeft de infiltratie van gebiedsvreemd water op de biodiversiteit? • Onderzoek naar de benodigde voorzuivering ivm tegengaan verontreiniging diepere grondwaterpakket en tegengaan putverstopping. Multicriteria-analyse O.6.2: WAAG (diepinfiltratie in ’t Gooi met Gooimeer-water) Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Een intensieve voorzuivering is nodig. • Deze optie zorgt voor afvlakking van temperatuur en concentraties. • Deze optie draagt bij aan de afbraak van pathogenen en microverontreiningen. • Deze optie levert voor Waternet circa 13 Mm3/j op. • Bij een volledige realisatie van deze optie stopt de eventueel tijdelijke en gros-levering aan Vitens. • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

Creëren voorraad Brondiversificatie

• Meer balans tussen WPK en LDN. • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt fors bij aan het versterken van de wederkerigheid met de naburige bedrijven (PWN en Vitens). • Gecreëerd wordt een voorraad van enkele weken. Deze kan worden ingezet bij innamestops en piekleveringen bij droogte. • Het Gooimeer is een nieuwe bron.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

34/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Doelstellingscriterium

Omschrijving

• Het inrichten van een infiltratiegebied biedt kansen voor de ontwikkeling van natuurwaarden en ecologie. • Geïnfiltreerd wordt gebiedsvreemd water. Circulaire economie • Om putverstopping te voorkomen is een voorzuivering nodig. • Om historische opbouw van verontreiniging in de bodem te voorkomen is een verregaande voorzuivering nodig. Klimaatadaptatie • De infiltratie van oppervlaktewater is een kans om verdroging in dit gebied tegen te gaan. Haalbaarheidsscriterium Omschrijving Biodiversiteit

Technische haalbaarheid

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid Kosten Koppelkansen en functiegebruik

• Diepinfiltratie en winning is hydrologisch mogelijk. • Er zijn veel stakeholders met soms tegengestelde belangen. • De bron ligt relatief dicht bij de infiltratielocatie. • Het Gooimeer-water zal, gezien de waterkwaliteit, mogelijk meer voorzuivering nodig hebben dan ARK-water met het oog op verstopping van de infiltratieputten. • De realisatietermijn wordt ingeschat op meer dan 15 jaar. • De inpassing van diepinfiltratie in de omgeving vergt veel afstemming met diverse stakeholders. • De investeringskosten zijn zeer hoog. • De operationele kosten voor de voorzuivering zijn hoog. • Enkele ondiepe grondwaterwinningen van Vitens worden stopgezet.

O.6.3: WAAG met infiltratie van effluent uit lokale rwzi’s Omschrijving Dit handelingsperspectief betreft de inzet van diepinfiltratie en de terugwinning van effluent uit lokale rwzi’s. Door de inzet van lokale rwzi’s ligt de bron relatief dicht bij het infiltratiegebied. De transportafstanden van het ruwe water zijn daarmee beperkt. In de eindsituatie zal WAAG water gaan leveren aan WPK en kan de huidige en gros-levering van WPK aan ’t Gooi worden afgebouwd. Er is ook overleg tussen Waternet en Vitens voor een tijdelijke drinkwaterlevering vanuit WPK. Als de levering aan Vitens wordt gestart, zal ook deze levering na de realisatie van WAAG kunnen worden afgebouwd. Voornaamste onderzoeksvragen • Uitvoeren van een tracéverkenning van de leidingen. • Vraag naar de inzetbaarheid van Gooimeer-water o.a. gevoed met effluent. • Hoe lang en met welke capaciteit kan de voorraad worden ingezet tijdens verstoringen en piekmomenten? • Welke gevolgen heeft de infiltratie van gebiedsvreemd water op de biodiversiteit?

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

35/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

• Onderzoek naar de benodigde voorzuivering ivm tegengaan verontreiniging diepere grondwaterpakket en tegengaan putverstopping.

Multicriteria-analyse O.6.3: WAAG (diepinfiltratie ’t Gooi met effluent) Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Een intensieve voorzuivering is nodig. • Deze optie zorgt voor afvlakking van temperatuur en concentraties. • Deze optie draagt bij aan de afbraak van pathogenen en microverontreinigingen. • Deze optie levert voor Waternet circa 13 Mm3/j op. • Bij een volledige realisatie van deze optie stopt de eventueel tijdelijke en gros-levering aan Vitens. • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

Creëren voorraad Brondiversificatie Biodiversiteit

Circulaire economie

Klimaatadaptatie Haalbaarheidscriterium Technische haalbaarheid

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid

Kosten Koppelkansen en functiegebruik

• Meer balans tussen WPK en LDN. • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt fors bij aan het versterken van de wederkerigheid met de naburige bedrijven (PWN en Vitens). • Gecreëerd wordt een voorraad van enkele weken. Deze kan worden ingezet bij innamestops en piekleveringen bij droogte. • Effluent is een nieuwe bron. • Het inrichten van een infiltratiegebied biedt kansen voor de ontwikkeling van natuurwaarden en ecologie. • Geïnfiltreerd wordt gebiedsvreemd water. • Om putverstopping te voorkomen is een voorzuivering nodig. • Om historische opbouw van verontreiniging in de bodem te voorkomen is een verregaande voorzuivering nodig. • De infiltratie van oppervlaktewater is een kans om verdroging in dity gebied tegen te gaan. Omschrijving • Diepinfiltratie en winning is hydrologisch mogelijk. • Er zijn veel stakeholders met soms tegengestelde belangen. • De bron ligt relatief dicht bij de infiltratielocatie. • Omdat effluentwater geen stabiele kwaliteit heeft, moet de voorzuivering robuust zijn. • De realisatietermijn wordt ingeschat op meer dan 30 jaar. • De inpassing van diepinfiltratie in de omgeving vergt veel afstemming met diverse stakeholders. • De acceptatie van effluent als bron voor drinkwater zal moeten worden gestimuleerd. • De investeringskosten zijn hoog.

• Enkele ondiepe grondwaterwinningen van Vitens worden stopgezet.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

36/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

W.1: Verruiming van de onttrekkingsvergunning naar 75 Mm3/j Om op korte termijn extra productiecapaciteit te kunnen realiseren in het drinkwatersysteem worden twee opties onderzocht om meer water uit de duinen te kunnen onttrekken. De huidige onttrekkingsvergunning van de AWD is gemaximeerd op een onttrekking van 70 Mm3/jaar uit de Oranjekom. Een randvoorwaarde hierbij is dat maximaal 12,7 Mm3/jaar natuurlijk duinwater mag worden onttrokken. Om deze opties te mogen realiseren zal de onttrekkingsvergunning dus moeten worden aangepast. Het verhogen van de wincapaciteit kan worden gezocht in het bovenduin of in het diepe duin. Het betreft de volgende opties: • W.1.1: AWD: Maximaal benutten van de bestaande assets • W.1.2: AWD: Kleinschalige diepinfiltratie. Met W.1.1 kan maximaal 8 Mm3/j extra wincapaciteit worden gerealiseerd waarvan ca. 3,5Mm3/j met acceptabele invloed op de omgeving. Met W.1.2 kan dit worden aangevuld tot 5 Mm3/j extra wincapaciteit. W.1.1: AWD: Maximaal benutten van de bestaande assets Het verhogen van de wincapaciteit kan worden gezocht in het bovenduin of in het diepe duin. Deze optie verhoogt de capaciteit in het bovenduin. De huidige wincapaciteit in de AWD zonder civieltechnische aanpassingen bedraagt 73,5 Mm3/j met behoud van de minimale verblijftijd (60 dagen), de bedrijfszekerheid, het huidige peilregime en geen significante gevolgen voor de natuur.

Om deze optie te realiseren zullen de volgende maatregelen moeten worden getroffen: 1. toename van de onttrekking door het verlagen van het bedrijfspeil in het Barnaartkanaal en UB- 01, UB-02 en UB-03 (-0,25 m) 2. verplaatsen van de uitstroom UB-11/12 (Rechte Schusterkanaal -> Westerkanaal) 3. verhogen van de bedrijfspeilen in de infiltratiegeulen (+0,10 m) 4. Omvormen van het Van der Vlietkanaal van winkanaal naar infiltratiebekken. Verhogen bedrijfspeilen infiltratiegeulen

Verlagen bedrijfspeil Barnaartkanaal

Verplaatsen uitstroombakken

Voornaamste onderzoeksvragen • Onderzoek naar de capaciteit tijdens piekbelastingen. • Effect op de omgeving van extra infiltratie en onttrekking (natuur/grondwaterpeil). • Nader onderzoek nodig (beperkte verlaging grondwaterpeil langs Barnaartkanaal).

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

37/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

• Bij verhoging van de bedrijfspeilen in de infiltratiegeulen is nader onderzoek nodig naar de impact op de natuur en de te realiseren extra capaciteit. • Verruiming van de onttrekkingsvergunning naar 75 Mm3/j. De vraag is of het bevoegd gezag zomaar akkoord gaat met een structurele uitbreiding van 5 Mm3/jaar in het bovenduin. In de jaren 90 was de voorkeur dat uitbreiding van de huidige productiecapaciteit in het diepe duin moest plaatsvinden. Multicriteria-analyse W.1.1: AWD Maximaal benutten bestaande assets Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Capaciteitsuitbreiding mogelijk met behoud van de minimale verblijftijd van 60 dagen. • Intensiveren van het huidige infiltratie en winsysteem levert maximaal 8 Mm3/j op in het bovenduin waarvan ca. 3,5 Mm3/j met acceptabele impact op de omgeving. Aanpassingen zijn: o Verlagen bedrijfspeil Barnaartkanaal 0,8 Mm3/j o Verplaatsen uitstroom UB-11/12: 1,5 Mm3/j o Verhogen bedrijfspeilen infiltratiegeulen: 2 Mm3/j o Omvormen Van der Vlietkanaal :0,4 Mm3/j • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

Creëren voorraad Brondiversificatie

• Voor de korte termijn wordt de balans tussen LDN en WPK slechter, maar dit is ter overbrugging van uitbreidingen op WPK. • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen in de PWN en mogelijk Dunea. • Draagt niet bij aan het versterken van de wederkerigheid met de naburige bedrijven. • Er wordt beperkt extra voorraad gecreëerd. Deze kan worden ingezet bij innamestops en piekleveringen bij droogte. • Gebruikgemaakt wordt van een bestaande bron.

Klimaatadaptatie

• Barnaartkanaal: belasting bovenduin door peilverlaging • Lokaal effect grondwaterstand boven drains UB-11 en UB-12 • Omvormen Van der Vlietkanaal: meer open water, de oppervlakte van vochtige duinvalleien blijft gelijk. • Deze zuiveringstechniek heeft een laag energie- en chemicaliënverbruik. • n.v.t.

Haalbaarheidscriterium

Omschrijving

Technische haalbaarheid

• Deze opties zijn technisch haalbaar.

Realisatietermijn

• Realisatie is mogelijk op korte termijn.

Maatschappelijke haalbaarheid

• Inpassing van extra capaciteit uit het bovenduin in de omgeving vergt veel afstemming met stakeholders en het bevoegde gezag. • Verkrijgen van de onttrekkingsvergunning lijkt haalbaar. • Indienen verzoek tot wijziging vergunningsvoorwaarden bij Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG). • MER-toetsing en doorlopen vergunningsprocedure of misschien ambtshalve wijziging van de huidige vergunning. • Barnaartkanaal: Kosten minimaal. • Verplaatsen uitstroom UB-11/12: Kosten ca. 2 Meuro. • Verhogen bedrijfspeilen infiltratiegeulen: kosten minimaal. • Omvormen Van der Vlietkanaal van winkanaal naar infiltratiebekken. Kosten ca. 3 Meuro. • n.v.t.

Biodiversiteit

Circulaire economie

Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

38/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

W.1.2.: AWD: Diepinfiltratie (kleinschalig) Het vergroten van de wincapaciteit kan worden gezocht in het bovenduin of in het diepe duin. Deze optie betreft de capaciteitsuitbreiding vanuit het diepe duin. Het gaat om het aanleggen van 10 of 20 infiltratieputten langs het Sprenkelkanaal. Het aantal putten hangt af van de gewenste capaciteit. Het te infiltreren WRK-water zal moeten worden voorgezuiverd om verstopping van de infiltratieputten te voorkomen. Voornaamste onderzoeksvragen • Onderzoek naar de capaciteit tijdens piekvragen • Onderzoek naar de benodigde voorzuivering ivm tegengaan verontreiniging diepere grondwaterpakket en tegengaan putverstopping. Multicriteria-analyse W.1.2: AWD: Kleinschalige diepinfiltratie Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Capaciteitsuitbreiding mogelijk met behoud van de minimale verblijftijd van 60 dagen. • Deze optie levert voor Waternet circa 2,5-5,0 Mm3/j op.

Waterkwantiteit Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet

• n.v.t.

Brondiversificatie

• Op de korte termijn wordt de balans tussen LDN en WPK slechter, maar dit is ter overbrugging van uitbreidingen op WPK. • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen in de PWN en mogelijk Dunea. • Draagt niet bij aan het versterken van de wederkerigheid met de naburige bedrijven. • Gecreëerd wordt extra voorraad. Deze kan worden ingezet bij innamestops en piekleveringen bij droogte. • Er wordt gebruikgemaakt van een bestaande bron.

Biodiversiteit

• Het betreft een verwaarloosbare belasting van het bovenduin.

Circulaire economie

Haalbaarheidscriterium

• Om putverstopping te voorkomen is een voorzuivering nodig. • Om een historische opbouw van verontreiniging in de bodem te voorkomen is verregaande voorzuivering nodig. • Door het creëren van extra voorraad kan beter worden ingespeeld op innamestops en lange droge, warme perioden. Omschrijving

Technische haalbaarheid

• Deze optie is technisch haalbaar.

Realisatietermijn

• Een realisatie op korte termijn is mogelijk.

Maatschappelijke haalbaarheid

• De inpassing van extra capaciteit uit het diepe duin in de omgeving vergt veel afstemming met stakeholders en bevoegd gezag. • Het verkrijgen van de onttrekkingsvergunning lijkt haalbaar. • Bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG) moet een verzoek tot wijziging vergunningsvoorwaarden worden ingediend. • MER-toetsing en doorlopen vergunningsprocedure of misschien ambtshalve wijziging van huidige vergunning. • Voorkeur bevoegd gezag jaren in de jaren 90: uitbreiding huidige productiecapaciteit moet plaatsvinden in het diepe duin. • Gemiddeld kostenniveau per m3.

Systeembalans regionaal

Creëren voorraad

Klimaatadaptatie

Kosten Koppelkansen en functiegebruik

• n.v.t.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

39/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

W.2.: Diepinfiltratie (structureel) Dit scenario is uitgebreid onderzocht in het zogenaamde 70/83-onderzoek (Van der Hoek, 2000). W.3 Directe doorlevering met omgekeerde osmose (RO) Deze optie is uitgebreid onderzocht in het zogenaamde 70/83-onderzoek (Van der Hoek, 2000). WRK-water wordt direct doorgeleverd aan Leiduin en behandeld met snelfiltratie – ozon – biologische actieve koolfiltratie – omgekeerde osmose (membraanfiltratie). Het concentraat wordt met een leiding geloosd op de Noordzee. Voordelen: • Door de verwijdering van calcium hoeft de stroom water uit de Amsterdamse Waterleidingduinen minder diep te worden onthard → besparing natronloog, overcapaciteit Leiduin reeds aanwezig. • Directe doorlevering met omgekeerde osmose (RO) heeft als extra voordeel dat de hoeveelheid PFAS die nu tijdens duinpassage toeneemt (naar een oorzaak wordt nog gezocht) kan worden verlaagd/verdund. Nadelen: • Concentraat, hoog energieverbruik, en daarmee hoge klimaatvoetafdruk en kosten. • Aandachtspunten: beschikbaarheid van WRK-water, vergunning concentraat. W.4 Brakke kwel Haarlemmermeer (handelingsperspectief PWN) Dit handelingsperspectief betreft de optie om brak kwelwater in de Haarlemmermeerpolder met putten te winnen en te zuiveren tot drinkwater.

Daarmee wordt de verzilting van het oppervlaktewater teruggedrongen en krijgt PWN tevens een nieuwe productielocatie in een gebied met een groeiende drinkwatervraag. Het gewonnen, brakke grondwater wordt via membraanfiltratie ontzilt. Het permeaat gaat na opharding naar de kelders van pompstation Hoofddorp. Het verwijderde zout wordt in een waterstroom (‘concentraat’) geloosd op zee. Deze optie wordt voor Waternet interessant als het filtraat na behandeling met RO wordt ingebracht op de zuivering van Leiduin om zo de ontharding te ontlasten. Deze optie levert trouwens geen extra capaciteit op voor Waternet. N.B.: In een eerste haalbaarheidsanalyse van PWN is deze optie afgevallen. W.5 Brak water onder de AWD Geschat wordt dat onder de Amsterdamse Waterleidingduinen circa 70 miljoen m3 brak water is opgeslagen. Onder de AWD stroomt zoet water af richting zee en richting de Haarlemmermeerpolder. Aan de onderkant van de zoetwaterbel onder de duinen mengt zoet water zich met zout water. Het water wordt gewonnen met verticale putten en behandeld met (ultrafiltratie en) omgekeerde osmose (membraanfiltratie). Het concentraat wordt met een leiding geloosd op de Noordzee. De ontzouting van dit brakke water vergt minder energie dan de ontzouting van zeewater. Voor de productie van drinkwater maakt Waternet gebruik van de best beschikbare bron.

Gezien de andere mogelijkheden zal deze optie voor meer water

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

40/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

nog niet nader worden uitgewerkt. Dunea is gestart met onderzoek naar de mogelijkheden voor de winning van brak water onder de duinen. Waternet wacht de resultaten van dit onderzoek af. W.6 Zeewater Zeewater is in principe onuitputtelijk beschikbaar. Het zeewater wordt via verticale of horizontale putten nabij of onder het strand gewonnen. Het water wordt behandeld met (ultrafiltratie en) omgekeerde osmose (membraanfiltratie). Het concentraat wordt met een leiding geloosd op de Noordzee. De ontzouting vergt veel energie (2-4 kWh/m3), waardoor de kosten hoog zijn en de klimaatvoetafdruk groot is. Het energieverbruik van de huidige drinkwaterlevering bedraagt, ter vergelijking, circa 0,5 kWh/m3. Voor de productie van drinkwater maakt Waternet gebruik van de best beschikbare bron. Gezien de andere mogelijkheden zal deze optie voor meer water nog niet nader worden uitgewerkt. W.7 Effluent Effluent is op verschillende locaties in het beheergebied beschikbaar. Voor de productie van drinkwater is wel een kostbare en energieverslindende zuiveringsstap met RO nodig. Voor de productie van drinkwater maakt Waternet gebruik van de best beschikbare bron. Gezien de andere mogelijkheden zal deze optie voor meer water nog niet nader worden uitgewerkt. Wel zal worden onderzocht of deze bron kan worden ingezet voor industriële toepassingen.

W.8 Handelingsperspectief WRK (PWN) Het handelingsperspectief WRK van PWN beoogt de vergroting van de drinkwaterproductie vanuit voorgezuiverd oppervlaktewater van de Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland (WRK). Inzet is om meer proceswater van de WRK in te kopen voor aanvullende drinkwaterproductie. Binnen het handelingsperspectief WRK wordt drinkwaterproductie uit WRK-proceswater op drie verschillende productielocaties verkend, namelijk Noordhollands Duinreservaat (NHD), Overveen en Hoofddorp. Het onderzoek richt zich op meerdere zuiveringsvarianten voor drinkwaterproductie in combinatie met diepinfiltratie en directe drinkwaterproductie. Bij dit handelingsperspectief zijn negen varianten onder de loep genomen. De drie varianten met de hoogste score zijn nanofiltratie (NF) Overveen, diepinfiltratie Overveen en NF Hoofddorp. De varianten in Overveen en Hoofddorp scoren goed. De optie op vanuit WRK drinkwater te produceren in het NHD is duur en heeft weinig meerwaarde. Deze opties zijn nog volop in ontwikkeling. Daarom zijn deze nog niet gescoord in de Multi Criteria Analyse.

D.9 Decentrale bronnen Het is mogelijk om decentraal drinkwater te produceren uit grondwater, regenwater en oppervlaktewater. Regenwater wordt vaak genoemd als mogelijke bron om op kleine schaal drinkwater te produceren. Recentelijk heeft KWR voor Waternet twee cases uitgewerkt (Hofman-Caris en De Waal, 2018): 1) Voor een (stedelijke) nieuwbouwwijk op IJburg bleek dat op de wijk te weinig neerslag valt. Daarom moet er een aansluiting zijn op het reguliere drinkwaternet.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

41/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Er moeten aanzienlijke buffers worden aangelegd. Het in stand houden van twee parallelle systemen is duur en heeft een nadelig effect op de drinkwaterkwaliteit. 2) Voor een nieuw aan te sluiten woning in het buitengebied, aan het einde van het distributienet, lijkt het technisch mogelijk om drinkwater uit regenwater te maken. Dit is wel veel (30 tot 60 keer) duurder dan aansluiting op de centrale drinkwatervoorziening. De klimaatvoetafdruk bedraagt ongeveer 2/3 van die van een centrale drinkwatervoorziening. De (kosten voor de) controle van de waterkwaliteit is een punt van zorg. Regenwater zal op kleine schaal en decentraal worden toegepast door particulieren. Inzet op grotere schaal waar mogelijk Waternet een rol kan spelen is − vanwege de hoge kosten, beperkte milieuwinst en zorgen over de beheersbaarheid van de drinkwaterkwaliteit − niet realistisch. Voor grondwater en oppervlaktewater mag worden verwacht dat vergelijkbare conclusies kunnen worden getrokken. Daarom worden deze bronnen niet verder onderzocht. Voor laagwaardig gebruik van water door consumenten en zakelijke afnemers zal in toenemende mate behoefte zijn om gebruik te maken van bijvoorbeeld grondwater, oppervlaktewater of regenwater. Dit is dan geen bron voor drinkwater, maar zorgt wél voor een afname in de vraag naar drinkwater.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

42/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bijlage 5: Maatregelen toekomstbestendige levering drinkwater Maatregel A1 Maatregel W1 W1.1 W1.2 O.4 A2

Maatregel WK 1- BO3

WK 2

WK 3- KA3

WK 4

WK5 Maatregel L1

L2

L 3/ ET5/ KA6

Advies Visie drinkwater Akkoord geven op de uitgangspunten in de geactualiseerde visie. Advies Uitbreiding capaciteit Verruiming van de onttrekkingsvergunning naar 75 Mm3/j. AWD 1: Maximaal benutten van bestaande assets AWD: Kleinschalige diepinfiltratie. Inzetten van de tweede waterleidingplas. Het uitwerken van voorkeursvarianten voor uitbreiding van de productiecapaciteit moet in lijn zijn met de doelstellingen voor de watertransitie. Dit zal in samenhang met toekomstbestendig waterbeheer worden uitgewerkt. Via klimaatdialogen werken de waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat samen aan het voorkomen van wateroverlast en droogte op regionaal niveau. Advies verbeteren waterkwaliteit Versterken belangenbehartiging door RIWA: Om het drinkwaterbelang te beschermen is internationale samenwerking heel belangrijk. Deze belangen worden nu behartigd via de RIWA. Via de RIWA kan worden ingezet op bronbescherming in onder andere het Ruhrgebied en op de wetgeving voor het gebruik van stoffen zoals PFAS. Onderzoek Hoe blijven we in de toekomst voldoen aan de waterkwaliteit?: We moeten blijven voldoen aan wet- en regelgeving.

Hoe kunnen we aanvullend zuiveren, zodat stoffen kunnen worden verwijderd, zoals bijvoorbeeld PFAS in drinkwater? Onderzoek drinkwatertemperatuur: Onderzoek naar de gevolgen van langdurige overschrijding van de 25 °C-norm en mogelijkheden voor het verlagen van de drinkwatertemperatuur. Dit onderzoek sluit aan op het onderzoek KA3 en ET6. Pilotonderzoek: Ervaring opdoen met membraantechnieken op kleine schaal om voorbereid te zijn op onder andere de nieuwe PFAS-norm. Om vanaf 2035 gebruik van te kunnen maken van deze nieuwe technologie moet parallel aan stap 1-3 (zie § 5.2) op kleine schaal ervaring worden opgedaan met de inzet van membraantechnieken op diverse bronnen. Bronbescherming door het verkrijgen van een grondpositie. Advies transport en distributienet Validatie van de vervangingsstrategie in 2021-2022: Het drinkwatertransport- en distributiesysteem heeft een opgave wat betreft vervanging en capaciteitsuitbreiding. Om de leveringszekerheid op systeemniveau te kunnen blijven garanderen bij een groeiende vraag naar drinkwater is een validatie van de vervangingsstrategie nodig. Zo kunnen de juiste leidingen op het juiste moment worden vervangen of aangelegd. Opstellen van een blauwdruk primair net in 2021: Deze blauwdruk biedt kaders om het bestaande primaire net in stand te houden, te optimaliseren en uit te breiden naar locaties waar de watervraag groeit.

Het biedt inzicht over te nemen maatregelen in het primaire transportnet, op de distributiepompstations en in het primaire distributienet. In deze blauwdruk kunnen alle voorgestelde varianten worden beoordeeld en uitgewerkt. De capaciteitsuitbreidingen op de productielocaties zullen, naast extra benodigde afvoercapaciteit vanaf de pompstations, ook invloed hebben op de waterverdeling tussen de pompstations. Daaruit volgt een advies over de te nemen maatregelen in het primaire transportnet, op de distributiepompstations en in het primaire distributienet. Geadviseerd wordt om ook om de vervangingsstrategie te bepalen. Mogelijk betekent dit het “loslaten van de strategie “werk met werk maken”, zodat de leidingen tijdig worden vervangen. Verder ontwikkelen van integrale gebiedsbeoordelingen inclusief regie op de openbare ruimte (ondergrond en bovengrond): Een gezamenlijke aanpak van drinkwater en riolering in stedelijk gebied moet worden ontwikkeld door afstemming op de volgende onderdelen: gebiedsbeoordelingen 2.0, onderzoek persleidingen en blauwdruk primair distributienet. De ontwikkelingen zorgen voor steeds meer drukte, zowel boven de

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

43/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

grond als in de ondergrond. Dit betekent dat we op tijd moeten inspelen op de verwachte groei in watervraag, maar ook dat we vroeg aan tafel moeten zitten als het gaat over de inrichting van de openbare ruimte. Om meer regie te krijgen op de programmering van de vervangingsopgave zal worden ingezet op: • verkrijgen van meer inzicht in de vervangingsopgaves in de openbare ruimte voor de drie waardenketens binnen Waternet door het verder ontwikkelen van integrale gebiedsbeoordelingen binnen Waternet • inzicht in de impact van maatregelen die volgen uit opgaven vanuit klimaatadaptatie, circulariteit en energietransitie.

Maatregel WV 1

WV 2 WV 3 Advies A4

A5

A6

A7

A8

Uitwisselen van vervangingsopgaven voor de (middel)lange termijn tussen Waternet en andere beheerders in de openbare ruimte. Door dit inzicht met beheerders te delen kan integraal worden afgewogen waar werkzaamheden bij voorkeur plaatsvinden. Advies beïnvloeding waterverbruik via stakeholders Ontwikkelen van beleid om de inzet van alternatieve bronnen te stimuleren bij grootverbruikers van niet-drinkwatertoepassingen. Waar mogelijk vervangen we bij grootverbruikers het drinkwater door voorgezuiverd en/of ruw industriewater. Hierdoor komt dat drinkwater beschikbaar voor menselijke consumptie. Bij voorkeur wordt industriewater gemaakt van alternatieve bronnen, zoals effluent van rwzi’s, oppervlakte- of grondwater. Samen met belangrijke stakeholders adviseren we om een strategiecase uit te werken voor nieuwe grote zakelijke afnemers, zoals datacenters, Tata Steel, Schiphol e.d. Stimuleren van het afvlakken van piekverbruik door maatwerkafspraken te maken met (grote) zakelijke afnemers. Stimuleren van duurzaam watergebruik bij consumenten via het tegengaan van verspilling en bewustwording (in lijn met VEWIN-strategie). Actualiteiten Opstellen van een strategie industriewaternet in het Westelijk Havengebied: Om beter te kunnen inspelen op klantvragen is een strategie nodig voor de levering van industriewater in het Westelijk Havengebied.

Dit plan geeft inzicht in onder andere de vraagontwikkeling, de kenmerken van de huidige bedrijfsvoering, knelpunten, maatregelen om knelpunten op te lossen en mogelijke scenario’s. Op basis van dit plan zal de directie worden geadviseerd. Opstellen van een afwegingskader voor aanvragen van industriële klanten: Om aanvragen van aansluitingen goed onderbouwd te kunnen beoordelen zal een afwegingskader worden opgesteld. Opstellen van uniform drinkwaterbeleid voor datacentra: Afstemming met de PWN en Vitens om voor de hele MRA uniform drinkwaterbeleid voor datacenters te realiseren, dat is vastgelegd in het vestigingsbeleid van de verschillende gemeenten. Bepalen van de impact van de groei van datacentra op prognose:. Onderzocht moet worden wat de uiteindelijke watervraag van datacenters wordt. Dit moet worden opgenomen in de vraagprognose voor drinkwater. Onderzoek herinrichting vestigingslocatie Amstelveenseweg ten behoeve van woningbouw (2021). Waternet heeft de intentie uitgesproken om samen met de gemeente Amsterdam de mogelijkheden te onderzoeken om door herinrichting van de vestigingslocatie woningbouw mogelijk te maken. De verplaatsing van het pompstation naar een nieuwe locatie om zo de hele vestigingslocatie functievrij te maken wordt niet haalbaar geacht en wordt daarom niet verder onderzocht.

De voorwaarden die moeten worden meegenomen in het onderzoek zijn: • De continuïteit van de drinkwaterlevering mag niet in het geding komen. • De bedrijfsvoering moet inpasbaar zijn op deze woningbouwlocatie. • De kosten mogen niet worden afgewenteld op de drinkwaterklanten. • Alle bestaande functies moeten terugkomen. • De herinrchting van de locatie mag geen blokkade vormen voor noodzakelijke aanpassingen of uitbreidingen.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

44/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bijlage 6: Advies maatschappelijke opgaven Advies klimaatadaptatie Maatregel

Advies ten behoeve van klimaatadaptatie

KA1

Waterbestendig maken van onze assets: Onze drinkwaterassets zullen beter beschermd moeten worden tegen overstromingen, hevige neerslag, hitte en droogte, zodat de levering van drinkwater veiliggesteld blijft. Dit betekent met name het waterbestendig maken van gebouwen en het treffen van crisisbeheersingsmaatregelen. Onderzoek naar alternatieve bronnen en (strategische) voorraden: De waterkwaliteit komt onder druk te staan bij droogte en hitte. Door lage rivierafvoeren neemt de waterkwaliteit af. Denk aan verzilting en aan de toename van microverontreinigingen. Dit zet de drinkwaterproductie onder druk. Dit punt is onderdeel van de voorkeursvariant voor drinkwater (maatregel A2 en maatregel waterkwaliteit WK1). Aanpak hittestress: Onderzoek de gevolgen van langdurige overschrijding van de 25°C-norm en de mogelijkheden voor het verlagen van de drinkwatertemperatuur (zie advies WK3). Hittegolven en langdurige droogte leiden tot extra watervraag vanuit de stad, maar ook tot een stijging van de drinkwatertemperatuur in de leidingen. Aanpak verdroging natuur: Een grondwaterstandsdaling leidt tot schade aan de natuur. Planten verdrogen of de omstandigheden voor ecosystemen veranderen, doordat meer inlaat van (gebiedsvreemd) water nodig is. Dit risico speelt met name in de AWD en de waterleidingplassen bij Loenderveen.

Het onderwerp wordt meegenomen in de beheerplannen van de afdeling Bron- en natuurbeheer. Beperken van schade aan de infrastructuur door veranderingen in de grondwaterstand: Grondwater zal tijdens droogte en hittegolven verder uitzakken en schade aan de infrastructuur opleveren door (ongelijke) verzakking van de bodem. Dit risico moet vooral worden meegenomen in het vervangingsprogramma van drinkwaterassets. Verder ontwikkelen integrale gebiedsbeoordelingen inclusief regie op de openbare ruimte (ondergrond en bovengrond) (zie L3).

KA2/ A2 /WK1

KA3/ WK3/ ET6

KA4

KA5

KA6/ ET5 L3

Advies technologische innovatie Maatregel

Advies ten behoeve van technologische ontwikkelingen

TI1

Volgen programma digitalisering: Digitalisering speelt een steeds grotere rol bij het beheer van de assets, de klantprocessen en de bedrijfsvoering. Contacten met inwoners verlopen steeds meer digitaal en assets zullen uiteindelijk zelf digitaal en online laten weten in welke conditie ze verkeren. Waternet zal steeds meer data willen en kunnen gebruiken van andere organisaties en van inwoners en, andersom, eigen data ter beschikking stellen aan anderen. Dit betekent dat Waternet zich op een andere wijze tot haar klanten gaat verhouden. Er is steeds meer sprake van tweerichtingsverkeer met dialoog en elkaar wederzijds informeren. Hierbij is continu aandacht nodig voor digitale beveiliging en privacy. Er ontstaan nieuwe uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van cybersecurity, privacy, delen van data en dataopslag. Waternet heeft de digitalisering georganiseerd in een apart programma, waarin veel aandacht is voor deze thema’s. Volgen en testen nieuwe technologie: Sensoring: Door nieuwe technologie is het steeds beter mogelijk om te bepalen hoe het gaat met onze assets. Dat heet datagestuurd werken: de ontwikkeling van nieuwe en nauwkeuriger sensoren maakt het mogelijk om veel meer te meten en kennis en data (real time) te benutten om meer datagestuurd te werken. Met de beschikbaarheid van deze technologie zal ook steeds minder worden geaccepteerd dat het misgaat.

Verwacht wordt immers dat we leidingbreuken van te voren zien aankomen en voorkomen. Volgen en testen nieuwe technologie: Zuiveringstechnieken worden steeds verder ontwikkeld en ook betaalbaarder. Zo kunnen steeds beter ongewenste stoffen zoals microverontreinigingen, medicijnresten, bestrijdingsmiddelen en andere chemische stoffen uit het water worden gehaald. Dit maakt het mogelijk om drinkwater te produceren vanuit steeds slechtere bronnen.

TI 2

TI3

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

45/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

TI4

TI5/ A10/ CE4

TI6

TI7

Volgen ontwikkeling zelfvoorzienendheid en reageren op basis van drinkwaterprognoses: Op dit moment is nog sprake van een monopolie op de levering van drinkwater, maar dit verandert mogelijk door nieuwe Europese wetgeving. Bij een aantal klanten is bestaat de wens om meer zelfvoorzienend te worden. Drinkwater heeft een directe invloed op de volksgezondheid. Daarom is monitoring van de kwaliteit essentieel. Bij zelfvoorzienendheid blijkt dat de controle op een goede drinkwaterkwaliteit nog erg kostbaar is. Nu is de centrale levering van drinkwater daarom nog goedkoper en veiliger, maar decentrale technieken zullen steeds veiliger en goedkoper worden door technologische innovatie. Geadviseerd wordt te onderzoeken welke rol Waternet in de toekomst kan nemen wat betreft bijvoorbeeld kwaliteitscontrole van decentrale technieken. Een voordeel van deze technieken is dat gebruik wordt gemaakt van decentrale bronnen zoals hemelwater. Volgen ontwikkeling waterbesparing en reageren op basis van drinkwaterprognoses: Het hergebruik van drinkwater zal de komende jaren waarschijnlijk toenemen. Bij de implementatie van Nieuwe Sanitatie zal door de overgang van een traditionele riolering naar een vacuümriolering minder drinkwater worden gebruikt. Een mogelijk effect is dat op termijn het drinkwatergebruik per dag (LHD) afneemt.

Het is van belang om deze ontwikkelingen goed te volgen en mee te nemen in de drinkwaterprognoses van Waternet (maatregel A10). Daarnaast wordt geadviseerd te onderzoeken of toepassing van dit soort waterbesparende technieken actief kan worden gestimuleerd in nieuwbouwwijken. Onderzoek rol Waternet bij waterbesparing: Er worden steeds meer slimme lokale technieken ontwikkeld voor het hergebruik van regenwater of andere waterbesparende apparaten. Voorbeelden zijn de “upfallshower” en de “Hydroloop”. In toenemende mate besteden burgers en bedrijven aandacht aan duurzaamheid. Veel institutionele vastgoedbeleggers in Nederland nemen deel aan de Global Real Estate Sustainability Benchmark (GRESB), die wereldwijd onder andere het waterverbruik van meer dan 96.000 panden monitort. Om deze zo goed mogelijk te vullen, komen er steeds meer vragen rondom het waterverbruik bij Waternet. Dit gaat om verzoeken voor plaatsingen van slimme watermeters tot het opvragen van verbruiksdata op blokniveau. Waternet zal haar rol moeten bepalen voor het omgaan met dergelijke vragen. Geadviseerd wordt verder te onderzoeken of het gebruik van slimme watermeters relevant is. Waternet zal (in samenwerking met andere drinkwaterbedrijven) haar rol bepalen om zowel voor het assetmanagement als voor de service naar klanten de prestaties te verbeteren.

Actief kennis delen over onderzoeken en innovaties en samenwerken met andere kennispartners: Om een belangrijke speler te blijven als drinkwaterleverancier adviseren we om te blijven inzetten op kennisontwikkeling op het gebied van onder andere nieuwe sanitatie, slimme watermeters, nieuwe inspectiemethoden en digital twinning. Ook moeten trends en ontwikkelingen worden meegenomen bij het programma Onderzoek & Innovatie van Waternet.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

46/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Advies energietransitie Maatregel

Advies ten behoeve van de energietransitie

ET 1

Opstellen strategie energietransitie Waternet. Op het dossier water en energie is een integrale aanpak nodig. Daarbij is het ook gewenst om de positionering van Waternet helder te krijgen. Punten van aandacht zijn daarin onder andere de beïnvloeding van het vestigingsbeleid van datacenters en de levering van water aan datacenters. Onderzoek: Benutten aquathermie uit drinkwater: Aquathermie is het benutten van warmte en koude uit oppervlaktewater, grondwater en drinkwater. Aquathermie kan voorzien in een groot deel van de warmtevraag van woningen en bijdragen aan de behoefte aan koelwater. Omdat aan de aquathermiesystemen ook risico’s zitten voor de waterkwantiteit en -kwaliteit en voor de ecologische kwaliteit vergt dit onderzoek en een zorgvuldige afweging. Leveren van koude en warmte uit drinkwater aan bedrijven waar mogelijk: Bedrijven hebben vaak een koudevraag en huishoudens hebben juist een warmtevraag. Het is mogelijk deze te leveren vanuit drinkwaterleidingen. Ook is het mogelijk om te koelen met drinkwater. Vanuit de markt komt een groeiende vraag voor levering van koelwater. Stimuleren van zonne-energie op drinkwaterlocaties. Ook zonne-energie is een bron die Waternet meer wil gaan benutten. De meest logische locaties zijn nu al voorzien van zonnepanelen, maar het is mogelijk om ook oppervlaktewater te voorzien van zonnepanelen.

Dit mag niet ten koste gaan van de drinkwaterkwaliteit en de ecologische en chemische kwaliteit. Verder ontwikkelen van integrale gebiedsbeoordelingen inclusief regie op de openbare ruimte (ondergrond en bovengrond): Door de energietransitie komen meer leidingen in de ondergrond te liggen. In de ondergrond ontstaat meer drukte. Dit maakt dat we onze eigen vervangingsinvesteringen goed in beeld moeten hebben en dat we deze goed moeten afstemmen met andere werkzaamheden in de ondergrond. Onderzoek opwarming leidingwater: Mogelijk komen warmteleidingen dichter in de buurt van drinkwaterleidingen. Dat vergroot het risico van de opwarming van drinkwaterleidingen. Dit speelt zowel in de ondergrondse infrastructuur als bij binneninstallaties.

ET2

ET3

ET4

ET5/ L3/ KA6

ET6/ WK3 KA3

Advies circulaire economie Maatregel

Advies ten behoeve van een circulaire economie

CE1

Bepalen milieu-impact grondstoffen: De milieu-impact van de grondstoffen die we nodig hebben voor de productie van drinkwater wordt in beeld gebracht. Op basis van deze analyse zullen we gaan zoeken naar duurzame alternatieven voor de gebruikte materialen. Uit een eerste analyse blijkt dat met name natronloog een hoge milieuimpact heeft. Bepalen afval en reststoffen: Het afval en de reststoffen die we produceren moeten we in beeld brengen. Daarbij moeten we onderzoeken wat kan worden hergebruikt of op welke wijze onze processen op een andere manier kunnen worden ingericht, waardoor geen afval ontstaat. Meenemen milieu-impact in de inkoopvoorwaarden. Bij nieuwbouw- en renovatieprojecten zal de milieu-impact worden meegenomen via duurzame inkoopvoorwaarden. Het gewenste effect is dat zowel materialen die vrijkomen als de gebruikte materialen later opnieuw kunnen worden gebruikt. Toepassen Nieuwe Sanitatie: Doe ervaring op met nieuwe sanitatie. Het wordt eenvoudiger om verschillende reststromen te hergebruiken, waardoor minder drinkwater zal worden gebruikt. Samenwerking met het MKB ten behoeve van circulair grondstoffenverbruik: Via een partnerschap met Aquaminerals zetten we ons actief in om economische en duurzaamheidswaarde te creëren voor grondstoffen uit de hele watercyclus. Reststoffen zien we allang niet meer als probleem.

Integendeel, de meeste stoffen vinden inmiddels hun weg naar functionele en vaak hoogwaardige toepassingen. Ze leveren veelal geld op en dragen bij aan een beter milieu.

CE2

CE3

CE4/ TI5/ A10 CE5

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

47/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Advies bestuurlijke omgeving Maatregel

Advies ten behoeve van de bestuurlijke omgeving

BO1

Meenemen van de maatschappelijke opgaven in het beleid en de plannen en projecten van Waternet: Waternet levert haar bijdrage aan de maatschappelijke vraagstukken die met water te maken hebben, zoals energie, circulariteit, biodiversiteit en ruimte. Versterken van de samenwerking met belangrijke stakeholders, zoals drinkwaterbedrijven, overheden, onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven. Net als Waternet heeft een aantal omliggende drinkwaterbedrijven te maken met een stijgende drinkwatervraag. Dit in combinatie met verminderde beschikbaarheid van bronnen maakt het logisch om de samenwerking tussen drinkwaterbedrijven te versterken. Alleen zo kan tegen de maatschappelijk laagste kosten drinkwater worden geleverd. Zie ook de maatregelen voor en gros-leveringen (EG). Versterken van de belangenbehartiging door de RIWA: Gelet op toekomstige ontwikkelingen is de bescherming van de bronnen cruciaal voor de drinkwatervoorziening. Daarvoor zijn we afhankelijk van ontwikkelingen stroomopwaarts. Internationale samenwerking en lobby zijn daarin belangrijk. Deze belangen worden nu via de RIWA behartigd en (mogelijk geïntensiveerd) voortgezet. Heroverwegen van concessiegrenzen: Weesp zal fuseren met de gemeente Amsterdam. Om ook voor Weesp alle watertaken te kunnen uitvoeren kan het gewenst zijn om de concessiegrenzen opnieuw te beschouwen. Daarvoor is onderzoek nodig.

BO2

BO3

BO4

Advies omgaan met onzekerheden Maatregel

Advies voor het omgaan met onzekerheden

A9

Verbeteren van de drinkwaterprognoses: Geadviseerd wordt om de drinkwaterprognoses te verbeteren om zo goed mogelijk te kunnen inspelen op onzekerheden, zoals: • De autonome groei van het consumentenverbruik en het zakelijk verbruik is een inschatting. • Er is nog veel onzekerheid over de tijdelijke en permanente effecten die de coronacrisis heeft op de groei van de watervraag. Voor Amsterdam zou dat een verlaging van de vraag kunnen inhouden. • Versterken van het inzicht in het grootzakelijke verbruik. Zo kunnen we volgen of bedrijven inderdaad inzetten op zelfvoorzienendheid en minder water vragen van Waternet of van de WRK als leveranciers van drinkwater en proceswater. • De komst van datacenters vraagt extra capaciteit. Hierover bestaan nog veel onzekerheden. Deze extra capaciteit is nog niet goed meegenomen in de prognose. Modulair bouwen om zo goed mogelijk te reageren op de watervraag.

A10 A11 A12

Uitvoeren van een scenariostudie in 2024: Volgen van trends en ontwikkelingen en bepalen impact op de drinkwatertaak als input voor het leveringsplan. Opstarten van participatietrajecte: In deze verkenning worden de nodige maatregelen geadviseerd die impact hebben op klanten, bedrijven en andere overheden. Om maatschappelijk draagvlak te creëren en op tijd te kunnen inschatten of een maatregel haalbaar is, is het van belang om tijdig participatietrajecten op te starten.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

48/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bijlage 7: Vestigingsbeleid datacenters De Metropoolregio Amsterdam (MRA) is een interessante regio voor datacenters. Dit heeft vooral te maken met de aanwezigheid van AMS-IX (Amsterdam Internet Exchange) en andere internet-exchanges. Hierdoor heeft de MRA-regio één van de beste dataconnectiviteits- en internetvoorzieningen ter wereld. Het beeld is dat de komende tien jaar, maar ook daarna, het aantal datacenters zal groeien. Datacenters kunnen een grote druk gaan leggen op de beschikbare productie- en leveringscapaciteit en bronnen van zoet water. Om de beschikbaarheid te kunnen blijven garanderen zal de inzet van drinkwater bij een industriële toepassing moeten worden beperkt. Ook de inzet van WRK-water zal moeten worden beperkt, aangezien dit een van de zoetwaterbronnen is voor de drinkwaterproductie. Om dit doel te ondersteunen is in het vestigingsbeleid van Amsterdam een waterparagraaf opgenomen. Zonder de waterparagraaf in het vestigingsbeleid zal de uitbreiding van datacenters leiden tot een substantiële extra drinkwatervraag, terwijl we tegelijkertijd tegen de grens aan lopen van het drinkwatersysteem (bronnen, productie en distributie). Het vestigingsbeleid van Amsterdam en Haarlemmermeer zet in op het faciliteren van selectieve/gematigde groei onder strenge voorwaarden rond bestaande clusters binnen de gemeenten.

Voor het vestigingsbeleid van de gemeente Amsterdam zijn de volgende voorwaarden opgenomen: • Om de groei van de datacentersector te borgen zet Amsterdam in op een maximaal gemiddelde jaarlijkse groei van 67 MW voor de gemeente tot 2030. • De bekende projecten en initiatieven binnen de gemeente voorzien in het faciliteren van de marktvraag tot in ieder geval 2025. Tot die tijd werkt de gemeente niet mee aan nieuwe projecten/initiatieven, tenzij deze zijn gericht op de realisatie op langere termijn, dat wil zeggen tot na 2025. • Amsterdam zet in op het faciliteren van de groei in de aangewezen gebieden (Amstel III-bedrijvenstrook, Sciencepark Amsterdam, Schinkelkwartier, Haven/Haven-Stad), de huidige clusters van datacenters. In andere gebieden wordt de ontwikkeling van datacenters niet toegestaan. • Op lange termijn (>5-7 jaar) zet men in regionaal verband in op het ontwikkelen van een nieuwe cluster in de MRA (Almere en/of de regio rond Haarlem). • Per sector (energie, ruimte, water etc.) zijn voorwaarden uitgewerkt, met als meest opvallende: o Veel efficiënter inzetten van drinkwater of gebruikmaken van alternatieven. Waternet zal per aanvraag voor drinkwater beoordelen of deze passend is. Een positieve beoordeling van Waternet is randvoorwaardelijk voor de vestiging of herontwikkeling van een datacenter als het watergerelateerde aspecten betreft.