A - 05 Ruimtelijke Ordening (30) BIjlage 1 210225 Nota van Beantwoording Wi

Graven die zijn uitgegeven voor onbepaalde tijd, blijven bestaan tot het moment dat de begraafplaats wordt opgeheven. De gemeente verplicht zich om bij opheffing van de begraaflaats, de graven "voor onbepaalde tijd" te herbegraven.” Antwoord: In artikel 8 – en niet alleen in de toelichting bij dit artikel - zal worden opgenomen wat onder ‘onbepaalde tijd’ wordt verstaan, te weten: zolang de begraafplaats bestaat. In paragraaf 4 van de Wet op lijkbezorging is beschreven wat de gang van zaken is in het geval een begraafplaats wordt gesloten en opgeheven. Dit onderwerp hoort niet thuis in de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. (6847-3674) “Dit is een aanvulling op melding met referentienummer: 2559-6849. Eerder dit jaar (2020) wilde een moslim organisatie in Nederland een stuk grond kopen om moslims te kunnen begraven, maar dan moesten de lichamen van de niet moslims en christenen die daar al lagen begraven worden verwijderd want zij mochten niet in de zelfde grond begraven worden met bv christenen. Hoe denkt u dat in de toekomst optelossen? NOGMAALS NIET DOEN !!!”

26

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Antwoord: Het gaat in dit geval over gemeentelijke begraafplaatsen, dus geen particuliere begraafplaatsen. De gemeente Amsterdam heeft sinds 1896 een grondbeleid dat gebaseerd is op uitgifte in erfpacht. Dit betekent dat alle grond in Amsterdam wordt uitgegeven in erfpacht en de gemeente geen grond in eigendom verkoopt, zie ook paragraaf 4.14 Erfpacht. Een uitgebreid antwoord op uw vraag over invulling en capaciteit op de begraafplaatsen leest u in paragraaf 4.6 Capaciteit begraafplaatsen. (2635-2028) “Uit uw brede maatschappelijke verkenning is naar voren gekomen dat alle partijen behoefte hebben aan eeuwigdurende grafrust, op de Orthodox Joodse gemeenschap na. Deze partijen vertegenwoordigen nagenoeg alle Amsterdammers, ongeacht in welk deel van de stad (e.o.) zij woonachtig zijn. Uw voorstel om Artikel 8 van de Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen, zodat aan de behoefte aan eeuwigdurende grafrust in Oost en Noord tegemoet wordt gekomen verdient lof en brede ondersteuning. Echter ook in Zuid en met name in Zuidoost en West wonen Amsterdammers die behoefte zullen hebben aan eeuwigdurende grafrust. Het is niet vanzelfsprekend dat zij van de toekomstige mogelijkheden op de Noorder- resp. Oosterbegraafplaats gebruik zullen willen maken. In de toelichting op uw voorstel ontbreekt m.i.

dan ook een passage waarin aangegeven wordt dat er ook op niet-gemeentelijke begraafplaatsen de mogelijkheid van eeuwigdurende grafrust mogelijk moet kunnen zijn om tot de gewenste geografische spreiding te komen. Voor zover dit zou leiden tot vastlegging van teveel Amsterdams grondgebied voor onbepaalde tijd -en daarmee nu nog niet te voorziene toekomstige ontwikkelingen belemmeren- dan zal een gedegen onderzoek naar de omvang van de bestaande en toekomstige behoefte en de meest wenselijke geografische spreiding over de stad, aan besluitvorming over het voorliggende Collegevoorstel vooraf moeten gaan.” Antwoord: De mogelijkheid van eeuwigdurend begraven wil de gemeente aanbieden op twee reeds bestaande gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Omdat deze begraafplaatsen in eigendom zijn van de gemeente, kan de gemeente deze vorm van begraven aanbieden. Particuliere begraafplaatsen, op eigen grond, voeren hierin hun eigen beleid en zijn niet gehouden aan de verordening. Ten aanzien van bestaande en toekomstige behoefte aan eeuwigdurende grafrust: De afgelopen maanden heeft de gemeente met diverse vertegenwoordigers van religieuze én niet-religieuze groeperingen hierover gesproken, zie hiervoor paragraaf 3.3 Doelgroep.

Om richting de verdere toekomst ruimte te blijven garanderen voor uiteenlopende begraafwensen op deze gemeentelijke begraafplaatsen, is het voornemen van de gemeente om vraag en aanbod te monitoren, zie hiervoor paragraaf 3.5 Ruimte. (8870-3593) “Geachte heer, mevrouw, Als islamitische uitvaartondernemer kan ik niet genoeg benadrukken hoe belangrijk dit initiatief van de Gemeente voor de Amsterdammers is. Ik hoop dat overige grote steden snel volgen om een 'run' op de Amsterdams eeuwigdurende graven te voorkomen. Dank voor het overwegen en ingaan op een vurige wens van vele Amsterdammers die hiervoor moesten uitwijken naar begraafplaatsen op meer dan 200 km van Amsterdam vandaan en ik wil graag (indien nodig) mijn hulp aanbieden aan de Gemeente Amsterdam om

27

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

eeuwigdurende grafrust voor moslims te faciliteren. Zelf ben ik bestuurslid van de Branchevereniging van Islamitische Uitvaartorganisaties in Nederland en zal ik dit punt meenemen bij de eerstvolgende bestuursvergadering. Mijn dank is groot.” Antwoord: Dank voor uw betrokkenheid. Wij nemen binnenkort contact op met u. (8456-6134) “Ik ben erg blij dat deze mogelijkheid geboden wordt mits de kosten te overzien zijn. Of het 1-persoons graven worden of dat er ook de mogelijkheid tot een familiegraf met eeuwige rust wordt geboden is mij uit de informatie niet duidelijk. Wellicht een punt van overweging.” Antwoord: Er is geen enkel bezwaar en de voorgestelde gewijzigde tekst van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria laat ook toe dat er een familiegraf (zogenaamd bijvoorbeeld drie-diep graf) voor onbepaalde tijd wordt uitgegeven. Dus enkel-diep is beslist niet noodzakelijk. (6310-0553) “type dit in je goodle search en haal de onderzoeken van het TNO er even bij aub. publications.tno.nl › wtbYt0 › TNO-2014-R11303 Hier een link om het TNO rapport uit notabene 2014 te downloaden en te lezen, met wetenschappelijk onderbouwde argumenten waarom het aanbieden van een eeuwig graf aan absurde gedachte is om in 2021 door te voeren. We moeten vooruit, niet achteruit. Daarbij, ik lees nergens dat minima ook een optie hebben op een evt eeuwig graf.

Daarmee wordt de kloof tussen arm en rijk wederom weer eens vergroot en dat is immoreel. Het is niet zo dat jullie onopgeleid zijn en geen besef van goed en kwaad hebben. Dit is een signaal dat er niet gezorgd wordt voor alle amsterdammers, maar enkel voor een klein select groepje.” Antwoord: Dank voor uw reactie. Het onderzoek gaat over de milieueffecten van verschillende uitvaarttechnieken. Alle uitvaarten die plaatsvinden op de Nieuwe Noorder en De Nieuwe Ooster voldoen aan de daarvoor geldende wet- en regelgeving, zie paragraaf 3.10 Duurzaamheid en Groen. Uit de brede maatschappelijke verkenning en uit deze inspraak is gebleken dat een deel van de Amsterdamse samenleving behoefte heeft aan eeuwigdurende grafrust vanuit hun levensvisie of geloofsovertuiging. Het aanbod is voor eenieder die daar gebruik van wenst te maken, zie paragraaf 3.3 Doelgroep. Er zijn geen speciale tarieven voor minima, dat is in de huidige situatie ook niet zo, zie paragraaf 3.8 Tarieven. Conclusie paragraaf 3.15: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

28

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

3.16 Andere begraafplaatsen In deze paragraaf worden de inspraakreacties die gaan over andere begraafplaatsen behandeld. Eén inspraakreacties bevat meerdere onderwerpen. Er wordt alleen antwoord gegeven op bovengenoemd onderwerp. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen. Inspraakreacties: 7141-2123, 1054-8581, 5486-4907, 6291-4196, 5590-2577, 6367-8079, 5184-1689 (7141-2123) “Mijn verzoek betreft de begraafplaats rond de hervormde kerk in Sloten aan de Osdorperweg. Op deze begraafplaats wordt al een aantal jaren niet meer begraven. Mijn voorkeur zou het hebben dat deze beslissing wordt teruggedraaid, zodat, als mijn hoogbejaarde tante en oom overlijden, zij bij hun familie kunnen worden begraven. Als u uw het besluit om daar niet meer te begraven, niet herziet, dan is er ook geen reden om graven te ruimen en verzoek ik u het mogelijk te maken dat degenen die daar zijn begraven, conform het christelijk geloof in aanmerking kunnen komen voor eeuwigdurende grafrust.” (1054-8581) “L.S., Het zou fijn zijn als er die keuze zou bestaan. Jammer dat het niet voor Zorgvlied wordt geregeld...” (5486-4907) “Zou dit ook prettig vinden op Westgaarde toch bespottelijk dat je na 10 of 20 jaar word opgegraven.

Eeuwig rust zo moet het worden en voor sommige begraafplaatsen ook blijven. Als mensen dit anders willen dan kunnen ze dit toch tijdig aangeven. Ook voor mensen met een kleine beurs.” (6291-4196) “Het is van belang dat er eeuwigdurende graf komt voor de Moslims in Amsterdam ook op Westgaard waar nu al veel moslims liggen. Deze graven moeten omgezet worden naar eeuwigdurende graven!” Antwoord: De mogelijkheid van eeuwigdurend begraven willen we gaan aanbieden op twee reeds bestaande gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Omdat deze begraafplaatsen in eigendom zijn van de gemeente, kan de gemeente deze vorm van begraven aanbieden. Zorgvlied valt onder de gemeente Amstelveen. Westgaarde is een particuliere begraafplaats en voert hierin haar eigen beleid. (Een deel van inspraakreactie 5590-2577) “Ik ben tegen uitgeven van grond tbv een graf voor de eeuwigheid………Er is trouwens nu ook al een mogelijkheid om 'eeuwigdurende' rust te kopen in een graf, namelijk op een natuurterrein. Daarmee koop je een stukje natuur die daarmee verzekerd is van rust. Het is dan niet een begraafplaats met verzakte, groene grafstenen met vergane plastic bloemen. Dat is pas triest.” Antwoord:

29

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Het staat eenieder vrij om te bepalen of, hoe en waar een overledene begraven wil worden. Hetzelfde geldt binnen de hiervoor gestelde regels, de wijze van aankleding van het graf. Natuurbegraven is een mogelijkheid die op steeds meer plekken in het land aangeboden wordt en in die zin ook tot de mogelijkheden behoort. In en in de directe omgeving van Amsterdam wordt natuurbegraven niet als vorm op zich aangeboden. Wel bieden diverse begraafplaatsen de mogelijkheid om in een meer natuurlijke sfeer c.q. gedeelte op de begraafplaats een graf uit te kiezen. (6367-8079) “Heb zelf een graf op Vredenhof wat is afgekocht wat betreft het onderhoud zolang de begraafplaats blijft bestaan. Dat kan nu niet meer met de huidige rentestand ten eerste omdat de personeelskosten te hoog zijn, ze werken er nu met een vrijwilliger voor het onkruid en zo dus het wie gaat dat betalen. Misschien dat het in de cultuur van de moslims zit om ook het graf van de bet overgrootvader in de toekomst te verzorgen. Bij ons is dat minder.” Antwoord: Begraafplaats Vredenhof betreft een particuliere begraafplaats waarop de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria niet van toepassing is. Particuliere begraafplaatsen voeren hun eigen beleid, ook ten aanzien van het algemeen onderhoud en beheer van de begraafplaatsen. Wij nemen uw reactie voor kennisgeving aan.

(5184-1689) “Consequenties overige begraafplaatsen: <Naam> stelt dat een voorgenomen wijziging als deze leidt tot precedent-schepping in de rest van Nederland. Ook als de gemeente Amsterdam besluit de graven alleen te bestemmen voor ingezetenen, worden verwachtingen gewekt bij inwoners in andere delen van Nederland. Daar hebben lokale begraafplaatsen een ander karakter, waarop hun verordeningen of reglementen zijn gebaseerd. Amsterdam dient zich rekenschap te geven van de gevolgen voor begraafplaatsen elders. Gesprekken met lokaal betrokken personen/koepelorganisaties hierover dienen te worden gevoerd; echter het zal dikwijls leiden tot teleurstelling bij de aanvrager, met een wens tot zgn eeuwigdurende grafrust. Desgewenst kan de <Naam> hierbij een ondersteunende of initiërende rol spelen.” Antwoord: Amsterdam wil ruimte bieden voor een vraagstuk dat in onze stad leeft en voor onze inwoners belangrijk is en wil daarmee andere gemeenten niets opleggen. De mogelijkheid bestaat inderdaad dat de wijziging van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria in Amsterdam zal leiden tot discussies elders in het land over de vraag of eeuwigdurend begraven zal worden gefaciliteerd op gemeentelijke begraafplaatsen. Wat in andere gemeenten wel of niet besloten wordt over grafrust is ten principale aan die gemeente.

Conclusie paragraaf 3.16: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

30

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

4 Adviezen van de Dagelijks Besturen

In dit hoofdstuk worden de adviezen van de Dagelijks Besturen van stadsdelen Noord, Oost, Nieuw-West, West en Zuid behandeld. De Dagelijks Besturen van stadsdelen Centrum en Zuidoost hebben geen advies ingediend. Elk advies is voorzien van een antwoord. Aan het einde van de paragraaf wordt in een korte conclusie aangegeven wat de wijzigingen zijn van het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

4.1.1 Advies stadsdeel Noord Er zijn Amsterdammers die de wens hebben om op basis van eeuwigdurende grafrust begraven te worden. Tot op heden is dat op onze gemeentelijke begraafplaats en crematorium De Nieuwe Noorder niet mogelijk. Eeuwigdurend begraven kan wel al op particuliere begraafplaatsen die zich hierin specialiseren. Tot nu toe zijn graven op De Nieuwe Noorder voor een bepaalde tijdsperiode te gebruiken. Dit principe bepaalt dat er blijvend kan worden begraven. Immers, hierna zijn graven wederom te gebruiken. Met het verlaten van dit principe zal op de lange termijn geen plaats meer zijn voor iedereen. Stadsdeel Noord adviseert te bepalen welk deel van De Nieuwe Noorder maximaal kan worden gebruikt voor eeuwigdurende grafrust om ook in de vraag voor grafrust met bepaalde tijd te blijven voorzien. Daarnaast is niet duidelijk wat de prijs gaat worden voor eeuwigdurende grafrust. Stadsdeel Noord adviseert dit eerst kenbaar te maken. Zonder kennis te hebben van de prijs, is onbekend of dit voornemen realistisch is. Als laatste ontbreekt een gedegen breed participatietraject; tot nu toe zijn immers alleen belanghebbenden die deze wijziging in de Beheersverordening daadwerkelijk voorstaan, hierbij betrokken geweest. Er is tot op heden nog geen mogelijkheid geweest voor alle (andere) Amsterdammers om hun inbreng te leveren. Antwoord: Dank voor uw advies.

Dat stellen wij zeer op prijs. Hierbij onze reactie op onderwerpen haalbaarheid, tarieven en brede participatietraject. De eerste stap in dit proces was echter eerst te onderzoeken of er breder draagvlak is voor eeuwigdurende grafrust, door het wijzigen van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. De vraag speelt al langer in Amsterdam en de coronacrisis heeft een versnellend effect gehad. Vanaf april vorig jaar hebben er bestuurlijk gesprekken plaatsgevonden. Daarna hebben wij de afgelopen maanden gesproken met diverse

31

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

vertegenwoordigers van religieuze en niet-religieuze groeperingen, gevolgd door deze inspraakprocedure en de adviesvraag aan het Dagelijks Bestuur van de verschillende stadsdelen. De bekendmaking van dit beleidsvoornemen en de inspraakprocedure is breed gecommuniceerd via verschillende kanalen. Zowel de gesprekken met eerdergenoemde vertegenwoordigers, de inspraakprocedure en de adviesvraag aan het Dagelijks Bestuur van de verschillende stadsdelen is onderdeel van het bredere participatietraject. Daarmee hebben alle Amsterdammers- en niet Amsterdammers de mogelijkheid gehad om hun inbreng te leveren. Ook uit andere delen van Nederland is er gereageerd. Er zijn voor- en tegenstanders, maar op basis van dit bredere participatietraject kunnen we concluderen dat er behoefte is aan eeuwigdurend begraven in Amsterdam. De vervolgstap is het onderzoeken van de haalbaarheid. De tarieven worden bepaald in een andere verordening, namelijk de Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria Amsterdam. Besluitvorming hierover vindt tegelijkertijd plaats met de wijziging van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. In onze eerdere gesprekken met de vertegenwoordigers hebben wij daarop altijd aangegeven dat het hier gaat om eeuwigdurende grafrust in Amsterdam, waar de grondprijzen hoog zijn en de ruimte beperkt.

We zijn hierover altijd transparant geweest in onze communicatie en zullen dat ook blijven doen. De Heffingsverordening is niet inspraakplichting. Echter, het college vindt het belangrijk om hierover, voordat het bestuurlijke besluitvormingstraject in gang werd gezet, met de betrokken partners in gesprek te treden. Op 15 februari2021 is er ambtelijk voor de gesprekspartners een bijeenkomst over de uitvoerbaarheid van eeuwigdurende grafrust op De Nieuwe Ooster en de Nieuwe Noorder met het daarbij behorende berekende tarief georganiseerd. De partners hebben aangegeven dat het tarief aan de hoge kant is, maar reëel en niet onwerkbaar. Het betreft immers grond in Amsterdam. Een enkeling geeft aan hun achterban hier negatief op reageert en geen gebruik zal maken van dit aanbod. Dan uw zorg ten aanzien van de capaciteitsproblemen op De Nieuwe Noorder richting de toekomst. Er is voorlopig genoeg ruimte vrij op de begraafplaats. Er is nu nog moeilijk een inschatting te maken, maar gelet op de beschikbare capaciteit verwachten we dit probleem de komende tientallen jaren niet. De vraag is, zeker gelet op de zeer lange termijn, welke ontwikkelingen nog meer van invloed zijn. Denk hierbij aan demografische ontwikkelingen en nieuwe vormen van lijkbezorging, waaronder resomeren. We zijn voornemens vraag en aanbod te monitoren.

Als hieruit blijkt dat de vraag te groot is kan de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria hierop aangepast worden, zodat er richting de verdere toekomst ruimte gegarandeerd blijft voor uiteenlopende begraafwensen.

4.1.2 Advies stadsdeel Oost Het College van B&W heeft op 6 oktober jongstleden besloten om eeuwigdurende grafrust in Amsterdam te willen faciliteren op de gemeentelijke begraafplaatsen. Met diverse vertegenwoordigers van religieuze en niet-religieuze groeperingen is de afgelopen maanden gesproken over de behoeften die er bestaan rondom eeuwigdurend begraven. Uit deze gesprekken is duidelijk naar voren gekomen dat er behoefte is aan een ander begraafaanbod, dat

32

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

recht doet aan de meer uiteenlopende wensen van deze tijd. Deze wens is versterkt door de coronacrisis en de daaraan verbonden beperkingen voor het begraven in het land van herkomst. Het dagelijks bestuur van Stadsdeel Oost heeft kennisgenomen van het standpunt van het college om eeuwigdurende grafrust mogelijk te maken, echter zijn er een aantal zaken waarvoor het dagelijks bestuur aandacht wil vragen. Betekenis eeuwig Eeuwig wordt in de stukken gedefinieerd als voor onbepaalde tijd, dat wil zeggen dat de graven blijven bestaan tot de begraafplaats wordt opgeheven. Het lijkt daarmee de bedoeling om de begraafplaats te vullen en daarna te beëindigen. De tijd die daarmee gemoeid gaat is onbekend maar er wordt daarmee een probleem voor de toekomst gecreëerd. Dat lijkt onwenselijk voor de beperkte grafruimte die Amsterdam beschikbaar heeft. Tarieven Op dit moment bestaat er nog onduidelijkheid over de tarieven. Eeuwigdurend begraven dient voor alle groeperingen toegankelijk te zijn. Dit betekent dat ook Amsterdammers die minder te besteden hebben er gebruik van moeten kunnen maken. Het dagelijks bestuur van Stadsdeel Oost onderschrijft dit maar men moet dan wel rekening houden met de mogelijkheid dat niet alleen religieuze groeperingen van het eeuwigdurend begraven gebruik zullen maken. Dit heeft consequenties voor de ruimte op de begraafplaatsen.

Ruimte(verdeling) De ruimte in de stad is beperkt, zo ook de ruimte op begraafplaatsen. Met het invoeren van eeuwigdurend begraven zullen de begraafplaatsen in de stad sneller vol liggen. Voor Stadsdeel Oost gaat het om de gemeentelijke begraafplaats De Nieuwe Ooster. Het dagelijks bestuur vraagt daarom aandacht voor het vraagstuk van de ruimte(verdeling). Het is dan belangrijk om vooraf te bepalen hoe de ruimte op de begraafplaats wordt verdeeld. Te denken valt aan het opdelen van de ruimte in een deel dat beschikbaar wordt gesteld voor eeuwigdurende grafrust en een deel dat hiervoor niet beschikbaar wordt gesteld. Binnen het deel dat beschikbaar wordt gesteld voor eeuwigdurend begraven moet ook weer nagedacht worden over de verdeling van de ruimte per groepering. Een belangrijk uitgangspunt blijft dat ieder individu, ongeacht geloofsovertuiging, een gelijke kans moet krijgen om in aanmerking te komen voor eeuwigdurende grafrust. Op deze manier is het wellicht mogelijk om de begraafplaatsen in de toekomst ook te behouden. Het dagelijks bestuur vraagt vanwege het verwachtte ruimtegebrek bovendien aandacht voor het mogelijk maken van eeuwigdurend begraven buiten de gemeentelijke begraafplaatsen om. Hierbij kan worden gedacht aan eeuwigdurend begraven in de vorm van natuurbegraven. Op termijn kan de begraafplaats dan terug worden gegeven aan de natuur.

Antwoord: Dank voor uw advies. Dat stellen wij zeer op prijs. Hierbij onze reactie. Het klopt dat eeuwig in de stukken gedefinieerd wordt als ‘voor onbepaalde tijd’. Dit is de juridische term die wij moeten hanteren in de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. Dat betekent dat de graven blijven bestaan zolang de begraafplaats bestaat. Uw zorg en stelling dat er een probleem voor de toekomst wordt gecreëerd, nemen we voor

33

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

kennisgeving aan. Tevens vraagt u aandacht voor het vraagstuk van de ruimte(verdeling), om zo te voorkomen dat de begraafplaats vol komt te liggen. Echter gaan wij op dit moment nog geen ruimte opdelen in een deel dat beschikbaar wordt gesteld voor eeuwigdurende grafrust en een deel dat hiervoor niet beschikbaar wordt gesteld. Er is voorlopig genoeg ruimte vrij op de twee gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Het is nog moeilijk om een inschatting te maken, maar gelet op de beschikbare capaciteit verwachten we dit probleem de komende tientallen jaren niet. De vraag is, zeker gelet op de zeer lange termijn, welke ontwikkelingen nog meer van invloed zijn. Denk hierbij aan demografische ontwikkelingen en nieuwe vormen van lijkbezorging, waaronder resomeren. We zijn voornemens vraag en aanbod te monitoren. Als hieruit blijkt dat de vraag te groot is kan de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria hierop aangepast worden, zodat er richting de verdere toekomst ruimte gegarandeerd blijft voor uiteenlopende begraafwensen. In kader van participatie denken onze gesprekspartners mee bij de verdeling van de ruimte per groepering. We onderschrijven uw standpunt dat ieder individu, ongeacht geloofsovertuiging, een gelijke kans moet krijgen om in aanmerking te komen voor eeuwigdurende grafrust.

De mogelijkheid om eeuwigdurend begraven te worden is bedoeld voor iedereen die dit wil. Dat betreft ook nietAmsterdammers. De gemeentelijke begraafplaatsen staan nu ook open voor hen, dat zal niet veranderen, omdat de gemeentelijke Beheersverordening geen beperking hierop kent. Zo kan een rechthebbende gedurende zijn leven verhuizen, waarmee niet het recht vervalt om gebruik te maken van een particulier graf. Religie of levensbeschouwing spelen geen rol voor toekennen eeuwigdurende grafrust. Uit de inspraak is naar voren gekomen dat ook niet-religieuzen gebruik gaan maken van deze optie. Wij nemen uw reactie hierover daarom ook voor kennisgeving aan. Ook vraagt u vanwege het verwachtte ruimtegebrek aandacht voor het mogelijk maken van eeuwigdurend begraven buiten de gemeentelijke begraafplaatsen om. De mogelijkheid van eeuwigdurend begraven kunnen we aanbieden op gemeentelijke begraafplaatsen, omdat deze in eigendom zijn van de gemeente. Particuliere begraafplaatsen voeren hierin hun eigen beleid en zijn niet gehouden aan de verordening. Tot slot uw punt over tarieven. Deze inspraakprocedure gaat specifiek over het mogelijk maken van eeuwigdurende grafrust (onbepaalde tijd) door het wijzigen van artikel 8 in de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria.

De tarieven worden bepaald in een andere verordening, namelijk de Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria Amsterdam. Besluitvorming hierover vindt tegelijkertijd plaats met de wijziging van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. In onze eerdere gesprekken met de vertegenwoordigers hebben wij daarop altijd aangegeven dat het hier gaat om eeuwigdurende grafrust in Amsterdam, waar de grondprijzen hoog zijn en de ruimte beperkt. We zijn hierover altijd transparant geweest in onze communicatie en zullen dat ook blijven doen. De Heffingsverordening is niet inspraakplichting. Echter, het college vindt het belangrijk om hierover, voordat het bestuurlijke besluitvormingstraject in gang werd gezet, met de betrokken partners in gesprek te treden. Op 15 februari2021 is er ambtelijk voor de gesprekspartners een bijeenkomst over de uitvoerbaarheid van eeuwigdurende grafrust op De Nieuwe Ooster en de Nieuwe Noorder met het daarbij behorende berekende tarief georganiseerd. De partners hebben

34

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

aangegeven dat het tarief aan de hoge kant is, maar reëel en niet onwerkbaar. Het betreft immers grond in Amsterdam. Een enkeling geeft aan hun achterban hier negatief op reageert en geen gebruik zal maken van dit aanbod.

4.1.3 Advies stadsdeel Nieuw-West Het stadsdeelbestuur stemt in met de voorgestelde wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. Het stadsdeelbestuur adviseert om de eeuwige grafrust niet slechts mogelijk te maken voor religieuze gemeenschappen, maar voor eenieder die deze behoefte heeft ongeacht levensovertuiging. Daarnaast adviseert het stadsdeelbestuur particuliere begraafplaatsen te betrekken bij het voornemen eeuwige grafrust mogelijk te maken in Amsterdam. Antwoord: Dank voor uw advies en instemming met voorgestelde wijziging van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. Dat stellen wij zeer op prijs. Wij nemen uw reactie voor kennisgeving aan. Hieronder een toelichting. De mogelijkheid om eeuwigdurend begraven te worden, wil Amsterdam bieden aan iedereen wonend in Amsterdam en daarbuiten. Religie of levensbeschouwing speelt geen rol voor toekennen eeuwigdurende grafrust. Daarnaast verwachten we dat ook niet-religieuzen gebruik gaan maken van deze optie. Dit is ook gebleken uit de inspraakprocedure. De mogelijkheid van eeuwigdurend begraven kunnen we alleen aanbieden op gemeentelijke begraafplaatsen, omdat deze in eigendom zijn van de gemeente. Particuliere begraafplaatsen voeren hierin hun eigen beleid en zijn niet gehouden aan de verordening.

In het bredere participatietraject zijn zij, indien zij zich hiervoor bij ons hebben aangemeld, betrokken.

4.1.4 Advies stadsdeel West In stadsdeel West zijn geen gemeentelijke begraafplaatsen gelegen. De beheersverordening gaat over de hele gemeente, maar is slechts op twee begraafplaatsen van toepassing, namelijk De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. De wijziging van de beheersverordening heeft dan ook geen (ruimtelijke) invloed op het stadsdeel, dan wel op bevoegdheden die opgedragen zijn aan het bestuur van het stadsdeel. We zien daarom af van het geven van een advies aan het college. Het is natuurlijk mogelijk dat er onder bewoners van stadsdeel West animo bestaat voor ‘eeuwigdurende’ graven op genoemde gemeentelijke begraafplaatsen. Het college komt met de wijziging van de beheersverordening tegemoet aan een brede maatschappelijke behoefte aan een ander begraafaanbod, dat recht doet aan de meer uiteenlopende wensen van deze tijd. Met bovenstaande is ingestemd door de stadsdeelcommissie West op 15 december 2020.

35

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Antwoord: Dank voor uw advies en instemming met voorgestelde wijziging van artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. Dat stellen wij zeer op prijs. Wij nemen uw reactie voor kennisgeving aan.

4.1.5 Advies stadsdeel Zuid Het DB Zuid brengt geen advies uit op de wijziging artikel 8 in de beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria. Antwoord: Dank voor uw reactie en nemen deze voor kennisgeving aan.

4.1.6 Conclusie Conclusie: Geen wijzigingen op het beleidsvoornemen om artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria te wijzigen.

36

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

5 Eindconclusie

Op basis van de inspraakreacties en de adviezen van het Dagelijks Bestuur van stadsdelen Noord, Oost, Nieuw-West, West en Zuid kan geconcludeerd worden dat het tekstvoorstel voor artikel 8 van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria om eeuwigdurende grafrust op twee gemeentelijke begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder mogelijk te maken, inhoudelijk niet aangepast hoeft te worden.

37

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Bijlage I Totaaloverzicht ontvangen reacties

Inspraakreacties door particulieren Inspraakreacties door organisaties Adviezen dagelijks besturen stadsdelen Totaal aantal reacties

: 159 :4 :5 : 168

Inspraakreacties afkomstig uit Amsterdam* : 133 Inspraakreacties afkomstig buiten Amsterdam* :28 Inspraakreacties afkomstig Onbekend* :2 Adviezen dagelijks besturen stadsdelen :5 Totaal aantal reacties : 168 * Geen onderscheid tussen particulieren en organisaties

Inspraakreacties onderverdeeld per stadsdeel, exclusief adviezen dagelijks besturen stadsdelen* Stadsdeel Noord : 13 Stadsdeel Nieuw-West : 50 Stadsdeel Oost : 12 Stadsdeel Centrum :9 Stadsdeel Zuid : 12 Stadsdeel Zuidoost : 12 Stadsdeel West :25 Anders (buiten Amsterdam) : 28 Onbekend :2 Totaal : 163 * Geen onderscheid tussen particulieren en organisaties

38

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Bijlage II Inspraakreacties geanonimiseerd

Wijze Webformulier

Indexnr. Plaatsnaam 8421-8362 AMSTERDAM

Webformulier

5184-1689 AMSTERDAM

Uw reactie Inspraak op wijziging artikel 8 van de Beheersverordening begraafplaatsen en crematoria. Graag willen we reageren als uitvaart onderneming om eeuwig durende grafrust werkelijk te maken mede dankzij de gemeente. We zijn erg blij dat dit is aangekaart, we hopen op de verandering van de nodige wetten en regels om de Amsterdammers eeuwigdurende grafrust te kunnen realiseren. In reactie op uw voornemen om artikel 8 van de bestuur verordening te wijzigen, heeft de <naam> onderstaande zienswijze opgesteld. De rol van de <naam> is vooral gericht op het bevorderen van onderlinge contacten en faciliteren van communicatie tussen (Islamitische) koepelorganisaties en begraafplaatsbeheerders cq. starters van een nieuwe begraafplaats. We spreken nadrukkelijk de wens uit hiervan integraal onderdeel van uit te maken, met onze kennis, kunde en ervaring op dit gebied. Omdat de wens voor ‘eeuwigdurende grafrust’ en ‘begraven met inachtneming van specifieke religieuze rituelen en regels’ groeiende is, heeft de <naam> hiertoe in mei 2020 reeds een brief aan Minister Ollengren van het ministerie van Binnenlandse Zaken verzonden.

Hierin benadrukt de <naam> het feit dat binnen Nederlandse wet- en regelgeving reeds graven voor onbepaalde tijd kunnen worden uitgegeven, met onder meer als voorwaarde (en onderschrijving van het belang voor) dat de houder/beheerder van een begraafplaats een rechthebbende van elk graf geregistreerd heeft staan. Wettelijk is niet vastgelegd wat wordt verstaan onder een ‘eeuwigdurend graf’. We constateren dat beide termen door elkaar worden gebruikt, wat tot misverstanden en misvattingen kan leiden. Onderstaande treft u – op basis van een aantal ‘onderwerpen’ – het standpunt van de <naam> aan: Rechthebbende/ contactpersoon Een particulier graf zonder rechthebbende (al dan niet zijnde een natuurlijk rechtspersoon) kan niet volgens de Nederlandse wet- en regelgeving. In de Wet op de Lijkbezorging (Wlb. art 28, lid 1) staat dat ‘uitsluitend recht schriftelijk wordt gevestigd’. Vervolgens is dit ‘schriftelijk vestigen’ door en voor bijna alle begraafplaatsen in de eigen beheer verordening of het

39

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

reglement geregeld – waarmee het registeren van een rechthebbende voor de beheerder heeft geleid tot een verplichting. Dit laatste is echter niet expliciet in de Wlb opgenomen; toch dringt de <naam> er bij haar leden op aan deze verplichting te volgen. Het niet registreren van en daardoor niet kunnen aanspreken van een contactpersoon dan wel rechthebbende van een graf, brengt bepaalde risico’s met zich mee. De gevolgen van het niet kunnen bespreken van relevante zaken als (groot-) onderhoud van zowel de begraafplaats in z’n algemeenheid, als wel desgewenst het graf zelf, schade aan het graf, uitbreiding dan wel opheffen van de begraafplaats, wijziging in reglementen dan wel verordeningen, enz. kunnen verstrekkend zijn. Denk aan financiële en juridische consequenties. Het is niet wenselijk dat iedereen van die benodigde activiteiten (en bijbehorende kosten) afziet. Tevens kan het niet mentaal betrokken voelen bij een graf leiden tot ernstige verwaarlozing, met dreigende gevolgen (zoals onteigenen), van dien. Eeuwigdurend versus onbepaalde tijd ‘Eeuwigdurende grafrechten’ zijn in de wet niet vastgelegd; daarmee erkent de wetgever deze term niet.

Het voornemen van de Gemeente Amsterdam om ‘eeuwigdurende grafrechten’ uit te geven, met als toevoeging ‘zolang de begraafplaats bestaat’ leidt uiteindelijk ook tot een beëindiging van de overeenkomst en dus ruiming van het graf vroeg of laat. Dit tijdvak cq. periode is niet bekend cq. gedefinieerd, waardoor ‘eeuwig’ als langer aanvoelt dan honderd jaar. Echter die (wettelijke en dus juridische) garantie wordt hiermee beslist niet gegeven. Het risico bestaat dat een term wordt geïntroduceerd die inhoudelijk al wordt gehanteerd, nl. grafrechten voor onbepaalde tijd. Hiermee ben je als nabestaande tenminste verzekerd van grafrust voor overeengekomen periode, inclusief het eeuwigdurende recht op verlenging! Er zijn drie voorwaarden waaronder een particulier graf (toch) kan worden geruimd: a) als het graf in verval is en voor gevaar zorgt; b) als het grafrecht is verlopen en niet wordt verlengd; c) als de rechthebbende afstand heeft gedaan van de grafrechten. In geval b) en c) stemt de (voormalig) rechthebbenden dan impliciet in met de mogelijkheid tot ruiming (Wlb art. 31, lid 2). Let op: in geval van overlijden van de geregistreerde rechthebbende is (in de beheer verordeningen of reglementen) geregeld dat het grafrecht (bijvoorbeeld binnen één jaar) dient te worden overgeschreven naar een andere persoon of rechtspersoon.

40

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Gezien de ervaring en geleerde lessen in het verleden, is de <naam> voorstander van het uitgeven van graven voor onbepaalde tijd, mits aan enkele voorwaarden wordt voldaan: • Van belang is, dat de houder van de begraafplaats altijd een contactpersoon van een graf voor onbepaalde tijd kan benaderen. Dit kan bijvoorbeeld als volgt worden verwoord in een reglement/verordening: Particuliere graven die zijn uitgegeven voor onbepaalde tijd blijven bestaan, mits de rechthebbende (bijv. eens in de tien jaar) aan de houder van de begraafplaats te kennen geeft dat op een verdere instandhouding van het graf prijs wordt gesteld. • Een andere optie is het door de houder heffen van een jaarlijks onderhoudsbedrag. Indien het onderhoud niet meer wordt betaald, dan vervalt het recht. Het onderhoud kan bijvoorbeeld worden afgekocht voor een periode van 100 jaar. Als over 100 jaar niet opnieuw wordt betaald, vervalt dan het recht. • Tenslotte is er de optie om bij uitgifte van een graf voor een bepaalde tijd de rechten door een daarvoor opgerichte stichting te laten verlengen. Deze stichting is dan dus verantwoordelijk voor de handhaving van het graf. Communicatie DE <naam> merkt uit de vele gesprekken die we voeren met de diverse belanghebbenden in deze kwestie, dat er niet altijd (wederzijdse) bekendheid bestaat met de (achtergronden van) wensen, voorwaarden, regels, rituelen, etc.

Tevens dienen we te waken dat niet allerlei termen weer door elkaar worden gehaald. De wet spreekt alleen over een uitsluitend recht voor bepaalde of onbepaalde tijd. Islamieten moeten de mogelijkheid krijgen voor het vastleggen van een grafrecht voor onbepaalde tijd, met de regels die daarvoor gelden. Het advies van de <naam> is dat zowel groeperingen die een diepe wens hebben geuit tot ‘eeuwigdurende grafrust’ als wel beheerders van begraafplaatsen met particuliere grafvakken zich meer verdiepen in elkaars beweegredenen, mogelijkheden en opties. Door met elkaar te spreken en te vertrouwen op de welwillendheid, is de kans op gezamenlijke en acceptabele invulling groter. Aanzuigende werking Het voornemen om dit in Amsterdam toe te staan, zal kunnen leiden tot flinke toename van de vraag naar graven. Met name als het graf voor een ‘normale, sociale’ prijs aangeboden wordt en wanneer het ook toegankelijk wordt gemaakt voor burgers buiten de Amsterdamse gemeentegrenzen ontstaat aanzuigende werking. Het vooruitschuiven van de problematiek mbt voldoende capaciteit om blijvend aan deze vraag te voldoen is een spannende. Immers, het nu opnemen in de verordening van deze mogelijkheid kan niet zomaar worden

41

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

ingetrokken. Bij toename van de vraag ligt de verantwoordelijkheid bij de gemeente Amsterdam om hier invulling aan te geven. De <naam> is bekend met de schaarse beschikbare grond binnen de gemeentegrens, dus dringt sterk aan op het formuleren van concrete denkrichtingen op welke wijze dit kan/zal worden ingevuld. Landelijk is inmiddels op de bekende locaties zichtbaar geworden dat wanneer je in deze vorm graven aldus uitgeeft, de beschikbaarheid binnen korte tijd onder druk komt te staan. Waardoor zeer snel weer een nieuw terrein (met deze bestemming) dient te worden aangekocht. Capaciteit Ervan uitgaande dat bij eeuwigdurende grafrust vanuit religieuze overweging, het altijd gaat om een enkel-diep graf, maakt dat de m2 grafvakken die nodig zijn hoger zijn dan waarmee gemiddeld gerekend wordt als het gaat om de capaciteit en geschatte periode van beschikbare uitgiften. Graag vraagt de <naam> aandacht voor de situatie dat rechthebbenden van reeds uitgegeven graven op andere vakken (volgens het gelijkheidsbeginsel) de kans krijgen hiertoe te besluiten. Formeel is dit wettelijk niet toegestaan, immers een graf dat is uitgegeven voor bepaalde tijd kun je niet omzetten naar onbepaalde tijd (Wlb Art 28.1).

De enige wijze om dit te realiseren is wanneer een rechthebbende overplaatsing aanvraagt (opgraven van de stoffelijke resten en herbegraven in een graf met andere/nieuwe bepalingen). Wat bereik je hiermee, is de vraag – en hoe piëteitsvol is dit alternatief? Wanneer er dan ook niet meer een bepaald deel van de graven wederom beschikbaar komt (door samenvoeging/ruiming) op termijn, zal de druk op aanvulling van grondgebied met bestemming begraafplaats de komende jaar flink toenemen. Overigens niet alleen in Amsterdam. De grondprijs in Amsterdam ligt echter hoog; voorkomende uit hoge vraag en zeer beperkte beschikbaarheid – waardoor de verantwoordelijkheid om aan de groeiende vraag te kunnen blijven voldoen een flinke last zal blijken. Grond hiervoor aankopen zal in de praktijk een grote opgave zijn en tevens de kosten voor de nabestaanden beïnvloeden. Kosten/prijs De beperkte capaciteit in beschikbare graven en een toenemende vraag daarnaar, plus het voornemen om geen onderhoudskosten te declareren, leidt tot een buitenproportioneel hoog, eenmalig tarief voor een graf met de gewenste eeuwigdurende grafrust, zonder rechthebbende. Alleen zeer welgestelden hebben dan toegang tot deze graven, tenzij een gemeenschap de (financiële) handen inéén slaat en

42

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

gezamenlijk de hoge aankoopkosten van dat graf opbrengt. Deze consequentie lijkt de <naam> niet wenselijk, daar het geen recht doet aan de brede wens om aldus te worden begraven. Indien de gemeente Amsterdam zich nu al op het standpunt stelt dat deze betreffende graven onbetaalbaar worden (voor de doelgroep), waardoor er niet zoveel vraag naar zal zijn, maakt dat het aanbieden van deze mogelijkheid een luchtballon wordt. Tevens kan de voorgestelde aanpassing leiden tot een gewijzigd verdienmodel voor de begraafplaats of zelfs tot interne concurrentie (wanneer dit alleen gaat gelden voor een bepaald graf vak bijvoorbeeld). Het maakt tevens de advisering, administratie en facturatie complexer. Consequenties overige begraafplaatsen De <naam> stelt dat een voorgenomen wijziging als deze leidt tot precedent-schepping in de rest van Nederland. Ook als de gemeente Amsterdam besluit de graven alleen te bestemmen voor ingezetenen, worden verwachtingen gewekt bij inwoners in andere delen van Nederland. Daar hebben lokale begraafplaatsen een ander karakter, waarop hun verordeningen of reglementen zijn gebaseerd. Amsterdam dient zich rekenschap te geven van de gevolgen voor begraafplaatsen elders.

Gesprekken met lokaal betrokken personen/koepelorganisaties hierover dienen te worden gevoerd; echter het zal dikwijls leiden tot teleurstelling bij de aanvrager, met een wens tot zgn eeuwigdurende grafrust. Desgewenst kan de <naam> hierbij een ondersteunende of initiërende rol spelen. Uitvaartverzekeringen De bestaande uitvaartverzekeringen kennen een beperking in de vergoeding voor (de tijdsduur van) particuliere graven. De <naam> adviseert de twee begraafplaatsen in Amsterdam om betreffende verzekeraars te informeren over dit voornemen, zodat zij hun cliënten (tijdig) kunnen informeren over de mogelijkheden tot eventueel bijverzekeren (ivm. de hogere kosten) indien de verzekerde kiest voor een zogenaamd eeuwigdurend grafrecht. Eigen begraafplaats cq. grafvak De <naam> wijst, met inachtneming van bovengenoemde uitdagingen en opties, op de mogelijkheid van het toestaan om op een bepaald graf vak een aantal graven (of een heel vak met graven) aan te laten kopen door een stichting. De stichting verkrijgt de grafrechten en kan als rechthebbende bepalen wat er met het graf gebeurt, voldoet facturen tbv. afdrachten voor het graf onderhoud. Leden kunnen via de stichting begraven worden in zo’n graf. Omdat de stichting en niet een (levende) nabestaande rechthebbende is, geeft dit meer zekerheid over

43

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Webformulier

9645-4472 AMSTERDAM

Webformulier

5024-2306 LANDSMEER

Webformulier

7141-2123

AMSTERDAM

het voortbestaan van het graf, met dien verstande dat dit afhangt van de condities waaronder de grafrechten zijn verleend dan wel gelden tbv onderhoud. Wanneer hieraan niet wordt voldaan, loopt het grafrecht af. Het bestuur van de stichting draagt verantwoording af aan de leden van de stichting; op onder meer financieel gebied, mbt continuïteit, ten aanzien van rituelen, agenda beheer, administratie, afspraken rondom begraven, beschikbare faciliteiten en allerlei voorzieningen. Tevens dienen er goede afspraken gemaakt te worden tussen gemeente en stichting, zodat geen verschillen met andere begraafvakken ontstaan, bijv. mbt openingstijden, begraven op zon- en feestdagen, verlenen vergunningen, evenredigheid qua aantal toegewezen graven, enz. Eeuwig durende grafrecht bestaat niet dus kiezen we de term onbepaalde tijd...maar wat is het verschil? Als de gemeente artikel 8 gaat gaat veranderen kun je dit nooit meer ongedaan maken. Met de beperkte ruimte die we hebben in met name Amsterdam lijkt me dit niet wenselijk. En voor wie gelden deze regels? Alleen voor religieuze mensen of voor iedereen? Als mensen voor dit graf willen betalen is hun keuze maar als er geen nabestaande meer zijn of deze mensen willen dit niet langer betalen draait de gemeente Amsterdam, ofte wel de belastingbetaler , hiervoor op. Vreemde keuze dat de hele gemeenschap hier dan voor moet opdraaien.

En hoe denken de mensen er over pakweg 200 jaar over? Ik vind dit soort keuzes te definitief in een wereld waarbij alles ontzettend snel verandert en vrijwel niets hetzelfde blijft. Geen goed keuze als dit zo definitief gaat veranderen en er geen weg meer terug is. Het huidige Artikel 8 van de beheersverordening begraafplaatsen en crematoria NIET aanpassen. Nederland heeft te weinig ruimte en grond is te kostbaar voor wonen en natuur. HUIDIGE ARTIKEL 8 HANDHAVEN. Mijn verzoek betreft de begraafplaats rond de hervormde kerk in Sloten aan de Osdorperweg. Op deze begraafplaats wordt al een aantal jaren niet meer begraven. Mijn voorkeur zou het hebben dat deze beslissing wordt teruggedraaid, zodat, als mijn hoogbejaarde tante en oom overlijden, zij bij hun familie kunnen worden begraven. Als u uw het besluit om daar niet meer te begraven, niet herziet, dan is er ook geen reden om graven te ruimen en verzoek ik u het mogelijk te maken dat degenen die daar zijn begraven, conform het christelijk geloof in aanmerking kunnen komen voor eeuwigdurende grafrust.

44

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Webformulier

6683-3389 AMSTERDAM

Ik stem tegen het wijzigen van artikel 8 om grafrechten voor onbepaalde tijd te bieden. Het is niet eerlijk als alle mensen in Amsterdam voor de kosten moeten opdraaien terwijl alleen een groep dit aanvraagt.

Webformulier

0586-9031 AMSTERDAM

Webformulier

6856-1810 AMSTERDAM

Webformulier

6048-1231 AMSTERDAM

Goedendag hr mv; Bij deze maak ik bezwaar tegen uw voornemen om eeuwig durende grafrechten te verlenen aan bepaalde bewoners groepen .Ik wens hier ook niet voor te betalen. Ik sta achter het bewerkstelligen van inspraak eeuwigdurende grafrust. Dat is wat ik wens wanneer het mijn tijd wordt, een eeuwige grafrust. Beste heer/mevrouw, Het is een heel goed initiatief. Bedankt voor deze mogelijkheid. Vriendelijke groeten

Webformulier

7819-9489 AMSTERDAM

Webformulier

1022-8339 LANDSMEER

Webformulier

7377-1462

Webformulier Webformulier Webformulier

5124-9735 AMSTERDAM 3652-8112 LANDSMEER 8686-6855 WEESP

Webformulier

6481-2697 AMSTERDAM

AMSTERDAM

Ik ben van mening dat artikel 8 van de beheers verordening begraafplaatsen niet aangepast moet worden. De ruimte in Amsterdam is zeer schaars. Daarnaast kan het niet zo zijn dat, als er geen nabestaanden meer zijn, de gemeente Amsterdam tot in de eeuwigheid onderhoud aan graven moet verrichten en dat de inwoners van Amsterdam hiervan de financiële verplichtingen moeten dragen . geen afwijkende grafrechten voor andere geloofsopvattingen, en ook geen ruimte voor onze kostbare gronden die voor de levenden zijn bedoeld en onze cultuur ( negatief) beïnvloeden. men kan zich in zijn moederland prima eeuwig laten begraven ( grafrust) daar is de cultuur op ingesteld, gelijkwaardigheid voor iedere ingezetene Goed idee. Vraag 1: Zijn nabestaanden later verplicht het graf aan te houden of kunnen zij t.z.t. van het recht afzien. Vraag 2. Blijft de betaling jaarlijks/per 5 jaar mogelijk of moet het bedrag in 1 maal betaald worden. vraag 3: Als het voorstel wordt aangenomen geldt het dan ook voor bestaande graven? Graag een eeuwigdurende grafrust in Amsterdam. Ben tegen eeuwige grafrust. Ik ben voor behoud van eeuwige grafrust. Ik ben nu nog inwoner van Weesp maar binnenkort zijn wij ook inwoner van Amsterdam. Wat jullie in Amsterdam willen doen hoeft niet voor Weesp van kracht te worden. Ik ben dus TEGEN jullie plan. Graag zie ik het aangepast naar eeuwig.

Vanuit geloofsovertuiging dient het graf voor eeuwig te zijn en daarbij hoort een eeuwig durende periode. De moslims die amsterdam wonen zouden het daarom ook graag aangepast hebben.

45

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Webformulier

6244-6218 AMSTERDAM

Webformulier

4945-7404 LANDSMEER

Webformulier Webformulier

8222-4246 AMSTERDAM 6650-7320 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier

2006-5629 AMSTERDAM 9807-4639 AMSTERDAM

Webformulier

8625-3696 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier

7739-8771 AMSTERDAM 6742-9276 DIEMEN

Webformulier Webformulier

0359-9366 AMSTERDAM 9570-0349 DIEMEN

Webformulier Webformulier

6294-6902 AMSTERDAM 3495-3896 AMSTERDAM

Webformulier

6375-1409 NIEUW-VENNEP

Webformulier

0933-2575

AMSTERDAM

Webformulier

9719-2011

NIEUW-VENNEP

Ik ben een voorstander van eeuwigdurende graf op deze locaties. In mijn omgeving zie ik veel mensen die in de buurt van dierbaren begraven willen worden maar wel eeuwigdurend grafrecht willen. Hoop dat er aan deze wens tegemoet kan komen. Ben tegen een eeuwigdurende grafrust. Redenen: Nederland en voornamelijk Amsterdam is hiervoor absoluut niet geschikt. Grond is zeer schaars en we hebben een groot woningtekort. We zullen dan ook te kampen hebben met natuur, want er zullen steeds meer en meer moslims die eeuwig begraven willen worden. We zijn nog woonachtig in Landsmeer, maar gaan terug naar Amsterdam en kijken uit naar een woning. Graag eeuwige grafrust in Amsterdam. Een moslim dient zsm begraven te worden na de dood. Een eeuwige grafrust in amsterdam is noodzakelijk en zal hierbij helpen. Ik wil dat alle moslims in Nederland daar recht op hebben. Graag zou ik zien dat er een eeuwigdurende graf is zodat ik begraven kan worden op een plek die dichtbij is voor mijn kinderen om mijn graf te bezoeken en vice versa. Daarnaast is het wenselijk om begraven te worden in het land waarmee je een band hebt. Ik ben voor eeuwigdurende grafrust, waarbij het graf niet meer opgegraven wordt. Ik stem voor een eeuwig graf. Belangrijk dat mensen kunnen kiezen voor eeuwigdurende grafrust.

Ik en vele mede moslims zijn voor! Een eeuwige grafrust zoals reeds bekend bij onze Joodse gemeenschap lijkt mij een hele fijne gedachte. Ik zou liever niet na mijn dood nog verscheept willen worden om aan een eeuwige grafrust te kunnen komen. Ik ben in Amsterdam geboren graag blijf ik hier ook. Het is fijn voor de nabestaanden. Ik ben voor de eeuwigdurende grafrust. Wil in Nederland begraven worden anders ben ik genoodzaakt naar buitenland te gaan Het gaat een rust gevoel geven aan nabestaande als dit project echt gaat komen Super blij met dit nieuws Eindelijk ook een eeuwige rustplaats voor moslims! Je gunt iedereen een waardige afscheid dicht bij huis. Onze islamitische gemeenschap van de tweede en derde generatie zouden graag in nl begraven willen worden er is heel veel vraag naar begraven worden in nl ipv zoals de eerste generatie in marokko en of turkije.

46

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Webformulier

0687-3477

NIEUW-VENNEP

Webformulier

3557-0169

HOOFDDORP

Webformulier Webformulier

3420-8521 AMSTERDAM 9440-5177 AMSTERDAM

Webformulier

3564-8035 AMSTERDAM

Webformulier

7742-3887

Webformulier

4904-2850 ZAANDAM

Webformulier

9958-1662 AMSTERDAM

Webformulier

7923-9209 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier Webformulier

8555-4308 AMSTERDAM 3835-1937 AMSTERDAM 1438-4379 ASSENDELFT

Webformulier Webformulier

0935-0108 AMSTERDAM 5349-4230 AMSTERDAM

AMSTERDAM

Ik sta voor het recht om als moslim ook in Nederland begraven te kunnen worden met de islamitische voorwaarde als eeuwige graf. Ik ben voor het realiseren van eeuwige graf. Het hebben van een mogelijkheid tot eeuwige grafrust is erg belangrijk voor mij. Deze mogelijkheid is er op dit moment niet in de regio. Ik hoop dat deze mogelijkheid aangeboden kan worden in Amsterdam. Dit is echt noodzakelijk dat deze graven er komen. Het is een heel mooi gebaar, vooral voor de nabestaande dat ze later geen zorge hoeven te maken over de kosten. Zo kan een overledene zijn of haar welverdiende rust krijgen na haar/zijn dood. Uit mijn geloofsovertuiging wil ik graag stemmen voor een eeuwig durende grafrecht. Als moslima wil ik na mijn dood begraven worden op een plek, waar ik niet opgegraven zal worden. Vanuit mijn geloof (Islam) acht ik het van wezenlijk belang dat de mogelijkheid wordt geboden om ook voor een eeuwige graf hier in mijn stad en die van mijn vrienden en familie te worden begraven, zonder het risico dat mijn graf wordt opgegraven in de toekomst. Ik stem in op het wijzigen van artikel 8 om ook grafrechten voor onbepaalde tijd aan te bieden voor particuliere graven op de begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Ik wil graag als Nederlandse moslima in Nederland begraven worden en een eeuwige grafrust is in de islamitische traditie een belangrijke waarde.

Ik vind dat er eeuwigdurende grafrust moet zijn uit respect voor het geloof en de overledene. Voor Voorstander dat de grafrechten voor onbepaalde tijd komen. Vandaag is de sterfdag van mijn vader (01-12-2014). Om hem eeuwige grafrust te gunnen, heb ik hem in land van herkomst moeten begraven. Dat ik zijn graf alleen ‘s zomers kan bezoeken, is erg verdrietig. Ik zou hem veel vaker willen kunnen bezoeken. Daarom hoop ik later zelf in een eeuwig graf in Nederland begraven te kunnen worden, zodat mijn drie kinderen me wel geregeld kunnen bezoeken. (Ik ben geboren en getogen in Amsterdam. Woon nu buiten Amsterdam, maar sta op het punt terug te verhuizen.) ik ben voor de onbepaalde tijd grafrust. Als u zich goed geïnformeerd had omtrent de wetgeving en mogelijkheden dan had u kunnen weten dat eeuwigdurende graven niet bestaan. Immers wanneer uw begraafplaatsen gesloten worden, is het gedaan met de eeuwigdurende rust, zie artikel 26, lid 1 c uit de verordening van de Nieuwe Ooster. U bedoelt waarschijnlijk graven voor onbepaalde tijd, zoals ook in de Wet op de lijkbezorging is genoemd. Ik zou verwachten van

47

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Webformulier

7185-9672

AMSTERDAM

Webformulier

9343-6969 AMSTERDAM

Webformulier

6226-6400 AMSTERDAM

Webformulier

5921-0862 AMSTERDAM

Webformulier

0415-7217

Webformulier

2992-5229 AMSTERDAM

Webformulier

8513-2500 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier Webformulier

7979-7289 AMSTERDAM 7933-1440 AMSTERDAM 7145-2058 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier

0645-8577 AMSTERDAM 2525-6308 ZAANDAM

Webformulier

4273-0387

AMSTERDAM

AMSTERDAM

een gemeente als Amsterdam dat men zich op dit terrein beter zou laten informeren. Eeuwig bestaat niet... Ik vind het niet meer dan logisch dat deze stap genomen wordt. De tweede generatie is genoodzaakt om in een islamitisch land begraven te worden waar ze niks mee hebben, terwijl ze het liefst in hun geboortestad begraven willen worden Ik ben voor het wijzigen van artikel 8 om ook grafrechten voor onbepaalde tijd aan te bieden voor particuliere graven op de begraafplaatsen De Nieuwe Ooster en De Nieuwe Noorder. Dit maakt het voor mij mogelijk om in Amsterdam begraven te worden. Ik zou graag inspraak willen hebben inzake de eeuwigdurende grafrust kwestie. De behoefte aan eeuwige grafrust is ontzettend groot. Decennialang is er sprake geweest van repatriëring van Nederlandse staatsburgers die een dubbele nationaliteit hebben omdat eeuwige grafrust niet mogelijk was in Amsterdam en de Nederland. Door dit wel mogelijk te maken wordt de relatie met Nederland voor deze Nederlandse staatsburgers met een dubbele nationaliteit enkel versterkt, met allerlei positieve bijeffecten als het gaat om burgerschap. De positieve gevolgen zijn vele malen groter dan slechts primair te voorzien in eeuwige grafrust en een grote maatschappelijke behoefte wordt gefaciliteert. Om moslims van alle generaties en niet moslims in Nederland te voorzien van een eeuwige rustplaats.

Ik vind dat dit aansluit op de Amsterdamse maatschappij. Mijn ouders komen uit Marokko, maar ik voel me Nederlander (Amsterdammer). En ook ik zou graag voor onbepaalde tijd begraven willen worden in het land waar ik vandaan kom, namelijk Nederland. wil graag in een eeuwige graf liggen als ik kom te overlijden en dat zou prettig zijn voor mij en mijn familie bij voorbaat dank. Ik zou graag gebruik willen maken van het eeuwige graf. Ben voor eeuwigdurende grafplaatsen. Graag wil ik inspraak op eeuwigdurende grafrust om ook grafrechten voor onbepaalde tijd aan te bieden voor particuliere graven op de begraafplaatsen. Daarmee ben ik het zeker mee eens. Nu helemaal met Corona dat mensen die eigenlijk in hun land van herkomst begraven willen worden, nu ook de mogelijkheid en kans krijgen om eeuwige rust in Nederland te krijgen. Ik wil inspraak indienen voor eeuwigdurende grafrust. Ivm mijn religie is het van belang dat er een graf ruimte is voor onbepaalde tijd.. helaas zijn er veel te weinig plekken waar je terecht kan, als religie een rol speelt. Dus dit zou al een goede stap zijn in de goede richting. Ik ben voor een eeuwigdurende grafrust.

48

Gemeente Amsterdam 25 februari 2021 Nota van Beantwoording Wijziging artikel 8 Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria

Webformulier Webformulier

6488-8057 AMSTERDAM 1984-9404 AMSTERDAM

Webformulier

6969-4884 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier

5932-7528 AMSTERDAM 0751-8954 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier

8086-7166 AMSTERDAM 9515-7203 AMSTERDAM

Webformulier Webformulier Webformulier

1762-5534 DEN HAAG 7411-1494 AMSTERDAM 5509-7936 AMSTERDAM

Webformulier

6961-0396 WEESP

Webformulier

7120-5009 AMSTERDAM

Webformulier

1730-9710

Webformulier

9024-6633 AMSTERDAM

Webformulier

6157-4497

AMSTERDAM

AMSTERDAM

Ik pleit voor eeuwigdurende grafrust in Amsterdam. Vanwege geloofsovertuiging is een eeuwigdurende graf een vereiste en komt men de nabestaanden ook niet tot last voor het beheerder en nazorg van je graf. Ik stem in voor de wijziging van de wet om eeuwige grafrust te verwezenlijken. De reden hiervoor is omdat ik als moslima misschien door omstandigheden hier begraven word en wil dat dan mijn overblijfselen met rust gelaten worden. Ik spreek in voor de eeuwigdurende grafrust. Hier is zeer veel behoefte aan dus graag mogelijk maken voor de liefhebber. Ik ben voor het eeuwige graf Overledenen hebben nog steeds recht op aandacht. Wij als levende hebben behoeften om hen te kunnen bezoeken en hun te aandenken. Aanpassen zodat men ook kan kiezen voor eeuwige grafrust. Ik ben voor! Ik wil graag een eeuwigdurende grafrust! Na zoveel jaren in Amsterdam gewoond te hebben, is het mijn wens hier begraven te worden! Ik wil graag de mogelijkheid hebben om ooit hier in mijn land en gemeente begraven te worden zonder mijn nabestaanden te belasten met het afkopen voor n bepaalde tijd. Doordat deze mogelijkheid niet voldoende aanwezig is, zijn wij als migrantenkinderen genoodzaakt om in n land hier ver vandaan begraven te worden. Inmiddels zijn onze wortels hier en die van onze kinderen ook.