9 Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021-2025

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021 -2025 “Haven-Stad maakt ’t – Stoer, Stedelijk en Samen”

Basis raamwerkkaart Integraal Raamwerk Haven-Stad

Gemeente Amsterdam

Concept

Ruimte en Duurzaamheid

27 oktober 2021

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

Inhoudsopgave 1 Inleiding ................................................................................................................. 3 1.1 Haven-Stad ............................................................................................................................... 3 1.2 Stand van zaken planvorming Haven-Stad ............................................................................... 4 1.3 Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021-2025 ........................................................................ 6 2 Fasering en Uitvoeringsstrategie .............................................................................. 9 2.1 Fasering woningbouw Haven-Stad ........................................................................................... 9 2.2 Uitvoeringsstrategie Haven-Stad aanpak 2021 - 2025 .............................................................10 2.3 Aanpak na 2025 ....................................................................................................................... 11 3 Toelichting op het uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021-2025 ............................. 13 3.1 Inleiding ................................................................................................................................... 13 3.1 A: Ondersteunen van de gestarte transformaties Sloterdijk 1-Zuid en Sloterdijk Centrum .......

13 3.2 B: Faciliteren van initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen........................14 3.3 C: Begeleiden en initiëren placemaking en aanjaagprojecten...................................................16 3.4 D: Coördineren bovenplanse projecten .................................................................................... 17 3.5 E: Ruimtelijk programmatische uitwerking per casus/deelgebied ............................................18 3.6 F: Stakeholdermanagement ....................................................................................................19 4 Organisatie ........................................................................................................... 20 4.1 Organisatie ............................................................................................................................. 20 4.2 Organisatie per pijler .............................................................................................................. 22 5 Financiële strategie ............................................................................................... 24 5.1 Inleiding ..................................................................................................................................

24 5.2 Proceskosten .......................................................................................................................... 24 5.3 Uitvoeringskosten................................................................................................................... 25 5.3.1 Aanvraag uitvoeringskrediet per project .............................................................................. 25 5.3.2 Dekkingsbronnen................................................................................................................. 25 5.3.3 Uitvoeringskosten tot en met 2025 ...................................................................................... 26 5.4 Risico’s..................................................................................................................................... 27 6 Communicatie- en Participatiestrategie .................................................................. 28 7 Juridische strategie ................................................................................................ 31 7.1 Juridisch planologisch ..............................................................................................................

31 7.2 Privaatrechtelijk: het Transformatiebesluit ..............................................................................32 8 Monitoringsstrategie ............................................................................................. 33 Bijlage 1 Korte toelichting brondocumenten .............................................................. 34 Bijlage 2 Toelichting aanpak bovenplanse projecten tot 2025....................................... 37 Bijlage 3 Integrale planning....................................................................................... 40

Pagina 2 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

1 Inleiding 1.1 Haven-Stad Haven-Stad is het havengebied binnen de Ring A10 waar de gemeente Amsterdam inzet op het transformeren naar een hoogstedelijk gemengd woon-werkgebied. De transformatie van de 12 verschillende deelgebieden verloopt gefaseerd, met een tijdshorizon tot 2055. Uiteindelijk zullen er 40.000 tot 70.000 woningen worden gebouwd en komen er 45.000 tot 58.000 arbeidsplaatsen in het gebied. In de eerste deelgebieden, Sloterdijk-Centrum en Sloterdijk I-Zuid, is het transformatieproces al een aantal jaar op gang.

Afbeelding 1. Plangebied Haven-Stad Bron: Integraal Raamwerk Haven-Stad

Pagina 3 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

1.2 Stand van zaken planvorming Haven-Stad 2017 Ontwikkelstrategie Haven-Stad en MER Haven-Stad De Gemeenteraad heeft op 21 december 2017 de Ontwikkelstrategie Haven-Stad vastgesteld. Hierin zijn de voorwaarden en mogelijkheden voor ontwikkeling van Haven-Stad uitgewerkt. Het wordt een karakteristiek groen en waterrijk, stoer en stedelijk gebied, met een hoogstedelijke en inclusieve omgeving waar wonen en werken samengaan. En waar, qua mobiliteit, prioriteit wordt gegeven aan fietsers, voetgangers en hoogwaardig en fijnmazig openbaar vervoer. Haven-Stad loopt voorop op het gebied van duurzaamheid en circulariteit, met onder meer een CO2-reductie (t.o.v. 2016) van 85-100% in 2050. De ambities en de uitgangspunten van de Ontwikkelstrategie zijn in het milieueffectrapport (MER) Haven-Stad getoetst en de uitkomsten van het MER zijn verwerkt in de Ontwikkelstrategie en een spelregelkader voor toekomstige planvorming in de deelgebieden van Haven-Stad. In de Ontwikkelstrategie is ook een Uitvoeringsagenda op hoofdlijnen beschreven. Onderhavig Uitvoeringsprogramma bouwt voort op deze Uitvoeringsagenda uit 2017.

2019 Monitoringsplan Haven-Stad Bij de besluitvorming over de MER en de Ontwikkelstrategie is in de voordracht aangegeven dat er een tweejaarlijks monitoringsrapport wordt gemaakt waarmee het college de Gemeenteraad informeert over de voortgang van de transformatie en de belangrijkste wijzigingen in de leefomgevingsfoto en het spelregelkader van de MER. Deze beleid cyclus methodiek sluit aan bij de vier fases die in de Omgevingswet worden beschreven: beleidsontwikkeling, beleidsdoorwerking, uitvoering en terugkoppeling. Op basis van terugkoppeling (monitoring en evaluatie) kan de cyclus opnieuw worden doorlopen. Het monitoringsplan Haven-Stad is op 15 januari 2019 door het college vastgesteld, afgesproken is om tweejaarlijks een monitor uit te voeren om waar nodig bij te kunnen sturen zodat de transformatie doelen kunnen worden gehaald. 2019 Versnellingsstrategie Haven-Stad Op 14 mei 2019 heeft het college de versnellingsstrategie Haven-Stad vastgesteld waarin uitwerking wordt gegeven aan het coalitieakkoord waarin is opgenomen dat de ontwikkeling van Haven-Stad zo mogelijk zal worden versneld.

De versnellingsstrategie focust zich op versnelde planvorming voor de benodigde HOV infrastructuur en op onderzoek naar de mogelijkheden voor het versnellen van randvoorwaarden voor woningbouw in de zogenaamde ‘pas op de plaats gebieden’ volgens het convenant Houthavens-NDSM werf uit 2009. In het convenant is afgesproken dat eventuele woningbouwplannen voor die gebieden pas na 15 jaar (2024) in procedure worden gebracht en pas na 20 jaar (2029) feitelijk tot uitvoering worden gebracht. ‘Een toekomstbestendig Westerpark – fase 1 – een nota van uitgangspunten’ In November 2019 heeft het college van B&W de nota van uitgangspunten met de naam ‘Een toekomstbestendig Westerpark – fase 1’ vastgesteld. Doel van de nota is het Westerpark toekomstbestendig te maken ook met het oog op de verwachte toename van bezoekers naar aanleiding van de ontwikkeling van Haven-Stad. In de nota wordt ingezet op ‘optimalisatie’ waardoor het aantal m2 gebruiksgroen kan toenemen. Dit is volgens de normering toereikend voor circa 13000 huishoudens in Haven-Stad.

Pagina 4 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

2020 Principenota Centrale Zone Haven-Stad Ten behoeve van de ambitie vanuit de coalitie om te versnellen met Haven-Stad zijn diverse onderzoeken (milieu, juridisch, energetisch, mobiliteitsshift, stedenbouwkundig) uitgevoerd voor de Centrale Zone om de versnellingsvraag te beantwoorden. In de principenota Versnelling Centrale Zone Havenstad is eind 2020 aan de raad geadviseerd om woningbouw voorlopig niet te versnellen, tenzij er sprake is van gewijzigde (milieu) omstandigheden. De versnelling wordt aangebracht in het nu al voorbereiden van zogenoemde conditionerende projecten voor o.a. mobiliteit, duurzaamheid en stedelijke kwaliteit. Door nu al werk te maken van deze condities kan de transformatie van verschillende deelgebieden vanaf 2029 worden bespoedigd. Welke inspanningen dat precies zijn, wordt uiteengezet in dit Uitvoeringsprogramma. Ruimtelijk-programmatisch kader Noorder IJ-plas Om als gemeente goed in te kunnen spelen op vragen en initiatieven van derden worden voor sommige (deel)gebieden ruimtelijk programmatische kaders opgesteld. Voor de Noorder IJ-plas is in 2020 een dergelijk kader opgesteld en in de inspraak geweest en vastgesteld. Integraal Raamwerk en de bijbehorende brondocumenten Het concept Integraal Raamwerk heeft van 7 april 2021 t/m 2 juni 2021 ter inzage gelegen en is in procedure gebracht.

Het Integraal Raamwerk biedt inzicht in de hoofdstructuren van Haven-Stad en geeft richting en kaders voor de verdere uitwerking. Dit Integraal Raamwerk is de basis voor regie op reserveringen in de openbare ruimte.

Pagina 5 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

1.3 Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021-2025

Pagina 6 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

Wat staat er in het Uitvoeringsprogramma 2021 - 2025 en waar is het op gebaseerd?  Status Uitvoeringsprogramma Haven-Stad Het Uitvoeringsprogramma wordt samen met het Integraal Raamwerk en de bijbehorende brondocumenten, het financieel perspectief en het monitoringsrapport ter vaststelling aan het college voorgelegd. Het Uitvoeringsprogramma geeft aan waar de organisatie zich de komende 5 jaar op richt teneinde de geleidelijke transformatie van het gebied vorm te geven. De integrale samenhang tussen de beoogde gebiedsontwikkeling en de ingrepen op thematische aspecten wordt hiermee geborgd.  Fasering en uitvoeringsstrategie De uitvoeringsstrategie van Haven-Stad is de komende jaren enerzijds gericht op het meebewegen in de dynamiek van het Havengebied en het benutten van kansen, en anderzijds op het starten met de voorbereiding van de zogenoemde bovenplanse projecten die conditionerend zijn voor de verdere woningbouwontwikkeling in Haven-Stad. De fasering van de deelgebieden is mede bepalend voor de planning van de producten waar de komende jaren aan gewerkt gaat worden. In hoofdstuk 2 wordt hierop nader ingegaan. Omdat Haven-Stad een langdurige doorlooptijd heeft, is het van belang om het onderscheid te maken tussen wat op korte termijn moet worden opgepakt en wat op de middellange en langere termijn aan de orde moet komen.

De focus in dit Uitvoeringsprogramma ligt op de werkzaamheden voor de komende 5 jaar.  Beschrijving 6 pijlers Uitvoeringsprogramma 2021 - 2025 In het schema Plan- en besluitvormingsproducten Haven-Stad staan de 6 pijlers A t/m F, waaraan gewerkt wordt de komende jaren, aangegeven. Het gaat om het ondersteunen van de reeds gestarte transformaties, het faciliteren van initiatieven van bedrijven in het gebied om milieucontouren te verkleinen, het begeleiden en initiëren van placemaking- en aanjaagprojecten, het coördineren van bovenplanse projecten, ruimtelijk programmatische uitwerkingen per casus en het door ontwikkelen van stakeholdermanagement. In hoofdstuk 3 wordt per pijler aangegeven waaruit deze werkzaamheden bestaan in de periode 2021 – 2025.  Programmamanagement Om de regie te kunnen voeren en te kunnen sturen op de ontwikkeling van Haven-Stad zijn de benodigde programmamanagement tools toegelicht. Met deze strategische tools worden de activiteiten van de bovengenoemde pijlers van het Uitvoeringsprogramma ondersteund. Het betreft achtereenvolgens: de organisatie (H4), de financieringsstrategie (H5), de communicatieen participatiestrategie (H6), de juridisch planologische strategie (H7) en de monitoringsstrategie (H8).  Basis Uitvoeringsprogramma Het Uitvoeringsprogramma is gebaseerd op: 1.

het Integraal Raamwerk, waarin een ruimtelijke- en procesmatige vertaling en reservering gemaakt zijn van de ambities van Haven-Stad. Het Integraal Raamwerk geeft richting aan de ontwikkeling van Haven-Stad en biedt de stad duidelijkheid aan derden (waaronder ontwikkelende marktpartijen) die met concrete initiatieven in het gebied aan de slag willen. 2. de Brondocumenten (zie bijlage 9.1) o Mobiliteitsstrategie Haven-Stad, waarin wordt beschreven hoe de bereikbaarheid van Haven-Stad in de verschillende fasen kan worden geborgd, waarbij tegelijkertijd een Pagina 7 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

mobiliteitsshift wordt beoogd. Ingezet wordt op openbaar vervoer, fiets en voet en het autoverkeer wordt beperkt. o Werkplan Duurzaamheid Haven-Stad, waarin de strategie en acties die nodig zijn om duurzamer grondstoffengebruik te bewerkstelligen en een energieneutrale- en klimaatbestendige Haven-Stad te realiseren, worden beschreven. o Maatschappelijke Voorzieningenplan Haven-Stad dat invulling geeft aan de vraag aan welke bovenplanse voorzieningen gedacht moet worden en welke op buurtniveau moeten landen in Haven-Stad. Het gaat om onderwijs-, jeugd-, zorg-, groen-, kunst & cultuur, speel- en sportvoorzieningen. Het plan beschrijft ook de ontwikkelprincipes om maatschappelijke voorzieningen op een goede manier een plaats te geven in Haven-Stad. o Maatschappelijke visie Haven-Stad die richting geeft aan hoe Haven-Stad een plek voor en van alle Amsterdammers moet en kan worden. De visie geeft handvatten voor een succesvolle transformatie naar een goed woon-, werk- en leefgebied afgestemd op bestaande aanliggende delen van de stad. 3. Monitor 2021: de uitkomsten en voorlopige conclusies van het eerste monitoringsrapport 2021. 4. De Principenota Centrale Zone, waarin geconcludeerd is dat de komende jaren vooral ingezet moet worden op het versnellen van de condities voor de toekomstige transformatie en de realisatie van niet-woonfuncties in de Centrale Zone.

Afbeelding 2: Basis Raamwerkkaart Integraal Raamwerk Haven-Stad

Pagina 8 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

2 Fasering en Uitvoeringsstrategie

2.1 Fasering woningbouw Haven-Stad De fasering van de deelgebieden uit de Ontwikkelstrategie (2017) is leidend voor de onderverdeling van de werkzaamheden in de periode 2021- 2025 en de periode daarna. Deze fasering is in belangrijke mate bepaald door de afspraken uit het Convenant Houthavens NDSMwerf. In 2009 is daarin afgesproken, met de bedrijven uit de Coen- en Vlothaven, dat de woningbouwontwikkeling in de Houthavens en de NDSM-werf doorgang kan vinden, maar dat voor omliggende gebieden van deze bedrijven een ‘pas op de plaats’ wordt gemaakt met woningbouwplannen. Eventuele woningbouwplannen voor die gebieden zullen vanaf 2025 in procedure worden gebracht en kunnen vanaf 2029 feitelijk tot uitvoering worden gebracht. Een eerdere verplaatsing of transformatie van bedrijven kan ruimte geven deze fasering aan te passen. In de Principenota Centrale Zone (2020) is geconcludeerd dat de komende jaren vooral ingezet moet worden op het versnellen van de condities voor de toekomstige transformatie en de realisatie van niet-woonfuncties in het gebied. De Centrale Zone betreft de deelgebieden Minervahaven Noord, Minervahaven-Zuid, Sloterdijk 1 Noord, Hemknoop, Alfadriehoek en het Zaanstraat Emplacement. Voorgesteld is om in te zetten op het starten van de planvoorbereiding voor de realisatie van benodigde infrastructuur en voor het opstellen van een Ruimtelijk Programmatisch Kader.

Uitgangspunt bij de fasering is dat bij iedere groeifase van Haven-Stad vooraf maatregelen in het mobiliteitsnetwerk worden genomen om de bereikbaarheidsdoelen te behalen en daarmee de bereikbaarheid gedurende de gehele transformatieperiode te kunnen garanderen. Eenzelfde uitgangspunt geldt voor de fasering en realisatie van de maatschappelijke voorzieningen om Haven-Stad meteen vanaf het begin ‘compleet’ te laten functioneren wordt ook hier ingezet op realisatie vooruitlopend op, of parallel aan, de woningbouw.

Pagina 9 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

Faseringskaart Haven-Stad (Integraal Raamwerk) De transformatie van Haven-Stad naar woon-werkgebied is opgedeeld in vier fasen:  Fase 1a: vanaf 2018, vooraf aan afloop van het Convenant  Fase 1b: vanaf 2029, na afloop van het Convenant  Fase 2: vanaf 2029, na afloop van het Convenant  Fase 3: vanaf 2029, na afloop van het Convenant en na optimalisatie van de milieucontouren uit de Coen- en Vlothaven  Fase 4: vanaf 2040, bij afloop van contracten van de bedrijven in de Coen- en Vlothaven

Kaart: Fasering deelgebieden Haven-Stad (Integraal Raamwerk)

2.2 Uitvoeringsstrategie Haven-Stad aanpak 2021 - 2025 Sturingsfilosofie De doelstelling van de Programmaorganisatie Haven-Stad is het voorbereiden en op gang brengen van de transformatie van de 12 deelgebieden. Het realiseren van integrale samenhang en sturing. Nu de lange termijn structuren voor Haven-Stad in beeld zijn, zal het programma de komende jaren enerzijds koers houden op de lange lijnen uit het Integraal Raamwerk en anderzijds snel en accuraat meebewegen en anticiperen op ontwikkelingen in het gebied om kansen te benutten. Met betrekking tot de lange lijnen gaat het om het voorbereiden van structurele maatregelen, verder faciliteren van de gestarte transformaties en in de flexibiliteit gaat het om het benutten van dynamiekkansen van initiatiefnemers en begeleiden van placemaking/aanjaagkansen. Voor de rol van het programma betekent dit in de grondhouding dat het de komende jaren zowel faciliterend als gericht initiërend is. (zie ook H4 Organisatie)

Pagina 10 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

Aanpak 2021 - 2025 Voor de periode 2021 – 2025 zijn 6 pijlers onderscheiden waaraan gewerkt wordt.

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021 – 2025 Financieringsstrategie Organisatie Communicatie & Participatie Juridisch Monitoring

A

Ondersteunen van de gestarte transformaties Sloterdijk 1Zuid Sloterdijk Centrum

B

Faciliteren van Initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen

C

Begeleiden/initiëren placemaking en aanjaagprojecten

D

Coördineren Bovenplanse Projecten

E

Ruimtelijk Programmatische uitwerking per casus

FStakeholdermanagement De inzet op bovengenoemde pijlers, A t/m F, is voorwaardelijk voor de vervolgontwikkeling van woningbouw in Haven-Stad. Hierbij is de rol en inzet van het Programma Haven-Stad bij de eerste drie pijlers meer volgend op de ontwikkelingen en indien nodig faciliterend. Bij de laatste drie pijlers is de rol meer initiërend. Randvoorwaarde voor het realiseren van de doelstellingen van Haven-Stad en het verder op gang brengen van de woningbouwproductie is dat een aantal cruciale ingrepen en investeringen in de openbare ruimte-, mobiliteits- en duurzaamheidsnetwerken tijdig plaatsvinden. Het is daarmee van belang de benodigde verkenningen, haalbaarheidsstudies, planvorming tijdig (de komende 5 jaar) te beginnen. Daarnaast zal worden ingezet op het verder terugdringen van milieucontouren door het goed faciliteren van bedrijven die de intentie hebben om te verplaatsen en indien aan de orde door actualisatie van bestaande vergunningen. De hiervoor beschreven fasering is leidend voor de uitvoeringsstrategie van Haven-Stad. In hoofdstuk drie wordt de aanpak 2021 – 2025 aan de hand van de pijlers nader uitgewerkt.

2.3 Aanpak na 2025 Waar de sturingsfilosofie voor 2025 vooral gericht is op faciliteren, kansen verzilveren en condities scheppen, zal na 2025 ook meer actief worden ingezet op de start van de gebiedsontwikkeling in de deelgebieden. Na 2025 bestaat de aanpak uit:  Het blijvend werken aan de samenwerking met de stakeholders in de Haven en met stakeholders uit de bestaande aanliggende delen van de stad als ook het benutten van kansen bij de transformatie van Haven-Stad.  Het verder doorwerken aan de voorbereiding en begeleiding van de bovenplanse projecten. Een aantal belangrijke ingrepen zal volgens planning rond 2030 in uitvoering zijn.  Het werken aan de planproducten (zoals Principe-,Project- en Investeringsbesluiten) voor de ontwikkeling van een aantal deelgebieden, inclusief woningbouw met inachtneming van de dan aanwezige milieusituatie. Zoals in H2.1 beschreven is in het Convenant Pagina 11 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid



Concept 27 oktober 2021

Houthavens NDSM-werf, afgesproken dat woningbouwplannen voor de ‘pas op de plaatsgebieden’ vanaf 2025 in procedure mogen worden gebracht én vanaf 2029 feitelijk tot uitvoering (betreft deelgebieden Minervahaven Noord en Zuid, Sloterdijk I-Noord, Hemknoop, Alfadriehoek, en de Cornelis Douwes terreinen). Deze ontwikkeling wordt afgestemd op het proces van de aanliggende stedelijke (her)ontwikkelingsgebieden. Vanaf 2040 kan de transformatie van het deelgebied Coen- en Vlothaven van start gaan. Dit is mede afhankelijk van de situatie van de huidige bedrijven op dat moment en zal ook in samenspraak met de bedrijven gebeuren. Planvorming voor woningbouw in dit deelgebied zal rond 2035 opgestart worden.

Pagina 12 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

3 Toelichting op het uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021-2025 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden de pijlers van het uitvoeringsprogramma 2021-2025 nader beschreven, en wordt op hoofdlijnen beschreven aan welke activiteiten en projecten gewerkt wordt. Integrale aanpak Een grootschalige gebiedstransformatie als Haven-Stad vraagt om een integrale aanpak. In organisatorische zin wordt er dan ook integraal vanuit de verschillende vakdisciplines gewerkt aan de beschreven projecten. Er bestaan veel dwarsverbanden, de samenwerking tussen economie, sociaal, stedenbouw, duurzaamheid en bereikbaarheid wordt daartoe steeds opgezocht. Zo zal, indien zich bijvoorbeeld een initiatief op duurzaamheidsgebied aandient, vanuit de ontwerpkant onderzocht worden of het ruimtelijk inpasbaar is, zullen de duurzaamheidsdeskundigen de initiatiefnemers adviseren m.b.t. hun voorstel, en zullen de juridische (on-)mogelijkheden beoordeeld worden et cetera. Uit de integrale planning (bijlage 4) komt naar voren dat, om de doelstellingen van het Programma Haven-Stad te behalen, het noodzakelijk is de hier beschreven integrale aanpak te starten vooruitlopend op de woningbouwontwikkeling. Nieuw in de integrale aanpak is het aan de voorkant betrekken van het sociaal domein.

Doorvertaling Maatschappelijke Visie De hoofddoelen van de Maatschappelijke Visie, Leefbaar, Rechtvaardig en Verbonden, worden vanaf het begin van de gebiedsontwikkeling meegenomen in de aanpak. De geformuleerde principes zijn van belang bij alle dimensies van het transformatieproces. Omdat het nieuw is, moet hiervoor eerst een goede basis worden gelegd, om het vervolgens specifiek te maken. Dit stelt eisen aan het ruimtelijk domein en aan het sociaal domein om daadwerkelijk samen te werken. Er zal dan ook een doorvertaling gemaakt worden van deze maatschappelijke visie in de aanjaag-, placemaking- en in de bovenplanse projecten. Op deze wijze zijn de inspanningen op het sociaal/maatschappelijke vlak verweven met alle pijlers van de uitvoeringsstrategie. Zo is er ook een relatie met de participatiestrategie en het invulling geven aan de maatschappelijke visie.

3.1 A: Ondersteunen van de gestarte transformaties Sloterdijk 1-Zuid en Sloterdijk Centrum In de projectgebieden Sloterdijk-Centrum en Sloterdijk I-Zuid, die buiten het pas-op-de-plaats gebied liggen, is de uitvoering van de transformatie van Haven-Stad al gestart. In totaal worden hier de komende 10 à 15 jaar ca 11.000 woningen gerealiseerd. De ontwikkelingen in deze gebieden kunnen een vliegwiel zijn voor de verdere ontwikkeling van Haven-Stad. De rol van het programma Haven-Stad is enerzijds faciliterend aan deze projecten en levert waar nodig kennis en bemensing voor concretiseringsvraagstukken op bovenplanse schaal, o.a. op het gebied van duurzaamheid, warmte en elektriciteitsvoorzieningen, inrichting van aanliggende bovenplanse infrastructuur en openbare ruimte. Anderzijds leveren de beide projecten hun input voor herijking van de ruimtelijke en programmatische kaders van Haven-Stad als geheel. Pagina 13 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

Lerende aanpak De ervaringen die we op het gebied van o.a. duurzaamheid en bereikbaarheid opdoen nemen we mee naar de ontwikkeling van de volgende deelgebieden. Deze ‘lessons learned’ worden onderdeel van de monitoring (H8).

3.2 B: Faciliteren van initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen Bedrijven in Haven-Stad bereiden zich op de toekomst voor en ontwikkelen nieuwe bedrijfsplannen en initiatieven. Bij dergelijke ontwikkelingen/initiatieven, die tegelijkertijd passen in de ontwikkelingsvisie van Haven-Stad heeft het programma Haven-Stad een faciliterende rol. Er zal worden ingezet op het verder terugdringen van milieucontouren door het faciliteren van de bedrijven in het gebied bij bijvoorbeeld (gedeeltelijke) verhuizingen, bij aanpassingen in het bedrijf of bij bronmaatregelen en door revisie van bestaande vergunningen. (Zie ook H7 juridische aanpak.) De verwachting is dat meerdere partijen hun toekomstplannen in het Havengebied willen bespreken. Het programma zal waar nodig en mogelijk faciliteren in deze processen, om milieubelemmeringen weg te nemen en woningbouw mogelijk maken. Zo zijn het afgelopen jaar meerdere gesprekken gevoerd met diverse bedrijven over hun toekomstplannen voor Haven-stad. Verschillende partijen hebben afzonderlijk schriftelijk kenbaar gemaakt om verhuizing van hun bedrijfsactiviteiten te onderzoeken. Met ICL is de verhuislocatie duidelijk, over de voorwaarden is op hoofdlijnen overeenstemming en de komende periode wordt deze verder uitgediept. Ook de gesprekken met Vattenfall rondom de Hemwegcentrale worden komende jaren vervolgd.

Pagina 14 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

Bron: Kaart Bovenplanse investeringen Haven-Stad

Pagina 15 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

3.3 C: Begeleiden en initiëren placemaking en aanjaagprojecten Onderdeel van de uitvoeringsstrategie de komende jaren is ook om te werken aan projecten die Haven-Stad op de kaart zetten. In het integraal Raamwerk wordt onderscheid gemaakt naar: de meer permanente en de lichtere initiatieven, de laatste hier samengevat als “placemaking projecten”. De eerstgenoemde aanjaagprojecten zijn langdurige, meer permanente vastgoedontwikkelingen of openbare ruimte projecten met een bijzondere uitstraling vanwege in oog vallende architectuur, bijzondere gebruiksmogelijkheden of breder aantrekkelijk programma. Hieronder vallen ook mogelijkheden voor duurzame infrastructuur en een Haven-Stadse beeldtaal voor ‘hubs’ van allerlei soort. Mogelijk aanjaagproject is bijvoorbeeld de realisatie van tijdelijke huisvesting voor studenten c.q. jongeren die een opleiding volgen. Placemaking projecten zijn daarentegen vaak tijdelijke projecten in de openbare ruimte, in lege of tijdelijke gebouwen, snel en met beperkt budget te realiseren. De gemeente pakt deze projecten op samen met de bewoners en bedrijven in het gebied. Aanjaag- en placemaking projecten beginnen namelijk vaak met initiatieven uit samenleving. In de basis heeft de programma organisatie een faciliterende rol en waar nodig een initiërende rol. De regie wordt gevoerd middels het integraal raamwerk.

Het integraal raamwerk geeft namelijk mogelijke plekken voor benodigde en kansrijke (maatschappelijke) voorzieningen die in deze eerste transformatiefase al ingepast kunnen worden. Hierbij kan gedacht worden aan gebouwde voorzieningen voor sport of cultuur of duurzaamheid, maar ook in de openbare ruimte zoals een park. Dit heeft ook een relatie met de grondstrategie en financiële instrumenten. Bij de fasering van de realisatie van deze projecten heeft het de voorkeur om aansluiting te zoeken bij toekomstige evenementen als Sail en Amsterdam 750 jaar in 2025. Bij deze projecten zal er rekening mee gehouden worden dat Haven-Stad op dit moment nog het een logistiek/ industrieel gebied is, met veel havenactiviteiten en scheepsbewegingen en dat in sommige delen dat nog lange tijd zo zal blijven. Het programma Haven-Stad stelt een plan van aanpak placemaking en aanjaagprojecten op. De ambitie is om jaarlijks minimaal 2 van dergelijke tijdelijke projecten te faciliteren dan wel te organiseren en te realiseren. In het integraal raamwerk worden ter inspiratie diverse potentiële meer tijdelijke placemakingsprojecten genoemd. Een bijzonder onderdeel van de placemaking projecten zijn de zogenoemde Vrije Ruimtes. Deze hebben een meer maatschappelijke insteek, van onderaf, door en met initiatieven, zonder (veel) sturing en daardoor soms voor een specifiek publiek.

Op duurzaamheidsvlak wordt de komende jaren ook een aantal Placemaking/Aanjaagprojecten gefaciliteerd. Het gaat hier om projecten die (grotendeels) door derden worden uitgevoerd maar waar vanuit duurzaamheidsoogpunt een kans ligt indien het gerealiseerd wordt. Reden voor de gemeente hierbij te willen faciliteren. Het betreft onder andere: - Doorontwikkelen aanpak circulair bouwen - Realisatie biobased showcase - Realisatie recyclepunt/circulaire hub Haven-Stad Noord - Realisatie drijvend Haven-Stad park

Pagina 16 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

3.4 D: Coördineren bovenplanse projecten Randvoorwaarde voor het realiseren van de doelstellingen van Haven-Stad en het verder op gang brengen van de woningbouwproductie is dat de voorbereiding van een aantal cruciale bovenplanse ingrepen en investeringen in de openbare ruimte-, mobiliteits- en duurzaamheidsnetwerken tijdig plaatsvindt teneinde van het begin af aan een goed woon- en werkmilieu te kunnen creëren. Daarnaast is de inzet om vanaf het begin van de transformatie van Haven-Stad een modal split te verkrijgen met een hoog OV- en fietsaandeel in de dagelijkse verplaatsen. Vandaar dat verschillende bovenplanse ingrepen in de periode 2021 – 2025 het OV en het fietsnetwerk betreffen of hiermee een sterke relatie hebben. Projecten zijn bovenplans als ze onderdeel uitmaken van een netwerk dat meerdere deelgebieden doorsnijdt, zoals bijvoorbeeld een HOV-verbinding, ook als zij een deelgebied overstijgende functie hebben, zoals bijvoorbeeld een grootschalige warmtebron. Het programma borgt de samenhang tussen de gebiedsontwikkeling en de realisatie van deze, met name bovenplanse, conditionerende voorzieningen. In tabel 1 zijn de bovenplanse projecten opgenomen waaraan de komende 5 jaar gewerkt gaat worden (zie bijlage 9.2 voor een korte beschrijving van elk project). Dit is gebaseerd op de analyses in de brondocumenten.

In de titel van het project is terug te lezen of het om studie/onderzoeksproducten gaat of om uitvoering. Bij de duurzaamheidsprojecten zijn mogelijk derden verantwoordelijk voor de uitvoering. Ook bij deze bovenplanse projecten geldt de integrale aanpak. Voor alle projecten op bereikbaarheids- of duurzaamheidsgebied wordt ook de ruimtelijke inpassing onderzocht en wordt voor zover mogelijk de doorvertaling vanuit de maatschappelijke visie gemaakt. Voorbereiding en deels uitvoering Bovenplanse Projecten 2021 - 2025 Openbare Ruimte OR1-OG02-10 Entreegebied Transformatorweg (onderdeel van Groot Westerpark), voorbereiden en uitvoeren Bereikbaarheid B1- OV1 HOV busverbinding Sloterdijk – Amsterdam CS, voorbereiden en uitvoeren B12-LV03 Recreatieve fietsverbinding Noorder IJplas, aanleggen A02 Tunnel ter vervanging gelijkvloerse kruising Kabelweg in verlengde van Contactweg, voorbereiden en uitvoeren A04 Optimalisatie knooppunt Nieuwe Hemweg – Transformatorweg (T-splitsing), inclusief verwijderen huidige boog, voorbereiden en uitvoeren A14 Aanpassen inrichting S102 tussen Radarweg en Kabelweg, voorbereiden en uitvoeren A16 Optimalisatie kruispunt Archangelweg – Spaarndammerdijk, voorbereiden en uitvoeren Duurzaamheid D1 Evaluatie en doorontwikkeling afvalinzamelsystemen D2 Opstellen ontwikkelstrategie en uitvoeringsplan warmtesysteem D4 Planvorming grootschalige duurzame

elektriciteitsopwekking D5 Planvorming en deels realisatie robuuste elektriciteitsinfrastructuur D6-OG09 Uitwerking en deels realisatie aanpassingen waternetwerk D7 Onderzoek en nadere uitwerking klimaatbestendigheid Pagina 17 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

3.5 E: Ruimtelijk programmatische uitwerking per casus/deelgebied Uitwerken Integraal Raamwerk Om adequaat regie te kunnen blijven voeren op de (autonome) ontwikkelingen, worden vanuit het programma Haven-Stad voor de nog te transformeren gebieden op de noord- en de zuidoever Ruimtelijk Programmatische kaders (RPK’s) opgesteld. Dit zijn nadere uitwerkingen van het Integraal Raamwerk. Waar het Integraal Raamwerk meer op hoofdlijnen was en heel Haven-Stad betrof, zijn de RPK’s specifieker gericht op bepaalde gebieden waarbij de hiervoor benodigde netwerken en gewenste ontwikkelingen verder worden ingevuld. Zodra zich een initiatief, opgave, vraag voordoet kan met behulp van het RPK worden bekeken of dit past in de toekomstige ontwikkeling van Haven-Stad en ook wat de rol van de gemeente hierbij kan zijn (faciliterend, financieel, juridisch etc.). Het kan hierbij om allerlei soorten ontwikkelingen en vragen gaan, betreffende bijvoorbeeld: duurzaamheid, kabels en leidingen, sociale vraagstukken, wonen/werken, dichtheden, bovenplanse culturele voorzieningen of bovenplanse sportvoorzieningen. Vanuit het oogpunt van stedelijke kwaliteit wordt dan bijvoorbeeld integraal gewerkt aan onderzoeks- en ontwerpopgaven m.b.t. de inpassing van ondergrondse nutsvoorzieningen, bijvoorbeeld elektriciteit.

Per initiatief/vraagstuk wordt de status en de vorm van de desbetreffende uitwerking bepaald De ontwikkeling van de deelgebieden conform de Plaberumsystematiek zal rond 2024/2025 weer worden opgepakt met het opstellen van de eerste principebesluiten. In het Integraal Raamwerk is voor de waterzijde een aantal inpassingsopgaven benoemd voor de komende 10 jaar, hiervoor is nader onderzoek nodig. Genoemde onderwerpen zijn:  De verplaatsing van de PTA cruiseterminal naar de Coenhaven volgend uit het voorstel van de commissie d’Hooghe.  De inpassingsmogelijkheden voor tijdelijke of definitieve locaties voor riviercruises  Het faciliteren van bijzondere nautisch recreatieve functies als ‘bikeboat-tours’ en soortgelijke concepten.  Het uitwerken van kansen voor bouwhubs en logistiek over water.  De inpassingsmogelijkheden van een westelijke pontveerhaven. Dit volgend uit een stadsbrede reorganisatie van het pontverensysteem en bijbehorende faciliteiten.  De vestiging van een recyclepunt In het deelgebied Cornelis Douwes 0/1 zal naar alle waarschijnlijkheid vragen om faciliteiten voor watertransport en logistiek over water.  De aanlandingsplek van de toekomstige Westbrug uit het advies van de commissie d’Hooghe, Vanuit landzijde worden o.a.

de volgende inpassingsopgaven genoemd:  Inpassing van een eventuele kabelbaan over het IJ en het gebied  Aanleg van park- en sportvoorzieningen in het oostelijk deel van de Nieuwe Houthaven waaronder de aanleg van het drijvend Haven-Stad park.  Ontwikkeling zuidoostelijk en zuidwestelijk deel van de Alfadriehoek voor kwaliteitsimpuls gebied rondom metrotracé

Pagina 18 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

3.6 F: Stakeholdermanagement Haven-Stad is géén blauwdruk die van bovenaf vanuit de gemeente wordt vastgesteld. Het gezamenlijk optrekken met de haven en andere partijen en betrokkenen is een essentieel onderdeel van de sturingsfilosofie. De wisselwerking met wat er gaande is in het gebied staat daarbij centraal. Samen maken we Haven-Stad. Op die manier wordt onderzocht hoe we met het Havenbedrijf en andere stakeholders zoals gebruikers, eigenaren, ontwikkelende partijen, huidige bewoners en bewoners en gebruikers van bestaande aanliggende delen van de stad, een nieuwe dynamiek aan de stad kunnen geven en verder inhoud kunnen geven aan de ‘productieve stad’ waar wonen en werken samengaan. Het huidige gremium waarin overleg plaatsvindt met het havenbedrijf, bedrijfsleven (convenantpartners), ondernemersverenigingen en de bestuurlijke partners zal hiervoor worden benut. (zie ook H6. Ad Stakeholdermanagement.) Er wordt er een verdiepend onderzoek gestart naar ‘de economie van morgen – Haven-Stad’. Uit dit onderzoek komt naar voren welke woon- en werkmilieus er in Haven-Stad nagestreefd worden. De uitkomst van dit onderzoek wordt meegenomen als initiatieven zich voordoen. Ten behoeve van het stakeholdermanagement zal medio 2022, gemeentelijk en met een aantal partners, een krachtenveldanalyse worden uitgevoerd.

Pagina 19 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

4 Organisatie De komende periode is een organisatie vereist die met gerichte inspanningen koers houdt op de ontwikkelingen van Haven-Stad en de benodigde condities voor de realisatie van Haven-Stad initieert.

4.1 Organisatie De programmaorganisatie is dusdanig ingericht dat de komende jaren optimaal invulling kan worden gegeven aan de sturingsfilosofie (H2.2) waarbij de grondhouding is dat zij zowel faciliterend als gericht initiërend is. De programmaorganisatie is er enerzijds op gericht om koers te houden op de lange lijnen en anderzijds om snel en accuraat de ruimtelijke- economische potentie van ontwikkelingen te duiden en op de juiste plek te agenderen en waar mogelijk te versnellen. Dit betekent dat de organisatie flexibel meebeweegt en anticipeert op ontwikkelingen in het gebied en daarnaast ook kansen benut als het gaat om placemaking en het aanjagen van projecten. Opdrachtgever en stuurgroep Het bestuurlijk opdrachtgeverschap van het Programma Haven-stad ligt bij de coördinerend wethouder Ruimtelijke ontwikkeling en Duurzaamheid. Twee keer per jaar vindt het bestuurlijk afstemmingsoverleg met stadsdeel Noord, West, Nieuw-West en Centrum plaats. In dit overleg wordt zowel gesproken over de verbinding van Haven-Stad met de bestaande aanliggende delen van de stad, als ook de voortgang van het programma. Het overall ambtelijke opdrachtgeverschap van het programma ligt bij de directie Ruimte en Duurzaamheid. Voor de thematische onderwerpen is - vanaf de principebesluiten- het ambtelijk opdrachtgeverschap verdeeld over de betrokken directies.

Voor besluitvorming en escalatie wordt gebruik gemaakt van de stuurgroep Haven-Stad. In de stuurgroep zitten vertegenwoordigers van de directies Ruimte & Duurzaamheid, Grond & Ontwikkeling, Verkeer & Openbare Ruimte en Economische Zaken. Programmaorganisatie Onder leiding van de overall programmamanager wordt leiding gegeven aan de programma organisatie. Zoals hiervoor gesteld vraagt een dergelijke gebiedsontwikkeling als Haven-Stad om een multidisciplinaire aanpak. De programmadoelen, hoogstedelijk, bereikbaar, duurzaam, gezond en sociaal, geven de breedte aan waaraan gewerkt wordt. In het managementteam komen de programmamanagers van de betrokken disciplines samen: stedenbouw, mobiliteit, duurzaamheid, economie en sociaal. Hierin vindt de integrale wisselwerking plaats tussen strategische vraagstukken en worden besluiten genomen. Door alle thema’s heen wordt inzet/advies gevraagd van de stafleden. Dat is de bestuursadviseur, planningsadviseur, de financieel strategisch adviseur, communicatieadviseur, strategisch juridisch adviseur, planologisch adviseur, ook zij nemen deel aan het managementteam. Naast het managementteam is er een programmateam. In het programmateam worden de inhoudelijke gebied/thema overstijgende vraagstukken besproken die door de verschillende programmamanagers worden ingebracht.

In het programmateam zitten naast de (programma)managers van de programma’s, ook projectmanagers van het Havenbedrijf en ook de experts in de werklijn of projecten. Pagina 20 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

De programmaorganisatie is kaderstellend en inhoudelijk faciliterend aan onderliggende projectuitwerkingen, en houdt gelijktijdig gebied overstijgend de grote lijnen in de gaten. Het programma Haven-Stad vormt daarbij de schakel tussen stadsbreed generiek beleid en de toepassing daarvan in projecten en deelgebiedsontwikkelingen. Afstemming met bestuurlijke- en regionale partners en bedrijfsleven De schaalgrote van Haven-Stad en de brede regionale context op economisch vlak en op het gebied van mobiliteit, stellen de wethouder in de gelegenheid bestuurlijk overleg te voeren met Zaanstad, stadsdelen, de regionale partners (MRA, NZKG) de Provincie Noord-Holland en het Rijk. Het gesprek met het bedrijfsleven wordt voortgezet in de Regiegroep Participatie Havengebied. Samen met het Havenbedrijf, ondernemersverenigingen en gemeente Zaanstad worden hier vraagstukken behandeld die zich richten op de huidige en toekomstige bedrijvigheid in HavenStad.

Figuur: Organogram Haven-Stad Afstemmingsoverleggen: * Opdrachtgevers Haven-Stad hoofd Ruimtelijk Ontwerp R&D, opdrachtgevers Team GO G&O Ambtelijke opdrachtgever V&OR * Opdrachtgevers Mobiliteit Zuidflank Haven-Stad hoofd Ruimtelijk Ontwerp R&D, teamleiders V&OR en VRA * Regiegroep participatie havengebied hoofd Ruimtelijk Ontwerp R&D, directeur EZ, directeur Havenbedrijf, Zaanstad, Oram * Projectmanagement Overleg Projectmanagers Sloterdijk-Centrum en Sloterdijk 1-Zuid * Stadsdeel Noord en West bestuursadviseurs en gebiedsmanagers stadsdelen * Programmateam Haven-Stad VRA, Havenbedrijf, Zaanstad (plus MT)

Coördinerend programmawethouder Wethouder RO

Bestuurlijke afstemming stadsdelen Noord, West, Nieuw-West, Centrum

Stuurgroep Haven-Stad directies van verschillende diensten: R&D (vz), G&O, OJZ, EZ (Hba via EZ)

Ambtelijk opdrachtgever Haven-Stad directeur R&D (ambtelijk opdrachtgever) hoofd Ruimtelijk Ontwerp R&D (gedelegeerd opdrachtgever)

Managementteam Haven-Stad vz: Programmamanager Haven-Stad

Staf Overall Programmamanagement

Uitvoeringsprogramma Pijler A

Pijler B

Pijler C

Pijler D

Pijler E

Pijler F

Pagina 21 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

4.2 Organisatie per pijler In hoofdstuk 2 zijn de 6 pijlers (A t/m F) van de programma aanpak van Haven-Stad 2021 – 2025 aangegeven. De verschillende pijlers vragen om een deels verschillende organisatie vanuit het programma en trekkerschap van verschillende diensten. Hieronder worden per pijler de belangrijkste verschillen geduid. A. het ondersteunen van de gestarte transformaties in Sloterdijk 1 Zuid en Sloterdijk Centrum De directie Grond & Ontwikkeling (G&O) is opdrachtgever en trekker van de transformatie van Sloterdijk 1 Zuid en Sloterdijk Centrum. Het programma Haven-Stad is faciliterend aan het project en levert hen kennis en bemensing voor concretiseringsvraagstukken. Anderzijds levert het project zijn input voor herijking van de kaders. Raakvlakmanagement en afstemming tussen de projectmanagers en het programma Haven-Stad vindt periodiek plaats. B. Faciliteren initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen De gesprekken over hun eigen toekomstplannen vinden in eerste instantie plaats op initiatief van de zittende bedrijven. Bij het faciliteren van initiatieven is vanuit de gemeente G&O de trekker, dit gebeurt in nauwe samenwerking met het Havenbedrijf en in afstemming met de programma organisatie Haven-Stad.

Concreet betekent dit dat G&O en het havenbedrijf de gesprekken/onderhandelingen voeren, tot (rand)voorwaarden komen en indien van toepassing meedenken over alternatieve locaties. De programma organisatie managet de raakvlakken en bewaakt de voortgang. C. Begeleiden en initiëren placemaking en aanjaagprojecten De initiatieven en kansen die, via verschillende gremia, bij de programma organisatie Haven-Stad binnen komen én die bijdragen aan de doelen van Haven-Stad worden –zo mogelijk- verder begeleid en/of in de lijnorganisatie onder gebracht. De uitgangspunten uit het Integraal Raamwerk en al bestaande stedenbouwkundige ruimtelijke kwaliteitskaders zijn hierbij randvoorwaardelijk. Per initiatief zal in het periodiek coördinatoren overleg bepaald worden welke rol passend is: regisserend met een trekkende rol of faciliterend. Initiatieven, definitieve functies, die een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de doelen van Havenstad worden getrokken door de programmaorganisatie en in samenwerking met G&O en het Havenbedrijf begeleid, indien aan de orde richting een ontwikkelovereenkomst. Op basis van het (nog op te stellen) plan van aanpak Placemaking zal het programma ook een aantal tijdelijke activiteiten en placemakingsprogramma’s initiëren. D. Coördineren Bovenplanse Projecten Het programma Haven-Stad is verantwoordelijk voor het initiëren van de bovenplanse projecten.

Zodra de formele planvorming start c.q. er een principebesluit wordt genomen, gaat het trekkerschap over naar desbetreffende verantwoordelijke directie(s). De uitvoering van de bovenplanse projecten zal afzonderlijk of in samenwerking plaatsvinden, tussen de betrokken directies (G&O, M&T, V&OR, R&D, OJZ), bestuurlijk samenwerkingsverband (VRA) of derden (Energiepartijen e.d.). Dit betekent dat (financiële) besluitvorming uiteindelijk via de afzonderlijke directies of loopt. Vanuit de programmaorganisatie betekent dit de komende 5 jaar initiëren, prioriteren, samenhang organiseren, voortgang bewaken en input leveren t.b.v. (financiële) besluitvorming. (In bijlage 9.3 is per project de verantwoordelijk trekker aangegeven.) Pagina 22 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

E. Ruimtelijk Programmatische Uitwerking per casus Indien zich een initiatief, opgave of vraag voordoet zal worden onderzocht in hoeverre dit past in de toekomstige ontwikkeling van Haven-Stad en wat de rol van het programma en de gemeente hierbij kan zijn (faciliterend, financieel, juridisch etc.). Vanuit het programma wordt per casus in programmateam- en projectgroep overleggen een nadere – interdisciplinaire- invulling gegeven aan de uitwerking van het Integraal Raamwerk in ruimtelijke planproducten. F. Stakeholdermanagement De programma- organisatie blijft actief de samenwerking opzoeken met de verschillende stakeholders, bestuurlijke partners, het havenbedrijf, het bedrijfsleven, de toekomstige gebruikers, bewoners en gebruikers van bestaande aanliggende delen van de stad, betrokken overheden, initiatiefnemers et cetera. De huidige gremia waarin deze gesprekken plaatsvinden worden de komende jaren voortgezet.

Pagina 23 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

5 Financiële strategie 5.1 Inleiding De bestuurlijke behandeling van dit Uitvoeringsprogramma, en de plannen waar het op gebaseerd is, leidt nog niet tot financiële consequenties. De kosten zullen namelijk worden gedekt uit reeds bestaande budgetten, danwel uit toekomstige kredietaanvragen. Dit hoofdstuk is vooral bedoeld om de financiële uitvoerbaarheid van de plannen te onderbouwen op het niveau dat aansluit bij de huidige fase. Daadwerkelijke besluitvorming over doorgang en het toekennen van kredieten vindt in een later stadium per project plaats. Hierbij gelden de volgende uitgangspunten:  We focussen ons op de periode tot en met 2025. De financiële strategie voor geheel HavenStad is opgenomen in de Ontwikkelstrategie Haven-Stad 2017. Deze is nog steeds actueel, maar komt hier dus verder niet volledig aan de orde.  Het Uitvoeringsprogramma, en deze bijbehorende financiële strategie, hebben alleen betrekking op de bovenplanse activiteiten. De twee vastgestelde en lopende grondexploitaties voor Sloterdijk-Centrum en Sloterdijk 1-Zuid worden buiten beschouwing gelaten.  In de Ontwikkelstrategie 2017 is aangekondigd dat periodiek over de financiële voortgang op programmaniveau gerapporteerd wordt waarbij de ontwikkeling van de verwachte bandbreedte wordt meegenomen.

Daarom is er voor geheel Haven-Stad, inclusief de lopende grondexploitaties een Financieel Perspectief (status: geheim) opgesteld. Procesmatig wordt dit product gelijk met het Integraal Raamwerk, het monitoringsrapport en het uitvoeringsprogramma vastgesteld door het college.  Binnen de looptijd van dit Uitvoeringsprogramma worden er naar alle waarschijnlijkheid geen nieuwe grondexploitaties via een investeringsbesluit vastgesteld.

5.2 Proceskosten Voor Haven-Stad wordt per bestuursperiode een budget aangevraagd voor de proceskosten, bedoeld om de inzet van het programmateam Haven-Stad te dekken. Hieronder valt de inzet van medewerkers en het uitvoeren van onderzoeken. De proceskosten van Haven-Stad vallen onder de verantwoordelijkheid van de Directie R&D. Op basis van het Coalitieakkoord 2018-2022 wordt jaarlijks € 2,150 mln. vanuit het Vereveningsfonds afgedragen aan de Directie R&D. Voor het jaar 2021 is hierop een bezuiniging van 20% toegepast. Voor de periode na 2022 zal in 2021 een aanvraag worden gedaan. De proceskosten ten behoeve van de activiteiten uit de verschillende pijlers van dit Uitvoeringsprogramma komen, voor zover ze geen onderdeel uit maken van de jaarbegrotingen van de betrokken directies, ten laste van dit jaarlijkse proceskostenbudget Haven-Stad. Hiervoor wordt jaarlijks een begroting opgesteld en vastgesteld door de ambtelijk opdrachtgever. Bij het opstellen van deze begroting zullen waar nodig nadere prioriteiten worden gesteld. Gezien het adaptieve karakter van de sturingsfilosofie is het vooraf soms moeilijk in te schatten hoeveel budget er nodig is per discipline. Dit betekent dat in de proceskostenbeheersing enige Pagina 24 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

flexibiliteit nodig zou kunnen zijn, waarbij het tussentijds aanpassen van de begroting en aanvragen van extra budget, als zich extra kansen voordoen, tot de mogelijkheden behoort. Wat betreft de pijlers “Begeleiden/scheppen van kansen voor placemaking en aanjaagprojecten” en “Coördineren Bovenplanse Projecten” geldt specifiek dat de Haven-Stad-organisatie de dekking verzorgt tot het moment dat de formele planvorming start. Dat is over het algemeen met het nemen van principebesluiten in het kader van de PBI- of Plaberumfasering. Bij deze principebesluiten en de besluitvorming daarna zullen door de verantwoordelijke directies per vervolgfase dekkingsvoorstellen worden gedaan voor de benodigde proceskosten.

5.3 Uitvoeringskosten 5.3.1 Aanvraag uitvoeringskrediet per project Het is op dit moment nog niet mogelijk om voor alle inspanningen zoals genoemd in het Uitvoeringsprogramma een raming te geven van totale uitvoeringskosten met een dekkingsvoorstel daarbij. Voor de dekking van uitvoeringskosten zal te zijner tijd per initiatief, door de verantwoordelijke directie, een uitvoeringskrediet worden aangevraagd. Dit kan in de vorm van PBI Uitvoeringsbesluit, een Plaberum Investeringsbesluit, of een separaat kredietbesluit.

5.3.2 Dekkingsbronnen Voor de realisatie van de bovenplanse investeringen (BPI) op het gebied van mobiliteit en openbare ruimte is een lijst gemaakt in samenspraak met de fondsbeheerders. Hierin is ook een grove raming per project opgenomen in het Financieel Perspectief. Voor zover de BPI’s betrekking hebben op de periode 2021-2025 zijn deze meegenomen in dit Uitvoeringsprogramma. De betrokken fondsbeheerders anticiperen middels deze lijst op dekking uit de betreffende fondsen. Voor de BPI’s die in de periode tot en met 2025 geheel of gedeeltelijk worden uitgevoerd, zijn er afspraken over de dekking gemaakt. Over de dekking van de BPI’s die na 2025 worden uitgevoerd zijn momenteel nog geen sluitende afspraken gemaakt. Wel zijn de volgende dekkingsbronnen in beeld: het Mobiliteitsfonds, de BDU gelden, de Algemene Dienst, het MIRT (vanuit het Rijk) en het Vereveningsfonds. Momenteel vindt onderzoek plaats naar de dekking van de investeringen, mede in relatie tot de diverse andere gebiedsontwikkelingen in de stad die ook aanzienlijke opgaven hebben. Naarmate de scope duidelijker wordt kunnen de bijdragen nader worden gespecificeerd. Daarbij is altijd sprake van maatwerk per project.

Aangezien er conform de principenota Versnelling Centrale Zone Haven-Stad 2020 voorlopig niet wordt gestart met het voorbereiden van Plaberum investeringsbesluiten zullen er hoogstwaarschijnlijk dus ook geen grondexploitaties worden geactiveerd. Dit zal volgens de huidige planning op zijn vroegst plaatsvinden in 2026 voor het Zaanstraat Emplacement en in 2028 voor de overige deelgebieden. Tot die tijd zal er dus ook geen bijdrage vanuit die grondexploitaties mogelijk zijn voor de dekking van de bovenplanse projecten. Conform de regeling Werken in de Openbare Ruimte (Wior) komen de kosten voor het verleggen en aanbrengen van kabels en leidingen grotendeels ten laste van de exploitanten daarvan.

Pagina 25 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

5.3.3 Uitvoeringskosten tot en met 2025 Voor de meeste projecten uit het Uitvoeringsprogramma geldt dat de uitvoering start na 2025. Een aantal bovenplanse projecten zal volgens de huidige planning wel een start uitvoering kennen in de periode tot en met 2025. Hiervoor zullen kredietbesluiten met dekkingsvoorstellen aan het bestuur worden voorgelegd. Voor de projecten op het gebied van bereikbaarheid en openbare ruimte zijn de kosten inmiddels ingeschat. Ook is voor de aanpassing van het waternetwerk is de raming bekend. Zie hieronder: Code OR1OG02-10

Project Voorbereiden en uitvoeren Entreegebied Transformatorweg (onderdeel van Groot Westerpark)

B1- OV1

Voorbereiden en uitvoeren aanleggen HOV busverbinding Sloterdijk – Amsterdam CS via Transformatorweg, incl. haltes en keren op/via het Piarcoplein en de Transformatorweg naar 2x1

B12-LV03

Aanleggen Recreatieve fietsverbinding Noorder IJplas, incl. passage Coentunnelmond en zijkanaal H (deel van Dam tot Dam fietsroute)

A02

Voorbereiden en uitvoering tunnel in verlengde van Contactweg (ter vervanging van gelijkvloerse kruising Kabelweg) Voorbereiden en uitvoeren optimalisatie knooppunt Nieuwe Hemweg – Transformatorweg (T-splitsing), inclusief verwijderen huidige boog Voorbereiden en uitvoeren aanpassen inrichting S102 tussen Radarweg en Kabelweg Voorbereiden en uitvoeren optimalisatie kruispunt Archangelweg - Spaarndammerdijk Uitwerking en deels realisatie aanpassingen waternetwerk Totaal

A04 A14 A16 D6-OG09

Kostenraming €1,4 mln t/m 2025 na 2025 €4,3 mln. (Deels gedekt. In het Vereveningsfonds wordt nav het Investeringsbesluit Sloterdijk 1 Zuid 2019 rekening gehouden met € 3 mln, mogelijk te gebruiken voor dit project. Daarnaast loopt een aanvraag bij SHP Bovenwijks Groen) €57,9 mln t/m 2025. (Deels gedekt. In het Vereveningsfonds wordt nav het Investeringsbesluit Sloterdijk 1 Zuid 2019 rekening gehouden met € 8 mln, mogelijk te gebruiken voor dit project) €7,9 mln (reeds gedekt) € 42 mln (reeds gedekt) € 5,3 mln €1,5 mln € 0,4 mln €12,7 t/m 2025 Na 2025 €114,3 € 129,3 mln t/m 2025

In het kader van de besluitvorming over de investeringsnota Sloterdijk I Zuid 2019 is in het Vereveningsfonds voor een aantal (deel-) projecten reeds een reservering voor gedeeltelijke dekking opgenomen, zie bovenstaande tabel. Voor de andere bovenplanse projecten uit het Uitvoeringsprogramma, die deels ten laste zullen komen van het Vereveningsfonds, is dit nog niet geregeld. Aangezien er geen Investeringsnota’s aankomen zullen hier op zichzelf staande besluitvormingstrajecten voor moeten worden doorlopen.

Pagina 26 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

Voor de uitvoering van de aanjaagprojecten en placemaking is nog geen concrete planning opgesteld. Ook hiervoor geldt dat per project een dekkingsvoorstel wordt opgesteld en eventueel een uitvoeringskrediet wordt aangevraagd. Er is in het kader van een subsidieregeling voor bovenwijkse groenprojecten al wel een aanvraag gedaan voor het drijvende park bij de Haparandadam en de noordoostelijke entreezone/gebied van het Westerpark (OG02-10). Voor een deel van de projecten geldt dat de planning afhankelijk is van private partijen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de verplaatsing of aanpassing van bedrijven, autonome initiatieven op het gebied van aanjaagprojecten en placemaking of mogelijke kansen op het gebied van grondverwerving. Voor deze activiteiten geldt dat er per geval een uitvoeringskrediet moeten worden aangevraagd. Realisatie van voorzieningen conform het Maatschappelijke Voorzieningenplan Haven-Stad zijn vooralsnog niet voorzien in de periode tot en met 2025 en dus niet meegenomen. Dit geldt ook voor eventuele anticiperende aankopen hiervoor.

5.4 Risico’s De financiële risico’s zullen per project worden geïnventariseerd en meegenomen in de kredietaanvraag. Vooralsnog is op programmaniveau het risico op het niet rond krijgen van de dekking per project noemenswaardig, aangezien er voorlopig nog niet op bijdragen vanuit actieve grondexploitaties kan worden gerekend en omdat er nog geen definitieve afspraken met andere dekkingsbronnen zijn gemaakt. Om dezelfde reden kan ook het proceskostenbudget voor de periode na 2022 onder druk komen te staan. Gevolg van deze risico’s is dat de ontwikkeling van Haven-Stad hierdoor kan vertragen en dat kansen niet kunnen worden verzilverd. Op programmaniveau zal in 2022 een risicoanalyse, inclusief een voorstel voor beheersmaatregelen, worden opgesteld.

Pagina 27 van 40

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid

Concept 27 oktober 2021

6 Communicatie- en Participatiestrategie Karakteristiek Haven-Stad Haven-Stad staat op de kaart. De afgelopen jaren richtte communicatie zich op het informeren over plannen, planning en aantallen, en het betrekken van direct belanghebbenden. De ontwikkelstrategie en de ambities van de gemeente voor dit programma zijn bekend bij beleidsmakers, diverse marktpartijen, de grotere bedrijven in het gebied, ondernemersverenigingen, oplettende omwonenden, professionals in mobiliteit, duurzaamheid, stedelijke ontwikkeling en de pers. Hoe de communicatie- en participatiestrategie de aankomende 5 jaar wordt vormgegeven, zal worden beschreven in een communicatieplan. De komende 5 jaar worden de plannen concreter en gaat het over richtlijnen, opgaven en nadere thematische duiding, verdieping en verbeelding van de doelstellingen van Haven-Stad. En tegelijkertijd wordt Haven-Stad meer zichtbaar. Door onder meer de ontwikkelingen bij Sloterdijk Centrum, Sloterdijk 1 Zuid, en de Minervahaven, de oplevering van de ‘nieuwe’ N200 en het ‘vergroten’ van het Westerpark. De communicatiestrategie is erop gericht om de concretisering van de plannen te ondersteunen en Haven-Stad te positioneren.

Wat maakt Haven-Stad aantrekkelijk als woongebied of om een bedrijf te vestigen? Op welke aspecten onderscheidt Haven-Stad zich van andere delen van de stad en in de MRA? En op welke manier kan deze ‘belofte’ geloofwaardig en zichtbaar worden gemaakt? Doelstelling is het creëren van een breed gedragen perspectief. Zodat belanghebbenden en belangstellenden straks zeggen: ‘……. dat is karakteristiek voor Haven-Stad.’ Daarnaast wordt de communicatie met de zittende bedrijven en huidige gebruikers voortgezet over ontwikkelingen die op handen zijn en wat de mogelijke effecten hiervan voor hen zijn. Het motto “Samenwerken en samenleven” is een overkoepelend thema dat in een maatschappelijke visie met een lijst van principes. De identiteitsontwikkeling van Haven-Stad zal op basis van dit motto fysiek, sociaal en economisch worden afgestemd op de bestaande aanliggende delen van de stad. De uitwerking van de communicatiestrategie gebeurt aan de hand van een viertal bouwstenen: 1. stakeholdermanagement 2. programmacommunicatie, waaronder ook omgevingsmanagement wordt gerekend 3. participatie 4. inspiratie en verbeelding, onder meer door placemaking Ad 1: Stakeholdermanagement Stakeholdersmanagement wordt de komende jaren uitgebreid, meer gestructureerd en geïntensiveerd. Het is een van de pijlers van het uitvoeringsprogramma (zie ook H3.6).