8 Monitoringsrapport Haven-Stad 2021.pdf

Monitoringsrapport Haven-Stad 2021 Stand van zaken ontwikkeling Haven-Stad en actualisatie van het Milieueffectrapport (MER)

+

Colofon Het Monitoringsrapport Haven-Stad 2021 is opgesteld in opdracht van de directie Ruimte en Duurzaamheid door de programmaorganisatie Haven-Stad, onder leiding van Eline Oort in samenwerking met vertegenwoordigers van: ƒ de directies Ruimte en Duurzaamheid, Grond en Ontwikkeling, Projectmanagementbureau en Verkeer en Openbare Ruimte van het Cluster Ruimte en Economie ƒ de directie GGD van het Cluster Sociaal ƒ de directie Onderzoek, Informatie en Statistiek van het Cluster Dienstverlening en Informatie ƒ de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend. conceptversie 27 oktober 2021 Contact Gemeente Amsterdam, Ruimte en Duurzaamheid Postbus 2758 1000 CT Amsterdam amsterdam.nl/havenstad havenstad@amsterdam.nl Foto voorblad: Luchtfoto Haven-Stad in 2017

2

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

Vooraf

Voor u ligt het Monitoringsrapport Haven-Stad 2021. Dit is een uitwerking van het Monitoringsplan Haven-Stad, welke is opgesteld als uitwerking van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad en het bijbehorende Milieueffectrapport (MER) Haven-Stad. In het monitoringsplan staat het monitoringsprogramma beschreven, welke invulling geeft aan de wijze waarop in de komende jaren de voortgang van Haven-Stad wordt gemonitord. Het monitoringsprogramma dient twee doelen: 1. Waarborgen dat de ambities en doelstellingen van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad worden behaald; 2. Actueel houden van het MER Haven-Stad. De ambitie is om Haven-Stad te transformeren tot een hoogstedelijk gemengd gebied in een duurzame, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. De ambitie is om 40.000 tot 70.000 woningen en 45.000 tot 58.000 arbeidsplaatsen te realiseren. In de Ontwikkelstrategie zijn daarnaast ambities geformuleerd voor bereikbaarheid, duurzaamheid en een gezonde leefomgeving.

Leeswijzer Dit monitoringsrapport bestaat uit drie delen. In het eerste deel (hoofdstuk 2 t/m 6) worden de ontwikkelingen beschreven sinds de vaststelling van de Ontwikkelstrategie HavenStad en het MER Haven-Stad (eind 2017): algemene ontwikkelingen in Amsterdam en in Haven-Stad, ontwikkelingen in de actieve deelgebieden, thematische ontwikkelingen en tot slot externe ontwikkelingen die het behalen van de ambities voor Haven-Stad kunnen beïnvloeden. In het tweede deel (hoofdstuk 7.1 t/m 7.4) worden de eerste monitoringsresultaten in beeld gebracht en wordt inzicht gegeven in het tempo en de aard van de ontwikkelingen in Haven-Stad. Het laatste deel (hoofdstuk 8 en 9) geeft aan op welke onderdelen actualisatie van het MER nodig is, evalueert de monitoringsresultaten en beschrijft tot slot of en hoe bijsturing nodig is.

Afbeelding 1. Een schetsmatige verbeelding van een toekomstbeeld van Haven-Stad, waarbij de Coen- en Vlothaven al getransformeerd is. Bron: Ontwikkelstrategie Haven-Stad

Gemeente Amsterdam

3

Inhoud

Vooraf

3

Samenvatting

5

1. Inleiding

6

2. Algemene ontwikkelingen Amsterdam

11

3. Ontwikkelingen Haven-Stad

13

4. Ontwikkelingen deelgebieden Haven-Stad

16

5.1 5.2

Sloterdijk-Centrum Sloterdijk I Zuid

17 20

5. Thematische ontwikkelingen 6.1 6.2 6.3 6.4

22

Ontwikkelingen hoogstedelijkheid Ontwikkelingen bereikbaarheid Ontwikkelingen duurzaamheid Ontwikkleingen gezondheid

23 25 26 29

6. Externe ontwikkelingen

32

7. Monitor

35

8.1 Hoogstedelijkheid 8.2 Bereikbaarheid 8.3 Duurzaamheid 8.4 Gezondheid

35 48 52 71

8. Actualisatie milieueffectrapport Haven-Stad (MER)

88

9. Bijsturing en evaluatie

90

Bijlagen

92

Wijzigingen MER Haven-Stad Wijzigingen Gebiedsgericht spelregelkader Haven-Stad

4

92 92

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

Samenvatting

Stand van zaken ontwikkeling Haven-Stad Haven-Stad staat nog aan de vooravond van de transformatie naar een hoogstedelijk gebied. Twee van de twaalf deelgebieden worden momenteel actief ontwikkeld: Sloterdijk-Centrum en Sloterdijk I Zuid. Hierover zijn in de afgelopen periode investeringsbesluiten genomen door de gemeenteraad. In Sloterdijk-Centrum zijn de eerste 750 woningen opgeleverd, meer dan 400 woningen zijn in aanbouw en voor ruim 500 vergunde woningen zal de bouw ook binnenkort beginnen. In Sloterdijk I Zuid vinden er gesprekken plaats met eigenaren en ontwikkelaars in diverse blokken om tot ontwikkeling te komen. Sinds de vaststelling van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad en het Milieueffectrapport (MER) Haven-Stad eind 2017, is er hard gewerkt aan het opstellen van het Integraal Raamwerk, het Uitvoeringsplan en het Financieel Perspectief. Het concept Integraal Raamwerk heeft ter inzage gelegen van 7 april t/m 2 juni 2021. In totaal zijn er circa 350 inspraakreacties binnengekomen, welke verwerkt zijn in een Nota van Beantwoording. Bij het Integraal Raamwerk horen ook de Mobiliteitsstrategie HavenStad, het programmaplan maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad, het werkplan Duurzaamheid en de Maatschappelijke visie Haven-Stad.

Actualisatie van het MER Haven-Stad Een aanvulling op het Milieueffectrapport is nodig in het geval van nieuwe hoofdkeuzes en bijbehorende alternatievenafweging, nieuwe belanghebbenden of significante wijziging van hoofdkeuzes en/of hoofdstructuur. Daarvan is vooralsnog geen sprake. Wel zijn er een aantal punten waarop de Leefomgevingsfoto en het gebiedsgericht spelregelkader geactualiseerd moeten worden. Eén van de wijzigingen is dat door de aanpassingen op de twee windparken ten westen van HavenStad de geluidcontouren van de windturbines niet meer over de plangrens reiken en de milieubelasting op dat onderdeel is verminderd.

Gemeente Amsterdam

Bijsturing Er zijn op dit moment voor de thema’s hoogstedelijkheid, bereikbaarheid en gezondheid geen afwijkingen en trends die niet verklaarbaar zijn of die het behalen van de doelstellingen van Haven-Stad in gevaar brengen. Er is vooralsnog bij deze thema’s geen aanleiding om de maatregelen die beschreven staan in de Ontwikkelstrategie eerder te treffen, aan te vullen of te vervangen om ambities te behalen. Voor het thema duurzaamheid zijn er wel doelstellingen die extra aandacht behoeven. Om op de mogelijk sneller optredende klimaatverandering voorbereid te zijn, zal gekeken worden waar vooruitlopend op nieuwe wet- en regelgeving bijgestuurd kan worden richting nog meer klimaatrobuuste oplossingen. Evaluatie monitoringsprogramma Voor een aantal indicatoren uit het Monitoringsplan Haven-Stad kwam het eerste monitoringsrapport te vroeg om deze al op te kunnen nemen. Dat komt hoofdzakelijk doordat er ‘buiten’ nog relatief weinig gebeurt, met uitzondering van SloterdijkCentrum waar de eerste projecten vergund en opgeleverd worden. Ook zijn nog niet voor alle indicatoren de benodige meetgegevens al beschikbaar. Deze indicatoren zullen in een later stadium worden meegenomen. In aanloop naar het volgende monitoringsrapport zal worden ingezet op het inrichten van de functiedatabase, zodat er doorlopend gemonitord kan worden.

Er zal worden verkend waar verbeteringen mogelijk zijn in de functionaliteit van de Leefomgevingsfoto. En tenslotte zullen er met vergunningverlening processen worden afgestemd om op een efficiënte(re) manier data over Haven-Stad te verzamelen, die vervolgens in de functiedatabase kunnen worden gearchiveerd.

5

1. Inleiding

Transformatieopgave De stad staat voor een enorme opgave. Het kan nog 15 of 25 jaar duren, maar er komt een moment dat Amsterdam meer dan 1.000.000 inwoners telt. En al die mensen willen een goede, liefst betaalbare woning. Er zal gebouwd moeten worden. Of omgebouwd. Eén van de plekken die hiervoor geschikt is, is Haven-Stad. Hier is ruimte om volwaardige woon-werkwijken te bouwen tot wel 70.000 woningen en 58.000 arbeidsplaatsen. Hier gaan zich de contouren aftekenen van een stad binnen de stad: Haven-Stad. Wonen in Haven-Stad betekent wonen in een wijk met veel levendigheid, bedrijvigheid, maar ook geluid en soms geuren. Milieueffecten Vanwege de omvang van de transformatieopgave van Haven-Stad is, parallel aan het opstellen van de Ontwikkelstrategie HavenStad, een m.e.r.-procedure doorlopen en een milieueffectrapport (MER) opgesteld. In een MER worden de gevolgen van de ontwikkeling op het milieu in beeld gebracht. Bij de Ontwikkelstrategie HavenStad past een flexibele MER met een brede reikwijdte, met onderzoek op maat en zonder vastomlijnd programma. Het MER Haven-Stad geeft de bestaande waarden, belemmeringen en aandachtspunten van de huidige situatie weer en laat zien met welke randvoorwaarden en spelregels de transformatie van Haven-Stad naar een hoogstedelijk gemengd gebied mogelijk is.

De ambities in de Ontwikkelstrategie zijn getoetst in het MER en de uitkomsten van het MER (de voorkeursalternatieven) zijn vervolgens weer verwerkt in de Ontwikkelstrategie. De aanbevelingen (spelregels en randvoorwaarden) om nadelige milieugevolgen te beperken of te voorkomen worden meegenomen in de (toekomstige) ruimtelijke plannen van de verschillende deelgebieden in Haven-Stad.

Een levend MER Omdat het lastig is om aannames te doen voor de situatie over 20 jaar en er (onvoorziene) ontwikkelingen plaats zullen vinden die van invloed zijn op de ontwikkelingsmogelijkheden in de toekomst, is het MER een ‘levend’ en flexibel instrument dat meeloopt gedurende de transformatie van Haven-Stad. Monitoring is daarbij heel belangrijk. Deze nieuwe methodiek is mogelijk omdat Haven-Stad is opgenomen in de Crisis- en herstelwet en daarmee mag vooruitlopen op de Omgevingswet. Dit biedt meer kansen voor flexibiliteit en het doen van globaler onderzoek. Het MER maakt daarbij gebruik van innovatieve methoden, zoals een leefomgevingsfoto, spelregelkader, dashboards en een dynamisch monitoringsprogramma. Huidige, referentie- en plansituatie Bij een MER zijn drie situaties van belang: de huidige situatie, de referentiesituatie en de plansituatie. huidige situatie referentiesituatie

2017

2021

2030 autonome ontwikkelingen vóór 2030

plansituatie

2055

Voor Haven-Stad zijn de relevante verschillen tussen de huidige situatie en de referentiesituatie onder andere: ƒ realisatie Spaarndammertunnel * ƒ afwaardering Haarlemmerweg * ƒ autonome groei verkeer ƒ verbetering achtergrondconcentratie fijnstof en stikstofdioxide door landelijke en lokale maatregelen ƒ ontwikkeling van 2.000 woningen in SloterdijkCentrum (die conform het in 2017 vigerende bestemmingsplan mogelijk zijn) ƒ ontwikkeling van Buiksloterham, NDSM-werf, Houthaven en Food Center Amsterdam * inmiddels gerealiseerd

6

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

De huidige situatie is de stand van zaken op het moment van de peildatum. Door het monitoringsprogramma worden de huidige en de referentiesituatie geactualiseerd. In het MER is uitgegaan van een referentiesituatie voor 2030. Dit is de huidige situatie aangevuld met de nu bekende autonome ontwikkelingen die gaan plaatsvinden voor 2030. Dit zijn bijvoorbeeld vastgestelde plannen of de autonome groei van het verkeer. Voor sommige milieuthema’s is de referentiesituatie gelijk aan de huidige situatie, omdat de autonome ontwikkelingen geen invloed hebben op deze thema’s. De plansituatie, waarin Haven-Stad is getransformeerd naar een hoogstedelijk gemengd gebied, wordt in het MER vergeleken met de referentiesituatie. Keuzes en alternatieven Voor het verwezenlijken van de ambities van Haven-Stad zijn soms ingrijpende keuzes nodig of gewenst. Voor deze ‘hoofdkeuzes’ zijn meerdere oplossingsrichtingen (alternatieven) uiteengezet in het MER. Het voorkeursalternatief is vervolgens opgenomen in de Ontwikkelstrategie.

ONTWIKKELSTRATEGIE

MER

MONITORINGSPLAN

DOORLOPENDE MONITORING

FUNCTIEDATABASE

LEEFOMGEVINGSFOTO

MONITORINGSRAPPORT

Figuur 1. Schematische weergave systematiek dynamisch monitoringsprogramma voor Haven-Stad. Bron: Monitoringsplan Haven-Stad

Gemeente Amsterdam

Monitoringsprogramma Haven-Stad gaat uit van een geleidelijke transformatie, waarbij er geen vastomlijnd eindbeeld is. Het ontwikkelkader voor HavenStad is dynamisch van opzet, waarbij veel conditionele regels gelden. Zo wordt nu voorbereid op verschillende toekomstige situaties. Daar hoort een dynamisch monitoringsprogramma bij. Het dynamische monitoringsprogramma speelt een belangrijke rol ten aanzien van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad en het MER Haven-Stad, en heeft twee hoofddoelstellingen: ƒ Waarborgen dat de ambities en doelstellingen van de Ontwikkelstrategie worden behaald In de Ontwikkelstrategie is beschreven onder welke voorwaarden Haven-Stad ontwikkeld moet worden om de ambities en doelstellingen voor Haven-Stad te halen. Ook hierin speelt de monitoring een belangrijke rol. Door een actieve monitoring kunnen op basis van de informatie die verkregen wordt, ambities waar nodig tijdig bijgesteld worden of extra maatregelen getroffen worden om deze te behalen. Ook worden de gestelde kaders continu geëvalueerd wat kan leiden tot een andere mate van sturing door de gemeente. ƒ Actueel houden van het MER Het doel van monitoring is om het MER actueel te houden en zo blijvend te betrekken bij de besluitvorming. Het meewegen van het milieubelang bij besluitvorming is hiermee geborgd.

Als een nieuwe of andere ontwikkeling dan gepland voorzien is, kan nieuw of nader onderzoek naar mogelijke alternatieven gedaan worden, in de vorm van een aanvulling op het MER. Hierbij is het niet nodig om bij elke afwijking van het MER bij te sturen. Het gaat er vooral om dat bijgestuurd kan worden als andere of nieuwe keuzes in beeld komen. Op basis van de gerealiseerde plannen, bijbehorende (milieu)effecten en andere (externe) ontwikkelingen, wordt in hoofdstuk 8 beschreven of er een aanvulling op het MER gewenst is en in hoofdstuk 9 of en hoe er bijgestuurd moet worden.

7

Tot slot zorgt het monitoringsrapport ervoor dat het bestuur periodiek geïnformeerd wordt over de stand van zaken omtrent Haven-Stad. Monitoring geeft het bestuur de mogelijkheid om een vinger aan de pols te houden en waar nodig bij te sturen.

Doorlopende monitoring Het uitgangspunt voor het verzamelen en archiveren van meetgegevens is dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij reeds lopende processen, bestaande systemen en gemeentebrede monitoringsprogramma’s.

Monitoringsplan In 2018 is het Monitoringsplan Haven-Stad opgesteld. Hierbij is ook advies gevraagd aan de Commissie m.e.r. over de te verzamelen gegevens, over de wijze van verzamelen en over de manier waarop zal worden geëvalueerd en bijgestuurd. Op 15 januari 2019 heeft het college het Monitoringsplan Haven-Stad vastgesteld. Het monitoringsplan beschrijf het monitoringsprogramma. Hierin staat wat de monitoringssystematiek is en welke ambities, doelstellingen, indicatoren en meetgegevens gemonitord worden.

Verleende omgevingsvergunningen zijn een belangrijke bron voor een aantal van de benodigde gegevens. De bouwplannen met planologische onderbouwing en de milieuprestatieberekening zijn input voor meerdere indicatoren.

AMBITIES OF HOOFDDOELSTELLINGEN

(SUB)DOELSTELLINGEN

INDICATOREN

BENODIGDE MEETGEGEVENS Figuur 2. Procesweergave van ambities naar meetgegevens. Bron: Monitoringsplan Haven-Stad

De ambities (of hoofddoelstellingen) en subdoelstellingen die beschreven staan in de Ontwikkelstrategie en het MER zijn opgenomen in het monitoringsplan. Vervolgens zijn objectieve indicatoren bepaald, die een beeld geven van het al dan niet behalen van de doelstellingen. Aan de hand van deze indicatoren kan worden beoordeeld of bijgestuurd moet worden om de ambities voor Haven-Stad te halen. Om deze indicatoren te kunnen opstellen zijn meetgegevens benodigd. De meetgegevens worden verzameld door (doorlopende) monitoring.

8

Het verzamelen van informatie is voor dit eerste monitoringsrapport nog hoofdzakelijk handmatig gedaan. In aanloop naar de volgende monitor zullen processen worden opgezet om de informatievoorziening zoveel mogelijk te koppelen aan bestaande processen en/of nieuwe geautomatiseerde datastromen. De informatie zal vervolgens worden verzameld en gearchiveerd in de functiedatabase van Haven-Stad. Functiedatabase In het monitoringsplan wordt de functiedatabase geïntroduceerd: een GISdatabase die een scala aan meetgegevens bevat die worden verzameld met behulp van de doorlopende monitoring. Een groot aantal van de benodigde meetgegevens heeft te maken met het programma dat wordt gerealiseerd in Haven-Stad. Actuele detailinformatie over het gerealiseerde programma zal dan ook een plek krijgen in de functiedatabase, net als planningsinformatie over toekomstige ontwikkelingen. De functiedatabase is nog in ontwikkeling. De komende periode zal hieraan verder gewerkt worden, waarbij ook wordt onderzocht of de Leefomgevingsfoto en de functiedatabase (technisch) aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Binnen het programma Haven-Stad worden nieuwe werkprocessen ontwikkeld met betrekking tot programmatische vraagstukken. De toepassing van integrale en interactieve ruimte-data software maakt het mogelijk om met behulp van GIS-data de

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

gebouwde omgeving op alle schaalniveaus en dimensies (2D, 3D, tijd) van de stedelijke ontwikkeling te modelleren. Hierdoor kunnen ontwerpopties geoptimaliseerd worden ten opzichte van de geldende omgevingsfactoren of kunnen programmatische scenario’s 2en 3-dimensionaal getest worden op hun fysiek-ruimtelijke aspecten. Op deze manier worden de ruimtelijke en programmatische keuzemogelijkheden vroegtijdig inzichtelijk gemaakt en kan de impact van verschillende ontwikkelscenario’s op de leefomgeving worden afgewogen. Leefomgevingsfoto Voor het MER Haven-Stad is een Leefomgevingsfoto opgesteld. Deze interactieve kaart geeft informatie over alle relevante thema’s van de fysieke leefomgeving. Deels wordt de Leefomgevingsfoto gevoed door de monitoring, deels wordt deze separaat actueel gehouden, bijvoorbeeld met de verwerking van ruimtelijke besluiten. De Leefomgevingsfoto functioneert al als zodanig, maar de komende periode zal gewerkt worden aan de verdere optimalisatie van met name de datastromen en het beheer, maar ook gebruiksgemak en de uitbreiding met nieuwe informatie en tools. Er wordt verkend of de functionaliteit van de bestaande Buurtradar kan worden toegepast op de Leefomgevingsfoto, zodat er gebruik kan worden gemaakt van al bestaande informatie op Maps Amsterdam en dezelfde informatie niet separaat voor de Leefomgevingsfoto hoeft te worden ingeladen.

Dit maakt het beheren van de Leefomgevingsfoto efficiënter, zeker met het oog op de toekomst waarin ook andere (m.e.r.-plichtige) plangebieden mogelijk met een Leefomgevingsfoto zullen gaan werken.

Gemeente Amsterdam

Gebiedsgericht spelregelkader (bijlage bij het MER Haven-Stad) Het Milieueffectrapport Haven-Stad geeft inzicht in de benodigde keuzes, randvoorwaarden en spelregels om de transformatie naar een hoogstedelijk gemengd gebied te realiseren en de andere ambities mogelijk te maken. De randvoorwaarden voor de gemeente, zoals opgenomen in de Ontwikkelstrategie HavenStad, betreffen met name ontwikkelingen en maatregelen in de openbare ruimte, zoals de realisatie van metroverbinding(en), het afwaarderen van een aantal wegen en de aanleg van parken, sport- en speelvoorzieningen. Naast deze randvoorwaarden stuurt de gemeente door diverse gebiedsgerichte spelregels, algemene spelregels en spelregels voor compensatie. Spelregels kunnen harde randvoorwaarden of noodzakelijke ingrepen zijn om de ambities te kunnen verwezenlijken. Het kunnen ook onderzoeksverplichtingen voor nieuwe ontwikkelingen zijn, waarbij de resultaten moeten uitwijzen of deze bijdragen aan het halen van de ambities, dan wel dat aanvullende maatregelen of in het uiterste geval wijzigingen in de ontwikkelingen nodig zijn om de ambities te behalen. Het spelregelkader is gekoppeld aan de Leefomgevingsfoto. Tezamen zijn zij richtinggevend voor de toekomstige ruimtelijke plannen voor de deelgebieden in Haven-Stad.

Informatieplicht In de Ontwikkelstrategie Haven-Stad is één van de ambities het waarborgen van een gezonde leefomgeving. Er wordt nadrukkelijk ingezet op het borgen van een gezonde leefomgevingskwaliteit, het bevorderen van gezondheid en een gebiedsgerichte flexibele omgang met milieunormen. In het MER Haven-Stad wordt aangegeven dat het van belang is om toekomstige bewoners actief en volledig te informeren, zodat ze bewust kunnen kiezen voor wonen in een aantrekkelijke hoogstedelijke, maar ook milieubelaste omgeving.

9

Het gebiedsgerichte spelregelkader HavenStad bevat de volgende algemene spelregel: ‘Voor zowel sociale huurwoningen als particuliere koop- en huurwoningen wordt in de contracten/overeenkomsten informatie verschaft over de geluidbelasting en daarvoor getroffen maatregelen’. In het spelregelkader is tevens de randvoorwaarde voor de gemeente opgenomen om ’zorg te dragen voor actief informeren van toekomstige bewoners over de geluid- en geurbelasting en hier afspraken over te maken met ontwikkelaars/corporaties’. De actieve informatieplicht aan en door privaatrechtelijke partners geeft de gemeente mee in het pakket van eisen (bijv. de bouwenvelop) aan ontwikkelende partijen. Daarin is opgenomen dat zij de (potentiële) bewoners informeren over het feit dat de locatie milieubelast is. De verantwoordelijkheid voor de vorm en wijze van invulling van deze informatieplicht wordt aan de ontwikkelaars overgelaten. De informatieplicht is geen onderdeel van een samenwerkings- of erfpachtovereenkomst met de ontwikkelaar. Monitoringsrapport Het voorliggende monitoringsrapport is het resultaat van de eerste monitoringscyclus. Er wordt elke twee jaar een monitoringsrapport opgesteld. Voor een aantal indicatoren uit het monitoringsplan is het op dit moment nog te vroeg om deze nu al op te nemen in het monitoringsrapport.

Dat komt hoofdzakelijk doordat er ‘buiten’ nog relatief weinig gebeurt, met uitzondering van SloterdijkCentrum waar de eerste projecten vergund en opgeleverd worden. Ook zijn nog niet voor alle indicatoren de benodige meetgegevens al beschikbaar. In hoofdstuk 7 wordt per indicator in de inleidende tabel toegelicht of de indicator is opgenomen in dit monitoringsrapport of dat dat in een later stadium zal gebeuren.

10

In hoofdstuk 7 wordt ook gebruik gemaakt van stoplichtkleuren om de stand van zaken op dat onderdeel te rapporteren: Bijsturing: Bijsturing met maatregelen is niet voldoende om de doelstelling te halen. De ambities/doelstellingen moeten worden bijgesteld. Bijsturing door meer of eerder maatregelen te treffen, zodat de doelstelling niet in gevaar komt. Het behalen van de doelstelling komt niet in gevaar. Bijsturing is op dit moment niet nodig. Actualisatie van het MER Haven-Stad: Er is sprake van nieuwe hoofdkeuzes en bijbehorende alternatievenafweging, nieuwe belanghebbenden of significante wijziging van hoofdkeuzes en/of hoofdstructuur. Er is een aanvulling op het MER nodig. Er is een niet-significante wijziging ten opzichte van het MER, de Leefomgevingsfoto en/of het spelregelkader. De wijziging wordt opgenomen in bijlage 1 of 2 bij dit monitoringsrapport. Er hoeft niets gedaan te worden. Naast het evalueren en het bepalen van de noodzaak tot bijsturing (hoofdstuk 8), wordt het monitoringsprogramma zelf ook geëvalueerd. Hoofdstuk 9 beschrijft welke nieuwe inzichten zijn verzameld en hoe het monitoringsprogramma daarop wordt aangepast.

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

2. Algemene ontwikkelingen Amsterdam

Algemene ontwikkelingen op het gebied van de visie van de gemeente Amsterdam, (regionaal) beleid en basisregistratie van de fysieke leefomgeving van Amsterdam sinds de vaststelling van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad en het MER Haven-Stad (eind 2017):

2017

Gemeentelijke Visie Haven 2020-2040 Alle zeilen bijzetten!

Gemeentelijk Visie Haven 2020-2040: Alle zeilen bijzetten! Op 21 december 2020 is de Gemeentelijk Visie Haven 2020-2040 vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin staat hoe de stad samen met het Havenbedrijf, Noordzeekanaalgebied (NZKG) en bedrijven in het havengebied werkt aan een toekomstbestendige en duurzame Amsterdamse haven. De visie beschrijft vijf publieke belangen: duurzaamheid (klimaatneutraal en circulair); de haven als nautisch logistiek knooppunt; de haven als industrieterrein; verstedelijking (hoogstedelijke woonwerkmilieus); en veilig gebruik van de nautische ruimte. Invloed op Haven-Stad: De Minervahaven, Coen- en Vlothaven, en de Alfadriehoek, maken nu nog deel uit van het exploitatiegebied van het Havenbedrijf. Circa 10% van de ruim 1.600 hectare aan haventerreinen wordt getransformeerd. De gemeente en het Havenbedrijf hebben beide de opgave om samen met de bedrijven de transformatie van Haven-Stad mogelijk te maken, waarbij rekening moet worden gehouden met elkaars belangen; stad en haven horen bij elkaar.

Omgevingsvisie Amsterdam 2050

Deel I | Visie

Een menselijke metropool 1

Gemeente Amsterdam

Omgevingsvisie Amsterdam 2050: een menselijke metropool Op 8 juli 2021 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 vastgesteld. De omgevingsvisie vervangt de Structuurvisie Amsterdam 2040 (met uitzondering van de Hoofdgroenstructuur en het hoogbouwbeleid) en is een wettelijk verplicht instrument van de nieuwe Omgevingswet. Het geeft richting en sturing aan de fysieke leefomgeving van Amsterdam. De vijf kernopgaven die centraal staan: klimaatbestendig en klimaatneutraal; inclusief en betaalbaar; leefbaar en bereikbaar; economisch vitaal en circulair; en gezond en veilig. De vijf strategische keuzes zijn: meerkernige ontwikkeling; groeien binnen grenzen; duurzaam en gezond bewegen; rigoureus vergroenen; en samen stadsmaken.

11

Invloed op Haven-Stad: De Ontwikkelstrategie Haven-Stad is nog gebaseerd op de koers van de structuurvisie. Nu vormt de omgevingsvisie de leidraad. Eén van de hoofddoelen van de visie is een stad en regio te worden met meer stedelijke kernen. Haven-Stad is één van die gebieden waardoor deze ingreep in de structuur van de stad mogelijk is. Haven-Stad draagt ook het meeste bij aan het kunnen groeien binnen de bestaande stad. Door Haven-Stad komt ook het westelijke deel van Amsterdam aan het IJ te liggen.

Omgevingsvisie Amsterdam Omgevingseffectrapportage

projectnummer 0462872.100 definitief 12 mei 2021

Omgevingseffectrapportage (OER) Parallel aan de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is een omgevingseffectrapportage ontwikkeld. In het OER (12 mei 2021) zijn de effecten van de huidige situatie, de referentiesituatie, drie verstedelijkingsalternatieven en het uiteindelijke voorkeursalternatief op de diverse kernwaarden in beeld gebracht. Invloed op Haven-Stad: Er wordt verkend of het OER kan worden doorontwikkeld tot een ‘levend’ document, net als het MER Haven-Stad. Het wordt dan een monitoringsinstrument voor de Amsterdamse fysieke leefomgeving als geheel, waarvan nu nog een goed integraal beeld ontbreekt. De projecten en programma’s, waaronder Haven-Stad, dienen hiervoor zelf monitoringsgegevens aan te leveren. Voor het optimaliseren van de dynamische monitoringssystematiek van het OER en van het MER Haven-Stad kan gezamenlijk opgetrokken worden.

Verstedelijkingsstrategie Metropoolregio Amsterdam In het kader van de Verstedelijkingstrategie MRA hebben Rijk en regio afgesproken om tot 2040 in de MRA 250.000 woningen te bouwen waarvan tot 2030 minimaal 70.000 woningen in Amsterdam worden gebouwd. Vanwege de druk op de woningmarkt hebben Rijk en regio voor de woningbouwontwikkeling tot 2030 afgesproken om de nadruk te leggen op versnelling van de uitvoering van vastgestelde plannen, van plannen in voorbereiding en van potentiële plannen tot 2030, en dat hierbij rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor de bereikbaarheid. De Verstedelijkingsstrategie wordt naar verwachting in november 2021 vastgesteld in het Bestuurlijk Overleg MIRT. Nieuwe gebiedsindeling Amsterdam 2022 De huidige gebiedsindeling van Amsterdam uit 2015 sluit niet overal goed aan op de indeling van de deelgebieden van Haven-Stad. In verband met de bestuurlijke samenvoeging van Amsterdam en Weesp, werkt Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) aan een aangepaste gebiedsindeling voor 2022. Hierbij worden ook gelijk andere gewenste aanpassingen op de indeling meegenomen. Het programma Haven-Stad heeft hiervoor ook voorstellen gedaan, zodat de nieuwe gebiedsindeling zo goed mogelijk aansluit op de indeling die het programma Haven-Stad hanteert en het verwerken van de data voor monitoring in de toekomst daardoor eenvoudiger wordt.

12

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

3. Ontwikkelingen Haven-Stad

Ontwikkelingen op het gebied van strategie, beleid en besluitvorming over de fysieke leefomgeving van Haven-Stad sinds de vaststelling van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad en het MER Haven-Stad (eind 2017):

2017

Monitoringsplan Haven-Stad Amsterdam

Haven-Stad Versnellingsstrategie Haven-Stad 14 mei 2019

versie dd. 20191001

Monitoringsplan Haven-Stad Op 15 januari 2019 heeft het college het Monitoringsplan Haven-Stad vastgesteld. Het monitoringsplan is een uitwerking van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad en het bijbehorende milieueffectrapport en geeft invulling aan de wijze waarop in de komende jaren de voortgang van Haven-Stad zal worden gemonitord.

Versnellingsstrategie Haven-Stad Op 14 mei 2019 heeft het college de Versnellingsstrategie Haven-Stad vastgesteld waarin uitwerking wordt gegeven aan het coalitieakkoord, waarin is opgenomen dat de ontwikkeling van Haven-Stad zo mogelijk zal worden versneld. De versnellingsstrategie focust zich op versnelde planvorming voor de benodigde HOV-infrastructuur en op onderzoek naar de mogelijkheden voor het versnellen van randvoorwaarden voor woningbouw in de zogenaamde ‘pas-op-de-plaatsgebieden’ volgens het Convenant Houthavens/NDSM-werf uit 2009. In het convenant is afgesproken dat eventuele woningbouwplannen voor die gebieden pas na 15 jaar (2024) in procedure worden gebracht en pas na 20 jaar (2029) feitelijk tot uitvoering worden gebracht.

Investeringsnota Sloterdijk I Zuid Op 6 november 2019 stelde de gemeenteraad de Investeringsnota Sloterdijk I Zuid vast (zie pagina 20).

I N V E S T E R I N G S N O TA SLOTERDIJK I ZUID

Gemeente Amsterdam

13

Principenota Versnellen Centrale Zone Haven-Stad Als uitwerking van de Versnellingsstrategie Haven-Stad is een principenota opgesteld. Op 8 december 2020 heeft het college de Principenota Versnellen Centrale Zone Haven-Stad vastgesteld. Kern van het principebesluit is dat de versnelling in het gebied vooral gerealiseerd wordt door in te zetten op de condities voor de transformatie en op het realiseren van niet-woonfuncties die de transformatie kunnen aanjagen en om in dit stadium nog niet over te gaan tot het mogelijk maken van woningbouw in het gebied. Belangrijkste redenen hiervoor zijn dat de convenantpartners woningbouw blijven zien als een belemmering voor hun bedrijfsvoering en dat de kans groot is dat dit leidt tot een complex en langdurig planproces, mede als gevolg van juridische procedures, dat veel capaciteit en geld kost. Daarnaast blijkt uit de door Bureau Stedelijke Planning uitgevoerde markconsultatie dat ook marktpartijen versnelling van woningbouw in de ‘pas-op-deplaatsgebieden’ niet als realistisch zien op dit moment.

Investeringsnota Sloterdijk-Centrum Op 15 maart 2021 stelde de gemeenteraad de Investeringsnota Sloterdijk-Centrum vast (zie pagina 17).

Investeringsnota Sloterdijk-Centrum

11 februari 2021

- ambtelijk concept -

Haven-Stad

Transformatie van 12 deelgebieden

Integraal Raamwerk Versie 17 december 2020 CONCEPT Gemeente Amsterdam

1

14

Integraal Raamwerk Haven-Stad Het Integraal Raamwerk Haven-Stad is een regiedocument om de ontwikkelingen in Haven-Stad in goede banen te leiden. Bij het raamwerk horen een aantal bijlagen: ƒ Maatschappelijke visie Haven-Stad (zie pagina 23) ƒ Programmaplan maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad (zie pagina 23) ƒ Mobiliteitsstrategie Haven-Stad (zie pagina 25) ƒ Werkplan Duurzaamheid (zie pagina 26) ƒ Uitvoeringsprogramma Haven-Stad (zie pagina 15) ƒ Financieel Perspectief Haven-Stad (zie pagina 15)

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 2021 -2025 “Haven-Stad maakt ’t – Stoer, Stedelijk en Samen”

Basis raamwerkkaart Integraal Raamwerk Haven-Stad

Gemeente Amsterdam

Concept

Ruimte en Duurzaamheid

27 oktober 2021

Uitvoeringsprogramma Haven-Stad: Haven-Stad maakt ‘t - Stoer, Stedelijk en Samen (bijlage bij het Integraal Raamwerk) Het Uitvoeringsprogramma (conceptversie 27 oktober 2021) geeft aan waar het programma Haven-Stad zich de komende 5 jaar op richt om de geleidelijke transformatie van Haven-Stad vorm te geven. De integrale samenhang tussen de beoogde gebiedsontwikkeling en de ingrepen op thematische aspecten wordt hiermee geborgd. Er zijn zes pijlers onderscheiden waaraan gewerkt wordt: A. Ondersteunen van de gestarte transformaties Sloterdijk I Zuid en Sloterdijk-Centrum B. Faciliteren van initiatieven van bedrijven om milieucontouren te verkleinen C. Begeleiden en initiëren placemaking en aanjaagprojecten D. Coördineren bovenplanse projecten E. Ruimtelijk programmatische uitwerking per casus/deelgebied F. Stakeholdermanagement

Versie 2

Financieel Perspectief Haven-Stad 2021 Een globale financiële doorkijk tot 2055 Behorend bij Integraal Raamwerk / Uitvoeringsprogramma 2021-2025 Haven-Stad 29-09-2021 / CONCEPT / GEHEIM

Gemeente Amsterdam

Financieel Perspectief Haven-Stad (bijlage bij het Integraal Raamwerk) Het Financieel Perspectief Haven-Stad is een globale financiële doorrekening van de volledige gebiedsontwikkeling Haven-Stad van de gemeente waarbij de focus ligt op de nog vast te stellen deelgebieden en bovenplanse investeringen (werkzaamheden waarvoor nog geen Plaberum-besluit is vastgesteld). Om aan de randvoorwaarden uit het MER te voldoen is het noodzakelijk om deze bovenplanse projecten uit te voeren. Het Financieel Perspectief Haven-Stad is een vertrouwelijk document en gebaseerd op het Integraal Raamwerk Haven-Stad.

15

4. Ontwikkeling deelgebieden Haven-Stad

Afbeelding 2. Plangebied Haven-Stad. Bron: Integraal Raamwerk Haven-Stad (conceptversie 29 september 2021)

Haven-Stad bestaat uit 12 deelgebieden die transformeren naar een hoogstedelijk gemengd woon-werkgebied:

Op dit moment zijn twee deelgebieden in actieve gebiedsontwikkeling: SloterdijkCentrum en Sloterdijk I Zuid.

ƒ Alfadriehoek ƒ Coen- en Vlothaven ƒ Cornelis Douwes 0-1 ƒ Cornelis Douwes 2-3 ƒ Hemknoop ƒ Melkweg Oostzanerwerf ƒ Minervahaven Noord ƒ Minervahaven Zuid ƒ Sloterdijk-Centrum ƒ Sloterdijk I Noord ƒ Sloterdijk I Zuid ƒ Zaanstraat Emplacement

Daarnaast zijn er nog twee groengebieden (parken) binnen de plangrens van Haven-Stad:

16

ƒ Noorder IJ-plas ƒ Westerpark Zie ook overhavenstad.nl

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

4.1 Sloterdijk-Centrum

Sloterdijk-Centrum ontwikkelt zich de komende 20 jaar van een kantorengebied naar een levendige stadswijk: een gemengde woon- en werkomgeving met 540.000 m² niet-woonfuncties en circa 3.500 tot 7.410 woningen als onderdeel van Haven-Stad. Er wordt een bandbreedte gehanteerd voor het aantal woningen, omdat tweederde van de woningbouwopgave door transformatieinitiatieven van erfpachters tot stand moet komen. Besluitvorming Op 15 maart 2021 heeft de Gemeenteraad ingestemd met de Investeringsnota SloterdijkCentrum en daarmee met de uitvoering van het stedenbouwkundige plan, bestaande uit: ƒ Visie Sloterdijk-Centrum 2040 (ruimtelijkprogrammatische vertaling van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad) ƒ Plan Openbare Ruimte Sloterdijk-Centrum ƒ Beeldkwaliteitplan Sloterdijk-Centrum

Stand van zaken aantal woningen In 2016 zijn de eerste kavels op de markt gekomen voor woningbouw en de eerste 605 woningen in Sloterdijk-Centrum zijn eind 2017 / begin 2018 opgeleverd (waarvan 358 tijdelijke woningen). Recent zijn er 147 woningen opgeleverd (waarvan 118 sociaal) en 922 woningen zijn vergund (zie het overzicht op pagina 17-18). Toen

Nu

Straks

Opgeleverde woningen

0

752 (10%)

7.410 (100%)

Vergunde woningen

0

922 (13%)

-

Totaal

0

1.674 (23%)

7.410 (100%)

Tabel 1. Stand van zaken aantal woningen toen (Ontwikkelstrategie Haven-Stad), nu (1 oktober 2021) en straks (eindbeeld). Bron (toen en straks): Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Bron (nu): Projecten (peildatum 1 oktober 2021)

Juridisch-planologisch In 2020 zijn drie bestemmingsplannen in Sloterdijk-Centrum vastgesteld, om te voorzien in de juridisch-planologische waarborging van transformaties: ƒ Heathrowstraat 10-12 (Floating Gardens) vastgesteld 20 mei 2020 (onherroepelijk) ƒ Barajasbuurt eo (2020) vastgesteld 2 juli 2020 (onherroepelijk) ƒ Sloterdijk Kavel L-Midden, vastgesteld 5 november 2020 (onherroepelijk) Programma In Sloterdijk-Centrum is ruimte voor een forse uitbreiding van het programma tot circa 1,2 miljoen m² bvo. Het werken blijft een belangrijke rol spelen binnen het gebied, maar er wordt bij de ontwikkelingen prioriteit gegeven aan de realisatie van woonprogramma. De ambitie is om in de eerste 10 jaar 4.250 woningen te hebben gerealiseerd, en in de eindsituatie (2040) circa 7.500 woningen. Het MER Haven-Stad maakt het mogelijk om maximaal 7.410 woningen te realiseren.

Gemeente Amsterdam

Afbeelding 3. Luchtfoto Sloterdijk-Centrum (2020)

Stand van zaken aantal arbeidsplaatsen Begin 2019 waren er 17.790 arbeidsplaatsen in Sloterdijk-Centrum, een toename ten opzichte van eind 2017. In het verwachte eindbeeld neemt dit aantal af tot 15.515.

Arbeidsplaatsen

Toen

Nu

Straks

14.036

17.790

15.515

Tabel 2. Stand van zaken aantal arbeidsplaatsen toen (Ontwikkelstrategie Haven-Stad), nu (1 januari 2019) en straks (eindbeeld). Bron (toen en straks): Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Bron (nu): OIS (peildatum 1 januari 2019)

17

752 woningen opgeleverd (peildatum 1 oktober 2021)

358

247

Wasa Student Village (tijdelijke invulling kavel J) ƒ omgevingsvergunning verleend: 2017 ƒ opgeleverd: november 2017 ƒ 358 tijdelijke woningen voor (internationale) studenten, Nederlandse jongeren en statushouders (einde huurcontract in 2027) en een commerciële ruimte

Barajasblokken (transformatieproject) ƒ omgevingsvergunning verleend: 2017 ƒ opgeleverd: januari 2018 ƒ 247 woonstudio’s in 3 voormalige kantoorgebouwen aan de Barajasweg

118

Lycka (kavel O, blok 9B) ƒ 118 sociale huurwoningen en maatschappelijke voorzieningen (broedplaatsen) ƒ omgevingsvergunning verleend: 2019 ƒ in uitvoering: 2020-2021

29

Lab4you (kavel N, blok 4) ƒ 27 koopwoningen (CPO), 2 woon- en werkappartementen en commerciële ruimtes ƒ omgevingsvergunning verleend: 2018 ƒ in uitvoering: 2019-2021

416 woningen in uitvoering (peildatum 1 oktober 2021)

28

168

Amsterdam Vertical (kavel N, blok 1/3) ƒ blok 1: 56 vrije sector koopwoningen ƒ blok 3: 112 vrije sector koopwoningen ƒ commerciële ruimte ƒ omgevingsvergunning verleend: 2019 ƒ in uitvoering blok 1: 2021-2023 ƒ in uitvoering blok 3: 2020-2022 Sociale huur

18

Middeldure huur

28

Naritaweg 199 (transformatieproject) ƒ 28 middeldure huurwoningen en 28 vrije sector huurwoningen ƒ omgevingsvergunning verleend: 2020 ƒ in uitvoering: 2021-2022

Middeldure koop

Vrije sector huur

Vrije sector koop

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

97

95

Floating Gardens (sloop-nieuwbouw) ƒ 97 middeldure huurwoningen, 95 vrije sector koopwoningen en alles-in-één school ƒ omgevingsvergunning verleend: 2020 ƒ in uitvoering: 2021-2024

506 woningen vergund, nog niet in uitvoering (peildatum 1 oktober 2021)

135

MO*town Track 6 en 8 (kavel O, blok 6 en 8) ƒ blok 6: 41 vrije sector koopwoningen en een maatschappelijke voorziening ƒ blok 8: 94 vrije sector koopwoningen en commerciële ruimtes ƒ omgevingsvergunning verleend: 2021 ƒ in uitvoering: 2021-2024

Sociale huur

Gemeente Amsterdam

Middeldure huur

132

119

120

Crossroads (kavel O, blok 5/10) ƒ 132 sociale huurwoningen, 119 middeldure huur en 120 vrije sector koopwoningen en commerciële ruimtes ƒ omgevingsvergunning verleend: 2021 ƒ in uitvoering: 2022-2025

Middeldure koop

Vrije sector huur

Vrije sector koop

19

4.2 Sloterdijk I Zuid

Het Amsterdamse bedrijventerrein Sloterdijk I verandert de komende jaren stapsgewijs in een dynamische en duurzame werk- en woonwijk met bedrijven, woningen, horecaen recreatievoorzieningen. In het Sloterdijk I van de toekomst worden de beschikbare vierkante meters straks optimaal benut. Besluitvorming Op 6 november 2019 stemde de gemeenteraad in met de Investeringsnota Sloterdijk I Zuid. ƒ Investeringsnota Sloterdijk I Zuid Sloterdijk I Zuid gaat de komende jaren transformeren van een bedrijventerrein naar een gemengde woon-werkwijk. Er is plek voor circa 4.700 woningen, met verschillende woninggroottes en financieringscategorieën, waarvan 40% sociale en 40% middeldure huurwoningen en 20% dure koopwoningen. 20-25% van het programma bestaat uit nietwoonfuncties waaronder 2 basisscholen, maatschappelijke voorzieningen, bedrijfsruimten en commerciële voorzieningen. In de investeringsnota staan de ambities en eisen beschreven waaraan de ontwikkelplannen moeten voldoen. De eigenaren/erfpachters zijn opdrachtgever voor het maken van de plannen voor de gebouwen, en de gemeente is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het openbaar gebied en van de wijk als geheel.

ƒ Bestemmingsplan Sloterdijk I Mediacollege Sinds 9 maart 2018 is het bestemmingsplan Sloterdijk I Mediacollege onherroepelijk. Het bestemmingsplan voorziet in de herontwikkeling van de kavel van het Mediacollege Amsterdam en van de omliggende openbare ruimte. Het maakt uitbreiding van de bestaande onderwijsfuctie mogelijk, alsmede de realisatie van woningen en (werk) voorzieningen met een gezamenlijk maximaal programma van 63.000 m² bvo. Aan dit bestemmingsplan is ook het MER Haven-Stad gekoppeld. Het Mediacollege kan hierdoor uitbreiden en er kunnen 450 woningen worden toegevoegd. Programma Het ambitieprogramma in de investeringsnota Sloterdijk I Zuid:

m² bvo

%

Wonen

388.749

78,4

Bedrijven

61.300

12,4

Kantoren

22.664

4,6

Commerciële voorzieningen

6.475

1,3

Maatschappelijke voorzieningen

16.320

3,3

495.508

ƒ Voorlopig ontwerp maaiveld Het VO maaiveld wordt dit jaar ter inzage gelegd en naar alle waarschijnlijnkheid begin volgend jaar door het college vastgesteld. Juridisch-planologisch Het bestemmingsplan Sloterdijk I, vastgesteld op 3 juli 2013 door de gemeenteraad, is het vigerende bestemmingsplan voor Sloterdijk I Zuid. Voor het Mediacollege en de directe omgeving is in 2017 het bestemmingsplan Sloterdijk I Mediacollege opgesteld.

Afbeelding 4. Luchtfoto Sloterdijk I Zuid (2019)

20

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

Stand van zaken aantal woningen Sinds de vaststelling van de Investeringsnota Sloterdijk I Zuid vinden er gesprekken plaats met eigenaren en ontwikkelaars in diverse blokken om tot ontwikkeling te komen.

Afbeelding 5. Verkaveling Sloterdijk I Zuid. Bron: Investeringsnota Sloterdijk I Zuid

In 2020 is een vergunning afgegeven voor uitbreiding van het Mediacollege in blok I Noord. Samen met het Mediacollege, Wonam en Eigen Haard wordt op dit moment toegewerkt naar een intentieovereenkomst om het blok, inclusief de stroken ten noorden en westen van het blok, verder te verdichten. De gesprekken worden gevoerd op basis van het volgende programma: 255 woningen (sociale huur, middensegment en vrije sector); 23.500 m2 bvo onderwijs; 1.000 m2 bvo cultuur; 600 m2 bvo horeca; 7.265 m2 bvo bedrijfsruimtes (146 arbeidsplaatsen); en 1.935 m2 bvo kantoor (130 arbeidsplaatsen). In blok IV worden gesprekken gevoerd met de eigenaren om te komen tot een intentieovereenkomst. De ontwikkeling omvat het volgende programma: 620 woningen (sociale huur, middensegment en vrije sector); 920 m2 bvo maatschappelijke voorzieningen; 250 m2 bvo commerciële voorzieningen; 7.235 m2 bvo bedrijfsruimtes (145 arbeidsplaatsen); en 2.209 m2 bvo kantoor (147 arbeidsplaatsen).

In 2021 is de omgevingsvergunning aangevraagd voor de transformatie van het huidige kantoorgebouw Einstein aan Kabelweg 21 in blok VI. Het aantal m2 kantoorvloer wordt vergroot en het gebouw en de openbare ruimte rondom het gebouw krijgen een upgrade waarmee het beter aansluit op de toekomstige ontwikkelingen in Sloterdijk I Zuid. Het perceel wordt daarnaast geschikt gemaakt voor een mobiliteitshub en voor het toevoegen van woningen in de toekomst. Toen

Nu

Straks

Opgeleverde woningen

0

0 (0%)

4.700 (100%)

Vergunde woningen

0

0 (0%)

-

In onderhandelingsfase

0

1.256 (27%)

-

Totaal

0

0 (0%)

4.700 (100%)

Tabel 3. Stand van zaken aantal woningen in Sloterdijk I Zuid toen (op moment van vaststellen Ontwikkelstrategie Haven-Stad), nu (augustus 2021) en straks (eindbeeld). Bron (toen en straks): Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Bron (nu): Projecten (peildatum augustus 2021)

Stand van zaken aantal arbeidsplaatsen Begin 2019 waren er 2.758 arbeidsplaatsen in Sloterdijk I Zuid, een toename ten opzichte van eind 2017. In het verwachte eindbeeld neemt dit aantal verder toe tot 3.733.

Arbeidsplaatsen

Toen

Nu

Straks

2.365

2.758

3.733

Tabel 4. Stand van zaken aantal arbeidsplaatsen in Sloterdijk I Zuid toen (op moment van vaststellen Ontwikkelstrategie Haven-Stad), nu (1 januari 2019) en straks (eindbeeld). Bron (toen en straks): Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Bron (nu): OIS (peildatum 1 januari 2019)

Gemeente Amsterdam

21

5. Thematische ontwikkelingen

De ambitie is om Haven-Stad te transformeren tot een hoogstedelijk gemengd gebied in een duurzame, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. In de Ontwikkelstrategie Haven-Stad zijn ambities (of hoofddoelstellingen) geformuleerd voor vier thema’s:

+ Hoogstedelijkheid

Bereikbaarheid

Duurzaamheid

Gezondheid

Dit hoofddstuk beschrijft de ontwikkelingen binnen elk thema sinds de vaststelling van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad en het MER Haven-Stad (eind 2017). Het gaat om ontwikkelingen vanuit het programma HavenStad, maar ook stedelijke/regionale en indien relevant landelijke ontwikkelingen.

Afbeelding 6. Luchtfoto Sloterdijk-Centrum (september 2020)

22

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

5.1 Ontwikkelingen hoogstedelijkheid

Ontwikkelingen vanuit het programma Haven-Stad ƒ Het groene raamwerk van Haven-Stad In Het groene raamwerk van Haven-Stad (19 november 2019) wordt aangetoond dat de groennorm die Amsterdam hanteert, wordt gehaald ten behoeve van de nieuwe bewoners van Haven-Stad. De groenbalans is opgenomen in het Integraal Raamwerk Haven-Stad. ƒ Maatschappelijke visie Haven-Stad (bijlage Integraal Raamwerk Haven-Stad) De Maatschappelijke visie Haven-Stad (november 2020) biedt een sociale blik op stedenbouw en draagt bij aan de realisatie van ambities uit het sociaal domein en geeft invulling aan het 6e motto ‘samenwerken en samenleven voor en door mensen’. De visie is gestoeld op drie kernwaarden: leefbaar, rechtvaardig en verbonden. Het is een ‘levend document’: de keuzes moeten steeds opnieuw bevraagd en getoetst worden en meebewegen met de veranderende maatschappij, maatschappelijke behoeften en uitdagingen. ƒ Programmaplan maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad (bijlage Integraal Raamwerk Haven-Stad) In het Programmaplan maatschappelijke voorzieningen Haven-Stad (januari 2021) staat beschreven welke maatschappelijke voorzieningen nodig zijn. Daarbij wordt de context geschetst voor de ontwikkeling van Haven-Stad waarbij de koppeling wordt gemaakt met de benoemde maatschappelijke kernwaarden voor HavenStad.

Stedelijke/regionale ontwikkelingen ƒ Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen Begin 2018 is de referentienorm vastgesteld voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen. De behoefte aan voorzieningen bij de in Koers 2025 gestelde woningbouw-ambitie, is vertaald naar een referentienorm voor onderwijs, jeugd, zorg, basisvoorzieningen, kunst- en cultuur, sport, groen en spelen. Op basis van de referentienormen is het benodigde programma aan maatschappelijke voorzieningen voor Haven-Stad berekend, zoals opgenomen in het Integraal Raamwerk. De Amsterdamse referentienorm is de referentiewaarde voor de indicator ‘beschikbaarheid voorzieningen’. ƒ Woningbouwplan 2018-2025 Het Woningbouwplan 2018-2025 is door het college vastgesteld op 20 november 2018. Het Woningbouwplan (het huidige woonbeleid van Amsterdam) is de referentiewaarde voor de indicator ‘verdeling woningbouwprogramma’. ƒ Kantorenplan 2019-2026 Het doel van het Kantorenplan 2019-2026 (vastgesteld op 24 september 2019) is een uitgebalanceerde en toekomstbestendige kantorenmarkt, waarin op korte en middellange termijn voldoende kwalitatieve woon-werkmilieus beschikbaar zijn voor de uitbreidingsvraag van 125.000 m² kantoor per jaar. Twee keer per jaar wordt de Monitor Kantoren Amsterdam gepubliceerd, waarin onder andere de leegstand van kantoorgebouwen wordt gemonitord.

De gemiddelde leegstand van kantoren in Amsterdam volgens de Monitor Kantoren Amsterdam is de referentiewaarde voor de indicator ‘gebruik kantoorgebouwen’.

Gemeente Amsterdam

23

ƒ Bedrijvenstrategie Amsterdam 2020-2030: Amsterdam duurzaam productief Het doel van de Bedrijvenstrategie Amsterdam (vastgesteld mei 2020) is om binnen de bredere ontwikkeling van de stad voldoende ruimte te creëren en te behouden voor bedrijven, zodat Amsterdam een diverse economie houdt met een inclusieve arbeidsmarkt, en duurzaam aantrekkelijk is voor ondernemers. Om dit te bereiken wordt nauw samengewerkt met de Metropoolregio Amsterdam. De strategie levert daarnaast bouwstenen voor de Omgevingsvisie. Eén keer per jaar wordt er een monitor gepubliceerd waarin de doelstellingen uit de strategie gemonitord worden. Voor het verzamelen van informatie over bedrijvigheid in Haven-Stad kan worden aangesloten op de monitoringssystematiek van de Bedrijvenstrategie. De gewenste werkmilieus volgens de Bedrijvenstrategie zijn de referentiewaarde voor de indicator ‘typering bedrijven’. ƒ Groenvisie 2020-2050 De Groenvisie 2020-2050, een leefbare stad voor mens en dier (vastgesteld op 21 december 2020 door de gemeenteraad) is de visie van Amsterdam op de rol van groen en natuur in de stad voor nu en in de toekomst. De ambitie is om het bestaande groen te verbeteren en toegankelijker te maken, nieuw groen toe te voegen en de groene ruimte in en om de stad beter met elkaar te verbinden.

De ambities uit de groenvisie (het huidige raamwerk publieke ruimte) dienen als referentiewaarde voor de indicatoren ‘verhouding groenvoorzieningen/woningen’ en ‘verhouding groenvoorzieningen/verhard oppervlak’.

24

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

5.2 Ontwikkelingen bereikbaarheid

Ontwikkelingen vanuit het programma Haven-Stad ƒ Mobiliteitsstrategie Haven-Stad (bijlage Integraal Raamwerk) De Mobiliteitsstrategie Haven-Stad is een bijlage bij het Integraal Raamwerk en het Uitvoeringsprogramma Haven-Stad. De mobiliteitsstrategie vormt een nadere uitwerking van de strategische keuzes op het gebied van mobiliteit, zoals opgenomen in de Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Het heeft als zichtjaar 2055, wanneer naar verwachting alle deelgebieden van Haven-Stad zijn ontwikkeld. Het plan geeft inzicht in de opgaven en maatregelen op het gebied van OV, fiets, voetganger, autoverkeer, vervoer over water, nieuwe vormen van mobiliteit en logistiek, waarmee de beoogde ‘mobiliteitsshift’ kan worden bereikt. • Mobiliteitsplan Haven-Stad Zuid en Sloterdijk II Het Mobiliteitsplan Haven-Stad Zuid en Sloterdijk II (juni 2021) bevat verkeersmaatregelen tot 2030 en is een nadere uitwerking van de Mobiliteitsstrategie Haven-Stad.

Stedelijke/regionale ontwikkelingen ƒ MIRT-traject ZWASH (Zuidwest Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp) Vanuit het Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (een samenwerking van het Ministerie I&W en MRA) wordt gewerkt aan het bereikbaar houden van het gebied tussen zuidwest Amsterdam, Schiphol en Hoofddorp. Het MIRT-traject ZWASH is daar onderdeel van. Eind 2020 zijn in het Bestuurlijk Overleg MIRT de resultaten van het MIRT-onderzoek vastgesteld. Het doortrekken van de Noord/ Zuidlijn tot Schiphol en Hoofddorp en het sluiten van de metro Ringlijn tussen Amsterdam Centraal en Isolatorweg zijn als voorkeursalternatief uitgesproken. Het MIRT-traject ZWASH heeft een potentieel effect op de bereikbaarheid van Haven-Stad in het algemeen (onder andere op de indicatoren ‘modal split’ en ‘prognose kantelmomenten OV’). Het heeft ook potentieel effect op de indicator ‘verandering milieucontouren metrogeluid’.

Afbeelding 7. In Haven-Stad wordt ingezet op deelmobiliteit. In het mobiliteitsplan staan onder andere zoeklocaties voor mobiliteitshubs in Sloterdijk-Centrum. Bron: Mobiliteitsplan Haven-Stad Zuid en Sloterdijk II

Gemeente Amsterdam

25

5.3 Ontwikkelingen duurzaamheid

Ontwikkelingen vanuit het programma Haven-Stad ƒ Werkplan Duurzaamheid Haven-Stad (bijlage Integraal Raamwerk) Het Werkplan Duurzaamheid Haven-Stad toont in hoeverre ambities en beschreven acties uit de Ontwikkelstrategie HavenStad zijn gerealiseerd en herijkt de ambities en acties naar de laatste inzichten uit wetenschap en praktijk. Deze acties zullen de komende jaren in samenwerking met partners worden opgepakt. Hiermee is het voor collega’s in projecten én belanghebbenden in het gebied een handvat maar bovenal een uitnodiging om samen te werken op weg naar een duurzaam Haven-Stad.

Stedelijke/regionale ontwikkelingen ƒ Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050, Nieuw Amsterdams Klimaat Op 3 maart 2020 is de routekaart vastgesteld door het college van B&W. Dit is een ambitiedocument met een lange termijn visie op de Amsterdamse energietransitie en acties voor de korte termijn. De doelstellingen voor CO2reductie inclusief de tussenstappen zijn overgenomen in het Werkplan Duurzaamheid Haven-Stad. ƒ Actieplan Schone Lucht Zie hoofdstuk 6.4. Het actieplan heeft potentieel effect op de indicator ‘CO2-emissie’. De indicator ‘emissievrij autogebruik’ is onderdeel van het actieplan. ƒ Strategie Amsterdam Circulair 2020-2025 Amsterdam wil in 2030 50% minder nieuwe grondstoffen gebruiken, en in 2050 wil Amsterdam een circulaire stad zijn. Een stad waar waardevolle materialen en grondstoffen hergebruikt worden en geen afval geproduceerd wordt.

26

Onderdeel van de strategie is een monitor die de voortgang meet richting circulaire economie. De monitor brengt grondstoffenen materiaalstromen in kaart die de stad binnenkomen en volgt ze tot dat ze verwerkt worden. Er is in de monitor ook oog voor sociale aspecten. De strategie is richtinggevend voor de doelstellingen van de indicatoren onder de subdoelstelling ‘duurzaam grondstoffengebruik’. ƒ Uitvoeringsagenda Klimaatadapatie, samen aan de slag voor een klimaatbestendig Amsterdam In februari 2020 is de Strategie Klimaatadaptatie vastgesteld. De Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie, gelanceerd in mei 2021, is een uitwerking van de strategie waarin de gemeente en waterschappen zich inzetten om Amsterdam zo goed mogelijk voor te bereiden op het veranderde klimaat. Het doel is te agenderen, inspireren en handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Er zijn vier klimaatthema’s: hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen. De uitvoeringsagenda is richtinggevend voor de doelstellingen van de indicatoren onder de subdoelstelling ‘klimaatbestendigheid’. ƒ Uitvoeringsprogramma afval en grondstoffen 2020-2025 Amsterdam wil in 2050 een afvalvrije stad zijn waar straten en pleinen schoon zijn. De maatregelen die daarvoor nodig zijn, staan beschreven in het Uitvoeringsprogramma afval en grondstoffen, vastgesteld door de gemeenteraad op 16 december 2020.

Haven-Stad wordt in het uitvoeringsprogramma genoemd als één van de nieuwbouwgebieden waar alternatieve inzamelsystemen moeten worden overwogen omdat conventionele oplossingen de kwaliteit van de openbare ruimte onder druk zetten.

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

ƒ Regionale Energiestrategie (RES) Er moet meer energie duurzaam worden opgewerkt en het elektriciteitsnetwerk moet daarom flink worden uitgebreid. Hiervoor is een grootschalige energietransitie nodig. Amsterdam is onderdeel van de energieregio Noord-Holland Zuid. De RES 1.0 is vastgesteld door de gemeenteraad in mei 2021. Er vindt in Amsterdam nu eerst een reflectiefase plaats, waarin een afwegingskader wordt vormgegeven ten aanzien van gezondheid, natuur en ruimtelijke voorkeuren. Na de reflectiefase kunnen initiatiefnemers zich bij de gemeente meLden. Na goedkeuring van het initiatief door het college van B&W wordt er nader onderzoek gedaan naar onder meer gezondheid en geluid, de uitwerking van het lokale eigendom en de effecten op de natuur en het landschap. Ook zal er een MER opgesteld worden. De RES wordt tot 2030 iedere twee jaar geactualiseerd. Voor het behalen van de woningbouwopgave in Haven-Stad is het RES echter een potentieel discussiepunt.

Bestaande windturbine

Zoekgebieden wind:

Windenergie: Amsterdam biedt aan om in 2030 in totaal tenminste 127 MW vermogen windenergie te realiseren. Er zijn hiervoor zoekgebieden vastgesteld door de gemeenteraad. Het Havengebied (ten westen van Haven-Stad), de Noorder IJ-plas en het Cornelis Douwesterrein zijn voorkeursgebieden. Binnen deze gebieden doet de gemeente onderzoek naar het plaatsen van circa 17 extra windturbines. Zonne-energie: Amsterdam streeft ernaar om uiteindelijk geen dak onbenut te laten. Voor 2030 is de ambitie om al 50% van het geschikte dakoppervlak in te zetten voor de opwekking van duurzame energie en om in totaal 400 MW vermogen zonne-energie te realiseren, waarbij in eerste plaats wordt gekeken naar grote daken en het plaatsen van zonnepanelen op bijvoorbeeld P&Rlocaties en langs bestaande infrastructuur (taluds, geluidsschermen en metrostations). Daarnaast zet Amsterdam in op 150 MW vermogen zonne-energie op kleine daken.

Zoekgebieden zon:

Voorkeursgebied

Grote daken

Reservegebied

Noorder IJ-plas

Afbeelding 8. Uitsnede kaart zoekgebieden voor zonne- en windenergie. Bron: RES 1.0

Gemeente Amsterdam

27

De RES is richtinggevend voor de doelstellingen van de indicatoren onder de subdoelstelling ‘duurzame energievoorziening’. De zoekgebieden worden toegevoegd aan de Leefomgevingsfoto Haven-Stad. ƒ Transitievisie Warmte Op 30 september 2020 heeft de gemeenteraad de Transitievisie Warmte vastgesteld. Amsterdam wil aardgasvrij zijn in 2040 en nieuwbouw is al aardgasvrij. Amsterdam zet in op nieuwe duurzame, betaalbare en toekomstbestendige warmtebronnen zoals geothermie, restwarmte van datacenters en aquathermie. De transitievisie geeft richting aan de verdere invulling van de Regionale Structuur Warmte (RSW). De transitievisie is richtinggevend voor de doelstellingen van de indicatoren onder de subdoelstelling ‘duurzame energievoorziening’. ƒ Regionale Structuur Warmte (RSW) Als onderdeel van de RES, levert elke energieregio een Regionale Structuur Warmte. De RSW geeft inzicht in de warmtevraag en -aanbod en beschrijft de mogelijkheden voor nieuw te ontwikkelen bovengemeentelijke warmte-infrastructuur.

Landelijke ontwikkelingen ƒ Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord (28 juni 2019) staan afspraken tussen de overheid en de belangrijkste sectoren en brancheorganisaties om de uitstoot van broeikasgassen in Nederland terug te dringen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Het Klimaatakkoord is richtinggevend voor de doelstellingen van de indicatoren onder het thema ‘duurzaamheid’. ƒ Klimaatplan 2021-2030 Het Klimaatplan (1 april 2020) bevat de hoofdlijnen van het klimaatbeleid voor de komende 10 jaar. Ook gaat het in op de laatste wetenschappelijke inzichten over klimaatverandering, technologische ontwikkelingen, internationale beleidsontwikkelingen en de economische gevolgen. Het Klimaatplan is richtinggevend voor de doelstellingen van de indicatoren onder het thema ‘duurzaamheid’.

De RSW is richtinggevend voor de doelstellingen van de indicatoren onder de subdoelstelling ‘duurzame energievoorziening’. ƒ Hemelwaterverordening Op 26 april 2021 is de Hemelwaterverordening Amsterdam vastgesteld. Deze verordening regelt een verplichting voor nieuwe gebouwen en voor bestaande gebouwen die ingrijpend worden gerenoveerd, om per m2 minimaal 60 liter hemelwater te bergen en dit over de opvolgende 60 uur af te voeren. De verordening is bepalend voor de doelstelling van de indicator ‘waterbergend vermogen’.

28

Monitoringsrapportage Haven-Stad 2021

+ 5.4 Ontwikkelingen gezondheid

Ontwikkelingen vanuit het programma Haven-Stad Er zijn geen ontwikkelingen vanuit het programma Haven-Stad op het gebied van gezondheid.

Stedelijke/regionale ontwikkelingen ƒ Bestemmingsplan Geluidverdeelplan Westpoort 1e herziening In 2015 is met een provinciaal inpassingsplan (PIP) de geluidzone van industrieterrein Westpoort vergroot. Hierdoor is er nieuwe geluidruimte ontstaan voor de ontwikkeling van Westpoort, maar is ook een groter gebied binnen de geluidzones komen te liggen. LegendaHet Reservering tankerschepen bestemmingsplan Geluidverdeelplan Percelen Westpoort, vastgesteld door de gemeenteraad op 14 maart 2018, is opgesteld om de uitgeefbaarheid van kavels te borgen door de beschikbare geluidruimte op kavelniveau te verdelen (geluidverkaveling). Op 13 februari 2019 is de 1e herziening van het geluidverdeelplan vastgesteld. De aanpassingen hierin hebben geen betrekking of effect op Haven-Stad.