7-VRM21_014 voortgangsrapportage agenda armoede en schulden indd.pdf
Tekst van het document
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
Gezondheid en sport Gezondheid hangt sterk samen met sociaaleconomische factoren. Mensen in armoede hebben vaker gezondheidsproblemen en een ongezondere leefstijl. We blijven inzetten op gezondheidsbevordering en het verbeteren van de gezondheidsvaardigen. Dit gebeurt bijvoorbeeld met een collectieve zorgverzekering waarvan 80.000 Amsterdammers gebruik maken, het verkennen van preventief aanbod om gezondheidsklachten te voorkomen en ondersteuning bij stoppen met roken. Daarnaast blijven we ons inzetten om bewegen en sporten te bevorderen. Afgelopen jaren hebben we veel senioren met het seniorensportfonds ondersteund met een gratis sportseizoen in de stadsdelen Zuidoost en Zuid. De inzet is om het seniorensportfonds uit te breiden naar andere stadsdelen. Tevens blijven we ons inzetten om via de Stadspas sportactiviteiten te organiseren en sport een structureel onderdeel te maken van de Stadspas.
7. Motie 986’ van het lid Taimounti (Denk), ‘informele voedselvoorzieningen ondersteunen’; Motie 1278 van het lid Flentge (SP), ‘Inventarisatie ondersteuning hulpinitiatieven’; Het amendement van de leden Flentge c.s. inzake de Begroting 2021 (7,5 ton voor informele voedselhulp in de stad; Motie van het lid Flentge et. al, Inrichten van een Noodkas, ondersteun voedselvoorzieningen zoals bij de voedselbank).
33
5.3 Bereik projecten en voorziening
2018
2019
2020
119.000 63.500 336.000
130.000 72.031 485.000
122.588 60.569 329.663
Makkies Aantal vrijwilligers Aantal partners waar mensen Makkies kunnen verdienen Aantal verzilveringspartners
600 36 29
300 32 20
332 30 40
Voedselbank Amsterdam Aantal huishoudens dat gebruik maakt van de voedselbank
1.242
1.269
1.981
16.932 4.732.621
16.426 5.128.292
17.119 3.527.850
3.095
2.883
2.849
404
553
615
Gratis dierenartsbezoek Aantal verstrekte vouchers Aantal consulten
3.407 2328
4.173 2.810
3.402 2.290
Collectieve zorgverzekering voor minima Aantal verzekerden
81.939
80.922
80.395
Gratis ID Aantal verstrekte ID-kaarten
13.032
7.205
5.024
Stadspas 18+ Minimapashouders Unieke gebruikers Aantal verzilveringen
Gratis openbaar vervoer voor ouderen Rechthebbenden Aantal ritjes Tegemoetkoming aanvullend openbaar vervoer (TAOV) Toekenningen Tegemoetkoming openbaar vervoer voor mantelzorgers (TOVM) Toekenningen
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
34
hoofdstuk 6 Financiële ruimte door inkomensondersteuning
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
35
6.1 Ontwikkelingen
Moeite met rondkomen Percentage Amsterdammers met een laag inkomen dat moeite ervaart om rond te komen
40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
Bereik armoederegelingen Percentage huishoudens met een laag inkomen (tot 120% van het Wettelijk Sociaal Minimum) dat gebruik maakt van tenminste 1 armoederegeling (naar inkomensbron).
Bereik armoederegelingen onder huishoudens met een laag inkomen (tot 120% van het Wettelijk Sociaal Minimum).
37%
Financiële positie huurders Percentage huurders dat basisuitgaven niet kan betalen
34%
2013
2019
100% 80% 60% 40% 20% 0%
97%
97%
2018
40%
Energiearmoede Percentage huishoudens met een inkomen tot de huurtoeslaggrens dat meer dan 10% van dit inkomen uitgeeft aan energielasten
37%
30% 31% 25%
20%
19% 10% 0%
Amsterdam Landelijk
2017
2019
98%
27% 2017
40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%
2019
2017
bijstand
30%
31%
9%
2018
2019
2017
loondienst
12%
12%
2018
2019
57%
62%
62%
2017
2018
2019
eigen bedrijf
76%
2017
andere uitkering
77%
78%
2018
2019
pensioen
100% 80% 60%
70%
71%
72%
40%
52%
53%
53%
2017
2018
2019
66%
68%
71%
72%
72%
71%
2018
2019
2017
2018
2019
78%
76%
81%
2018
2019
20% 0%
2017
2018 stadspas
2019
collectieve zorgverzekering
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
2017
OV-regelingen
scholierenvergoeding
2017
kindbonnen
36
6.2 Realisatie aangekondigde maatregelen Klik op de maatregelen voor een uitgebreidere toelichting op de realisatie.
Minder regels, meer keuzevrijheid Doorbraakfonds Mini-Maatwerkbudget (voorheen bekend als Teambudget) Maatwerkbudget Toepassing hardheidsclausule Kinderkeuzepakket
Verhogen bereik (werkende) minima Datagedreven werken Aanpak specifieke doelgroepen Versimpelen aanvraagprocedure en dienstverlening Communicatie en productgerichte campagnes Acties bereiken werkende minima
Ondersteuning minima bij woon- en energielasten Woonlastenakkoord Woonkostentoeslag Energiecoaching: Energieadvies Vroeg Eropaf! Energiecoaches !WOON Step2Save
Wat gebeurt er nog meer? Tozo Inidviduele inkomenstoeslag Regeling tegemoetkoming meerkosten Individuele Bijzondere Bijstand Kwijtschelding belastingen Witgoed bij nood
Minder regels en meer keuzevrijheid voor minima De afgelopen jaren zijn er verschillende maatregelen genomen die zorgen voor meer flexibiliteit bij het toekennen van minimaregelingen. Dit betreft maatwerkoplossingen voor situaties waarin voorliggende voorzieningen niet afdoende zijn (doorbraakfonds, mini-maatwerkbudget en maatwerkbudget). Maar ook mogelijkheden voor het toekennen van voorzieningen bij schrijnende uitzonderingsgevallen die strikt genomen niet aan de voorwaarden voldoen (hardheidsclausule). Daarnaast is er in 2020 een kinderkeuzebudget op de stadspas geïntroduceerd, dat vanaf 2021 zal worden uitgebreid (zie hoofdstuk 2). Bovendien is er meer te kiezen, doordat het aanbod van activiteiten en acties steeds uitgebreider en diverser wordt. Er zijn meer stadspasuitjes, maar het is bijvoorbeeld ook mogelijk om met de Stadspas
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
tegen een gereduceerd tarief een fiets te kopen, gratis een ID-kaart te verkrijgen, of een bezoek aan de dierenarts te bekostigen. De digitale Stadspas wordt steeds meer de centrale toegangspoort en drager van de minimaregelingen. Doordat de pas digitaal is en sinds kort ook als betaalmiddel kan worden gebruikt, biedt deze tal van doorontwikkelingsmogelijkheden.
Verhogen bereik (werkende) minima We zetten er continu op in om het gebruik van de minimaregelingen te verhogen. Dit is een extra grote uitdaging omdat de doelgroep van het armoedebeleid veel dynamiek kent. De armoededoelgroep bestaat jaarlijks voor ongeveer een kwart uit nieuwe instroom die in het jaar hiervoor nog geen gebruik kon maken van minimaregelingen en voor het eerst bereikt moet worden. De afgelopen jaren is het bereik onder alle groepen toegenomen (zie 6.1). Dit gebeurt onder andere door het vaker proactief toekennen van voorzieningen en het werken met verkorte aanvraagformulieren. Door gerichte datakoppelingen kunnen we grote aantallen rechthebbende minima op een efficiënte manier bereiken. Daarnaast hebben we de afgelopen periode verder geïnvesteerd in de verdere vereenvoudiging van het aanvraagproces. Een mooi voorbeeld is de samenwerking met de 37
Dienst Belastingen Amsterdam waardoor meer rechthebbenden kwijtschelding van lokale heffingen ontvangen. Ook zijn er jaarlijks terugkerende communicatie campagnes, bijvoorbeeld over de collectieve zorgverzekering en bij de start van het schooljaar de campagne ‘Hulp bij schoolkosten’. Er is een flying squad dat partijen benadert in wijken waar het bereik achter blijft, en er wordt samen gewerkt met lokale media. Verder zijn er acties ingezet specifiek gericht op het bereiken van werkende minima (werknemers in loondienst en zelfstandigen). Tijdens de coronacrisis is deze groep meer in beeld gekomen bij de gemeente omdat ruim 50 procent van alle zelfstandigen een beroep heeft gedaan op de Tozo-regeling.
een langdurig laag inkomen en een relatief hoge huur in aanmerking komen voor huurverlaging. Ook zijn er 3 energiecoachprojecten waarmee Amsterdammers worden ondersteund om te besparen op hun energielasten.
Ondersteuning minima bij woon- en energielasten Hoge woon- en energielasten kunnen voor Amsterdamse minima een obstakel zijn om rond te komen. 19% van de sociale huurders is Amsterdam heeft onvoldoende inkomsten voor basisuitgaven die volgens het NIBUD noodzakelijk zijn (zie paragraaf 6.1). En 25% van de Amsterdamse minima geeft meer dan 10% van hun inkomen uit aan energielasten. De gemeente heeft daarom in 2019 hernieuwde afspraken gemaakt met de woningcorporaties, waardoor Amsterdammers met Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
38
6.3 Bereik projecten en voorziening
2018
2019
2020
Individuele inkomenstoeslag (IIT) - Amsterdammers die drie jaar of langer een laag inkomen hebben, ontvangen een toeslag van € 85 per jaar.
27.832
28.787
27.895
Regeling Tegemoetkoming Meerkosten (RTM) - Minima die meerkosten maken in verband met een chronische ziekte of handicap, kunnen een tegemoetkoming krijgen van maximaal € 91,25 per maand.
14.400
15.030
15.370
Individuele Bijzondere Bijstand – Vergoeding voor noodzakelijke bestaanskosten die voortvloeien uit bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld bewindvoerderskosten, de eigen bijdrage rechtsbijstand of uitvaartkosten).
11.556
11.654
11.731
Kwijtschelding belastingen – Amsterdammers met een inkomen rond het bijstandsniveau kunnen kwijtschelding aanvragen voor afvalstoffenheffing, onroerendezaakbelasting, roerenderuimtebelasting en/of rioolheffing.
49.243
50.543
52.266*
Witgoed bij nood - Minima met kapot witgoed kunnen via het Fonds Bijzondere Noden Amsterdam een apparaat in bruikleen krijgen dat na 5 jaar eigendom wordt.
625
552
528
Woonlastenakkoord
Circa 7.300 minimahuishoudens met een relatief hoge huur kregen in 2019 en 2020 een structurele huurverlaging.
Energiecoaching
Om energiearmoede te bestrijden kregen circa 12.500 huishoudens in de afgelopen 3 jaar energieadvies aan huis.
* De aantallen in 2020 zijn inclusief de aanslagen voor Weesp en Waternet.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
39
BIJLAGE Toelichting realisatie aangekondigde maatregelen
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
40
1. Perspectief op een betere toekomst 1.1 Inkomensondersteuning op maat Pilot/ evaluatie
We hebben de ambitie voor een pilot Inkomensondersteuning op maat gerealiseerd door aan te sluiten bij de lopende pilots met het Mini-Maatwerkbudget (voorheen bekend als Teambudget) en het grotere Maatwerkbudget. Deze beslaan het gehele sociale domein. Ook de nieuwe buurtteams die vanaf april 2021 van start gaan, gaan hiermee werken. We brengen in deze ontwikkeling actief het element inkomensondersteuning in en perspectief zoals het is gedefinieerd in ons beleidskader: iedere Amsterdammer kan zich maximaal en naar eigen vermogen ontplooien. Na deze opstart- en experimenteerfase, volgen we de komende periode de ontwikkelingen in de uitvoering ervan op de voet. Mochten er in de praktijk situaties ontstaan die onze aandacht vragen op het gebied van inkomensondersteuning, dan pakken we deze op.
1.2 Kansen voor werkende minima Verhogen bereik werkende minima
We schatten het percentage werkende minima dat gebruikmaakt van de minimavoorzieningen op 37%. Ondertussen zien we dat zelfstandigen door de coronacrisis en de Tozo beter in beeld zijn en dat er meer vraag zal zijn naar onze ondersteuning. Wij hebben o.a. de volgende acties uitgezet om het bereik van werkende minima te verhogen: • gebiedsgerichte acties in wijken waar het bereik onder werkende minima achterblijft; • de aanpak ‘sociaal werkgeverschap’ is in het najaar van 2020 gestart om meer werkgevers te bereiken; • online aanvraagformulieren en aanvraagprocedures voor minimavoorzieningen zijn versimpeld en websites zijn toegankelijker gemaakt; • via interne bestandsuitwisseling wordt de Stadspas automatisch toegekend aan zowel ondernemers met Bijstand voor zelfstandigen (Bbz) als aan Amsterdammers met een saneringskrediet bij de Kredietbank Amsterdam; • digitale voorlichting voor scholen, intermediairs en ervaringsdeskundigen.
Verhogen bereik werkende minima
Ook zetten we extra in op ondersteuning in de vorm van coaching, begeleiding en scholing: • We hebben de ondernemersdienstverlening opgeschaald. We intensiveren de mogelijkheden voor coaching en begeleiding van zelfstandig ondernemers. We doen dat afhankelijk van de behoefte individueel of (digitaal) in groepsverband. • De dienstverlening voor niet-uitkeringsgerechtigden (NUG) wordt uitgebreid met 2 fte. • In 2020 zijn er 218 coachingsaanvragen voor zelfstandigen in behandeling genomen. • De pilots budgetcoaching en administratieve ondersteuning zijn succesvol afgerond en worden vanwege aansprekende resultaten en de behoefte onder de (Tozo/Bbz) doelgroep voortgezet in 2021. In totaal zijn er 87 trajecten gestart. • In 2020 zijn er 47 ‘Taal op de werkvloer’ trajecten voor werkende minima in loondienst gestart. • In 2019 zijn 19 scholingsleningen toegekend en 24 scholingsvouchers; in 2020 zijn 14 scholingsleningen toegekend en 19 scholingsvouchers.
Schuldhulpverlening
De ondersteuning voor schuldhulpverlening aan ondernemers vanuit de gemeente is uitgebreid tot 5 medewerkers die gespecialiseerd zijn in het ondersteunen van zelfstandig ondernemers. Ook is het aantal gespecialiseerde schuldhulpverleningsbureaus waarmee wordt samengewerkt uitgebreid van 1 naar 2. In 2020 zijn er 498 schuldhulpverleningstrajecten van zelfstandig ondernemers gestart.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
41
1. Perspectief op een betere toekomst 1.3 Tegengaan armoedeval Zachte landing/ Verhogen inkomens grens 130%
In het coalitieakkoord is het voorstel opgenomen om de inkomensgrens voor minimaregelingen selectief te verhogen van 120 naar 130 procent van het sociaal minimum. Hier is met het aannemen van de Amsterdamse Agenda armoede en schulden in eerste instantie invulling aangegeven door aan Amsterdammers die hun inkomen (met werk) weten te verhogen tot boven de 120 procent van het sociaal minimum nog enige tijd minimaregelingen te verstrekken (de zachte landing). Uit de Minima Effectrapportage van het Nibud uit 2019 blijkt dat de armoedeval afneemt bij minima in loondienst en met een eigen bedrijf die tot 130% van het sociaal minimum verdienen wanneer zij gebruik kunnen maken van de minimaregelingen in de stad. Met name gezinnen (en alleenstaande ouders) met kinderen krijgen een hoger besteedbaar inkomen. In het voorjaar van 2020 heeft het college besloten om toch niet te kiezen voor een zachte landing, maar voor het aanvankelijke plan uit het coalitieakkoord om de inkomensgrens van minimaregelingen te verhogen naar 130% van het wettelijk sociaal minimum. De coronacrisis heeft echter gevolgen gehad voor de invoering hiervan. Omdat de gemeente meer uitgaven doet om de gevolgen van de crisis te beperken is met het vaststellen van de Begroting 2021 besloten om in deze collegeperiode de norm niet te verhogen en zo prioriteit te geven aan ondersteuning van mensen met het laagste inkomen.
Met deze besparing werd het mogelijk om de preventieve aanpak Vroegsignalering uit te breiden en de gestegen kosten voor Bijzondere Bijstand en de Woonkostentoeslag op te vangen.
1.4 Ondersteuning alleenstaande ouders Onderzoek achtergrondkenmerken van alleenstaande ouders in de stad
We hebben speciale aandacht voor alleenstaande ouders, die vaak zorg en werk moeten combineren en vaak problemen ondervinden op het gebied van taal, schulden, kinderopvang en huisvesting. In het beleidskader kondigden we aan dat we een voorstel gingen uitwerken voor beantwoording van de motie ‘Onderzoek naar de mogelijkheid voor een éénouder-punt in Amsterdam’ (motie 295 van raadslid Simons (BIJ1) c.s.).
Stimuleringsbudget éénouder-punt / laagdrempelige inloopspreekuren voor alleenstaande ouders
Er is al veel ondersteuning beschikbaar, maar helaas is zowel de formele als informele ondersteuning niet altijd bekend bij de alleenstaande ouder of is de drempel om hulp te vragen voor sommigen te hoog. Er zijn kansen voor verbetering in de integraliteit van het ondersteuningsaanbod en in de aansluiting tussen de formele en de informele hulpverlening. Het college heeft daarom een stimuleringsbudget beschikbaar gesteld van in totaal €105.000,- per jaar voor 2020 en 2021 voor een versterking van de ondersteuning van alleenstaande ouders vanuit de sociale basis.
BIJLAGE
Naar aanleiding van de motie heeft het college OIS verzocht een verkenning uit te voeren naar de achtergrondkenmerken van alleenstaande ouders in de stad. De cijfers tonen ons dat alleenstaande ouders vaker kwetsbaar zijn dan de gemiddelde Amsterdammer op het gebied van inkomen, opleiding, werk en zorg.
Vanaf september worden wekelijkse inloopspreekuren georganiseerd in bestaande buurtcentra in alle zeven stadsdelen voor alleenstaande ouders met (dreigende) financiële problemen. De inloopspreekuren worden bemand door een maatschappelijk werker en vrijwilligers die ervarings deskundig zijn, die alleenstaande ouders ondersteunen en stimuleren om gebruik te maken van professionele hulpverlening wanneer dit nodig is.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
42
1. Perspectief op een betere toekomst 1.5 Taal en scholing Taaloffensief
Voor laaggeletterden en mensen met een taalachterstand hebben we bijzondere aandacht. Amsterdammers die hiermee te maken hebben zijn doorgaans vaker werkloos of hebben een lager inkomen. Daarom sluiten we aan bij het Taaloffensief en investeren we specifiek in taalcursussen waarin deelnemers naast de Nederlandse taal ook financiële en administratieve vaardigheden leren. Het aantal deelnemers aan deze cursussen nam de afgelopen jaren toe: van 636 cursisten in 2017, naar 734 in 2018 en 914 in 2019. In 2020 waren er 204 deelnemers, een lager aantal, in verband met corona. Uit effectmetingen blijkt dat 83,1% van de deelnemers aangeeft dankzij deze cursus een betere plek in de samenleving te ervaren8.
Integrale aanpak taal, armoede en laaggeletterdheid
Daarnaast verzorgen we in het kader van de integrale aanpak Armoede, Taal en Laaggeletterdheid (ATL) trainingsaanbod voor vrijwilligers en professionals over het signaleren van taal- en schuldenproblematiek. Het aantal deelnemers aan dit aanbod steeg de afgelopen jaren: van 274 deelnemers in 2017, naar 385 in 2018 en 636 in 2019. Vanwege corona konden in 2020 minder mensen deelnemen (155).
Bevorderen digitale inclusie
Voor alle Amsterdammers is het belangrijk om toegang te hebben tot het internet en zoveel mogelijk digitaal zelfredzaam te zijn. Daarom sluiten we aan bij Agenda Digitale Stad, waarin een centrale ambitie is dat Amsterdam een inclusieve digitale stad is. Om de digitale inclusie van alle Amsterdammers te bevorderen versterkten we de digitale infrastructuur van publieke voorzieningen in de wijk. Verschillende buurthuizen en andere ontmoetingsplekken konden daardoor het aanbod voor buurtbewoners een impuls geven. Daarnaast organiseerden we in de coronacrisis een laptopactie om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk kwetsbare Amsterdammers digitaal verbonden waren. Via de actie verspreidden we 3.500 refurbished laptops onder volwassen minima.
1.6 Wat gebeurt er nog meer? Kinderopvang
Uit de stadsgesprekken (die zijn gevoerd vooruitlopend op dit beleidskader) kwam naar voren dat een deel van de ouders belemmeringen ervaart bij kinderopvang. Goede informatieverstrekking vanuit klantmanagers is hierbij belangrijk. We zijn bezig een training te ontwikkelen voor klant managers zodat zij de Amsterdammers goed kunnen ondersteunen. WPI-klanten die re-integreren, werken of inburgeren hebben namelijk te maken met de Wet Kinderopvang en de gemeentelijke vergoeding Eigen bijdrage en de administratie hiervan kan complex zijn. Als iemand meer uren gaat werken, kunnen eventuele kosten voor kinderopvang toenemen. Dit kan werkende minima demotiveren om het aantal werkuren uit te breiden. We gaan daarom de bekendheid van de vergoeding eigen bijdrage kinderopvang vergroten onder de werkende minima.
BIJLAGE
8 Onderzoek van Prof. Dr. Maurice de Greef (Vrije Universiteit Brussel): Impact trajecten Taal en Persoonlijke Financiële Administratie voor inwoners van Amsterdam.
43
1. Perspectief op een betere toekomst 1.6 Wat gebeurt er nog meer? Gezondheid
BIJLAGE
We zien dat mensen met armoede minder kunnen meedoen, en door stress vaker minder letten op voeding en gezondheid. Daarom werken we samen met Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht (AAGG) aan de Impuls Gezondheid van Kinderen in armoede. We voeren sinds een paar jaar een aantal projecten uit om de gezondheid van kinderen te bevorderen en waarbij armoede geen belemmering is. Een voorbeeld hiervan is Gezond Kopen en Gezond Koken, een cursus om ouders te stimuleren gezonde keuzes te maken en het Interactief theater waarbij een theatergezelschap op een interactieve manier in gesprek gaat met ouders om te kijken naar mogelijkheden om zowel de gezondheid van kinderen te bevorderen maar ook om ouders te informeren over armoederegelingen. Vanwege corona zijn er een aantal projecten stopgezet. We blijven ons inzetten om aan te sluiten bij andere afdelingen en programma’s om de gezondheid van kinderen te bevorderen en om meer aandacht te krijgen voor het signaleren van Armoede en het doorverwijzen naar de MaDi’s te bevorderen. We werken vanuit de Impuls ook samen met het programma Gezonde en Kansrijke start, waarbij we een aantal projecten ondersteunen en andere mogelijkheden verkennen.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
44
2 Kansen voor kinderen en jongeren 2.1 Kinderkeuzebudget Bundeling kindregelingen op de stadspas.
Sinds 2020 is het technisch mogelijk om budget op de Stadspas te plaatsen. Dit is reden om vanaf dit jaar een zogenaamd Kinderkeuzebudget op de Stadspas in te voeren. In dit budget bundelen we verschillende kindregelingen samen. Daarmee maken we het aanbod aan kindregelingen overzichtelijker en creëren we meer keuzevrijheid voor de besteding ervan. Om gebruikers kennis te laten maken met de Stadspas als betaalpas plaatsen we in 2020 voor het eerst het budget van de Kindbonnen op de pas. In de komende jaren integreren we ook andere kindregelingen in het gebundelde budget op de Stadspas.
2.2 Familiepakket voor voorscholen Taallessen/ Spreekuren MaDi's/ Financiële voorlichting/ Amsterdamse familieschool
Op meerdere scholen in Amsterdam met veel leerlingen uit minimahuishoudens boden we het familiepakket aan. In schooljaar 2019/2020 boden we op 53 scholen taallessen aan en op ca. 35 scholen organiseerden MaDi’s spreekuren. Op één familieschool in Nieuw-West is in 2020 gestart met een verlengde (+45 minuten onderwijstijd per dag) en een verrijkte (+1 uur talent ontwikkeling per dag) schooldag. Daarnaast heeft de school een uitgebreide ondersteunings structuur die bestaat uit een vast team van professionals (waaronder de MaDi en het Ouder en Kind team). Hiermee wordt vanuit verschillende disciplines ondersteuning geboden aan de gezinnen. De UVA en HVA onderzoeken in hoeverre de interventies zowel voor kinderen als hun ouders de beoogde effecten opleveren. Tijdens de lockdown zijn gezinnen extra ondersteund, onder andere door ze actief te benaderen en door extra materiaal voor thuisonderwijs beschikbaar te stellen.
2.3 Betrekken kinderen bij aanpak armoede Bij invoeren kinderkeuzebudget/ SuperRadenDag/ Adviestafel schuldenproblematiek jongeren
BIJLAGE
Op verschillende manieren laten we kinderen en hun ouders meedenken over het beleid. Zo betrokken we ouders bij de manier waarop we het Kinderkeuzebudget op de Stadspas invoeren. Daarnaast organiseerde de Kinderombudsman in samenwerking met andere organisaties in 2020 een zogenaamde SuperRadenDag. Hier konden Amsterdamse kinderen tussen de 10 en 18 jaar meedenken over diverse beleidsthema’s. Tot slot organiseerden we samen met het Pact Amsterdam een adviestafel over schuldenproblematiek onder jongeren.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
45
2 Kansen voor kinderen en jongeren 2.4 Gezonde financiële start jongeren Overgang naar 18 jaar
Vanaf eind 2020 feliciteren we alle Amsterdamse jongeren die 18 jaar worden via een verjaardagskaart met daarop een lijst met zaken die ze moeten regelen of weten. De kaart verwijst de webpagina ‘ik word 18’ voor meer informatie. Met een QR-code wordt gelinkt naar de app PingPing. Die app hebben we in samenwerking met het programma ‘Overgang naar 18 jaar’ ontwikkeld. Jongeren kunnen via PingPing hun basissituatie op orde te brengen door een route te doorlopen waarin ze stapsgewijs informatie krijgen en tot acties worden aangezet. In de komende periode ontwikkelen we de app verder door, onder andere in samenwerking met jongeren zelf.
Het aanbod financiële educatie hebben we vanaf schooljaar 2018-2019 verder uitgebreid. In schooljaar 2020-2021 voeren we het aanbod in Financiële educatie op het voorgezet onderwijs samenwerking met drie uitvoerende organisaties verder op. We hebben specifieke programma’s voor leerlingen van het vso, praktijkonderwijs en vmbo B/K, en voor leerlingen van vmbo–t en havo/vwo. We zetten het meest in op deelname binnen het vso, praktijkonderwijs en vmbo B/K.
Jongeren schuldenvrij
Op 1 februari 2020 introduceerden we de nieuwe aanpak Jongeren Schuldenvrije Start. Binnen deze aanpak werken Jongerenpunten, MaDi’s en de Kredietbank nauw samen aan het oplossen van schulden en het creëren van perspectief voor jongeren. We hebben de ambitie gesteld om per jaar 150 jongeren te begeleiden bij het oplossen van hun schuldenproblematiek en te werken aan hun toekomstperspectief. Tot augustus 2020 zijn er 325 jongeren gesproken waarvan we verwachten dat er 80 instromen in de aanpak. Daarnaast hebben we er in de aanpak Vroegsignalering extra op ingezet dat signalen van het CAK over jongeren worden opgepakt. Ook hebben we alle labels van zorgverzekeraars Achmea, CZ-groep, VGZ en Menzis bij de aanpak betrokken. Dit doen we, omdat schulden bij jongeren vaak beginnen door het niet betalen van de premie van de ziektekostenverzekering. Tot slot zijn we in samenwerking met DUWO, de woningcorporatie voor jongerenhuisvesting, gestart met een specifieke vroegsignaleringsaanpak voor jongeren.
2.5 Wat gebeurt er nog meer? Stadspasaanbod voor kinderen
BIJLAGE
De mogelijkheden via de Stadspas voor kinderen zijn de afgelopen twee jaar uitgebreid. We gaven onder andere het aanbod aan activiteiten een impuls en zorgden we voor meer culturele activiteiten in de Kidsgids. Ook waren er meer mogelijkheden om mee te doen aan activiteiten tijdens schoolvakanties. De deelname hieraan nam in de afgelopen jaren toe. Daarnaast breidden we de betaalmogelijkheden via de Stadspas uit. Tegenwoordig kunnen alle kinderen via de pas contributie voor een sportclub en de vrijwillige ouderbijdrage betalen. Die laatstgenoemde toepassing is inmiddels op ruim 200 scholen mogelijk. Dit zorgt ervoor dat meer kinderen meekunnen op schoolreisjes en andere uitjes onder schooltijd.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
46
2 Kansen voor kinderen en jongeren 2.5 Wat gebeurt er nog meer? Integrale aanpak Sport en Cultuur
In de afgelopen periode hebben we ingezet op een uitgebreidere integrale aanpak voor het stimuleren van sport en cultuur. In samenwerking met het Jeugdfonds Sport verzorgen we de Sportvergoeding Jeugd. Via deze regeling kunnen kinderen met een Stadspas deelnemen aan sport activiteiten. Met hun Stadspas kunnen ze kosten voor sportactiviteiten tot €300,- per schooljaar vergoed krijgen. Daarnaast maakt het Jeugdfonds Sport het voor kinderen mogelijk om lid te worden van een vereniging die (nog) niet is aangesloten op het systeem van Stadspas. In 2019 hebben we met de integrale samenwerking ruim 8.500 kinderen bereikt. In samenwerking met het Jongerencultuurfonds Amsterdam bieden we kinderen uit huishoudens met een laag inkomen tevens een vergoeding voor de kosten van een jaarlidmaatschap aan muziek-, theater- en danslessen. Dat doen we tot een maximumbedrag van €450,- per jaar. In 2019 heeft het Jongerencultuurfonds Amsterdam ruim 3.000 kinderen bereikt.
Stichting Leergeld
In samenwerking met Stichting Leergeld ondersteunen we kinderen zonder Stadspas, aanvullend op het gemeentelijke beleid. Stichting Leergeld richt zich vooral op gezinnen van werkende minima, gezinnen in acute nood en ongedocumenteerden. Dat doet het in de stadsdelen Oost, Nieuw West, Noord en Zuidoost. De stichting werkt met vrijwilligers die huisbezoeken doen om ouders te informeren over Pak je kans en om ondersteuning te bieden als mensen niet in aanmerking komen voor ander gemeentelijk aanbod. Stichting Leergeld verstrekte de afgelopen periode diverse noodzakelijke producten aan kinderen, zoals laptops, fietsen, bedden en bureaus. Daarnaast verwees het mensen door naar relevante instanties zoals MaDi’s en jeugdhulp.
Stichting SINA
Vergelijkbaar met de activiteiten van Stichting Leergeld ondersteunen we in samenwerking met Stichting Samen Is Niet Alleen (SINA) kwetsbare Amsterdamse minima in de stadsdelen Centrum, West en Zuid. SINA helpt minima met het aanvragen van gemeentelijk aanbod en ondersteunt tevens Amsterdammers die hier niet in aanmerking voor komen. SINA legt bij alle cliënten huisbezoeken af om zorgvuldig in kaart te brengen op welke leefgebieden een hulpvraag is. Daardoor kan het doorverwijzen naar een relevante instanties, zoals Ouder- en Kindteams of MaDi’s. Tevens verzorgt SINA materiële ondersteuning door o.a. laptops, fietsen, bedden en bureaus te verstrekken.
JeugdEducatieFonds
Het JeugdEducatieFonds ondersteunt Amsterdamse kinderen uit gezinnen met weinig geld die niet in aanmerking komen voor gemeentelijke voorzieningen of die aanvullend op de bestaande voorzieningen extra hulp nodig hebben. Dat doet het in samenwerking met verschillende basisscholen.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
47
3 Preventie van armoede en schulden 3.1 Ontzorgen kwetsbare Amsterdammers Convenant Kwaliteit Beschermingsbewind
In februari 2020 heeft het college het Convenant Kwaliteit Beschermingsbewind gesloten met maatschappelijk dienstverleners en bewindvoerders. Met dit convenant beogen we de kwaliteit van bewindvoering te verhogen, het schuldhulpverleningsproces te versnellen en de overgang naar zelfredzaamheid te bevorderen.
Pilot tussenvorm inkomensbeheer en beschermingsbewind/ Pilot gebruik digitale instrumenten
Naast dit convenant onderzoeken we meer manieren om de Amsterdammers met schulden passende ondersteuning te bieden. Zo is in 2019 een pilot uitgevoerd met een tussenvorm tussen inkomensbeheer en beschermingsbewind om Amsterdammers een alternatief te bieden waarmee de overstap naar zelf financiën beheren kleiner wordt. Ook starten we met pilots in het gebruik van digitale instrumenten, zoals de Buddy App.
Ontzorgen statushouders
Om statushouders te ontzorgen kunnen zij ervoor kiezen dat in de eerste 6 maanden van hun uitkering, de vaste lasten ingehouden worden. Sinds de start van deze aanpak heeft 73% daar gebruik van gemaakt. Ook bieden we andere begeleiding aan met de focus op het voorkomen van schulden, vanuit het implementatieplan ontzorgen statushouders. Denk aan budgetadviesgesprekken en een preventieve budgetcursus.
3.2 Schulden vroeger signaleren Uitbreiding samenwerkingspartners Amsterdamse aanpak vroegsignalering
De Amsterdamse Aanpak Vroegsignalering is in juli 2020 geïntensiveerd om te voorkomen dat Amsterdammers die door de coronacrisis betalingsachterstanden hebben, problematische schulden ontwikkelen. Het aantal samenwerkingspartners van wie de gemeente meldingen ontvangt is in 2019 uitgebreid met 7 nieuwe melders: deurwaarderskantoren Flanderijn, GGN en Syncasso, energiebedrijven Greenchoice en Eneco en zorgverzekeraars Menzis en VGZ. In 2020 is daar de samenwerking met Certin en DUWO en Stadsbank van Lening bijgekomen. Ook voeren we gesprekken met particuliere verhuurders om daar de samenwerking mee op te starten.
Acties verhogen bereik vroegsignalering
Een aandachtspunt in de Aanpak Vroegsignalering is het bereik. In 2019 is er een traject gestart om het bereik van verder te vergroten. We maken meer gebruik van digitale dienstverlening (waaronder de stedelijke aansluiting bij Geldfit vanaf april 2020), werken meer vindplaatsgericht en verrijken meldingen met zoveel mogelijk informatie om met meer kennis op pad te gaan. Sinds de coronacrisis zien we een sterk gestegen bereik, door betere contactinformatie (telefoonnummers en e-mailadressen) en ook doordat mensen meer thuis zijn.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
48
3 Preventie van armoede en schulden 3.3 Aanpak levensgebeurtenissen Overgang naar 18 jaar
De overgang naar 18 jaar is een levensgebeurtenis met risico op schulden. De aanpak om jongeren en hun ouders hierin te ondersteunen vindt u in hoofdstuk 2.
Samenwerking met SVB bij overgang P-wet naar pensioen
Bij de overgang van een Participatiewet-uitkering naar het pensioen bieden we ouderen in samenwerking met de SVB dienstverlening aan die gericht is op preventie van inkomensproblemen en schulden. Na een experiment in 3 stadsdelen is deze aanpak sinds 2019 stadsbreed en kent een hoge klanttevredenheid.
Onderzoek overige ondersteunings behoeften bij levens gebeurtenissen
We onderzoeken welke inzet op andere levensgebeurtenissen aanvullend nodig is om te zorgen dat Amsterdammers die door een verandering in hun situatie meer risico lopen op schulden, te ondersteunen.
3.4 Nazorg na vroegsignalering of schuldhulpverleningstraject 3 maanden nazorg na vroegsignalering
We bieden gedurende 3 maanden nazorg aan Amsterdammers die we bereiken met vroegsignalering en die zelf werken aan een oplossing van de betalingsachterstand.
Vrijwillige nazorg na schuldhulpverleningstraject
Om nieuwe schulden na de start met een schone lei te helpen te voorkomen, kan een klant op vrijwillige basis nazorg ontvangen na een schuldhulpverleningstraject. Deze nazorg bestaat uit vier jaar “vinger aan de pols” nadat een saneringstraject is gestart. Op dit moment testen we via het stedelijk experiment “Nazorg+” welke hulpvragen er in de praktijk zijn, en welke ondersteuning hier het beste bij past.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
49
3 Preventie van armoede en schulden 3.5 Wat gebeurt er nog meer? Pilot budgetgesprekken nieuwe huurders
In november 2019 is de gemeente samen met woningcorporatie Rochdale en maatschappelijk diensterverleners MadiZo, Sezo en Doras gestart met een pilot waarbij nieuwe huurders een budgetgesprek met de MaDi krijgen aangeboden om schulden te voorkomen. In dit gesprek krijgt de huurder advies over de nieuwe huur in relatie tot besteedbaar budget en over het gebruik van minimaregelingen, toeslagen en voorliggende voorzieningen.
Gebundelde dienstverlening overheden in Stadsloket West
In het Stadsloket West bieden verschillende overheden (SVB, CAK, Belastingen) gezamenlijke dienstverlening aan voor Amsterdammers die er digitaal of telefonisch niet uitkomen. Deze overheden bundelen hier hun dienstverlening en gaan persoonlijk in gesprek.
Samenwerking Geldfit
De gemeente Amsterdam is per 1 april 2020 een samenwerking aangegaan met Geldfit en is daarmee aangesloten op de Nationale Schuldhulproute. Amsterdammers kunnen zich via geldfit.nl oriënteren op verschillende manieren om hulp te krijgen bij geldproblemen. In 2020 zijn 475 Amsterdammers na deze oriëntatie doorverwezen naar de MaDi.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
50
4 Amsterdam vrij van problematische schulden 4.1 Stresssensitieve schullhulpverlening Route020
Route020 is een nieuwe werkwijze van de MaDi. Deze nieuwe werkwijze is gebaseerd op inzichten uit de gedragswetenschappen over de effecten van schaarste en bijbehorende stress op het denken en handelen van mensen en de in de Verenigde Staten ontwikkelde methodiek mobility mentoring. Het proces is meer maatwerk geworden. Hulpverleners zijn getraind in stress-sensitieve schuldhulpverlening en verbinding met andere leefdomeinen. Sleutelwoorden binnen Route020 zijn de leefwereld van de klant, integraal werken, de menselijke maat en stresssensitiviteit. De Hogeschool van Amsterdam (HvA) is nauw betrokken bij de ontwikkeling en verbetering van deze werkwijze.
Training ‘Wegwijs in schuldhulp’
Amsterdamse professionals uit andere (aanverwante) domeinen kunnen in het kader van integraal werken de training ‘Wegwijs in Schuldhulp’ volgen. Wegwijs in Schuldhulp (WiS) verzorgt basistrainingen schuldhulpverlening voor professionals, om de samenwerking tussen de schuldhulpverlening en alle ketenpartners te versterken. De trainingen werden tot en met 2018 kosteloos aangeboden, in 2019 is er geëxperimenteerd met betaalde trainingen. De overgang naar betaalde trainingen heeft - zoals verwacht - impact gehad op het aantal aanmeldingen: er is een daling opgetreden van 50% in 2019 t.o.v. 2018. Eind 2019 en begin 2020, nam de vraag naar trainingen weer flink toe. Echter, door corona zijn alle trainingen in het 2e kwartaal van het jaar geannuleerd en verzet naar het najaar. Indien mogelijk gaat het om fysieke trainingen, naast een online programma.
Good Practice onderzoek
De HvA start in najaar 2020 met de 2-meting, waarin zij zal nagaan in hoeverre route 020 is geïmplementeerd in de praktijk. Het zogeheten “Good Practices onderzoek” bouwt voort op de eerdere 0-meting (2015) en 1-meting (2018), waardoor de ontwikkelingen over een langere periode inzichtelijk worden. Daarnaast hebben de MaDi’s ervoor gekozen om de training route 020 vanaf najaar 2020 te verdiepen en intensiveren; zodat stress-sensitief werken en motiverende gesprekstechnieken nog meer verankerd raken in de werkwijze van de Amsterdamse schuldhulpprofessional.
4.2 Saneren aan de voorkant Proef saneren aan de voorkant; Doorontwikkeling i.s.m. HvA
In december 2017 is een proef gestart met saneren aan de voorkant met als doel om zo snel mogelijk een schuldsanering aan te vragen en de doorlooptijd zoveel mogelijk te verkorten. De proef liep tot april 2018 en is in 2019 geëvalueerd. De uitkomst van de evaluatie is dat, ondanks een sterk verkorte doorlooptijd, veel trajecten niet succesvol waren. Dat heeft in de eerste plaats te maken met onvoldoende stabiliteit bij veel van de deelnemers, waardoor tijdens de sanering opnieuw schulden ontstonden. Een tweede reden is dat niet alle schulden bij iedereen in beeld waren voor tot sanering werd overgegaan. In het verlengde hiervan is in 2020 de Hogeschool van Amsterdam (HvA) gevraagd de doorlooptijden van schuldhulpdossiers te analyseren van start tot aan goedkeuring van de saneringsaanvraag bij de kredietbank. De achterliggende theorie is dat de maatwerkaanpak van route 020 (werkwijze MaDi sinds 2019) snelle toeleiding naar sanering faciliteert waar dit mogelijk is. Resultaat van de analyse is dat ongeveer een kwart van de dossiers een doorlooptijd heeft van maximaal 3 maanden. Ongeveer de helft heeft een doorlooptijd van maximaal maanden en ongeveer een kwart een doorlooptijd heeft van meer dan 1 jaar. Bij de snelle dossiers gaat het veelal om stabiele deelnemers bij wie de schuldensituatie al goed in beeld is.
Een deel van de Amsterdammers die door de coronacrisis in de problemen is gekomen, voldoet naar verwachting aan dit profiel.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
51
4 Amsterdam vrij van problematische schulden 4.3 Herfinancieren schuldenpakket Kleinschalige pilot herfinanciering
In 2020 heeft de Kredietbank Amsterdam in de vorm van een pilot een start gemaakt met het onderzoeken van de mogelijkheden en voordelen van het herfinancieren van het schuldenpakket van schuldenaren. De pilot is nog klein schaling. Van 8 schuldenaren is de schuld gefinancierd. Op dit moment loopt de afbetaling ervan goed. Geen van de 8 deelnemers heeft nog een betalingsachterstand.
4.4 Schuldenoffensief Lokale aanpak (ontwikkel-)buurten
In 4 (ontwikkel-)buurten zijn we gestart met lokale aanpakken met als doel een schuldenvrije buurt. Door Amsterdammers met schulden te helpen, ontstaat rust en perspectief om te werken aan de toekomst. In de IJplein-/Vogelbuurt is op 1 juli jl. gestart met de aanpak Armen ineen, waarin ‘samenredzaamheid’ centraal staat. Het is een aanpak van onderop waarin bewoners en professionals een grote rol spelen en mede vormgeven aan het project. In Zuidoost is in de G-buurt Noord een integrale, outreachende aanpak ontwikkeld die vooruitloopt om de nieuwe werkwijze van de buurtteams. Ook in Nieuw-West (Aanpak Dichtersbuurt) en Oost (Samen Vooruit) is een lokale aanpak opgezet. Daarnaast zijn er 2 lokale aanpakken die al langer lopen. In Zuidoost bestaat sinds 2017 de GeDIK-aanpak waar binnen mensen begeleid werken aan hun persoonlijke doelen. De overkoepelende ambitie: uit de armoede komen. Circa 120 deelnemers uit drie doelgroepen doen mee: alleenstaande moeders, werkende minima en zzp’ers met een laag inkomen. In de Lodewijk van Deysselbuurt in Nieuw-West loopt sinds 2017 het project Van Overleven naar Leven met als doel om zestig gezinnen te ondersteunen. Het betreft gezinnen die uitvallen in de reguliere hulpverlening en (problematische) schulden hebben. Tot slot wordt ook vanuit de portefeuille Werk ingezet op de ontwikkelbuurten.
Zo geven we binnen de cohortaanpak prioriteit aan de ontwikkelbuurten en realiseren we onder de noemer ‘Samen aan de Slag’ werk voor 50 bijstandsgerechtigden in Slotervaart.
4.5 Lobby Rijk Lobbybrief G4 en landelijke armoedecoalitie: breed schuldenoffensief
BIJLAGE
Het college heeft de lobby bij het Rijk om knelpunten in de schuldhulpverlening weg te nemen, het afgelopen jaar geïntensiveerd. Samen met de G4 en de Landelijke Armoedecoalitie heeft Amsterdam een lobbybrief opgesteld die, in navolging van de aanbevelingen van de commissie Halsema, pleit voor een breed schuldenoffensief naar aanleiding van de coronacrisis. Het Rijk onderkent het belang van intensievere en snellere schuldhulpverlening in deze crisistijd en heeft in het herstel- en steunpakket middelen vrijgemaakt voor gemeenten. Ook zijn in de Tweede Kamer moties en amendementen aangenomen die overeenkomen met ons pleidooi, zoals het aanpassen van de Participatiewet, waardoor het niet verstrekken van inlichtingen niet automatisch tot de classificatie ‘fraude’ hoeft te leiden.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
52
4 Amsterdam vrij van problematische schulden 4.6 Sociale incasso Pauzeknop
De pauzeknop is een belangrijk instrument om Amsterdammers met problematische schulden tijd en rust te gunnen om uit de schulden te komen. Een dergelijke pauzeknop is via de leidraad Incasso 2020 van de Landelijke Vereniging Lokale Belastingen een geborgd onderdeel van de invorderingsactiviteiten van Belastingen Amsterdam.
Aanpak terugen invorderen bijstandsschulden
Op het gebied van het terug- en invorderen van bijstandsschulden is de gemeente aan het onderzoeken op welke wijze sociale incasso het best kan worden toegepast binnen de uitvoering van de Participatiewet. Wet- en regelgeving vraagt om een gedifferentieerde aanpak van fraudeschulden en schulden en schulden die door andere redenen zijn ontstaan. Het niet kunnen kwijtschelden van fraudevorderingen, schulden die het gevolg zijn van het niet melden van voor de hoogte van de uitkering relevante informatie, blijft een probleem. Een amendement met als doel deze strenge wettelijke bepaling te wijzigen biedt mogelijk uitkomst. De bedoeling is dat fraudeschulden die niet het gevolg zijn van opzet of grove schuld voortaan wel kunnen worden meegenomen in een minnelijke regeling. Vooruitlopend hierop onderzoekt de gemeente al op welke wijze invulling kan worden gegeven aan deze nieuwe bepaling.
Schuldeiserscoalitie
Amsterdam voert gesprekken met de Schuldeiserscoalitie – een groep (nu nog) private schuldeisers met een sociaal incassobeleid - over toetreding. Op die manier geven we invulling gegeven aan de wens om de samenwerking met private partijen op het gebied van sociale incasso te versterken.
4.7 Wat gebeurt er nog meer? Ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire
De gemeente biedt Amsterdamse ouders die gedupeerd zijn door de toeslagaffaire ondersteuning aan. In april 2019 is een eerste pilot uitgevoerd en op basis van deze resultaten hebben de VNG en Rijksbelastingdienst op 28 september een akkoord gesloten. De gemeente biedt ondersteuning bij de brede hulpvraag op de leefdomeinen schuldhulpverlening, wonen, zorg, gezin en werk. Op 25 februari waren er 2323 gedupeerde ouders in beeld in Amsterdam. De gemeente benadert deze groep met het ondersteuningsaanbod.
Wet vereenvoudiging Beslagvrije voet
In 2020 heeft het Rijk aangekondigd dat de in 2017 aangenomen wet Vereenvoudiging beslagvrije voet per 1 januari 2021 in werking zal treden. De wet beoogt een verbetering van de rechtspositie van schuldenaren ten opzichte van de schuldeiser door een betere en uniformere vaststelling van de beslagvrije voet. Hoewel de wet op 1 januari 2021 daadwerkelijk in werking is getreden, is door het Rijk nog niet aan alle randvoorwaarden voldaan om goed uitvoering te geven aan deze wet. Diverse digitale instrumenten die verschillende partijen (WPI, deurwaarders en MaDi’s en sociaal raadslieden) zijn nog niet uit ontwikkeld en geven verschillende uitkomsten van de berekening van de beslagvrije’ voet. Dit leidt landelijk tot problemen. Het Rijk voorziet dat alle benodigde instrumenten pas eind 2021 klaar zullen zijn. WPI gaat met verschillende partijen in gesprek om de problemen te inventariseren. Aan de hand van die inventarisatie zal worden besloten of, en zo ja in welke vorm (bijvoorbeeld in G4-verband) er actie richting het Rijk moet worden ondernomen.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
53
5 Meedoen zonder belemmeringen 5.1 Inzet ervaringsdeskundigen bij armoedeaanpak Amsterdams Netwerk Ervaringsdeskundigen (ANE)
We ondersteunen de inzet van ervaringsdeskundigen bij de aanpak van Armoede en schuldhulpverlening. We zijn aangesloten bij het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis (ANE). Het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis is een snelgroeiend netwerk van ervaringsdeskundigen, ambtenaren én andere professionals. We ondersteunen de ontwikkeling van de leerlijn die door ANE en vrijwilligersacademie wordt ontwikkeld waarbij Amsterdammers worden opgeleid tot ervaringswerker. De eerste groep is inmiddels gestart. Tevens ondersteunen we de inzet van ervaringswerkers in de stadsdelen in West, Nieuw-West en Oost bij verschillende projecten en programma’s. We werken ook samen met het ANE om te kijken naar mogelijke doorgroeimogelijkheden, stageplekken en werkplekken voor ervaringsdeskundigen (o.a. bij de MaDi’s).
5.2 Sportmodule Stadspas voor volwassenen Keuzemodule op de pas
Sporten en bewegen moet toegankelijk zijn voor alle Amsterdammers, ook voor Amsterdammers met een laag inkomen. We bieden via de stadspas (gratis of met korting) verschillende beweeg- en sportactiviteiten aan volwassenen, zoals zwemactiviteiten, hardlopen, klimmen, kanovaren en fitness activiteiten. We zijn aan het verkennen of we kunnen aansluiten bij de ontwikkeling om het stadspasaanbod op de pas te krijgen. Hierin willen we kijken naar de mogelijkheden om een sportmodule toe te voegen.
Seniorensportfonds
We bieden ook het seniorensportfonds waarbij 55+ers een jaar lang gratis kunnen sporten in stadsdeel Zuidoost en Zuid.
5.3 Aanpak armoede en gezondheid Verkenning aansluiting preventieaanbod
BIJLAGE
Amsterdammers met een laag inkomen hebben vaak een minder goede gezondheid. In samenwerking met de GGD en Zilveren kruis zijn we aan het verkennen of het preventieaanbod beter kan aansluiten op de behoefte van bewoners en zijn hiervoor in samenwerking met Pharos gesprekken aan het voeren met sleutelfiguren in stadsdeel Zuidoost.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
54
5 Meedoen zonder belemmeringen 5.3 Aanpak armoede en gezondheid Impuls gezondheid kinderen
In de samenwerking met Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht werken we aan een Impuls Gezondheid van kinderen in Armoede waarbij we ons richten op het stimuleren van Gezondheid en aan het herkennen van armoede en het doorverwijzen. We stimuleren o.a. gezondheidsvaardigheden van ouders door een cursus Gezond Kopen, Gezond Koken en een interactief theater. Maar richten we ons ook op het signaleren van armoede en doorverwijzing binnen de gezondheidszorg. Bijv. vragen die binnen de JGZ zijn opgenomen om een indicatie te geven van de armoedeproblematiek in een gezin.
Verkenning pilot Stoppen met Roken
In samenwerking met de GGD zijn we aan het verkennen of we een pilot Stoppen met Roken voor Amsterdamse minima kunnen starten waarbij we willen aansluiten op bestaand aanbod.
5.4 Wat gebeurt er nog meer? Stadspas
De Stadspas geeft minima grote kortingen en gratis toegang bij uitjes en aanbiedingen, zodat iedereen kan meedoen in de stad. Het aanbod wordt continu verbeterd en uitgebreid in samenspraak met de pashouders. In 2019 zijn er ten aanzien van 2018 20.000 meer Amsterdammers aangesloten bij de Stadspas en hebben er ook meer stadpashouders gebruik gemaakt van hun stadspas. Ook zijn er in 2019 149.000 meer verzilvering gerealiseerd dan in 2018. Een groot aantal Amsterdamse minima heeft deelgenomen aan verscheidene culturele activiteiten en sportactiviteiten. In 2019 zijn 485.000 verzilvering gerealiseerd en waarvan zwemmen de meest populaire activiteit is gebleken (89.000 verzilvering). Ook begin 2020 is de stadspas goed gebruikt en namen veel mensen deel aan allerlei activiteiten. Vanwege Covid-19 zijn een aantal activiteiten geannuleerd of in een andere vorm voortgezet. Vanaf september 2020 mogen minima 1 keer per maand gratis iemand meenemen die zelf geen stadspas heeft.
Pact voor Amsterdam
De gemeente doet het niet alleen. Er zijn vele partners die zich inzetten om armoede tegen te gaan en om te stimuleren dat alle Amsterdammers mee kunnen doen. Met het Pact voor Amsterdam faciliteert de gemeente particuliere initiatieven en publiek private samenwerkingen gericht op armoedebestrijding. Jaarlijks worden er circa 5 netwerkbijeenkomsten georganiseerd en in 2019 is er een makelaar aangesteld om partijen te verbinden en samenwerkingen aan te jagen. Dit jaar heeft de 6e editie van de Omarmprijs plaatsgevonden. Studiezalen, een initiatief van oud-Amsterdammer van het Jaar, Abdelhamid Idrissi, oprichter van Studiezalen, heeft de Omarmprijs 2020 mogen ontvangen.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
55
5 Meedoen zonder belemmeringen 5.4 Wat gebeurt er nog meer? Makkie
Sinds 2017 ondersteunen we het buurproject Makkie in samenwerking met stadsdeel Oost, bewoners, organisaties en bedrijven in de Indische Buurt en het Oostelijk Havengebied. Makkies zijn te verdienen als je vrijwilligerswerk doet voor een organisatie in de Indische Buurt en het Oostelijk Havengebied. Wie één uur vrijwilligerswerk doet, krijgt één Makkie. Wie meedoet helpt daarmee de buurt, zijn buren én zichzelf, want gespaarde Makkies kan worden ingewisseld bij veel aangesloten lokale winkeliers en organisaties. Het project richt zich vooral op de minima maar is voor alle inwoners uit de buurt beschikbaar. De Makkie komt in de praktijk terecht bij degenen die het hard nodig hebben. Het project biedt kansen aan bewoners, het ondersteunt lokale initiatieven en is daarmee een bindmiddel voor de buurt. Mensen die meedoen voelen zich beter/ sterker. Er zijn momenteel 360 vrijwilligers en 28 organisaties waar bewoners door vrijwilligerswerk Makkies kunnen verdienen en er zijn 35 verzilverorganisaties. Het Buurteam is bezig met het creëren van nieuwe Makkie-verzilvermogelijkheden (heropenen Makkie-winkel, nieuwe ondernemers werven, nieuw acties/deals organiseren e.d.). Vanwege Covid-19 heeft de uitrol richting de Dapperbuurt en Transvaalbuurt vertraging opgelopen. Komende periode zet het buurtteam zich hierop in.
Tevens is de ambitie om de Makkie onder te brengen bij de infrastructuur van de stadspas.
Maatschappelijke initiatieven
We verstrekken subsidies aan maatschappelijke initiatieven tegen armoede (o.a. via de sociale basis) zoals Moneyschool. Maar dat doen we ook in samenwerking met andere afdelingen zoals JINC (i.s.m. Onderwijs, EZ).
Gratis openbaar vervoer Ouderen met AOW en een laag inkomen kunnen gratis reizen in Amsterdam met openbaar vervoer van het GVB, Connexxion en EBS. Deze regeling verlaagt een financiële drempel en stimuleert participatie. voor ouderen
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
56
5 Meedoen zonder belemmeringen 5.4 Wat gebeurt er nog meer? Voedselbank Amsterdam
Het aantal Amsterdamse huishoudens dat gebruik maakt van de Voedselbank was in 2017 en 2018 min of meer gestabiliseerd rond gemiddeld 1.180 huishoudens. In 2019 en 2020 liep dat aantal geleidelijk op naar 1.329 in maart 2020, toen de coronacrisis begon. Sindsdien is het aantal met meer dan 49% toegenomen naar 1.981 eind 2020. De Voedselbank, de MaDi’s en de gemeente streven ernaar dat Amsterdammers niet langdurig afhankelijk zijn van voedselhulp maar geholpen worden bij de achterliggende problematiek. De samenwerking tussen de MaDi’s en de Voedselbank werd daarom de afgelopen periode al geïntensiveerd in pilotvorm. Om de dienstverlening van de Voedselbank te kunnen contineren tijdens de coronacrisis werden toen alle MaDi’s ingeschakeld voor het overnemen van de intakes voor de Voedselbank. We bekijken nu of en hoe we daar structureel mee door kunnen gaan. Op 15 januari 2020 opende de Voedselbank Amsterdam de Voedselmarkt aan de Lutmastraat in Zuid: de eerste locatie waar geen vooraf samengestelde pakketten worden uitgegeven, maar een supermarktmodel. Zo wordt de keuzevrijheid vergroot, kunnen meer verse producten worden verstrekt, en wordt ontmoeting met elkaar en met maatschappelijke initiatieven uit de buurt gestimuleerd.
We onderzoeken momenteel met de Voedselbank de mobiliteit van de ‘klanten’ van de Voedselbank en welke knelpunten worden ervaren aangaande de bereikbaarheid van de Voedselbank.
Boeren voor buren
BIJLAGE
Boeren voor Buren is een initiatief, ontstaan aan het begin van de coronacrisis waarbij producten die lokale boeren niet kwijt konden, in eerste instantie gratis werden aangeboden aan gezinnen in Nieuw-West, Noord en Zuidoost die moeite hebben om rond te komen. Met financiële hulp van de Rabobank en de gemeente Amsterdam is er een bijzondere samenwerkingsvorm ontstaan waarbij de gemeente, Stichting Studiezalen, Techgrounds en de Rabobank de handen in een hebben geslagen om dit initiatief ook in de toekomst te kunnen bestendigen. Door de samenwerking met de gemeente Amsterdam, kunnen stadspashouders nu tegen een klein bedrag groente- en fruitpakketten bestellen.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
57
5 Meedoen zonder belemmeringen 5.4 Wat gebeurt er nog meer? Rode kruis/ voedselinitiatieven / Particuliere fondsen
Naar aanleiding van de motie Ondersteun voedselvoorzieningen zoals bij de voedselbank van 22 april 2020 hebben 25 maatschappelijke initiatieven financiële ondersteuning gekregen, verspreid over de stad. Op 10 september heeft de raad bij de bespreking van het punt “Samen sterker uit de crisis, een sociaal en duurzaam perspectief voor de stad” (Gemeenteblad afd. 1, nr. 971) motie 986 accent aangenomen van het raadslid Taimounti over ondersteunen van informele voedselvoorzieningen, waarin het college/de burgemeester wordt gevraagd om bij de uitwerking van de begroting de ondersteuning van informele voedselvoorzieningen op te nemen in de plannen voor armoedebestrijding. En op 16 december 2020 heeft de raad bij de bespreking van de Begroting 2021 motie 1278 aangenomen van het raadslid Flentge (SP) inzake inventarisatie ondersteuning hulpinitiatieven in coronatijd. De gemeente zet voor de ondersteuning aan de maatschappelijke initiatieven voor 2021 € 750.000 euro in. Deze middelen zijn beschikbaar dankzij het amendement: 7,5 ton voor informele voedselhulp in de stad, van de leden Flentge, Bakker, Roosma, Mbarki, Van Dantzig en Taimounti, dat tijdens de begroting 2021 door de raad is aangenomen. Met deze middelen worden het Rode Kruis en de vermogensfondsen ondersteund die deze middelen inzetten om voedselhulp via maatschappelijke initiatieven te verstrekken.
Verder is een bedrag voor logistieke en praktische ondersteuning aan maatschappelijke initiatieven beschikbaar, voor het eerste kwartaal 2021 is dit vooralsnog op €50.000 begroot. De ondersteuning kent een tijdelijk karakter en duurt zolang de pandemie aanhoudt. Vanaf eind maart 2020 heeft het Rode Kruis Amsterdam en de particuliere fondsen voedselnoodhulp verleend aan de meest kwetsbaren in Amsterdam. Er is aan 70 informele voedselinitiatieven steun verleend die samen zo’n 24.000 hulpvragende personen bereiken. Een groot deel hiervan bestaat uit ongedocumenteerde migranten die als gevolg van de coronacrisis hun inkomsten zien wegvallen.
Tegemoetkoming Aanvullend openbaar vervoer (TAOV)
Amsterdammers die niet zoveel te besteden hebben en minder mobiel zijn kunnen met aanvullend openbaar vervoer makkelijker de deur uit gaan. We ondersteunen ouderen met een AOW en een pas voor aanvullend vervoer hebben, met een tegemoetkoming die de afgelopen periode is verhoogd. Hierdoor kunnen we de drempel verlagen en mobiliteit en meedoen stimuleren. In 2019 hebben ruim 2800 ouderen hiervan gebruik gemaakt. Ouderen met AOW en een pas voor aanvullend openbaar vervoer (AOV), kunnen een tegemoetkoming krijgen van 120 euro per jaar.
Tegemoetkoming openbaar vervoer voor mantelzorgers
Amsterdamse mantelzorgers met een laag inkomen die drie kilometer of meer reizen naar het mantelzorgadres krijgen een tegemoetkoming voor de kosten van het openbaar vervoer. In 2020 ging het om ongeveer 540 mantelzorgers. Uit een enquête is gebleken dat de gebruikers zeer tevreden zijn over deze regeling. Komende periode is de inzet om het bereik van deze regeling onder de rechthebbenden verder te verhogen.
BIJLAGE
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
58
5 Meedoen zonder belemmeringen 5.4 Wat gebeurt er nog meer? Amsterdamse Dierenhulp aan Minima (ADAM)
De ADAM-regeling biedt huisdiereigenaren met een stadspas de mogelijkheid om een waardebon aan te vragen waarmee zij met hun zieke huisdier naar een dierenarts kunnen. Het doel van de ADAM-regeling is om te bevorderen dat zieke dieren van minima door de dierenarts geholpen worden en dat dit niet om financiële redenen niet of te laat gebeurt. Er wordt per stadspasjaar 1 dierenartsbezoek vergoed. Tevens vergoedt de gemeente een deel van de medische kosten indien het huisdier een medische behandeling nodig heeft. Ook vergoedt de gemeente een deel van de kosten voor sterilisatie of castratie.
Collectieve zorgverzekering voor minima
De gemeente biedt in samenwerking met Zilveren Kruis de Collectieve zorgverzekering. Met de Collectieve zorgverzekering zorgen we ervoor dat iedere Amsterdammer toegang heeft tot een betaalbare basisverzekering met een uitgebreide aanvullende verzekering. De gemeente doet een bijdrage op de premie. Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van gezondheidsuitkomsten door inzet op preventie en het tegengaan van schulden door het inzetten van vroeg signalering. Vorig jaar organiseerde we in samenwerking met OBA, voorlichtingsdagen waarbij informatie werd gegeven over de Collectieve zorgverzekering. I.v.m. Covid-19 kijken we nu naar een digitale variant. Verder kijken we onder andere in samenwerking met kenniscentrum Pharos of de informatieverstrekking richting klanten vereenvoudigd kan worden. Inzet was om dit jaar samen met maatschappelijke dienstverlener SEZO en Zilveren Kruis een pilot te starten waarbij Zilveren Kruis bij de MaDi’s spreekuren zou organiseren (niet per sé alleen over de CZM). Dit is uitgesteld vanwege Covid-19.
Gratis ID
BIJLAGE
Minima kunnen gratis een ID-kaart aanvragen, waarmee zij kunnen voldoen aan de wettelijke identificatieplicht en voor hen relevante voorzieningen (bijstandsuitkering, minimaregelingen etc.) kunnen aanvragen.
Voortgangsrapportage Amsterdamse Agenda Armoede en Schulden (2019-2022)
59
6 Financiële ruimte door inkomensondersteuning 6.1 Minder regels, meer keuzevrijheid Pilot inkomensondersteuning op maat/ minimaatwerkbudget
Zie 1.1.
Doorbraakfonds
Het Doorbraakfonds is een samenwerking van professionals: Samen Doen, MaDi, FBNA en WPI. Het fonds is bedoeld om in complexe schuldsituaties die vast zijn gelopen, een doorbraak te forceren door knelpunten op te lossen. Dit gebeurt in veel gevallen door het geven van advies, maar bijvoorbeeld ook door het aflossen van een kleine schuld, waardoor een Amsterdammer ineens wel in aanmerking komt voor een woning en verder kan werken aan het verbeteren van zijn/haar situatie.