7 SMP Bijlage 7_ Eindverslag participatie UK.pdf
Tekst van het document
52
De respons op de enquête – digitaal en via de huis-aanhuis gesprekken – is in vergelijking met soortgelijke enquêtes hoog: zo’n 18% (i.c. 410 enquêtes, waarvan 349 digitaal en 61 via huis-aan-huis gesprekken op zo’n 2.260 adressen in de buurt). De antwoorden ondersteunen overtuigend de hoofdthema’s en uitgangspunten voor het Strategisch Masterplan, zoals deze uit het participatieproces voor de zomer naar voren zijn gekomen. Bij iedere vraag hadden de respondenten de mogelijkheid om een toelichting of aanvullende reactie te geven. Dit is veelvuldig gedaan.
Resultaten enquête De volgende infographics geven de resultaten per vraag weer. Bij deze uitslagen zijn de antwoorden van alle 410 respondenten meegenomen. In de analyse is gekeken of respondenten die er wonen anders antwoorden dan bijvoorbeeld respondenten die er wonen en studeren. Hierin waren echter geen grote verschillen te zien. Bij iedere vraag kon men ook een toelichting geven. Een aantal verduidelijkende of nuancerende toelichtingen zijn in de infographics opgenomen.
53
54
55
56
10. Ondernemersgesprekken
57
Maatregelen Gesprekken matrix met ondernemers Uit de gesprekken kwamen verschillende ideeën naar voren. Wanneer deze ideeën gerangschikt worden naar impact en inspanning, dan komt het volgende overzicht naar voren:
Aanvullend op de bijeenkomsten en de enquête zijn er dertien gesprekken met ondernemers gevoerd. Tijdens deze gesprekken, van zo’n uur per gesprek, is gepeild in hoeverre de aanstaande ontwikkelingen bekend waren. Tevens zijn de vragen uit de enquête betrokken bij de gesprekken. Van elk gesprek is een conceptverslag gemaakt, dat ter accordering voorgelegd is aan de gesprekspartners.
58
• • •
• Impact
Belangrijkste reacties Naast enkele individuele belangen, verwachtingen, zorgen en ideeën komen uit de gesprekken met de ondernemers voornamelijk gemeenschappelijke reacties naar voren. Dit zijn: • Op de hoogte: de meeste ondernemers zijn redelijk tot goed bekend met de ontwikkelingen in de buurt. Van de uitkomsten van het participatietraject tot nu toe zijn de ondernemers over het algemeen iets minder op de hoogte, maar zij worden hier graag over geïnformeerd. • Universiteitskwartier is van toegevoegde waarde: ondernemers zien om verschillende redenen meerwaarde in de ontwikkeling van het Universiteitskwartier. Het is en blijft een gemengd gebied, dat zo kenmerkend is voor de historische binnenstad. Het behoudt en versterkt een specifieke sfeer, in belangrijke mate bepaald door de universitaire functies en bezoekers hiervoor. Hiermee sluit het aan bij het culturele en intellectuele karakter van dit deel van de binnenstad en biedt het een tegenwicht tegen het massatoerisme elders in de binnenstad. Ondernemers verwachten zelf een bijdrage te kunnen leveren aan deze specifieke sfeer en er ook zelf baat bij te hebben.
Quick Wins
Major Projects
grote impact, weinig inspanning
•
• •
Als auto-parkeerplekken worden opgeheven, kunnen deze heringericht worden voor fietsparkeren. Opnieuw voortzetten pilot afval ophalen via het water aan de Oudezijds Voorburgwal. Ondernemers tijdig betrekken bij keuzes ten aanzien van bereikbaarheid (structureel en/of in kader van aanpak kademuren en bruggen). Universiteit van Amsterdam in contact brengen met culturele en commerciële instellingen over (afstemming van) programmering. Afspraken maken met de UvA om bewoners en ondernemers toegang te geven tot de fietsenstallingen van de universiteit.
grote impact, veel inspanning
•
• •
Invoeren slim camerasysteem met nummerbordherkenning dat bewoners en ondernemers toegang kan geven tot autoluwe delen van de binnenstad. Een nieuwe ondergrondse fietsenstalling realiseren. Collectieve duurzame energievoorziening realiseren.
Fill Ins
Thankless Tasks
beperkte impact, weinig inspanning
beperkte impact, veel inspanning
Ondernemers blijven informeren over de voortgang van het participatietraject. Ondernemers tijdig informeren over aanpak kademuren en bruggen.
•
Stimulerende maatregelen nemen voor het bouwen van fietsenstallingen, bijvoorbeeld via subsidies.
Benodigde inspanning
•
•
Begrip voor autoluw en autovrij, maar meer en tijdige inbreng gewenst: er is begrip voor het autoluwe en autovrije beleid van de gemeente voor de binnenstad, maar ondernemers benadrukken tegelijkertijd hoe belangrijk het ook is om per auto bereikbaar te blijven. Hierbij gaat het om de bereikbaarheid voor hun gasten, het aan- en afvoeren van goederen en het ophalen van afval. Het invoeren van een slim camerasysteem wordt door een van de ondernemers genoemd als oplossing om een autoluw Universiteitskwartier bereikbaar te houden voor ondernemers. In het kader van de bereikbaarheid uiten verschillende ondernemers hun zorgen over de status en aanpak van de kademuren en bruggen in het gebied. Doordat onduidelijk is welke kademuren en bruggen wanneer aangepakt of afgesloten worden, kunnen ondernemers de risico’s hierover moeilijk inschatten. Tevens kunnen zij hierdoor niet tijdig voorzorgsmaatregelen, bijvoorbeeld alleen al in hun communicatie, nemen. Ondernemers benadrukken dan ook het belang om tijdig een overzicht te krijgen over de bereikbaarheid van het gebied en vragen hier actief betrokken te worden bij het maken van keuzes. Meer fietsparkeervoorzieningen: veel ondernemers hebben te kampen met onvoldoende fietsparkeervoorzieningen in de directe omgeving van onderneming. Zij benadrukken dan ook het belang van extra fietsparkeervoorzieningen.
Mogelijke oplossingen die door ondernemers worden genoemd zijn; ondergrondse fietsenstallingen, opheffen van parkeerplekken ten behoeve van fietsparkeren,
•
•
•
•
bewoners en ondernemers toegang geven tot de fietsenstallingen van de UvA, stimulerende maatregelen van de gemeente voor het bouwen van ondergrondse fietsenstalling. Vervoer over water: wanneer het gaat over vervoer over water benoemen verschillende ondernemers kansen voor afvalvoorzieningen via het water. Een aantal ondernemers wijst op de succesvolle pilot waarbij afval via de Oudezijds Voorburgwal werd opgehaald, maar die inmiddels is beëindigd. Mogelijkheden voor vervoer van gasten over water worden maar beperkt gezien, hoewel ook enkele ondernemers open staan om samen met de gemeente, de UvA en/of anderen hier verder op te studeren. Een enkele ondernemer heeft hier al studie naar verricht. Verduurzaming: voor alle ondernemers is verduurzaming een belangrijk onderwerp. Sommigen vertalen dit naar hun bedrijfsvoering, anderen naar het verduurzamen van hun pand en weer anderen zoeken naar een combinatie. De ervaringen met het verduurzamen van monumentale gebouwen loopt uiteen: van goede ervaringen tot aanzienlijk meer belemmeringen. Duurzame energie: verschillende ondernemers geven aan belangstelling te hebben voor een collectieve energievoorziening in het gebied. Omdat sommige gesprekspartners weliswaar exploitant zijn, maar geen eigenaar, wordt aangeraden om met verschillende eigenaren in het gebied nader te verkennen of ambities en investeringen te combineren zijn.
Iemand moet hierin dan wel het trekkerschap vervullen. Meer onderlinge samenwerking: vrijwel alle gesproken ondernemers geven aan graag
op de hoogte te blijven van initiatieven van andere ondernemers in het gebied. Enkele ondernemers zien daarnaast, zeker in het kader van de verdere profilering van het gebied, kansen voor onderlinge samenwerking. In enkele gevallen vindt dit al plaats of hebben wel eens oriënterende gesprekken plaats gevonden. In enkele gesprekken kwam echter ook naar voren dat meer samenwerking tussen de Universiteit van Amsterdam, culturele instellingen en commerciële instellingen voor de hand ligt in het kader van het Universiteitskwartier. Gesproken ondernemers Tussen augustus en november 2019 is gesproken met 13 ondernemers, waarbij gestreefd is naar een zo breed mogelijke vertegenwoordiging van economische branches in het gebied: • 6 hotels • 4 culturele instellingen • 2 cafés • 1 straatmanager
59
11. Informatiebijeenkomst tussenstand oktober 2019
60
61
Pakhuis de Zwijger 8 oktober 2019
Op 8 oktober vond in de IJ-zaal van Pakhuis de Zwijger een bijeenkomst plaats over de eerste hoofdlijnen van het Strategisch Masterplan. Hiervoor waren zo’n honderd belangstellenden gekomen. Na een presentatie van de eerste hoofdlijnen van het Strategisch Masterplan is verder in gesprek gegaan over de eerste uitkomsten en specifieke onderwerpen. Jan Lintsen, lid College van Bestuur Universiteit van Amsterdam, gaf aan dat voortgang is geboekt. Ook gaf hij aan dat nog een aantal ingewikkelde onderwerpen tot een oplossing moeten worden gebracht. Zijn verwachting is dat dit de komende tijd gaat lukken. Bewoners, vertegenwoordigers van de Universiteit en de gemeente gingen vervolgens in gesprek over vraagstukken als het vinden van een goede balans tussen wonen en drukte, of nu de fietser of de voetganger primaat moet krijgen en hoe de leefbaarheid, veiligheid en het beheer gewaarborgd worden. Rond het verduurzamen van monumenten, waarvan er veel in het Universiteitskwartier zijn, deelde de Universiteit van Amsterdam zijn ambities, gaf de gemeente Amsterdam aan hoe het wil helpen bij het vinden van passende oplossingen en liet The Grand zien hoe duurzaamheid breed opgepakt kan worden. De bijenkomst werd afgesloten met een dankwoord vanuit VOLBG voor het participatieproces en een vooruitblik op het vervolg door een dblid van Stadsdeel Centrum.
In deze vooruitblik is aangegeven dat het planvormingsproces wordt vervolgd en dat hierbij het continueren van een goede dialoog en communicatie met de buurt en andere belangstellenden hoort. Een voorstel voor het vervolg werd ter bijeenkomst gepresenteerd.
62
63
64
12. Themabijeenkomsten
65
66
Themabijeenkomst #1 - Initiatieven uit de buurt 19 november 2019
Op en rond het Universiteitskwartier nemen bewoners initiatieven om hun directe woon- en leefomgeving zelf te veraangenamen. Tijdens deze themabijeenkomst is stilgestaan bij de meerwaarde van deze initiatieven en besproken welke initiatieven nu al (tijdelijk) kunnen worden uitgevoerd of worden gestimuleerd. Het programma bestond uit vijf korte presentaties van initiatieven die al op het Universiteitskwartier plaatsvinden, twee initiatieven die elders in de binnenstad plaatsvinden en een overzicht van mogelijke andere onderwerpen die interessant zouden kunnen zijn om verder op te pakken. Belangrijkste lessen Uit de ervaringen van de zeven initiatieven zijn de volgende lessen getrokken: • Initiatieven van bewoners starten vrij spontaan en vaak zonder een uitgewerkt plan. Begin ‘gewoon’ en ‘go with the flow’. • Hoe breed een initiatief omarmd en gedragen wordt, wordt vanzelf duidelijk doordat initiatiefnemers hun buurtbewoners ontmoeten. • Eigenlijk is elk groen-initiatief een succes, omdat iedereen groen waardeert. • Begin klein, maar zorg tegelijkertijd dat het initiatief zich stapje voor stapje verbreedt. • Vergeet niet te genieten van initiatieven. • Initiatieven brengen een vorm van intimiteit. Juist in een dynamische binnenstad zijn deze persoonlijke momenten waardevol en betekenisvol. • De kracht van bewonersinitiatieven is dat het vanuit de buurt zelf komt.
Maar wanneer de ondersteuning wordt ingeroepen van instellingen,
•
•
zoals de gemeente of de Universiteit van Amsterdam, dan dienen zij die snel(ler) te bieden. Sommige initiatieven vragen vooraf al om goede afstemming met de buurt. Zoals gebeurd bij de tijdelijke huisvesting van studenten in de Oudemanhuispoort. Maak proactieve afspraken maken met de buurt om overlast bij grote verbouwingen en bouwprojecten te voorkomen. Herbevestig deze afspraken tussendoor zodat deze niet verslappen na verloop van tijd.
Nieuwe onderwerpen Naar aanleiding van een overzicht van andere initiatieven uit de binnenstad kwamen de volgende ontwerpen naar voren die, wat betreft het Universiteitskwartier, om extra initiatief vragen: • Buurt(zelf)beheer, zowel tijdens de bouwactiviteiten als na de oplevering van het gebied (bijvoorbeeld via een buurtconciërge). • Zorgen dat bij het verminderen van het aantal parkeerplaatsen de vrijgekomen ruimte een (groene) buurtfunctie krijgt. • Verbetering van verlichting. • Verbetering van vuilophaal. • Samenwerken aan collectieve duurzaamheidsvoorzieningen. • Een overheid die oog heeft voor maatwerk, flexibiliteit en snelheid.
67
68
69
70
Themabijeenkomst #2 - Verduurzamen van monumenten 26 november 2019
In het Universiteitskwartier bevinden zich zo’n 150 monumenten. Verschillende eigenaren, bewoners en ondernemers hebben aangegeven de ambitie te hebben het pand waarin zij wonen en/of werken te willen verduurzamen. The Grand Deze themabijeenkomst vond plaats bij hotel The Grand dat het monumentale pand waarin het gevestigd is al flink heeft verduurzaamd. Naast aanpassingen aan het pand, zoals isolatie van dakkappen, monumentaal dubbelglas en een WKOinstallatie, heeft The Grand ook haar bedrijfsvoering verduurzaamd. Ook stimuleert het hotel duurzaam gedrag van haar bezoekers. Gemeente Amsterdam De afdeling Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam geeft tijdens de bijeenkomst aan dat monumenten goed te verduurzamen zijn, maar dat maatwerk-oplossingen noodzakelijk zijn. Bij het verduurzamen van een monument is het belangrijk te denken vanuit het gebouw in plaats vanuit de oplossingen. De adviseurs van de gemeente kunnen hierbij helpen. Het is dan ook belangrijk hen vroegtijdig te betrekken bij de verduurzaming van een monument.
krijgen. De energievraag van alle UvA-gebouwen wordt geminimaliseerd en hernieuwbare energie wordt zoveel mogelijk in het gebied opgewerkt, via bodemenergie en een netwerk van WKO-bronnen. Er wordt verkend of ook anderen op het netwerk aan te sluiten zijn. Tot slot worden de gebouwen en buitenruimten van de UvA klimaatbestendig gemaakt. Hierbij wordt gedacht aan het vergroenen van de gevels, daken en buitenruimten, maar ook aan het opvangen en hergebruiken van regenwater. Deze ambities zijn nu al toegepast bij het ontwerp en de bouw van de nieuwe Universiteitsbibliotheek. Vervolgacties Na afloop van de bijeenkomst benoemen de aanwezigen een aantal gewenste vervolgacties: • Neem in het Strategisch Masterplan de ambitie op om het verduurzamen van gebouwen en gebieden zo collectief mogelijk te maken. • Onderzoek samen met de UvA hoe ook anderen kunnen aansluiten op het lokale warmtenet dat de UvA ambieert. • Verbind meer initiatieven in en rond het gebied om vergroening van gebouwen en buitenruimten te versnellen en mogelijk te maken.
Universiteit van Amsterdam De Universiteit van Amsterdam heeft de overall ambitie om al haar vastgoed toekomstbestendig te maken en wil daarbij voorbeeldstellend zijn voor Amsterdam en Nederland. Voor het Universiteitskwartier betekent dit dat alle gebouwen een BENG-status (Bijna Energieneurtraal Gebouw)
71
72
73
74
Themabijeenkomst #3 - Openbare ruimten 10 december 2019
Tijdens eerdere bijeenkomsten met de buurt hebben de gemeente Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam verteld dat zij onderzoek doen naar de herinrichting van openbare ruimte in wisselwerking met aangrenzende universiteitsgebouwen. Afgesproken is dat de voortgang van deze onderzoeken gedeeld zou worden met de buurt en andere belangstellenden. Deze themabijeenkomst was hiervoor bedoeld. De themabijeenkomst is gestart met een ‘droom van Peter Veer’. Peter Veer, een van de bewoners van het Binnengasthuisterrein, schetst hoe meer lucht, ruimte en groen gegeven kan worden aan dit deel van het Universiteitskwartier en wat dit vraagt aan extra beheer (bijvoorbeeld door weer een buurtconciërge aan te stellen). Vervolgens heeft Erik Mattie, architectuurhistoricus van de gemeente Amsterdam, in herinnering gebracht welke constanten uit de historische onderzoeken van belang zijn voor de herinrichting van het Universiteitskwartier. Hierna hebben Adriaan Geuze en Penne Hangelbroek, ontwerpers van West 8 Urban Design & Landscape Architecture, toegelicht welke ideeën zij hebben over de herinrichting van vier specifieke openbare ruimtes in het Universiteitskwartier: Slijkstraat, Vendelstraat, Binnengasthuisterrein en Allard Piersonhof. Na deze presentatie was er enige tijd over voor vragen en reacties.
Belangrijkste conclusies: Tijdens de themabijeenkomst, direct na afloop en uit een evaluatiegesprek tussen gemeente en enkele buurtbewoners (op 16 december 2019) wordt duidelijk dat de bijeenkomst niet aan de verwachtingen voldaan heeft. De belangrijkste kritiekpunten op de themabijeenkomst zijn: • Onvoldoende aansluiting op het participatieproces. • Onvoldoende duidelijk wat de rol van UvA, West 8 en gemeente is. • Onvoldoende duidelijk welke afwegingen waarom en door wie zijn gemaakt. • Kritiek op een aantal gepresenteerde ontwerpoplossingen van West 8. • Onvoldoende duidelijk hoe de ontwerpoplossingen zich verhouden tot het Strategisch Masterplan. • Te weinig tijd om alle vier de locaties goed te bespreken.
Vervolg: Gezien het verloop van de bijeenkomst en het belang van de vier openbare ruimtes voor de leefbaarheid en het totaal functioneren van het Universiteitskwartier wordt afgesproken een extra themabijeenkomst te organiseren. Tijdens deze extra themabijeenkomst zullen de vier openbare ruimtes opnieuw worden besproken. Per openbare ruimteplek zal dan worden aangegeven: • Wat de huidige situatie is. • Wat de opgave is. • Welke oplossingsrichtingen worden verkend. • Welke aandachtspunten er bij de oplossingsrichtingen zijn. • Welke voorkeuren gemeente en UvA hebben. • Hoe de oplossingsrichtingen aansluiten bij de uitgangspunten.
75
76
77
78
Themabijeenkomst #4 - Openbare ruimten [vervolg] 28 januari 2020
Omdat de derde themabijeenkomst niet aan de verwachtingen heeft voldaan is deze extra themabijeenkomst over de openbare ruimten georganiseerd. Deze extra bijeenkomst bestond uit twee delen. Presentatie stand van zaken oplossingsrichtingen In het eerste deel heeft Veronika Meijer, stedenbouwkundige van de gemeente Amsterdam, een toelichting gegeven op de onderzoeken voor de vier openbare ruimten (Allard Piersonhof, plein Binnengasthuisstraat, Vendelstraat tussen Universiteitsbibliotheek en BG5 en Slijkstraat/Oudemanhuispoort). Per locatie is aangegeven: • Wat de huidige situatie is. • Wat de opgave is. • Welke oplossingsrichtingen worden verkend. • Welke aandachtspunten er bij de oplossingsrichtingen zijn. • Welke voorkeuren gemeente en UvA hebben. • Hoe de oplossingsrichtingen aansluiten bij de uitgangspunten. Daarnaast is op basis van een onderbouwde prognose het aantal UvA-gebruikers in 2025 vergeleken met het aantal UvA-gebruikers in 2012. Hieruit komt het beeld naar voren dat met de terugkeer van de UvA naar het terrein het in zijn totaliteit niet drukker zal worden, maar juist rustiger. Wel zullen er nieuwe voorzieningen komen en zullen de bezoekersstromen (in aantallen, plekken en momenten) hierdoor anders zijn dan in 2012.
Reageren op de oplossingsrichtingen In het tweede deel van de bijeenkomst hebben de aanwezigen kunnen reageren op de analyse, opgave en oplossingsrichtingen voor de vier locaties. Voor iedere locatie is een paneel gemaakt waarop het gepresenteerde voor die locatie is samengevat. Alle aanwezigen zijn in vier groepen langs alle panelen gegaan. Zo heeft iedereen op alle vier de locaties kunnen reageren. De gesprekken en reacties op de ingevulde kaartjes zijn allemaal genoteerd op een apart kaarten overzicht (zie pagina’s 70 t/m 73). Zo is per locatie terug te zien wat men goed vond (groen), wat beter kan (rood) en waar men nog vragen, opmerkingen of suggesties over heeft (grijs). In totaal zijn meer dan honderd detailreacties opgehaald, welke worden meegenomen bij het verder uitwerken van het Strategisch Masterplan. Na afloop zijn hand-outs van de panelen uitgedeeld en is iedereen nog twee weken de tijd geboden om met reacties te komen. Op deze manier kon men thuis de gepresenteerde oplossingsrichtingen nog eens rustig bekijken en zijn of haar gedachten hierover laten gaan.
79
13
9:
8:
7:
6:
4: 5:
2: 3:
1:
22 33
15
P
19 20 21
17 18
30 31 32 5 6 7 16
8
28
P
10
Goed om zichtbaarheid van de ingangen te verbeteren. Zorg voor een gevoel van te gast zijn. Goed als het oudste monument toegankelijk wordt. Gasthuiskerk in ere herstellen. Een hovenier die zorgt voor het groen en voor de mensen. Goed om groen toe te voegen aan de openbare ruimte. Zoveel mogelijke groene buitenruimte zoals bij vele buitenlandse universiteiten. Goed dat de ingangen in de avond afgesloten worden. Goed om een verbinding te maken tussen BGplein en het Allard Piersonhof.
Vind ik goed:
??
3 4 14 29
Ontwerpvoorstel
Analyse
1
??
27
26:
25:
23: 24:
22:
20: 21:
18: 19:
17:
16:
15:
14:
12: 13:
11:
34
?
12
Overige opmerkingen:
P
?
Parkeren
Afsluitbaar
Afsluitbaarheid
Nog niet opgelost
Aandachtspunt
Entree verbeteren
Studenten
Museum
Monument
Publieksfunctie
Entree
Voetgangers
Fietsers
Achterkant
Voorkant
Groene terreinafscheiding
Groen
Water
Bestaande bebouwing
27: Wat gaat er met de trafo’s gebeuren? 28: Waarom moet de mooie kerk zichtbaar worden? En wordt deze ook toegankelijk voor toeristen? 29: Waar komt de ingang van de Gasthuiskerk? Hoe kom je in het gebouw? 30: Wordt het niet te interessant voor toeristen, waardoor het te druk wordt? 31: Gebruik hangt van inrichting af. Er moet geen koffiepunt komen. 32: Gebruik dit deel alleen tijdens kantoor uren 33: Voor wie is deze doorgang? 34: Het is misschien een goed idee om de kerk open te stellen tijdens Open Monumentendag. 35: Ga ook gewoon dingen proberen. Als het niet werkt. kun je het ook weer terugdraaien.
35
9 25
23 24
Hier ligt een kans om een afsluitbare doorgang te maken, is er eigenlijk al. Waarom maken we de grote hekken ook niet open? We zouden het gebied toch doorwaardbaar maken? VOX-POP: de betekent dat dit vaak ‘s avonds open is tot 22:00uur. Waarom hier? Deze doorgang behouden, functioneert prima. De nooddiensten en mindervalideparkeerplaatsen zijn noodzakelijk. Nu verdwenen, graag terugbrengen. Geen doorgang door de historische kerk maken. Geen doorgang achter de huizen. Men heeft een rustige plek in huis nodig, voorkant is al druk. Ik heb geen probleem met openbare parkjes. Alleen moet er wel gedacht worden aan geluidsoverlast en iets terug doen voor bewoners. Vraag bewoners hoe ze de afscheiding willen hebben. Geen verbinding maar een scheiding maken. ‘s Avonds en ‘s nachts de binnenhoven afsluiten. Hoe zit het met de ingangen van het museum? Binnentuin geen openbare functie geven. In buffer geen bergingen nodig. Gebruik het om de schuttingen en bosschage mooier te maken. Houd het gebied zo rustig mogelijk met zo min mogelijk ingangen. Eigenlijk zijn alle doorgangen te klein. Maak geen doorgang in de ‘allergie zone’ van bewoners. Een doorgang hier komt direct op het bewonersplein uit. Hoezo heet het ineens het Allard Piersonhof?! Het is niet alleen van de UvA!
Dit kan beter: 10:
Aandachtspunten
Opgave
2
?
11
26
Legenda
Deelgebied 1: Allard Piersonhof
+
2 +
+
8
?
+
Vind ik goed:
12 14 13
10
11
9
15
21
17
+
18 +
5 22
Ontwerpvoorstel: Twee pleinen 19
16
+
Ontwerpvoorstel: Compact gebouw
3
4
20
+
?
+
Dit kan beter:
6: 7:
Sociale veiligheid
Nog niet opgelost
Aandachtspunt
Ruimte verbeteren
Studenten
Universiteitsbibliotheek
Bewoners
Poort
Interessante bewonersafscheiding. Fietsenmaker komt terug. Hoe meer groene ruimte hoe beter. Liever 1 plein dan 2 pleinen. Goed idee! Ik houd wel van poorten.
?
Aandachtspunt shared space
+
Publieksfunctie
Shared space
+
Entree
Voetgangers
Fietsers
Buitenruimte
Groene buitenruimte
Achterkant
Voorkant
Pleinruimte
Groene terreinafscheiding
Water
Bestaande bebouwing
Aandachtspunten: Twee pleinen
+
22:
21:
20:
Suggestie: overweeg dit gebouw te slopen ter compensatie. Afbreken ter compensatie van groen dat verdwijnt door Atrium en bibliotheek. Poort vanaf Oudezijds Voorburgwal naar UB is er al: nieuwe poort dus niet nodig.
Overige opmerkingen:
Behouden van fietsroutes. Toekomst is belangrijker dan het verleden (monumenten). 8: Waarom niet weg? En groen voor terug. 9: Verbind BG5 en oorspronkelijk deel BG3. Realiseer op deze plek het extra volume dat de UvA nodig heeft en geef openbare ruimte terug tussen de poten van BG5. 10: Ik pleit voor een klein gebouw en de openbare ruimte zo groot mogelijk. dode hoeken zoveel mogelijk van het Aandachtspunten: Compact gebouw 11: Alle terrein af. 12: Waarom geen fontein of ander water element op het plein? 13: Pergola belemmert zicht op het gebied. Wel ? een groene afscheiding maar het moet + veilig zijn. 14: Grote openbare ruimte. ? 15: Geen groen mogelijk hier? + 16: Zichtlijnen van bewoners behouden i.v.m. sociale veiligheid. 17: Dit is verkleining van de openbare ruimte + voor bewoners ten gunste van UvA. 18: Beter 1 grote openbare ruimte. 19: Onduidelijk waarom deze variant de historie en monumentaliteit wel verbetert.
+
1: 2: 3: 4: 5:
Aandachtspunten: Herontwikkeling paviljoen
1
+
+
Ontwerpvoorstel: Herontwikkeling paviljoen
6
7
+
+
+
+
Opgave
+
+
Analyse
?
Legenda
Deelgebied 2: Plein Binnengasthuisstraat
8+ 24
9
7 1
6
18 19
20
27
12:
8: 9: 10: 11:
7:
5
17
10 15
Bewonershof behouden. Vorm paviljoen komt mooi terug door het glas. Piramide weg. Maak het maar zo open mogelijk. Ingang op de plek van het Atrium. Speelplaats top! Daar is te weinig ruimte voor. Collegezaal met zichtlijn eronder.
26
Doorloop!! Let op drukte langs (privé) binnentuin. Vooral overdag. Er moet een duidelijke fietsroute blijven. Voorkom dat dit een hangplek wordt. Waar blijft de veiligheid als uitgangspunt? Trap direct vanaf poort deur om fietsen te ontmoedigen. Waar blijft de herkenbaarheid van de hovenstructuur? Is een uitgangspunt.
Dit kan beter:
1: 2: 3: 4: 5: 6:
Vind ik goed:
13 14 25 16 3 4 2
Ontwerpvoorstel: Paviljoen
+
11
12
?
z
?
?
?
+
+
Rustige achterkant
Entree afsluiten
Nog niet opgelost
Aandachtspunt
Ruimte verbeteren
Studenten
Monument
Bewoners
Poort
Aandachtspunt shared space
Shared space
Entree
Voetgangers
Fietsers
Buitenruimte
Groene buitenruimte
Achterkant
Voorkant
Groen
Water
Van wie is de grond waar het Atrium op staat? UvA of gemeente? 24: Fietsverkeer niet meer doorgaand? Nu al OW-NZ Kloveniersburgwal-Grimburgwal veel te druk. 25: Voormalige mensa niet slopen maar á la stationsoverkapping openmaken (overdekt plein). 26: Ik mis compensatie van het groen dat bebouwd gaat worden; overkapping binnenhof en gebouw op de parkeerplaats. 27: Waarom geen tunnel? 28: Hou je handen er vanaf. Plaats is prima.
23:
22
28
Overige opmerkingen:
Aandachtspunten: Paviljoen
? 21
?
Aandachtspunten: Binnen bestemmingsplan
Opgave
+
In plaats van mensa, een groen hof voor studenten. 14: Maak oude buitenkant (nu binnenkant) weer zichtbaar. 15: Ik mis beheer en onderhoud. Ga er niet vanuit dat dit zomaar vanzelf blijft. 16: Onbegrijpelijk dat het originele ontwerp vergeten wordt. Geen gebouw maar groene ruimte. 17: Ik mis herinrichting plein met groene perken. 18: Creëer hier meer fysieke ruimte. 19: Maak hier een groene ruimte, anders teveel belasting voor Kloof bewoners. 20: Verplaats fietsersingang. Ingang vanaf Nieuwe Doelenweg. Onpraktische plek voor fietskelder. 21: Overweeg een oversteek van UB naar BG5 onder de straat of op de 1e etage. 22: Spiegels voor fietsers uit BG die Kloveniersburgwal oversteken.
13:
Ontwerpvoorstel: Binnen bestemmingsplan
Analyse
23
zz z
Bestaande bebouwing
Legenda
Deelgebied 3: Vendelstraat UB en BG5
2
10:
9:
8:
7:
6:
5:
4.
3:
1: 2:
7
13
8
3 4 5 24 aula
6 25
Brug naar Agnietenkapel. Binnenstraat op plek van oude sloot is een leuk idee. Het nieuwe hofje met poort. Ook goed om bewoners te ontlasten. De Slijkstraat weer tot leven roepen door het creëren van het hofje. Route door Oudemanhuispoort echt open en groen maken. Dat het gebied ook aan de zijde van de Slijkstraat ontsloten wordt. Centrale ingang ontlast toeloop vanuit de Vendelstraat. Hofje Slijkstraat is goed. Deze wel laten doorlopen naar binnentuin. Extra fietsenstalling: verdeelde last, minder verplaatsingen. Representatief en logistiek samen zorgt voor een goede zone.
Vind ik goed:
Ontwerpvoorstel
1
23 12
Analyse
14 26
Aandachtspunten22
Opgave
11
hof
Opgave is ook hoe je omgaat met de in- en uitgang van de nieuwe binnenstraat. 12: Deze brug is onzinnig. Geld kan beter besteed worden. 13: Oppassen voor het overbelasten van de looproute langs het speelterrein (van OMHP naar UB). 14: Hier het fietsen regelen. 15: Gebouwen worden gesloopt, krijgen de nieuwe gebouwen een historisch karakter? 16: Logistiek is onduidelijk. 17: Nog drukker op de Kloveniersburgwal door doorgaande verkeer en aanvoerroute. Dit kan zorgen voor gevaarlijke situaties. 18: Logistiekpunt voor alle gebruikers. Waar sluit het op aan? 19: Aanvoer over water, zorgt voor laden en lossen op de Kloof. Dit kan het doorgaande verkeer belemmeren. 20: Dit vraagt erom dat het een chaospunt zal blijven met zoveel entree’s voor fiets, auto, logistiek. 21: Combinatie aula en logistiek is teveel voor deze plek. 22: Praat niet alleen over ‘aandachtspunten’ maar ook over manco’s .
11:
Dit kan beter:
?
9 ? 16 10 17 18 27 19 20 21
?
Geen doorgang
Hart van het gebied
Nog niet opgelost
Aandachtspunt
Logistiek weg
Logistiek water
Agnietenkapel
Hotel
Poort
Entree
Voetgangers
Fietsers
Achterkant
Voorkant
Groen
Water
Komt hier een ingang van de Agnietenkapel? Groen binnenhof niet hier maar op de plaats van de mensa. 25: Benieuwd naar ontwerp aula binnenzijde. 26: De straat is de smal om daar te fietsen zeker als er straks veel studenten lopen. Dus niet aannemelijk dat fietsters vanaf Oudezijds Achterburgwal de Slijkstraat in fietsen. 27: Maak een doorgang in de nieuwbouw en op de binnenplaats laden en lossen.
23: 24:
P
raat
Overige opmerkingen:
15
Slijkst
Bestaande bebouwing
Legenda
Deelgebied 4: Slijkstraat en OMHP
84
85
86
Themabijeenkomst #5 - Bereikbaarheid en logistiek 11 februari 2020
De uitgangspunten voor het Strategisch Masterplan over de bereikbaarheid en logistiek van het Universiteitskwartier kunnen niet los worden gezien van de maatregelen die de gemeente Amsterdam verkend en neemt op de schaal van de binnenstad en de hele stad. Op verzoek van bewoners en ondernemers worden zij tijdens deze themabijeenkomst geïnformeerd over de ambities en aanpak van de gemeente ten aanzien van bruggen en kademuren en het programma autoluw. Daarnaast licht ook de UvA haar logistieke ambities toe. Bruggen en kademuren De gemeente Amsterdam heeft een grote inhaalslag te maken betreft het beheer en onderhoud van de bruggen en kademuren in de stad. Het programma bruggen en kademuren gaat over 850 bruggen en 200km kademuren. Het programma heeft drie doelen: 1. Waarborgen van de veiligheid en functionaliteit van kademuren en bruggen. 2. Zorgen voor een functionerende stad gedurende de gehele opgave. 3. Realiseerbare programmering voor de vervangingsopgave. Ook in het Universiteitskwartier worden momenteel verschillende bruggen en kademuren onderzocht. Afhankelijk van de uitkomsten van deze onderzoeken wordt bepaald welke maatregelen er genomen moeten worden (bewaken, onderzoeken, versterken, beperken en/of vernieuwen).
Wanneer hier meer duidelijkheid over is worden omwonenden en ondernemers hierover geïnformeerd en wordt samen met hen bekeken hoe overlast zoveel mogelijk kan worden beperkt. Nog voor de zomer zal een aantal maatregelen bekend worden gemaakt.
Programma autoluw De Agenda Amsterdam Autoluw heeft een aantal doelen: • Meer ruimte voor prettig verblijven in de stad. • Meer ruimte voor voorzieningen. • Meer ruimte voor schone en actieve verplaatsingen. • Schone lucht en minder geluidshinder . • Inclusieve stad voor jong en oud, arm en rijk.
Logistieke ambities Universiteit van Amsterdam De UvA geeft aan dat de uitgangspunten voor het Strategisch Masterplan over bereikbaarheid en logistiek aansluiten bij de ambities van de UvA. Voor haar logistiek werkt de UvA (samen met de HvA) nu al met een hub aan de rand van de stad. Hier leveren leveranciers hun producten af die vervolgens gebundeld de stad in worden gebracht. Dit concept zal ook worden toegepast voor het Universiteitskwartier.
Om deze doelen te bereiken krijgt elk deel van de stad een eigen aanpak. Het Universiteitskwartier is onderdeel van het deel ‘stadshart’. Voor het stadshart worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Rijdende en geparkeerde auto’s maken ruimte voor voetgangers, fietsers en verblijfruimte. • Waarborging doorstroming fiets en openbaar vervoer. • Meer ruimte voor laden en lossen en het parkeren van fietsen, scooters en deelmobiliteit.
Stapeling in het Universiteitskwartier De verschillende programma’s en ambities maken duidelijk dat er veel samenkomt in het Universiteitskwartier. Nauwe samenwerking met de buurt is noodzakelijk om op korte termijn de bereikbaarheid te borgen en tegelijkertijd de langere termijn ambities te realiseren. Dit is zoeken en leidt op dit moment nog niet tot concrete maatregelen. Wel verwacht Arjen Hoogeveen (gebiedsmanager, gemeente Amsterdam) voor het Universiteitskwartier: • Strikte beperkingen aan bevoorradend verkeer. • Gemeente neemt voortouw met het organiseren van afval en werkzaamheden over het water. • Ondernemers volgen de gemeente hierin, zoals nu al gebeurt door ‘early adaptors’ als UvA en The Grand. • Eenduidige venstertijden voor de hele omgeving van het Universiteitskwartier. Hierna volgt het primaat voor voetganger en fietser. • De oost-westverbindingen voor de fietser blijven bestaan in de binnenstad, maar worden na verloop van tijd minder dominant. • Parkeerplaatsen op de Achter- en Voorburgwal zullen langzamerhand worden opgeheven. De vrijgekomen ruimte kan een nieuwe groene inrichting krijgen. • Passagiers- en pleziervaart wordt beperkt.
Deze uitgangspunten voor het stadshart worden geëffectueerd door: • Gefaseerd opheffen van parkeren op straat, met als ambitie parkeervrije straten. • Straten herinrichten met hoogwaardige materialen en meer groen. Tevens het verbijzonderen en het accentueren van het eigen karakter van pleinen. • Doorgaand autoverkeer weren met circulatiemaatregelen, intelligente toegang en/of autovrije deelgebieden.
87
88
89
90
13. Informatiebijeenkomst tussenstand juni/juli 2020
91
Tijdens de laatste themabijeenkomst, van 11 februari 2020, werd aangegeven dat het conceptStrategisch Masterplan voor de zomer van 2020 gereed zou zijn en rondom de lancering van dit concept-plan een informatiebijeenkomst georganiseerd zou worden. Gebleken is echter dat ingewikkelde onderdelen van het plan (waaronder BG3 en BG5 en omgeving) meer tijd vragen, er aanvullend adviezen zijn ingewonnen en gesprekken gevoerd zijn met onder meer erfgoedbelangenpartijen. Tijdens een online bijeenkomst op 22 juni vanuit studio New Metropolis en, op verzoek van de buurt, een vervolgbijeenkomst op een locatie waar voldoende ruimte is om elkaar te ontmoeten (3 juli) is daarom vooral stil gestaan bij de voortgang van de planvorming. De bijeenkomst van 22 juni startte met een aantal korte vraaggesprekken. Namens VOL BG gaf Edit Tuboly aan waarom er een brandbrief is gestuurd naar de gemeente en de UvA. In deze brief is aangegeven dat er te lang niet gecommuniceerd is, voor participanten onduidelijk is wat nu met de resultaten van eerdere bijeenkomsten gebeurt en de sterke indruk bestaat dat de duidelijke voorkeuren vanuit de buurt te weinig tot niet verwerkt worden in het concept-plan. Zo dreigt het participatieproces te mislukken, zo waarschuwde Tuboly. Vervolgens gaven Giso Lommers (gemeente Amsterdam) en Dennis Coenraad (UvA) aan de zorgen te begrijpen.
Een radiostilte in de communicatie is niet goed en doet geen recht aan de procesafspraken die gemaakt zijn. Daarom deze informatiebijeenkomst en het voorstel om het contact met de klankbordgroep te intensiveren en,
92
zo nodig, te verbreden met de buurt. Giso Lommers ging ook in op het zogenoemde krachtenveld. Hij liet, schematisch, zien hoeveel partijen- vanuit de gemeente, Rijk, UvA, belangengroepen en de buurt – betrokken zijn bij de concept-planvorming. Kees Lammers (UvA) stond stil bij de eerste verkenning van en actief voor een buurtconciërge. Hij gaf aan dat de gesprekken over beheer, waaronder een ‘dedicated’ buurtconciërge, gestart zijn met de buurt en dat deze gesprekken constructief verlopen. Eerste uitkomst is een opdracht van de buurt, de gemeente en de UvA om ervaringen, kansen en problemen met een buurtconciërge te laten verkennen. Tweede uitkomst is dat de huidige buurtconciërge van de Wallen zijn ronde uitbreidt naar het Universiteitskwartier. Het merendeel van de informatieavond ging over de inhoudelijke voortgang van het concept-plan. Veronika Meijer (gemeente Amsterdam) gaf een toelichting op de voortgang rondom het BG3gebouw, het plein aan de Binnengasthuisstraat en het BG5-gebouw. Tevens ging zij in op de huidige inzichten ten aanzien van de bereikbaarheid en wat nu openbaar toegankelijke ruimte is en wordt. Voor zowel het BG3-gebouw als BG5-gebouw schetste Veronika Meijer 4 mogelijke oplossingen. Deze oplossingen komen voort uit het planproces, het participatieproces en de advisering van partijen.
De vier mogelijke oplossingen zijn een verkorte en geabstraheerde weergave van wat door verschillende partijen eerder is ingebracht. Gekozen is voor een verkorte weergave om zo de grootste verschillen in inrichtingsvoorstellen te benadrukken; reacties op onderdelen die uit het
krachtenveld zijn gekomen, zijn in deze verkorte weergave achterwege gelaten. Om voortgang in de planvorming te bewerkstelligen, doet Guido Wallagh, op basis van de mogelijke oplossingen voor BG3 en BG5 een samenhangend voorstel. Over dit voorstel zijn gemeente en UvA in gesprek; van besluitvorming is nog geen sprake. Doel van het voorstel is om te verkennen hoe participanten hier tegen aan kijken. Het voorstel gaat uit van nieuwbouw voor BG3 minder op het plein, in verbinding met het monument. Een exacte oriëntatie en positionering ten opzichte van de gebouwen in de omgeving zijn nader te bepalen. Met als voorstel om (een delegatie uit) de buurt te betrekken bij een prijsvraag en de selectie van de architect. Voor BG5 behelst het voorstel een nieuw middeldeel met ruimte tussen de monumentale vleugels. De openbare ruimte en de toegang zullen nog nader geoptimaliseerd kunnen worden, onder meer door in het ontwerp een hogere begane grond te maken ter zichtbaarheid van het monument. Tijdens de online bijeenkomst van 22 juni komen, via de chat, reacties binnen op de voortgang en het samenhangende voorstel. De vervolgbijeenkomst op 3 juli, in de Zuiderkerk, heeft meer gelegenheid gegeven voor reacties en gesprek. Hieruit komen de volgende punten vanuit de buurt: •
Openbare ruimte Door de focus te leggen op verschillende oplossingen voor de gebouwen, verdwijnt de openbare ruimte en hiermee de menselijke maat en leefbaarheid uit beeld. Buurtbewoners geven aan dat juist dit voor hun essentieel is. Het gaat buurtbewoners om waar er openbare
Programma Amsterdam Aardgasvrij
Programma Duurzaamheid
Programma Amsterdam Klimaatneutraal
Ruimte en Duurzaamheid (R&D)
Universiteitsbibliotheek
Welstand subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit (SIRK)
Medezeggenschapsraden
Inbo Centrale VerkeersCommissie (CVC)
Programma Varen
Monumenten en Archeologie (M&A)
Universiteit van Amsterdam
College van Bestuur
OPSTELLEN STRATEGISCH MASTERPLAN UNIVERSITEITSKWARTIER Economische Zaken (EZ)
Buurtbewoners
Buurt
Belangenhebbenden
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
VOL BG
Ondernemers
Heemschut
Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad
Stuurgroep Universiteitskwartier
Bestuursstaf
Studenten
Rijksoverheid
Agenda Amsterdam Autoluw
Dienst Facility Services
West8
Gemeente Amsterdam
Verkeer en Openbare Ruimte (V&OR)
Programma Bruggen en Kademuren
Faculteit der Geesteswetenschappen
Finance, Planning, Control
Dienst Huisvestingsontwikkeling
ruimte is, hoe en wanneer deze openbaar toegankelijk is, hoe het beheerd wordt, hoe het ingericht wordt en hoe voorkomen wordt dat er sociaal onveilige situaties en onnodige drukte in het gebied komen. De openbare ruimte, in samenhang met de functies/voorzieningen in de bebouwing, is hiervoor de kern. Dit verdient in de uitwerking van het concept-plan meer aandacht. Er wordt teveel vanuit gebouwen en te weinig vanuit mensen, leefbaarheid en de manier waarop mensen zich over het terrein begeven, gedacht. •
•
•
94
•
Sociale veiligheid In het verlengde van het voorgaande benadrukken buurtbewoners hoe belangrijk zichtlijnen, doorkijken, het voorkomen van onveilige plekken/hoekjes zijn. De ervaring leert dat wat uit het zicht is, tot ongewenste en onveilige situaties leidt en de leefbaarheid onder druk zet of zelfs overlast oproept. Vergroening De ambitie is om te vergroenen. Maar waar? En hoe? Dit blijft bij het uitwerken van oplossingen voor de gebouwen uit beeld. Daarnaast vragen sommige participanten zich af of het niet beter is om te spreken over ‘minder verstening’? Verduurzaming Een andere ambitie is om, waar de voorzieningen in het kader van de verduurzaming van de UvA-gebouwen collectief te maken. Hier is veel animo voor in de buurt, maar participanten vernemen hier geen concrete vervolgacties op. Verschillende deelnemers spraken opnieuw de wens uit dat De Key hierbij betrokken wordt.
Hoe BG3, bij nieuwbouw, verbonden wordt aan het monument, wordt uit het schema niet duidelijk. Dit is voor bewoners juist belangrijk, omdat zij zo kunnen zien wat het totale bouwvolume voor impact heeft en hoe dit ook van invloed is op de openbare ruimte. Met name maakt men zich zorgen over de openbare ruimte tussen nieuwbouw, verbinding met het monument en het monument zelf: leidt dit niet tot een openbare ruimte uit het zicht (steeg)? •
•
space. Dat houdt in dat het primaat bij de voetganger ligt, maar dat de fietser hier ook gebruik van kan maken. Sommige participanten zien dit als een goede oplossing, anderen hebben twijfels omdat zij verwachten dat het er te druk wordt. Ook zijn er participanten die geen doorgaande fietsroute, ook niet als shared space, willen (uitgezonderd de bewoners op het terrein). Dit laatste geeft duidelijkheid en veiligheid. Het idee om het gedrag van fietsers aan te laten passen aan de shared space-situatie, bijvoorbeeld door fietscoaches zoals op het Roeterseiland, wordt door enkelen als mogelijkheid gezien, maar door andere participanten betwijfeld: als een coach er niet is, verdwijnt het management en zal er alsnog chaos ontstaan.
BG-3 De vier oplossingen (Theo Boschgebouw behouden, nieuwbouw tegen het administratiegebouw aan, nieuwbouw op het plein en nieuwbouw minder op het plein) geven inderdaad aan wat tot nu toe in gesprek is geweest. Een aantal deelnemers tijdens de avond op 3 juli gaf aan dat wanneer bij sloop-nieuwbouw het nieuwe gebouw op het plein komt te staan, dit al snel leidt tot teveel bouwvolume en te weinig openbare ruimte. Een aantal andere bewoners wijst op het verlies van uitzicht, met naar verwachting een inbreuk op de sociale veiligheid.
Plein aan Binnengasthuisstraat De meningen over dit plein zijn niet allemaal hetzelfde, maar wat overheerst is de wens om een zo groot mogelijke aaneengesloten openbare ruimte te creëren zonder bebouwing als scheiding. De conclusie dat deze openbare ruimte – via inrichting, maar ook door het gebruik – een luwer deel heeft en een drukker deel, wordt gedeeld door participanten. Shared space Voorstel is om het plein aan de Binnengasthuistraat in te richten als shared
•
Fietsparkeervoorzieningen Participanten geven aan dat er voldoende gebouwde voorzieningen moeten zijn voor fietsers. Bepleit wordt om meer fietsparkeervoorzieningen in het plan op te nemen. Daarnaast maken participanten zich zorgen over de bereikbaarheid van de fietskelders: vanuit westelijke richting zou er om het gehele terrein gefietst moeten worden om de fietskelders te bereiken. Is een toegang aan de westzijde niet mogelijk?
•
BG5 Evenals de vier oplossingen bij BG3, worden ook deze vier oplossingen (voorkant dicht, middenbouw slopen voor hof, nieuw middendeel binnen contouren van het bestemmingsplan, nieuw middendeel met ruimte tussen de vleugels) herkend als de belangrijkste voorstellen uit voorgaande plannen. Bewoners spreken een voorkeur uit
voor middenbouw slopen voor hof. Een nieuw middendeel met ruimte tussen de vleugels, zoals opgenomen in het samenhangende voorstel, kan op begrip rekenen. Maar grote twijfel is er over de openbare ruimte: wat voor openbare ruimte ontstaat er tussen nieuwbouw en vleugels, hoe groot is deze openbare ruimte en is er wel voldoende openbare ruimte tussen de nieuwe gevel van BG5 en de UB? Het model is te grof om hierover een beeld te vormen. De toelichting erbij dat er een interne ontsluiting komt tussen BG5 en Oudemanhuispoort, kan op draagvlak rekenen en is belangrijk om druk op de Vendelstraat voorkomen. •
•
96
Extra openbaar toegankelijke ruimte In de presentatie zijn twee situaties geschetst (nu en straks). In de toekomstige situatie zou sprake zijn van wat meer openbaar toegankelijke openbare ruimte, vooral door het openstellen van hoven. Een aantal participanten ziet eerder minder dan meer openbaar toegankelijke openbare ruimte, waarbij zij verwijzen naar de voorgestelde nieuwbouw tussen de vleugels van BG5 en het overkappen van de UB. Sommige participanten willen van het openbaar toegankelijk te maken Allard Piersonhof een kijktuin maken. Daarnaast wordt gevraagd naar het beheerregiem: wanneer is de openbare ruimte toegankelijk en wanneer wordt het tijdelijk afgesloten? Speelplek Vendelstraat Bewoners van de Kloveniersburgwal willen de speelplek op de Vendelstraat graag behouden, als ook het zelfbeheer van de Vendelstraat. Deze speelplek is voor kinderen vanuit de gehele buurt aantrekkelijk, niet alleen van het
Universiteitskwartier. •
Nieuw hofje Slijkstraat Dit voorstel wordt positief ontvangen.
•
Bereikbaarheid Gesignaleerd wordt een potentieel knelpunt aan de Kloveniersburgwal met de uitgang van de fietsenkelder van de UB. Ook zien zij een potentieel knelpunt tussen de logistieke plek op de Kloveniersburgwal ter hoogte van de Slijkstraat. Participanten wijzen hier al lang op en verwachten in het concept-plan een voorstel.
•
Historische structuur De nieuwbouw-oplossingen voor BG3 worden deels gemotiveerd vanuit hun bijdrage aan het versterken van de historische structuur. Participanten vinden dit een magere onderbouwing, omdat het maar afhangt aan welke periode van de bebouwing wordt gerefereerd.
•
Programma UvA In eerdere participatiebijeenkomsten heeft de UvA toegelicht dat op het Universiteitskwartier deels andere functies (op andere locaties) komen, maar dat het totale programma niet verandert en zeker niet groter wordt. Bepaalde participanten betwijfelen dit en hebben het gevoel dat het programma van de UvA groeit in de loop der tijd en wordt benut om bepaalde oplossingen voor BG3 en BG5 te verantwoorden. De gemeente en UvA geven aan in het conceptplan het gaat over een samenhangende ontwikkeling. Dat wil zeggen: gebouwen,
functies, routings, openbare ruimte, vergroening, verduurzaming, et cetera. De opties voor BG3 en BG5, zoals gepresenteerd op de 22e juni en verder besproken op de 3e juli, zijn een onderdeel van dit samenhangende plan. Terecht punt is dat dit nu te veel los lijkt te komen van de andere onderdelen van de ontwikkeling, waaronder de openbare ruimte. Voorstel is dan ook om de komende tijd meer focus met elkaar te richten op de openbare ruimte. De klankbordgroep wordt hiervoor verbreed. Vervolgbijeenkomsten over de openbare ruimte en het samenhangend voorstel voor BG3 en BG5 zullen worden georganiseerd, in wisselwerking met het verder uitwerken van het concept-plan.
97
14. Brede klankbordgroepbijeenkomst openbare ruimte
98
Zoals afgesproken tijdens de participatiebijeenkomst van 3 juli zijn er twee vervolgbijeenkomsten georganiseerd. De eerste, op 22 september 2020, is georganiseerd door de gemeente en de UvA en ging over de sfeer en inrichting van de openbare ruimte. Ingegaan is op drie specifieke plekken in het Universiteitskwartier: het plein aan de Binnengasthuisstraat, het Gasthuishof en de autoluwe gracht. Iedereen is, voorafgaand aan de bijeenkomst, gevraagd om referentiebeelden aan te leveren met als doel om niet alleen in woord, maar ook in beeld te verwoorden aan wat voor sfeer en inrichting men denkt. Sommige buurtbewoners, de gemeente en UvA hebben referentiebeelden aangeleverd, die allemaal – inclusief een toelichting en de gesprekken hierover – zijn verwerkt in een beeldverslag. Om voldoende afstand tot elkaar te houden in de Waalse Kerk en een goed gesprek te kunnen voeren zijn per specifieke plek twee gesprekstafels geformeerd. Elk gesprekstafel startte met een toelichting op de opgave volgens de gemeente en de UvA, om vervolgens vooral aan de hand van referenties over sfeer en inrichting in gesprek te gaan. Hieruit zijn onder meer do’s en dont’s gekomen, waaronder: Plein Binnengasthuisstraat •
Voor iedereen: zorg ervoor dat de openbare ruimte niet alleen door studenten of bewoners ingenomen wordt, maar dat iedereen het als een aantrekkelijke openbare ruimte gaat ervaren.
•
Omdenken: denk vanuit één groene, doorlopende openbare ruimte (park) en spaar hierin specifieke plekken uit voor verblijf en verplaatsing. Deze specifieke plekken voor verblijf en verplaatsing zouden ‘ingetogen’ ontworpen moeten worden als ware het ‘te gast’ in de groene, doorlopende openbare ruimte. Ontwerpen vanuit één groene, doorlopende openbare ruimte biedt de beste garantie om zoveel mogelijk groen toe te voegen in een binnenstad waar te weinig groen is.
•
Overzicht en open: kies voor een inrichting die, vanuit beheer, veiligheid en doorzicht, bijdraagt aan openheid en overzicht. Voorkom donkere, overlast en vuil aantrekkende hoekjes in het ontwerp.
•
Groen - verblijfsplekken: de ervaring is dat de ontwerpen van groen en plekken voor verblijf en verplaatsing goed en subtiel uitgedacht moeten zijn. De groenbakken voor The Grand, recent geplaatst, zijn helaas een aanleiding om er in te gaan zitten. Hiermee wordt het groen beschadigd. Voor het plein aan de Binnengasthuisstraat moeten groen en verblijfsplekken zo ontworpen worden dat ongewenst gebruik (er in gaan zitten, afval storten, etc) voorkomen wordt. Of, zoals de andere gesprekstafel dit formuleerde: verbindt duidelijke voorwaarden aan het groen op het plein: - Geen grote dichte bomen die het zicht blokkeren, maar juist enkele bomen op een hoge stam waar doorheen en waarlangs gekeken kan worden. Aandacht
voor de sociale veiligheid: struiken en groen op ooghoogte zorgt voor onoverzichtelijkheid. Ranke en transparante bomen en laag groen is wel mogelijk. - Voorkeur voor kijkgroen in plaats van groen dat uitnodigt om erin te gaan zitten. - Geen weelderige bosjes waar zich rommel in kan verzamelen. - Goed te beheren groen, bij voorkeur zonder veel onderhoud en dat ‘tegen een stootje’ kan. •
Akoestiek: vergroening van de openbare ruimte, ook verticaal tegen de gevels (voor zolang monumenten dit toelaten), kan nog een voordeel hebben. Het kan geluid dempen. Voorkom dat deze ruimte een ‘klankkast’ worden.
•
Benut wat al goed is: de huidige inrichting van het plein functioneert volgens buurtbewoners goed. Behoud de goede elementen zoals de jeu de boules baan en het open karakter.
•
Nu al beginnen: voorstel is om niet te wachten totdat alle bouwprojecten gereed zijn, maar – daar waar mogelijk – nu al te beginnen met de herinrichting van delen van de openbare ruimte.
•
Veranderbaar: organiseer ‘adaptiviteit’. Dat wil zeggen: er moeten aanpassingen in de loop der tijd gedaan kunnen worden in de openbare ruimte wanneer dit nodig/ gewenst is.
99
•
Fietsroute: over het wel of niet kunnen fietsen over de plein, zijn de mening verdeeld. Sommigen gaven aan dat een fietroute gewenst is, onder de voorwaarde dat dit zich goed verhoudt tot de algehele sfeer. Denk hierbij aan uitgespaarde routes in het groen, op zo’n manier ontworpen dat men vanzelf rustig en vertraagt gaat fietsen. Anderen gaven aan dat een fietsroute over het plein vooral nodig is omdat in de omgeving van het Universiteitskwartier onveilige en bijna niet door heen te fietsen routes zijn (drukte). Los eerst dit probleem op en overweeg dan pas of er wel of niet over het plein aan de Binnengasthuisstraat gefietst moet worden. Tot slot kwam ook de vraag naar voren of er sowieso wel voldoende ruimte is om fietsers en voetgangers op het plein toe te laten.
•
•
Gasthuishof
100
•
Twee sferen: het voorstel van de gemeente en UvA om twee sferen te creëren, spreekt aan. Een rustiger sfeer en een sfeer waar meer aanleiding is voor ontmoeting, even gaan zitten, et cetera.
•
Verschillende ideeën voor ‘rustiger deel’: over hoe het rustiger deel heringericht zou moeten worden, verschillen de gedachten. Sommigen spreekt een informele moestuin aan, een stiltetuin of een weelderige tuin voor biodiversiteit, anderen zien meer in een formele inrichting passend bij het historische karakter.
•
Ontmoetingsdeel: over de inrichting van het deel waar meer ruimte/aanleiding moet zijn voor ontmoeting/even zitten, zijn de ideeën redelijk overeenkomstig: zorg voor veel gras en lage begroeiing. Manier van begeleiden/ingangen: de belangrijkste toegangen naar het Gasthuishof komen uit op het ‘rustiger deel’. Dit betekent dat degenen die hier even willen gaan zitten, begeleid moeten worden naar het andere deel. Maar hoe doe je dit? Doe je dit via een hek? Via een informele inrichting? Vele juist een formele begeleiding? Aan de gesprekstafels lopen de ideeën hierover uiteen, waarbij omwonenden vanwege de privacy benadrukken het hek en de steeg tussen de woningen en Gasthuiskerk gesloten te willen houden. Men zou via de ‘Kinderrijk-toegang’ alsnog naar het hof kunnen komen. Ook wordt voorgesteld om de mogelijkheden te onderzoeken van een toegang via het Turfdraagsterpad. Privétuinen: de enige privétuinen bevinden zich in het Gasthuishof. De overgang tussen privétuin en openbare ruimte is een ontwerpopgave. Dit gaat niet vanzelf goed, aldus de meeste buurtbewoners.
•
Museum: betrek het Allard Pierson Museum bij de inrichting.
•
Begin nu al: in één deel van het hof zullen geen bouwwerkzaamheden plaats vinden. Benut dat gegeven door nu al met een nieuwe inrichting te starten. Zo kan er geëxperimenteerd worden met
verschillende inrichtingsopties en ontdek je wat wel en niet werkt. •
Beheer: het ‘informele’ deel van het Gasthuishof leent zich voor zelfbeheer. Tegelijkertijd waren hier ook twijfels over en werd de vraag gesteld of de UvA – als eigenaar van deze openbare ruimte – niet meer zorg zou moeten besteden aan het beheer. Professioneel beheer garandeert meer continuïteit, beheer door omwonenden verhoogt de betrokkenheid.
•
Variatie: de historische studie naar het Universiteitskwartier laat zien dat de openbare ruimtes in de loop der tijd verschillende bestemmingen en inrichtingen hebben gekend. Is het niet een uitdaging om, over het gehele Universiteitskwartier, recht te doen aan deze geschiedenis en te zorgen dat er verschillende inrichtingen en sferen te vinden blijven? Deze vraag werd over het algemeen positief beantwoord aan deze gesprekstafel; zorg voor verschillen en hier kan de herinrichting van het Gasthuishof aan bijdragen.
Autoluwe gracht •
Verschillende opgaven: de autoluwe gracht heeft een aantal verschillende contexten, zoals een deel dat dood loopt Grimburgwal), een waar de gebouwen van de UvA staan en een deel waar ook gewoond wordt. Deze verschillende contexten vragen mogelijk om verschillende inrichtingen.