5. Verslag Participatie Projectnota Holendrecht Centrum.pdf

Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht Participatietraject naar aanleiding van concept-Projectnota Centrum Holendrecht, najaar 2021 Definitieve versie, 1 februari 2022 Opgesteld door projectteam Holendrecht

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Inhoud

1 Inleiding...........................................................................................................................3 1.1 Concept Projectnota Centrum Holendrecht .........................................................................................3 1.2 Participatie ......................................................................................................................................... 4 1.2.1 Participatie in aanloop naar de concept-Projectnota ........................................................................ 4 1.2.2 Participatie in najaar 2021 ................................................................................................................ 4 2 Reacties .......................................................................................................................... 6 2.1 Algemeen beeld reacties..................................................................................................................... 6 2.2 Sloop van woningen Ochtenhof en Opheusdenhof ............................................................................. 6 2.3 Wonen .................................................................................................................................................

7 2.4 Bouwhoogte ....................................................................................................................................... 8 2.5 Winkelcentrum ................................................................................................................................... 8 2.6 Openbare ruimte ................................................................................................................................ 8 2.7 Scholen, maatschappelijke voorzieningen en buitensport ................................................................... 9 2.8 Verkeer en vervoer, parkeren.............................................................................................................. 9 2.9 Verbinding Amstel III ......................................................................................................................... 10 2.10 Groen en duurzaamheid ................................................................................................................... 10 2.11 Proces .............................................................................................................................................. 10 3 Vervolg ..........................................................................................................................

12 4 Bijlagen ......................................................................................................................... 13 4.1 Bijlage 1 Verslag online bijeenkomst .................................................................................................. 13 4.2 Bijlage 2 Verslag bijeenkomst ondernemers ..................................................................................... 20 4.3 Bijlage 3 Verslag Scholen .................................................................................................................. 24 4.4 Bijlage 4 Verslag Bewonerscommissie Eigen Haard .......................................................................... 28 4.5 Bijlage 5 Reacties buitensport ............................................................................................................ 33 4.6 Bijlage 6 Verslag bewonerscollectief Holendrecht .............................................................................34 4.7 Bijlage 7 Communicatie Ochtenhof en Opheusdenhof ...................................................................... 40 4.7.1 Nieuwsbrief 1 Ochtenhof en Opheusdenhof Eigen Haard ............................................................... 40 4.7.2 Nieuwsbrief 2 Ochtenhof en Opheusdenhof Eigen Haard ..............................................................

42 4.7.3 Vragen en antwoorden plannen Ochtenhof 1-99/ Opheusdenhof 1-9 ............................................. 44 4.8 Bijlage 8 Reacties per e-mail .............................................................................................................. 47 4.9 Bijlage 9 Bereik Facebook ................................................................................................................. 48 4.10 Bijlage 10 Reacties online formulier ................................................................................................ 49

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

1 Inleiding

Voor u ligt het verslag van de participatie op de concept-Projectnota Centrum Holendrecht. De conceptProjectnota Centrum Holendrecht is in 2021 opgesteld. In de periode van 29 september tot en met 15 november 2021 is de nota met diverse (groepen) bewoners en ondernemers in de buurt besproken. Het doel van deze participatie was om de doelgroepen in de buurt tijdig te informeren over de toekomstplannen van de gemeente, en hier draagvlak voor te creëren. Bewoners en ondernemers is bovendien via verschillende kanalen gevraagd wat zij vinden van de plannen, en in het bijzonder het studiemodel dat gemaakt is om de haalbaarheid van de plannen te toetsen. Op verschillende bijeenkomsten is gesproken met bewoners en ondernemers. Zij konden hier direct hun ideeën en suggesties aandragen. Ook zijn er diverse schriftelijke reacties ontvangen. Een samenvatting hiervan is opgenomen in dit verslag. Deze reacties worden in de volgende fase, als de gemeente het Investeringsbesluit opstelt, meegenomen als we inhoudelijke beslissingen over het plan nemen.. Ook vervolgen we tijdens deze fase de participatie over de plannen voor Centrum Holendrecht . Voorafgaand aan besluitvorming over het Investeringsbesluit is er daarnaast ook nog een inspraakperiode van 6 weken.

1.1 Concept Projectnota Centrum Holendrecht Holendrecht is ongeveer 45 jaar geleden gebouwd. De openbare ruimte, bebouwing en ruimtelijke opzet zijn daarom toe aan vernieuwing. Holendrecht is een Ontwikkelbuurt, onderdeel van het Masterplan Zuidoost en een zoeklocatie woningbouw in Koers 2025. In juni 2020 is de Verkenning van Kansen voor Holendrecht (Principenota) vastgesteld. Hier is in aangegeven dat het toevoegen van woningen en voorzieningen in het centrumgebied van de wijk kansen bieden om de anonieme ruimte in het gebied die niet prettig aanvoelt te verbeteren. Ook helpt het bouwen van nieuwe woningen voor verschillende doelgroepen en het verbeteren van de (maatschappelijke) voorzieningen en sociaaleconomische infrastructuur de leefsituatie van de bestaande bewoners en ondernemers te verbeteren. Om te komen tot een verbeterd Holendrecht heeft de gemeente een intentieovereenkomst gesloten met de eigenaren in het gebied; Eigen Haard (en Wonam) en Hoorne Vastgoed. Doel van deze overeenkomst is om van Holendrecht een aantrekkelijke, levendige en duurzame wijk te maken met een betere sociaaleconomische positie voor de bestaande bewoners, plus het realiseren van ongeveer 1000 woningen ten behoeve van doorstroming van de bewoners uit de buurt. Hiervoor zijn in 2020 een buurtstudie en een ontwerpstudie opgesteld.

De uitkomsten van de ontwerpstudie zijn verwerkt in een studiemodel dat in de concept-Projectnota wordt gepresenteerd.

Pagina 3 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

1.2 Participatie Van september tot en met november 2021 is er met de bewoners en ondernemers gesproken over de toekomstplannen voor het centrum. Hierbij heeft de projectgroep – binnen de geldende coronabeperkingen – haar uiterste best gedaan om bewoners en andere belanghebbenden zo goed mogelijk te informeren en bij de plannen te betrekken.

1.2.1 Participatie in aanloop naar de concept-Projectnota In aanloop naar de concept-Projectnota Centrum Holendrecht heeft al de nodige participatie plaatsgevonden. Hieronder zijn de inspanningen van de gemeente chronologisch weergegeven. - In november 2017 is Holendrecht aangewezen als ontwikkelbuurt door het college van B&W. Vanaf 2019 zijn we gestart met de planvorming. - Vanaf januari tot aan de zomer 2019 is gesproken met 15 tot 20 sleutelfiguren (bewoners, ondernemers en professionals), in gesprekken en tijdens wandelingen en schouwen door de buurt - Op 9 juli 2019 is een terugkoppeling gegeven van de informatie die eerder in 2019 was opgehaald. - Tussen mei en oktober 2020 en zijn gesprekken gevoerd met stakeholders rond de sportplek bij het Cruyff Court om te onderzoeken hoe deze plek verbeterd kan worden. - In mei 2020 is overlegd met een aantal ondernemers van het winkelcentrum over aanpassingen om het winkelcentrum te verbeteren met kleine, concrete maatregelen. - Met updates via e-mail zijn de stakeholders rond de sportplek en het winkelcentrum regelmatig op de hoogte gehouden van de voortgang van de werkzaamheden. - Voor de Buurtstudie hielden we een ontbijtsessie met sleutelfiguren en zijn er 25 interviews en gesprekken met ondernemers, stakeholders, wijkpartners en bewoners gevoerd.

Er is een online enquête ‘Wonen, werken en leven in Holendrecht’ uitgezet die door 339 respondenten is ingevuld. - Op advies van de uitkomsten van de Buurtstudie is de gemeente gestart met een Nieuwsbrief Holendrecht. Deze nieuwsbrief is in oktober 2020, februari, juli en oktober 2021 verstuurd aan gemiddeld 200 professionals, bewoners en betrokkenen uit de buurt die actief hebben aangegeven op de hoogte te willen blijven van de ontwikkelingen in Holendrecht. - Op 28 januari is de brochure ‘Ondernemend Holendrecht’ met daarin portretten van bewoners van Holendrecht die zich inzetten voor de buurt in gedrukte vorm verschenen en verspreid en gepubliceerd op de website. De portrettenreeks, met podcast, is in juni en juli 2021 op het Holendrechtplein tentoongesteld. De reacties uit de buurt hierop waren unaniem positief.

1.2.2 Participatie in najaar 2021 De Projectnota is in het najaar van 2021 met de buurt besproken. Naar aanleiding van een stakeholdersanalyse is een strategie en plan van aanpak opgesteld voor de communicatie en participatie. Allereerst is er gesproken met de betrokkenen waarvoor de plannen het meest ingrijpend zullen zijn: de bewoners van de Ochtenhof (waarvan de woningen gesloopt worden als de plannen doorgaan) en de ondernemers van het winkelcentrum (waar ook ingrijpende maatregelen plaatsvinden). Ook is gesproken met de schooldirecteuren (vanwege een mogelijke verplaatsing van de scholen) en vertegenwoordigers van de grootste buurtverenigingen voordat we het plan aan de hele buurt presenteerden. Pagina 4 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

De concept-Projectnota is op 8 oktober gepubliceerd op www.amsterdam.nl/holendrecht. Van de concept-Projectnota is ook een publieksvriendelijke samenvatting van 11 pagina’s gemaakt die ook op de website geplaatst is. In deze samenvatting is helder omschreven wat al vaststaat en wat nog bespreekbaar is. Op advies van buurtbewoners is tevens een Engelstalige versie van de samenvatting gemaakt, die ook op de website staat. Ook hebben we een webformulier gemaakt waarop je eenvoudig via invulvelden op 10 thema’s kunt reageren. Alle bewoners van Holendrecht, en de bewoners in de woongebouwen in het Paasheuvelweggebied hebben op 20 oktober een brief ontvangen waarin de participatie is aangekondigd. In totaal ging het hier om 6.870 adressen. In de brief is aangegeven hoe men zich kon laten informeren; via een livecast, informatiemiddagen en via de website www.amsterdam.nl/holendrecht, waar de plannen te vinden zijn. Ook konden mensen via e-mail Engelstalige informatie aanvragen. Daarnaast hebben we dit bericht in oktober breed gedeeld op sociale media, op de nieuwspagina van Amsterdam Zuidoost en via onze eigen nieuwsbrief. In totaal hebben wij tijdens het participatietraject ongeveer 300 tot 350 bewoners en ondernemers persoonlijk gesproken over de plannen en/of bereikt via de online bijeenkomst vanuit Pakhuis de Zwijger.

Hieronder volgt een overzicht van alle bijeenkomsten die in het najaar van 2021 hebben plaatsgevonden: - Op 29 september en 2 oktober vonden informatiemomenten plaats voor de bewoners aan de Ochtenhof, georganiseerd door Eigen Haard in afstemming met de gemeente. Hier zijn ongeveer 40 bewoners geweest. - Op 30 september zijn de plannen besproken met de ondernemers van het winkelcentrum. Aanwezig waren 7 ondernemers en de winkelstraatmanager. - Op 7 oktober zijn de plannen besproken met de directeuren van de scholen in Holendrecht. - Op 14 oktober zijn de plannen besproken met de bewonersvereniging Eigen Haard. - Op 14 oktober zijn de plannen besproken met een sportprogrammeur en oprichter van het Stangenpark. - Op 25 oktober zijn de plannen besproken met het Bewonerscollectief Holendrecht. - Op 4 november is een livecast georganiseerd vanuit Pakhuis de Zwijger. Deze informatiesessie was live te volgen via www.amsterdam.nl/holendrecht en daarna via dezelfde website terug te kijken. De livecast is live bekeken door 93 personen en binnen 24 uur daarna door 145 personen - Hierna is er een ondertitelde versie van de video geplaatst op de projecten website. Ook is er een schriftelijk verslag met alle vragen en antwoorden gepubliceerd (bijlage 1). - Op 15 november is een inloopmoment geweest in Buurthuis Holendrecht. Deze bijeenkomst is bezocht door 29 mensen.

Hier waren 4 medewerkers van de gemeente en de projectontwikkelaar van Eigen Haard aanwezig. - Het tweede inloopmoment op 17 november moest helaas geannuleerd worden in verband met aangescherpte coronamaatregelen. Op het Buurthuis is het telefoonnummer van de assistent projectmanager bekendgemaakt zodat bezoekers die de annulering hebben gemist, konden bellen. Naar aanleiding hiervan hebben drie mensen telefonisch contact opgenomen om meer informatie te krijgen. Ingekomen reacties via mail en het webformulier Via het mailadres holendrecht@amsterdam.nl zijn vier inhoudelijke reacties op de plannen ontvangen. Daarnaast hebben 10 mensen het webformulier volledig ingevuld. Deze reacties zijn opgenomen in het hierna volgende overzicht van ontvangen reacties en zullen.

Pagina 5 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

2 Reacties

In dit hoofdstuk volgt een overzicht van alle reacties op het studiemodel en de plannen uit de conceptProjectnota die zijn verzameld tijdens alle bijeenkomsten en zijn binnengekomen per mail, telefoon en via de online vragenlijst. De reacties zijn op thema gesorteerd. In de bijlagen van dit verslag zijn de verslagen van alle bijeenkomsten terug te vinden (bijlagen 1 t/m 6).

2.1 Algemeen beeld reacties Het algemene beeld dat naar voren kwam tijdens de bijeenkomsten is dat bewoners het tijd vinden dat er iets gaat gebeuren in Holendrecht. Er is zeker ruimte voor verbeteringen in de wijk en men is over het algemeen daarom ook erg positief over het feit er plannen gemaakt worden. Men vindt het wel erg belangrijk dat de sfeer, het karakter en uitstraling van Holendrecht behouden blijft. Er is begrip voor het feit dat er woningen gebouwd zullen worden, maar men wilt voorkomen dat Holendrecht te stedelijk wordt. Daarnaast vindt men dat de ontwikkelingen vooral bedoeld moeten zijn voor de huidige bewoners van de buurt. Bijvoorbeeld door voorrang te verlenen op de nieuwe woningen en het type woningen te bouwen waar de buurt behoefte aan heeft. Bewoners en ondernemers waarvan de panden mogelijk gesloopt gaan worden, maken zich zorgen over hun toekomst: zij vragen om duidelijkheid en transparantie. Veel van deze bewoners en ondernemers willen graag terugkeren in de buurt.

2.2 Sloop van woningen Ochtenhof en Opheusdenhof Specifiek voor de bewoners van het Ochtenhof en Opheusdenhof 1-9 heeft Eigen Haard samen met de gemeente twee inloopmomenten op het Ochtenhof georganiseerd. Deze waren in een tent op het veld voor het complex en goed toegankelijk voor iedereen. Doel van deze bijeenkomsten was om zoveel mogelijk van deze bewoners te informeren over de plannen voor sloop van deze woningen en om praktische vragen te kunnen beantwoorden. Uiteindelijk zijn er van meer dan 40 adressen bewoners langsgekomen. Veel van deze bewoners maken zich zorgen over wat er met hen gaat gebeuren wanneer hun woning gesloopt wordt. Er zijn vragen gesteld over de urgentieverklaring die zij dan krijgen, en andere gevolgen die zij kunnen ervaren. Een groot deel van de mensen woont met plezier in Holendrecht en wil hier blijven wonen. Het idee om eerst nieuwe woningen te bouwen en dan pas de huidige woningen te gaan slopen werd daarom erg positief ontvangen. Met name bewoners die al lang in hun huidige woning wonen en bewoners die momenteel een woning met een tuin hebben zijn bezorgd dat zij er op achteruit zullen gaan in de toekomstige situatie; zij zijn bang dat het voor hen duurder wordt en/of dat hun huis minder aantrekkelijk wordt (kleiner, geen tuin etc.).

Pagina 6 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

We hebben echter ook bewoners gesproken die verwachten erop vooruit te gaan. Levensloopbestendige woningen (bijvoorbeeld met een lift), verbeterde duurzaamheid en de overall modernisering worden door een aantal bewoners als erg aantrekkelijk gezien. De lijst met veel gestelde vragen naar aanleiding van deze bijeenkomsten is als bijlage bij deze rapportage gevoegd (bijlage 7). Deze lijst is ook aan alle bewoners in het Ochtenhof en Opheusdenhof 19 toegestuurd. De rest van de buurt reageert over het algemeen wat terughoudend op de plannen voor de sloop van deze woningen. Men is vaak bezorgd over bekenden die hier wonen en vindt dat de woningen nog in goede staat zijn. Een deel van de bewoners vindt het daarom erg dat er woningen gesloopt moeten worden en zou liever hebben dat dit niet nodig was. Tegelijkertijd is door veel bewoners ook positief gereageerd op de reden waarom deze woningen mogelijk gesloopt gaan worden: het creëren van een Stationsplein bij Station Holendrecht en een aantrekkelijke route naar het centrum toe.

2.3 Wonen Over het algemeen is er begrip voor het feit dat er in Amsterdam extra woningen nodig zijn en dat daarom ook in Holendrecht woningen bijgebouwd moeten worden. Wel zijn er bij bewoners en bewonersverenigingen zorgen over het woonprogramma. Bewoners zijn bang dat de nieuwe woningen vooral duurdere woningen worden en alleen gebouwd worden voor nieuwe bewoners en niet voor bewoners uit Holendrecht zelf. De vraag van veel bewoners en betrokkenen is dan ook om goed te kijken welk type woningen in de buurt nodig zijn en ervoor te zorgen dat deze woningen betaalbaar en daarmee bereikbaar voor zijn voor bewoners uit de buurt. Vaak wordt door bewoners een vergelijking getrokken met de woningen in het Paasheuvelweggebied aan de overzijde van het spoor. Die woningen voelen en zijn vaak ook onbereikbaar voor veel bewoners uit Holendrecht met een kleinere portemonnee. Veel bewoners zijn om die reden dan ook positief over mogelijke voorrang op woningen voor bewoners uit de buurt. Wel is er kritiek op de manier waarop de voorrang tot nu toe geregeld is geweest bij woningbouwprojecten in Zuidoost. Het aantal woningen waarop voorrang komt en de manier waarop dit wordt toegepast moet volgens bewoners eerst goed worden uitgewerkt om geloofwaardig te worden. Wat betreft het woonprogramma zijn de reacties wisselend.

Veel bewoners zijn het er wel mee eens dat er een tekort aan woningen voor jongeren en ouderen is en vindt het goed dat hiervoor woningen bijgebouw worden. Over het toevoegen van middeldure woningen zegt een aantal bewoners dat deze te duur zijn en is sceptisch over het feit dat er minder sociale huurwoningen dan middeldure huurwoningen worden toegevoegd. Tegelijkertijd is ook een aantal keer gevraagd of er ook meer vrije sector en koopwoningen kunnen worden toegevoegd, zodat de buurt meer gemixt wordt. Een aantal bewoners en ondernemers ziet nieuwe bewoners namelijk juist als een kans voor de buurt om zich verder te ontwikkelen. Tenslotte komt uit een van de bewonersverenigingen de suggestie dat het mooi zou zijn als nieuwe bewoners worden meegenomen in de manier van leven, de cultuur en de "gedragsregels" van de buurt. Bijvoorbeeld door een welkomstpakket en/of welkomstbijeenkomst.

Pagina 7 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

2.4 Bouwhoogte Een veel gehoorde zorg bij het tonen van het planmodel van Mecanoo is de hoogte van de nieuwe bebouwing. Met name de twee woontorens (30 en 45 meter hoog) schrikken veel bewoners af. Veel bewoners zijn bang voor een (te) stedelijk karakter met krappe straten. Hierbij wordt al snel gewezen naar de torens van Our Domain (75 meter hoog). Bewoners waarschuwen daarnaast dat straten overzichtelijk en goed verlicht moeten zijn en dat hier extra op moet worden gelet wanneer de bebouwing hoger wordt.

2.5 Winkelcentrum Een aantal ondernemers ziet de plannen voor het nieuwe centrumgebied en het toevoegen van woningen als een grote kans voor zijn/haar onderneming. De verwachting van deze ondernemers is dat het gebied zal verbeteren en dat er daardoor zowel binnen het gebied als vanaf omliggende buurten meer toeloop zal zijn naar Holendrecht. Een aantal ondernemers is wel teleurgesteld dat de winkels en horeca in de huidige plannen meer verspreid over de buurt worden en had liever gezien dat het hele winkelcentrum verplaatst zou worden naar het nieuwe centrumgebied. Of dat het huidige winkelcentrum vernieuwd werd en uitgebreid met meer winkelruimte aan de overkant van het Abcouderpad. Over het algemeen wordt positief gereageerd door zowel bewoners als ondernemers op het combineren van wonen met verschillende functies op de begane grond. Het toevoegen van horeca, detailhandel en scholen in de plint wordt gezien als een verbetering voor de veiligheid en levendigheid in het centrumgebied. Daarbij wordt wel gewaarschuwd voor de combinatie van (nacht)horeca met wonen omdat dit voor overlast kan zorgen. Op het gebied van winkels en horeca zijn er een aantal wensen meermaals genoemd:  een markt op het Holendrechtplein;  ruimere winkels en winkelstraat;  het toevoegen van ambachtelijke winkels zoals een bakker en slager aan het winkelcentrum.

Over het algemeen is er de wens naar een meer gevarieerd winkel- en horeca-aanbod. Daarnaast wordt gevraagd of het winkelcentrum wel wordt opgeknapt als het niet verplaatst wordt. Ondernemers geven aan dat ze meer betrokken willen worden bij de verdere uitwerking van het centrum.

2.6 Openbare ruimte De meeste bewoners en betrokkenen vinden dat de openbare ruimte aan vernieuwing toe is en zijn positief over de plannen voor het vernieuwen van het Holendrechtplein en het toevoegen van een Stationsplein. Veel genoemde voorwaardes van goede openbare ruimte zijn het toevoegen van levendige functies voor levendigheid en veiligheid, beter beheer en onderhoud (lees: schonere straten en groen) en voldoende plekken om elkaar buiten te ontmoeten en verblijven; zoals bankjes.

Pagina 8 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

De meeste bewoners zien het toevoegen van een Stationsplein als een positieve ontwikkeling die de buurt aantrekkelijker en beter bereikbaar maakt voor mensen uit andere buurten. Een aantal bewoners heeft hier echter twijfels bij en ziet Holendrecht echt als een woonbuurt. Een belangrijk aandachtspunt bij het ontwerpen en realiseren van de openbare ruimte (en woningen) is de toegankelijkheid voor mensen die slecht ter been zijn. Een aantal bewoners waarschuwt dat veel plekken momenteel slecht bereikbaar zijn en dat er voor scootmobielen en canta’s vaak weinig tot geen parkeerruimte is.

2.7 Scholen, maatschappelijke voorzieningen en buitensport Zowel de directeuren van de scholen zelf als de bewoners zijn erg positief over de ontwikkeling van twee nieuwe schoolgebouwen in de plannen. De staat van de huidige gebouwen laat te wensen over en de gebouwen opknappen is erg duur. Wel is er bij de directeuren van de scholen de zorg dat bij vernieuwing de ruimtes (zowel klaslokalen als buitenruimte) kleiner worden gezien de huidige wet- en regelgeving op dit gebied. Zowel de directeuren van de scholen zelf als veel bewoners zijn positief over het mengen van scholen met wonen. Hierdoor is er volgens hen meer levendigheid, zijn er ogen op straat en voelt het veiliger om kinderen ook na schooltijd te laten spelen op het schoolplein. Een aantal bewoners waarschuwt dat nieuwe bewoners vaak onderschatten hoeveel geluidsoverlast de spelende kinderen kunnen veroorzaken en dat voorafgaand aan verhuur of verkoop goed moet worden gecommuniceerd. Het bestuur van Zonova heeft al aangegeven tegenstander te zijn van het combineren van scholen met wonen. Zij hebben aangegeven dat met de gemeente afgesproken is dat VvE-constructies die nodig zijn bij dit soort projecten zoveel mogelijk moeten worden vermeden. Ook hebben zij aangegeven dat bewoners boven scholen vaak veel overlast ervaren en zij deze situatie daarom willen voorkomen.

Betrokkenen en bewoners reageren positief op het feit dat het sporten een centrale plek krijgt in de nieuwe plannen. Een professional op het gebied van buitensporten geeft wel aan dat het mooi zou zijn als er niet een Cruyff Court komt, waarop alleen gevoetbald kan worden, maar een veld waarop naast voetbal ook andere sporten en spelletjes kunnen worden beoefend. Meerdere bewoners zouden graag zien dat er in Holendrecht een sportschool komt. Momenteel is er wel een boksschool maar geen andere indoor-sportgelegenheid gericht op fitness. Een sportschool zou een mooie levendige voorziening kunnen zijn die van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat voor activiteit zorgt. De mogelijkheid voor het vestigen van een sportschool moet meegenomen worden. Hier zou dan wel veel ruimte voor gereserveerd moeten worden, want de gemiddelde sportschool heeft een oppervlakte van 1.500m2.

2.8 Verkeer en vervoer, parkeren Een veel gehoorde zorg bij het tonen van de plannen is het verminderen van het aantal parkeerplaatsen. Men is bang dat er onvoldoende parkeerplaatsen overblijven en dat er geen plek meer is voor de eigen auto. Op het deels verlagen van de dreef wordt over het algemeen redelijk positief gereageerd. Voorwaarde hierbij is voor veel bewoners dat de nieuwe situatie gebruiksvriendelijk en vooral veilig wordt opgelost. Bij enkele bewoners is er de zorg dat het verlagen van de dreef voor een onveilige situatie zal zorgen.

Pagina 9 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Men is verder blij dat in het grootste deel van de buurt verkeer van elkaar gescheiden blijft zodat kinderen veilig van de ene naar de andere kant van de buurt kunnen. Dit betekent echter wel dat de tunnel bij het winkelcentrum blijft. Een aantal bewoners vindt dit jammer, omdat de tunnel als onveilig en onoverzichtelijk wordt ervaren. Het veilig inrichten van de tunnel, bijvoorbeeld door deze breder te maken of door functies toe te voegen, blijft een belangrijk onderwerp in de toekomstige participatie. Ten slotte is men blij dat de huidige fietsstructuur behouden blijft.

2.9 Verbinding Amstel III Meerdere bewoners en ondernemers zien de ontwikkelingen in het Paasheuvelweggebied als een kans voor Holendrecht. Het creëren van een vernieuwd centrumgebied is voor die bewoners en ondernemers daarom een logische stap. Van veel bewoners komen er vragen over de voorzieningen in het Paasheuvelweggebied. Men vraagt zich af of er in het Paasheuvelweggebied ook scholen en supermarkten komen.

2.10 Groen en duurzaamheid Holendrecht is een buurt met veel groen en bewoners vinden het belangrijk dat dit in de toekomstige situatie ook zo blijft. Sommige bewoners zijn bang dat het toevoegen van bebouwing resulteert in minder groen. Daarnaast hebben we op het gebied van groen een aantal leuke ideeën gehoord zoals het toevoegen van moestuinen op de daken van de gebouwen en het plaatsen van kassen om (moes)tuinieren te stimuleren in de buurt.

2.11 Proces Op het proces, de planning en de participatie zijn ook een aantal reacties gekomen. Een aantal bewoners vindt dat we te vroeg zijn met participeren omdat het nog een aantal jaar duurt voor daadwerkelijk gebouwd/gesloopt gaat worden. Anderen vragen zich juist af waarom zij nu pas bij de plannen betrokken worden. Daarnaast is een aantal bewoners in Holendrecht sceptisch omdat in de jaren 2000 ook gewerkt is aan plannen voor de buurt, maar deze plannen uiteindelijk niet zijn doorgegaan. Deze bewoners vragen zich af waarom ze nu weer tijd en energie zullen steken in de plannen, terwijl hier in het verleden niks van terecht is gekomen. Een aantal van deze bewoners vindt de huidige plannen overigens wel beter (of: minder slecht) dan de eerdere plannen. Wat betreft de planning hoopt men dat het mogelijk is om gefaseerd te bouwen, voordat gesloopt gaat worden, zodat bewoners (en winkeliers) die in de buurt willen blijven maar een keer hoeven te verhuizen. Ook wordt gevraagd of met de planning voor de verbouwing van de winkels en horeca afgestemd kan worden met de ontwikkelingen in Reigersbos, zodat er altijd goede plekken zijn om boodschappen te doen. Verder willen bewoners graag duidelijk en ver van te voren op de hoogte gebracht worden van de planning en wat zij kunnen verwachten.

Pagina 10 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Onder bewoners van Holendrecht-Oost is onvrede over het feit dat deze ontwikkeling Centrum Holendrecht heet. Volgens hen wordt alleen Holendrecht-West verbeterd en moet er ook aandacht voor hun wijk komen. Holendrecht-Oost bestaat ook al veertig jaar en is volgens hen ook toe aan vernieuwing.

Pagina 11 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

3 Vervolg

De activiteiten die in dit verslag zijn genoemd hebben ertoe geleid dat het gemeentelijk projectteam al een flink aantal bewoners heeft kunnen spreken over de toekomstplanen voor het Centrum van Holendrecht. De reacties van de bewoners en ondernemers geven richting aan het de plannen en hoe we deze een stap verder kunnen brengen. Maar de participatie is nog niet klaar. Het projectteam stelt begin 2022 een participatiestrategie op voor de fase naar de Investeringsnota. We verwachten en hopen dat komend jaar nog meer bewoners en ondernemers op de hoogte raken van de plannen en vooral actief meedenken. Dit zal in kleine en grote groepen zijn, en soms over het geheel en soms over deelthema’s. We onderzoeken onder welke voorwaarden we tot een plan komen dat door de bewoners en ondernemers ondersteund wordt. Zodat we echt samen het toekomstige centrum van Holendrecht maken, waar huidige én nieuwe bewoners van Holendrecht zich thuis voelen. Wij bedanken alle bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden die de tijd en moeite hebben genomen om te reageren op de concept-Projectnota Centrum Holendrecht

Pagina 12 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

4 Bijlagen

4.1 Bijlage 1 Verslag online bijeenkomst Verslag online bijeenkomst Centrum Holendrecht 4 november 2021 Holendrecht is nu zo’n 45 jaar oud, en dat begin je te zien. De Gemeente Amsterdam is daarom al een tijd bezig met plannen om Holendrecht te verbeteren. We hebben daarover veel met de buurt gesproken en goede ideeën opgehaald. Nu is er een projectnota gemaakt. Dat betekent dat we onze plannen concreet gaan maken. Op 4 november organiseerden we een online bijeenkomst over de plannen voor het centrum van Holendrecht. Tijdens deze avond konden bewoners hier vragen over stellen. Hieronder vindt u een overzicht van de gestelde vragen en antwoorden. Aanwezigen aan tafel:    

Angelo Bromet Berit van Hulst Saskia Huft Imke Veltmeijer

Gespreksleiding Stedenbouwkundige Gemeente Amsterdam Projectmanager Gemeente Amsterdam Gebiedsontwikkelaar Eigen Haard

De fietsverbindingen in Zuidoost zijn vaak goed. Alleen het fietspad bij het Paasbergpad stopt plotseling bij de ingang van de metro. Wordt daar iets aan gedaan? Berit: Dat klopt. Dat is inderdaad een van de verbindingen die verbeterd moeten worden. Er zijn een aantal routes in Holendrecht, zoals het Abcouderpad, waar je heerlijk doorfietst. Maar een aantal routes loopt nu onlogisch en kan verbeterd worden. Dat soort problemen willen we in de plannen aanpakken. Is de Drecht ook onderdeel van de plannen? En zo ja, wat gaat ermee gebeuren? Berit: De Drecht was oorspronkelijk opgenomen binnen het studiegebied, omdat het ook een gebouw is met een belangrijke functie in de buurt. De eigenaar van de Drecht heeft aangegeven dat er vooralsnog geen plannen zijn om de Drecht aan te passen of verplaatsen. De Drecht is daarom op dit moment geen onderdeel meer van de plannen. In 2010 is het jongerencentrum gesloten wegens overlast. Hoe voorkomen wij zulke problematiek in de Mijehof bij Swazoom of een mogelijk nieuw jongerencentrum? En komt er een speciale voorziening voor jongeren, los van het buurthuis in het nieuwe centrum? Saskia: In 2010 werkte ik nog niet in dit gebied, dus ik weet niet precies wat de oorzaak was van het sluiten van het jongerencentrum op dat moment, behalve dan wat ik hierover in het Parool gelezen heb.

Ik ga er vanuit dat Swazoom hier goed bekend mee is en dat zij hier rekening mee houden in de Mijehof. De jongerenvoorziening in de Mijehof zit bovendien in hetzelfde gebouw als het ROC en de andere (buurt)initiatieven. In tegenstelling tot het oude jongerencentrum, wat een losstaande voorziening was. Komen er ook woningen op de begane grond? Of komen er alleen andere functies op de begane grond (in de plint van de gebouwen)? Pagina 13 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Berit: In veel delen van het plan zitten op de begane grond levendige functies zoals winkels, horeca en werken. Bovenop die functies komen dan woningen. In het plan zit zoveel begane grond ruimte, dat je dat niet helemaal met functies kunt opvullen. Dat kan alleen als je een echt groot nieuw winkelgebied gaat maken. Zo’n winkelgebied hebben we nu al in Reigersbos. Er komen daarom op een aantal locaties ook woningen op de begane grond. Dit zijn wel allemaal appartementen en geen vrijstaande woningen of eengezinswoningen van drie lagen hoog. Zijn er elementen uit het DNA van Holendrecht dat jullie willen meenemen in de plannen voor dit gebied? Berit: Sommige initiatieven, zoals het Stangenpark, zijn heel kenmerkend voor de buurt. Een initiatief wat echt door iemand uit de buurt is opgezet en goed wordt gebruikt. Zulke initiatieven moeten zeker terugkomen op een centrale plek in de buurt. In het DNA van deze buurt zit ook een sterk community gevoel. Bewoners hebben sterke banden met elkaar. Het zou mooi zijn als niet alleen nieuwe bewoners, maar juist ook een deel van de huidige bewoners uit de buurt naar de nieuwe woningen verhuist en dat gevoel van community blijft. Komen er ook ontmoetingsplekken in de openbare ruimte in het plan? Saskia: Ja, dat is ook iets wat we vaak terugkrijgen van bewoners. Dat er heel veel mensen samenkomen en elkaar buiten ontmoeten.

Dat zit ook wel in de Caribische en Surinaamse cultuur om dat buiten te doen. Dat is ook wel echt het DNA van deze wijk. Dat wordt een mooie uitdaging voor de ontwerpers van de openbare ruimte. Om het gesprek met bewoners aan te gaan en te zorgen dat dit echt specifieke openbare ruimte voor deze buurt wordt. Plekken waarin mensen elkaar buiten op een fijne manier kunnen ontmoeten. Wordt bij de nieuwe woningen ook rekening gehouden met duurzaamheid en zaken zoals aardgasvrij? Saskia: De nieuwe woningen worden allemaal aardgasvrij. En de nieuwe wettelijke eisen zijn ook dat de woningen bijna energie neutraal moeten zijn. Daarnaast is het nog zoeken of we gaan aansluiten op een warmtenet of een bronnet. Dat weten we nu nog niet. Op dat gebied zijn momenteel al ontwikkelingen gaande in het centrum van Reigersbos en in het deel van Holendrecht waar de Vereniging van Eigenaren bezig zijn. Het is nog even afwachten of we daar bijvoorbeeld op kunnen aansluiten of dat we voor de woningen in het centrumgebied een nieuwe energieverbinding maken. Er ligt hier nog geen afspraak of verplichting tussen de gemeente en een andere partij, dus we zijn daar nog heel vrij in om te kiezen. Komen er ook vernieuwingen in de bestaande woningen? Imke: Deze plannen richten zich echt op het centrumgebied van Holendrecht, en dat moet natuurlijk wel mooi aansluiten bij de rest van de buurt.

Daarnaast zijn wij in andere delen van Holendrecht nu ook aan de slag met bijvoorbeeld schilderwerk en het aanpassen van de portieken. Dat soort dingen lopen nu ook. Op welke manier wordt er verbinding gezocht met het Paasheuvelgebied en het AMC aan de andere zijde van het spoor? Berit: We kijken niet alleen naar de fysieke verbinding tussen beide buurten, zoals de onderdoorgangen en het nieuwe plein bij het station, maar ook naar wat beide buurten elkaar te bieden hebben. Zo bouwen wij hier straks twee nieuwe scholen; daar gaan ook kinderen vanuit het Paasheuvelweggebied gebruik van maken. En mensen uit het Paasheuvelweggebied kunnen winkelen in het winkelcentrum van Holendrecht. Andersom wil je ook dat de bewoners uit Holendrecht kunnen profiteren van de ontwikkelingen daar. Het Spoorpark is daar bijvoorbeeld een van. Er ontstaan mooie, groene routes die je kunt lopen. We willen dat de buurten goede buren van elkaar worden. Imke: Precies. Geen eenheid, maar wel goede buren.

Pagina 14 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Berit: Klopt. Holendrecht heeft al dat bestaande, heeft al geleefd en is anders dan een nieuw stuk stad zoals het Paasheuvelweggebied. In Holendrecht centrum ontstaat een wat meer stedelijk gevoel dan nu, maar het blijft wel echt Holendrecht. Het blijft klein vergeleken met het Paasheuvelweggebied. Our Domain is bijvoorbeeld 75 meter hoog. Hier is de hoogste toren 45 meter. Dat past toch meer bij de buurt dan de enorme hoogtes aan de andere kant van het spoor. Station Holendrecht wordt veel gebruikt. Het UMC is onder anderen daar. Zijn daar nog aanpassingen te verwachten? Berit: Als je nu bij Holendrecht het station uitkomt, dan is de voorkant van het station het UMC. Maar wij denken dat Holendrecht ook een adres zal worden. Dus dat het station een plein aan beide kanten moet krijgen, zodat Holendrecht ook een voorkant van het station zal worden en mensen vanuit het station makkelijker de buurt in lopen. Wordt er ook iets gedaan aan de autowegen van de Holendrechtdreef naar de hofjes? Berit: Wanneer je nu vanaf het AMC komt ga je onder het spoor door en moet je direct naar links of rechts en dan ga je via die wegen omhoog helemaal door naar de parkeervelden. Die wegen blijven liggen. We hebben daar wel op gestudeerd, maar het is een immense ingreep om die structuur aan te passen. Je haalt dan zoveel overhoop. Dus dat blijft de manier waarop je de parkeervelden kan bereiken.

Wordt er geïnvesteerd in elektrische laadplekken of andere moderne manieren van bewegen? Berit: Het is eigenlijk nog te vroeg om daar een antwoord op te geven. Saskia: Dat is iets waar we in de volgende fase van het Stedenbouwkundig Plan over gaan nadenken. Het is natuurlijk heel verstandig om daar iets mee te gaan doen. In 2030 willen we immers van de benzine af zijn. Dus elektrische auto’s, maar bijvoorbeeld ook deelauto’s zijn heel interessant. Die auto’s kan je misschien ook koppelen aan gebouwen. En wanneer mensen een auto delen dan scheelt dat ook weer in het aantal parkeerplekken. Het ROC zit nu met ROC Op Maat in de Mijehof. Zijn er ook plannen om het ROC in het nieuwe centrumgebied te betrekken? Saskia: Voor het ROC is de Mijehof een kleine locatie, midden in de buurt. Normaal zit het ROC op grotere locaties op centrale plekken. ROC Op Maat is echt wel iets nieuws om de wijk in te gaan op kleinschaligere plekken, wat bereikbaarder voor jongeren uit de buurt zelf. Het ROC Op Maat is net dit jaar geopend en zij zijn nu ook nog aan het ontdekken hoe zo’n andersoortige locatie voor hen is. En ze zitten nu ook in een mooi gebouw, dus voorlopig zitten ze daar nog goed. Wordt het nieuwe Holendrecht centrum echt dienend aan de buurt of gaat het ook een allure krijgen wat bewoners uit omliggende buurten moet gaan aantrekken? Saskia: Beide.

Het winkelcentrum is ook nu al bedoeld voor bewoners uit het Paasheuvelweggebied. Er is daar alleen een Jumbo City en er komen verder geen winkels bij. Verder blijft het winkelcentrum van Reigersbos samen met de markt wel het grote winkelcentrum van Gaasperdam. Daar zit een rangorde in: Reigersbos is de grootste en daarna komt Holendrecht. Ik kan me voorstellen dat als daar goede winkels en horeca zitten, dat het mensen uit de omgeving gaat aantrekken, maar daar kunnen we nu nog niet zoveel over zeggen. Zijn er specifieke onderwerpen waar jullie nog informatie van bewoners voor zoeken? Berit: We zijn sowieso geïnteresseerd in wat mensen vinden van dit studiemodel. Wat vinden mensen er goed aan en wat missen ze nog. Daarom zijn er twee inloopmiddagen om weer met mensen in gesprek te gaan. En ik zou mensen willen uitnodigen om dit zoveel mogelijk met anderen te delen. Zodat alle ideeën die er in de buurt leven ook bij ons terecht komen. Pagina 15 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Wat voor type wijk en in welk gebied gaan jullie ontwikkelen? Over welk gebied gaat het en wat kunnen mensen verwachten als het aan jullie ligt? Berit: Het wordt een heel prettig, nieuw stukje stad. Wat toch typisch Holendrecht is. Het moet niet een anonieme, stedelijke plek worden die overal zou kunnen zijn. Dus een plek waar Holendrechters zich ook echt thuis zullen voelen. En wat voor type woningen kunnen mensen verwachten? Imke: Sociale huurwoningen, middeldure huurwoningen en ook een aantal koopwoningen. Maar ook heel veel verschillende woninggroottes. Zowel woningen voor alleenstaande, kleine huishoudens en gezinnen. En we gaan specifiek, naar de behoefte van de buurt, voor senioren en jongeren woningen bouwen. In Holendrecht is nog geen indoor fitness faciliteit, wordt daar in de plannen ruimte voor gemaakt? Saskia: Ik vind het prima, maar dat hangt echt van de markt af. De gemeente baat geen sportscholen uit. Als iemand zich meldt die een sportschool wilt beginnen, dan kan dat. Er is wel een sportschool in Holendrecht trouwens, dat is de boksschool. Berit: Een sportschool is nou typisch een functie die je graag in de plint van het gebouw op de begane grond zou willen hebben. Hoe zit het met bewoners van de Ochtenhof die momenteel een woning hebben met een tuin? Imke: In de nieuwbouw komen geen woningen met een tuin. Wellicht wel met een terras of daktuin.

Er komen in het gebied geen woningen met tuintjes. Komen er ook woningen rondom of op de scholen? Berit: Ja, dat ben ik eerder vergeten te vertellen en dat is wel belangrijk. We willen de scholen combineren met woningen er bovenop. Zodat na schooltijd er nog steeds ogen op straat zijn en mensen uitkijken op de openbare schoolpleinen waar gespeeld kan worden buiten schooltijd. Wat zijn volgens jullie de grootste uitdagingen in deze plannen? Berit: Ik denk dat met name het schuifspel de grootste uitdaging is. Hiermee bedoel ik dat je aan het bouwen bent in een bestaande omgeving, er zijn al panden en er moet deels gesloopt worden als deze plannen doorgaan. Dat is ingrijpend, dus daar moet je ook heel goed over nadenken. Kan je bijvoorbeeld al woningen bouwen voordat er gesloopt gaat worden? Kunnen we eerst een nieuwe school bouwen voordat de huidige school verdwijnt? Dat vind ik de grootste uitdaging. Saskia: Daar sluit ik me bij aan. Er is geen enkele functie waarvan je kunt zeggen: laat die maar even weg voor twee jaar. Dat kan niet met de scholen, niet met de winkels, niet met het buurthuis. En dat wil je ook niet met de bewoners van wie hun woning mogelijk gesloopt gaat worden. Berit: Ik denk trouwens wel dat we daar uit gaan komen hoor. Het is een moeilijke puzzel en het vergt veel denkwerk, maar we komen daar wel uit. Het project vernieuwing Holendrecht.

Maar Holendrecht Oost wordt niet geraakt door deze plannen toch? Saskia: Dat klopt. De projectgrens loopt tot de Meerkerkdreef. Hoe wordt voorkomen dat met de hoogbouw dezelfde problemen ontstaan als met de flats van vroeger in de Bijlmer? Berit: Ik denk dat dat een heel andere situatie en plek is. Het gaat om maar een toren van 45 meter. Hij heeft niet de lengte van die flats en daar speelde ook een andere problematiek dan hier in Holendrecht.

Pagina 16 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Er is ooit afscheid genomen van de hoogbouw of de flats, omdat het veel anonimiteit met zich mee bracht. In deze ontwikkelingen gaat het weer meer de lucht in, ga je daarmee niet terug naar het oude? Berit: Bij die flats in de Bijlmer was er ook heel weinig contact met de begane grond en de omgeving heel minimaal. Ik denk dat dat hier niet zo zal zijn. Er komen veel minder mensen in zo’n gebouw hier te wonen dan in die flats en mensen komen elkaar gewoon tegen in het trappenhuis en de gemeenschappelijke ruimtes. Een vraag voor Angelo: hoe kijkt Angelo terug op de ontwikkelingen van Holendrecht? Angelo: Ik ben in Holendrecht geboren en getogen. Ik kom uit 1977. Ik heb vroeger heel veel gespeeld in de buurt. Het was een wijk die het nieuwe begin was voor veel jonge gezinnen. Een erg gemengde wijk ook. Kleinschaliger dan de flats. Een nieuwe wijk, waarbij je in de hoven veilig kon spelen. Veel mensen stonden aan het begin van hun eigen wooncarrière en zochten elkaar ook op. Dus mensen kenden elkaar echt. Op de begane grond woonden vaak de ouderen, die het trappenhuis netjes hielden en de boel goed in de gaten hielden. Later kwam de verschuiving richting Almere, Uithoorn en Purmerend. Hoogbouw werd gesloopt en veel van die mensen kwamen terecht in Holendrecht. En daardoor is de sociale controle wat vervangen door anonimiteit.

Die nieuwe mensen waren minder bezig met contact met buren, die waren dat niet gewend. In de flats was veel minder buurtgevoel en meer anonimiteit. In het begin had je alleen de splitsing tussen de hoogbouw in Holendrecht West en de eengezinswoningen in Holendrecht Oost. Met de dreef daartussen. Door de jaren heen is de landingsplek van nieuwe gezinnen, het samen beleven en kinderen die samen opgroeien in de buurt… dat heeft plaatsgevonden voor nieuwe groepen samen. Daar is ook wel weer een eigen dynamiek uit ontstaan, maar ook een verandering van karakter. Eerst was Holendrecht echt een walhalla voor kinderen: groen, spelen, buiten, veilig… voetballen, spelen voor kleintjes. Heel veel families. Betrokkenheid op school met veel ouderparticipatie. En ja, woningen gaan over het algemeen vaak zo’n 50 jaar mee voor er iets mee moet gebeuren. Dus op basis daarvan zeg ik: voor mijn gevoel zijn we aan een nieuw jasje en vernieuwing toe. Het is ook nodig dat er echt wat gedaan wordt. Ik ben hier geboren en getogen, ken Holendrecht zoals het is. Maar ik hou ook van ontwikkeling en ik vind dat de nieuwe bewoner ook het recht heeft om in een nieuwe droom te stappen. Het hoeft van mij uit sentimentele reden niet te blijven zoals het is. Maar het is wel belangrijk dat het DNA behouden blijft. En dat heb je net al genoemd, Berit. Dat is de kracht van de wijk: de saamhorigheid.

Mensen die elkaar opzoeken. Het buiten kunnen vertoeven. Ik zou het vertrutten, zoals ze dat noemen, van de wijk erger vinden dan het vernieuwen van de wijk. Omdat de levendigheid toch ook is wat de wijk maakt. En Zuidoost heeft een eigen karakter, zeker in Holendrecht. Zolang er met liefde en waardering voor de legacy, dat wat er tot nu toe is geweest, wordt ontwikkeld, dan hoop ik dat de nieuwe generatie van hopelijk ook jonge mensen die jonge ouders worden hetzelfde mogen gaan beleven als wat ik heb mogen beleven in mijn jeugd. Blijft de speeltuin tussen de Meernhof en het Holendrechtplein bestaan? Berit: Ja, dat is de speeltuin met het paarse speelobject. Dat blijft gewoon bestaan. Wordt er in de komende jaren nog geïnvesteerd in de woningen van de Ochtenhof? Imke: Het gewone onderhoud blijft plaatsvinden. Maar in de andere woningen zijn we nu ook wat grotere aanpassingen aan het doen, zoals het aanpakken van de portieken en het plaatsen van videofoons. Dat gaan we nu niet doen in de Ochtenhof, tenzij deze plannen toch niet doorgaan.

Pagina 17 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Komt er ook nieuw groen bij? Berit: In het plan zitten veel gebouwen. Maar er komt zeker ook nieuw groen bij. Op bijvoorbeeld de pleinen. Maar of het meer groen is dan er nu is, dat betwijfel ik. Dat zal ongeveer hetzelfde blijven denk ik. Er komt hopelijk wel veel groen op de daken. In de plannen loopt het Abcouderpad door het nieuwe Holendrechtplein heen. Werkt dat goed? Berit: Ik denk van wel. We hebben de maat zo gemaakt dat het wel een grote ruimte is. Dan is het minder bezwaarlijk dat er een route doorheen loopt. Dit is nog maar een model. Dat zijn ook nog zaken die we verder gaan onderzoeken bij het Stedenbouwkundig Plan. Wordt er ook horeca toegevoegd? Saskia: Er zit nu al horeca, die zal blijven of op een andere plek terugkomen. Daarnaast hebben we onderzocht of het winkelcentrum iets groter kan worden. Dat kan. Er zal waarschijnlijk een kleine supermarkt bij komen en er is ook wel ruimte om horeca toe te voegen. Geen tuinen, maar terrassen? Hoe gaat dat dan met het regenwater? Hoe wordt dat afgevoerd? Berit: Dat is een heel goede vraag. We hebben tegenwoordig regels voor ontwikkelaars dat al het water wat op het gebouw valt vertraagd afgevoerd moet worden om te voorkomen dat riolen overstromen. Bij dit soort gebouwen worden waterbuffers gemaakt, zodat het water pas later na een grote hoosbui langzaam wegsijpelt. Dus dat zijn technische oplossingen.

Komen er daktuinen waar groente kan worden verbouwd? Berit: Dat vind ik een mooi idee. Dat zou op zich ook kunnen. Ik vertelde al over een keuzenlijst. Als gemeente hebben we al gezegd dat ontwikkelaars zulke gebouwen natuurinclusief moeten maken. De ontwikkelaar moet punten halen met groene keuzes in hun plannen. Ik weet niet of de moestuin er daar een van is, maar ik vind het wel een heel mooie. Zijn er specifieke eisen waar het dak dan aan zou moeten voldoen? Berit: Qua constructie? Het dak moet dan sterk genoeg zijn. De groene daken die je vaak ziet hebben alleen een dun laagje grond met beplanting om te voorkomen dat het heel zwaar wordt. Als je een daktuin maakt waar ook struiken en bomen gaan groeien, dan heb je een stevigere constructie nodig. Of dat ook hier gaat komen, dat zal in de volgende fases moeten gaan blijken. Er is nu geen veilige voetgangersoversteekplaats als je van het station naar het winkelcentrum wilt. Kan dit gerealiseerd worden? Berit: Zeker! Ik denk zelfs dat dit noodzakelijk is in de nieuwe plannen. Hoe zit het met hoogtes van de nieuwe gebouwen? Berit: In het model zie je twee torentjes, die zijn 45 meter hoog. Dat is ongeveer 12 verdiepingen. Langs de dreef is de bebouwing ook wat hoger, zes a zeven lagen. En waar we aansluiten op de huidige woonblokken is de bebouwing lager, ongeveer vier of vijf bouwlagen.

Zijn jullie niet wat laat met het betrekken van de bewoners? Saskia: Ik vind zelf van niet. Wij hebben gestudeerd en er liggen nog veel zaken open, waar mensen over kunnen meedenken. Hoe we de pleinen gaan inrichten en hoe het sporten eruit komt te zien bijvoorbeeld. Hoe ziet de planning eruit? Wat zijn de belangrijkste momenten die bewoners moeten weten? Saskia: Begin 2022 willen we deze Projectnota laten vaststellen. Daar nemen we alle reacties van bewoners in mee. Dan gaan we werken aan een Stedenbouwkundig Plan. Dat is een plan waarin ook een ontwerp wordt Pagina 18 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

gemaakt. Ook een schetsontwerp voor de openbare ruimte. We zullen dan ook bewoners benaderen met de vraag of zij mee willen denken en willen adviseren. Bijvoorbeeld over die ontmoetingsplekken waar we het over gehad hebben. Dat Stedenbouwkundig Plan wordt opgenomen in een Investeringsnota. De verwachting is dat de Investeringsnota in 2023 wordt vastgesteld. En daarna is het plan klaar en zijn wij als planmakers klaar. Dan moeten ontwikkelaren de ontwerpen uitwerken en vergunningen gaan aanvragen. De eerste sloop en bouw zal dan in 2025 starten.

Pagina 19 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

4.2 Bijlage 2 Verslag bijeenkomst ondernemers Verslag bijeenkomst ondernemers Holendrecht Centrum

Datum: Tijd:

Donderdag 30 september 13:00 – 14:30 uur.

Aanwezig:   

Berit van Hulst Stedenbouwkundige Gemeente Amsterdam Saskia Huft Projectmanager Gemeente Amsterdam Vier ondernemers en de winkelstraatmanager

Introductie Aanleiding voor dit gesprek zijn de plannen voor Centrum Holendrecht. De gemeente wil, samen met eigenaren in het gebied (Eigen Haard en Hoorne Vastgoed), het centrum van Holendrecht vernieuwen en hier een aantrekkelijke, veilige en duurzame wijk maken. Zo wordt de leefsituatie van de bewoners beter, bijvoorbeeld als het gaat om wonen en werken. Redenen om dit te doen zijn:  Wijk is 45 jaar oud en op een aantal onderdelen toe aan vernieuwing, bijvoorbeeld de bestrating is niet over goed meer, er is last van zwerfaval, veel plekken voelen onveilig en er is behoefte aan meer voorzieningen  Amstel III is in aanbouw, Holendrecht kan profiteren van de nieuwe ontwikkelingen die daar plaatsvinden  Veel bewoners in de wijk hebben het financieel zwaar en een nieuwe impuls kan dat veranderen  En er zijn in Amsterdam vele nieuwe woningen nodig. Ook in Holendrecht zelf is veel behoefte aan (passende) woningen voor vooral jongeren en ouderen De gemeente werkt bij nieuwe plannen in een aantal stappen. De eerste stap: In 2020 is een Principenota vastgesteld. In deze nota zijn heel breed de kansen om de wijk te verbeteren onderzocht. Een van de zaken die in deze nota is opgenomen, is dat het centrumgebied van de wijk een plek is waar woningen toegevoegd kunnen worden. Waarom werken we nu juist aan het centrum?  Er komen woningen bij in Holendrecht. En ook in Amstel III.

Daardoor is er meer behoefte aan winkels. Onderzocht is dat er ongeveer 1500m2 aan winkels/horeca bij kan komen, waaronder een supermarkt van 800m2 en 300 m horeca.  Bewoners geven aan dat het, als de winkels dicht zijn, niet prettig en zelfs onveilig aanvoelt in het centrum. Als je winkels en woningen bij elkaar bouwt, zorgt dat voor meer mensen en controle op straat.  Het winkelcentrum is nu 1 laag hoog. Als je hoger bouwt, kunnen er meer woningen bij komen. De tweede stap: De gemeente werkt nu aan een Projectnota.. In deze fase onderzoek je de haalbaarheid van een plan; wat past er in een gebied, kun je het betalen en wat vinden de mensen ervan? Ook bekijk je wat je belangrijk vindt in het gebied. Voor Holendrecht vindt de gemeente het volgende belangrijk: - Het mooie groen langs het Abcouderpad moet je houden en misschien zelfs vergroten.

Pagina 20 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

-

-

De hoofdroutes zijn het Abcouderpad (van Ag door het winkelcentrum naar Reigersbos) en het Meibergpad (van het station langs de scholen naar Holendrecht oost). Op ongeveer de plek van het Holendrechtplein, is in de toekomst ook een centrale plek of plein waar mensen elkaar kunnen ontmoeten belangrijk. Deze moet centraal liggen, eigenlijk nog wel meer dan het Holendrechtplein nu doet. Bij het station komt ook een plein. De looproutes tussen de blokken door maken het heel fijn om door de buurt te gaan, deze moeten blijven. De dreef is een goede weg om de wijk in te rijden; het gaat snel en makkelijk. Maar je hebt eigenlijk geen contact met de wijk, je rijdt bovenlangs. Het zorgt in de wijk zelf ook dat je niet makkelijk van de ene naar de andere plek gaat, je kan alleen via de tunnel. Wel is het prettig dat er (bijna) geen auto’s rijden; kinderen kunnen overal komen zonder dat het gevaarlijk is. Om meer verbinding te maken maar ook te zorgen dat er geen auto’s bij komen, stellen we voor om de dreef alleen rond het station te verlagen. Je kan dan makkelijker oversteken, maar er komen geen auto’s door het centrum van de wijk want bij het winkelcentrum blijft de dreef hoog.

De gemeente heeft voor het centrum Holendrecht een studie gedaan, en zal deze nu presenteren. Er ligt nog geen vastomlijnd en in beton gegoten plan, ook al zien de plaatjes er uit alsof het morgen gebouwd kan worden. Pas bij de volgende stap (de derde stap), wordt de investeringsnota en een stedenbouwkundig plan vastgesteld. Dat is naar verwachting over een jaar. In de studie staat centraal dat er een betere verbinding moet komen tussen het station en het centrum van Holendrecht. Als je nu het station uitloopt, is er geen duidelijke route naar het centrum. Ook vanaf Amstel III, langs de dreef, ligt er geen duidelijke route. Om een betere route te maken, wordt in de studie voorgesteld om het woonblok van de Ochtenhof weg te halen en te vervangen door nieuwe woningen. Voor het winkelcentrum zijn enkele varianten bekeken: Variant 1: het verplaatsen van het winkelcentrum naar de kruising van de twee fietspaden Variant 2: het winkelcentrum bij het station plaatsen Variant 3: deels verplaatsen; het nieuwe stuk bij de winkels blijft staan, en aan de andere kant van de dreef komen de nieuwe winkels (die erbij mogen komen omdat er uitgebreid kan worden). Ook de horeca zal verplaatst worden, in het nieuwe deel en in het oude centrum zijn meters voor horeca. Variant 2, bij het station, viel al snel af.

Als het winkelcentrum daar komt, dan ligt het niet meer centraal in de wijk, en te ver af van de bewoners uit de wijk die hier hun boodschappen doen. Variant 1, het helemaal verplaatsen van het winkelcentrum, viel later ook af. Deze variant leidt ertoe dat het winkelcentrum verplaatst moet worden. De eigenaar van het winkelcentrum heeft aangegeven dat financieel niet rond te krijgen. Variant 3 blijft dan over, maar er is nog niet gekozen om dit te doen. Over de plannen wil de gemeente nu eerst in gesprek met de ondernemers en de bewoners uit de wijk; wat vinden zij van de plannen? Reacties: Algemeen is de eerste reactie van de aanwezigen dat deze plannen kansen bieden. De omgeving rond het station is nu best grauw en niet heel aantrekkelijk, dat wordt beter met deze plannen. Het is ook wel spannend en eng dat de wijk verandert en dat het ook gevolgen heeft voor henzelf. Een aantal van de aanwezigen heeft al heel lang een zaak in Holendrecht en heeft er al van alles meegemaakt. -

Er wordt gevraagd waar de horeca komt. Komt deze bij de woningen? Dat zal dan wel problemen geven vanwege geluid en muziek, zeker de avondhoreca. Pagina 21 van 50

Gemeente Amsterdam Verslag participatie Projectnota Centrum Holendrecht

Reactie: hier is nog niet in detail over nagedacht, dit geldt ook niet voor alle horeca. Het is wel iets om rekening mee te houden. In de nieuwbouw zal wel voldoende isolatie zijn zodat de woningen geen overlast hebben van de muziek in het café / restaurant zelf. Het gaat inderdaad met name om mensen die vanuit de horeca vertrekken en overlast geven door ’s avonds luid te praten. -

Meer horecaruimte geeft ook meer concurrentie. Zeker als er in de nieuwe ruimtes allerlei (franchise) ketens komen dan kan een zelfstandige ondernemer hier bijna niet tegenop. Reactie: in de studie waaruit blijkt dat er horecaruimte is, wordt vooral gesproken over daghoreca (die er nu nog niet is). De gemeente kan hierop sturen met het bestemmingsplan, maar uiteindelijk bepaalt de eigenaar aan wie ze verhuren. De gemeente heeft geen invloed op de huurcontracten tussen Hoorne en de huurders.