5. Bijlagen bij de toelichting Buiksloterham 9e partiële herziening gecomp.pdf

woningen gebouwd worden en wat betekent de ambitie van de gemeente voor bedrijfscontinuïteit? • Woonprogramma en doelgroepen: hoe blijft Buiksloterham aantrekkelijk als gevarieerde stasdwijk met 70% woonprogramma? • Voorzieningen: hoe landen de behoeften aan voorzieningen (en welke zijn dat?) voor nieuwe bewoners in een zorgvuldige planning? • Duurzaamheid: hoe worden de duurzaamheids- en circulaire ambities voor Buiksloterham door vertaald van het uitvoeren van experimenten naar afdwingbare eisen aan nieuwe ontwikkelingen?

101

Herijking investeringsnota Buiksloterham

Tijdens de participatie over de investeringsnota heeft de gebiedsontwikkeling van Buiksloterham niet ter discussie gestaan. De nut en noodzaak van de transformatie van het gebied en de woningbouwopgave die in het gebied

gefaciliteerd moet worden, zijn politieke keuzes. Verschillende instrumenten zijn ingezet in het participatieproces voor de totstandkoming van de investeringsnota.

De avond heeft circa 350 zorgen, kansen, ideeën en een aantal vragen opgeleverd. Uiteraard verschilden de meningen op tal van punten, maar over een aantal punten bleek er veel consensus. Deze punten hebben deze investeringsnota dus extra ondersteuning gegeven of beter gemaakt. Dat zijn onder meer: 1. Een woon-werkwijk met een stoer, industrieel karakter is een mooi streven, ook als daar wat geluid bij hoort. 2. Duurzaamheid is belangrijk. Vele duurzame tips zijn binnengekomen. 3. Groen verdient aandacht. Groene straten, groene gevels, buurttuintjes, groene kansenkaart, spelen en bewegen in het groen. 4. Open, toegankelijke waterkanten zijn goed. 5. Graag meer ruimte voor detailhandel en andere bewonersvoorzieningen. 6. Ruimte voor ‘onrendabele’ functies zoals buurtcentra, werkplaatsen, kringloopwinkels. 7. Sociale veiligheid op straat is belangrijk, dus aandacht voor plinten en menging. 8. Graag een gemengde woningvoorraad, om de wijk inclusief te maken en te houden. 9. Een aanplemping van 30 meter breed over de volledige lengte van de noordkade van het Van Hasseltknaal is ongewenst.

Er is dezelfde avond een impressie getoond van de gemeentelijke plannen tot nu toe, mede op basis van de resultaten van de bijeenkomsten van 2018, ontwerpateliers en co-creatiesessies.

Ondernemersbijeenkomsten De huidige ondernemers in Buiksloterham hebben een bijzondere positie in de transformatieopgave. Hoewel geen enkele ondernemer van gemeentewege weg moet, wijzigen op veel locaties de ontwikkelmogelijkheden op kavels door de ambitie om van Buiksloterham een gecombineerd woon-werkmilieu te maken. Daarom is op 17 april 2019 door Stadslab Circulair Buiksloterham en twee ondernemers uit het gebied een bijeenkomst georganiseerd waarin mede-ondernemers werden gevraagd naar hun (circulaire) ideeën over hun toekomstige positie in de wijk. De gemeentelijke projectorganisatie was actief aanwezig bij deze bijeenkomst. Op 13 juni 2019 is door de gemeente een bijeenkomst georganiseerd waarin is ingegaan op de informatiebehoefte die op de bijeenkomst van 17 april naar voren kwam. Er is uitleg gegeven over de bedrijvenstrategie van Amsterdam, de gemeentelijke grondpolitiek in Buiksloterham en de nieuwe Bedrijvenadviseur Transformatie. Daarna zijn de ondernemers geraadpleegd over de spelregels die de gemeente wil vastleggen over de productieve wijk.

Inloopavonden Sinds februari 2019 is iedere eerste dinsdag van de maand een inloopavond georganiseerd met een tweeledig doel: • Relatiebeheer: bewoners, ondernemers en ontwikkelaars leren de ambtenaren van de projectorganisatie kennen en andersom. Het is een manier om informeel kennis te maken, een luisterend oor te bieden voor vragen, opmerkingen en zorgen. Ter plekke wordt zoveel mogelijk antwoord gegeven of doorverwezen naar de juiste contactpersoon binnen de gemeentelijke organisatie. Wanneer dat niet lukt, wordt het onderwerp meegenomen voor een latere reactie. • Belangenmanagement: Door informeel gesprekken te voeren met burgers leert de projectorganisatie de belangen van de omgeving en de inhoudelijke issues kennen. Value engineering (co-creëren) In vier speciale themasessies (maart t/m juni 2019) is door 34 betrokkenen uit de wijk, in samenwerking met gemeentelijke projectmedewerkers, een visie op de groene-blauwe en bodem structuur van Buiksloterham gemaakt. Om met alle belanghebbenden een afgewogen keuze te maken over de ontwerpruimte voor de groenstructuur van Buiksloterham is hierbij gebruik gemaakt van value engineering. Value engineering is een systematische methode om samen met belanghebbenden de waarde van projecten te verbeteren en te verrijken.

In vier sessies is toegewerkt naar gedragen uitgangspunten voor de groen-/blauwvisie en bodemvisie die de meeste waarde opleveren. In een tussentijdse bijeenkomst is de tussenstand door de deelnemers en de ambtenaren gepresenteerd aan wethouder Van Doorninck en lid van het dagelijks bestuur Noord Groenewoud. Deelnemers Het co-creatieproces vraagt om transparantie en zorgvuldigheid. Alleen als alle deelnemers gelijkwaardig en op basis van dezelfde informatie aan tafel zitten, kan beoordeeld worden welke inhoudelijke oplossingen waarde opleveren. Voorwaarde voor deelname aan dit co-creatieproces was aanwezigheid bij alle vier de sessies zodat de gesprekken op basis van dezelfde informatie gevoerd konden worden. Op basis van deze voorwaarde hebben 34 bewoners en 8 ambtenaren deelgenomen aan het proces. Kaders De totstandkoming van de groen-/blauw- en bodemvisie is zo objectief en normatief mogelijk ingestoken. Deelnemers hebben voorafgaande aan de ontwerpende sessie

102

(sessie 2) alle beleidsuitgangspunten, kaders en normen die gelden voor de gebiedsontwikkeling van Buiksloterham ontvangen zodat ze weten wat de complexiteit (veelheid aan onderwerpen) en integraliteit (samenhang van onderwerpen) van de transformatieopgave is. De gemeente dient zich bij de ontwikkeling van het gebied aan deze beleidsuitgangspunten, normen en kaders te houden en dat was ook uitgangspunt voor het co-creatieproces. In de inspraak kan iedere deelnemer op persoonlijke titel reageren op de investeringsnota. Deelname aan het co-creatieproces staat dat niet in de weg. Proces De sessies zijn ruim voor de formele inspraak van de investeringsnota gepland. De output is zodoende verwerkt in de plankaart en de spelregels. Het is een proces onder hoge druk, een ‘pressure cooker’. Aan de ene kant vraagt dit in tijd en betrokkenheid behoorlijke inzet van de deelnemers (tol) maar het levert ook commitment en snelheid in het maken van keuzes op. De setting van de sessies waren passend bij de agenda van de avond. De informatiesessie is gehouden in het kantoor van de projectorganisatie, de ontwerpende sessie in een ontwerpatelier en de presentatiesessie van de principes op de Workship van de Ceuvel in het gebied. De vierde sessie (presentatie van het raamwerk en de spelregelkaart) heeft ook in het gebied plaatsgevonden.

Inspraakperiode Op 3 december 2019 heeft het college van burgemeester en wethouders ingestemd met vrijgave voor inspraak van het concept investeringsnota Buiksloterham 2019. De inspraakperiode duurde van 11 december 2019 t/m 4 februari 2020. Als onderdeel van de inspraakprocedure is er op 7 januari 2020 een inspraakavond georganiseerd in de vorm van een vrije inloop met informatiepanelen over de verschillende thema’s binnen de investeringsnota. Circa 250 belangstellenden kwamen op deze avond af. In acht weken tijd zijn in totaal 86 inspraakreacties ingediend die ca. 290 keer zijn ondertekend. Bewoners, omwonenden uit omliggende buurten, bedrijven, erfpachters, ontwikkelaars en corporaties hebben gebruik gemaakt van hun inspraakrecht. Door de grote diversiteit aan insprekers en belangen liepen de inspraakreacties uiteen en waren vaak tegenstrijdig. Toch kan gesteld worden dat veel insprekers zich bekommeren om de leefbaarheid van Buiksloterham. Dit uitte zich in zorgen over de hoeveelheid groen, dichtheden en het aantal woningen, het percentage productieve bedrijfsruimte in relatie tot levendige plinten en beschik103

Herijking investeringsnota Buiksloterham

Participatie en communicatie

Bijeenkomst 28 mei 2019 Op 28 mei 2019 is de terugkoppelavond georganiseerd. De gemeente heeft hier toegelicht of, en op welke manier de circa 350 zorgen, kansen en ideeën en de 101 projectideeën uit de buurtvisie zijn verwerkt in de investeringsnota. Er zijn vier categorieën gemaakt: • Zorgen, kansen, ideeën die verwerkt zijn • Zorgen, kansen, ideeën die uitgewerkt worden in de fase na de vaststelling van de investeringsnota wanneer ontwerpen/plannen gemaakt worden voor de openbare ruimte en de kavels • Zorgen, kansen, ideeën die geen plek hebben gekregen in de investeringsnota omdat de ze niet in de scope (qua tijd of plangebied Buiksloterham) zitten • Zorgen, kansen, ideeën die door burgers opgepakt kunnen worden als burgerinitiatief met Stadsdeel Noord

Gesprekken particulieren, erfpachters en ontwikkelaars Tijdens de bijeenkomsten in mei 2018 hebben particulieren, erfpachters en ontwikkelaars met ontwikkelplannen geen gelegenheid gehad om de ontwikkelplannen met de gemeente te delen. Er bleek bij deze partijen een behoefte aan een gesprek om de ontwikkelplannen te kunnen presenteren. In het kader van de participatie hebben er met diverse partijen gesprekken plaatsgevonden waarbij de partijen de gelegenheid hebben gehad om de ideeën of ontwikkelplannen voor het betreffende kavel toe te lichten. De gemeente heeft in de gesprekken kennisgenomen van de ideeën en plannen en een toelichting gegeven over de opgave en ambities van de herijking van het investeringsbesluit.

bare openbare ruimte, bereikbaarheid, verkeersveiligheid en voorzieningen. Andere inspraakreacties gingen over ondernemen in het gebied, ontwikkelkaders en over de manier waarop de gemeente de plannen maakt. Alle inspraakreacties zijn gevat en beantwoord in de Nota van Beantwoording Buiksloterham.

Andere belangrijke wijzigingen naar aanleiding van inspraakreacties: • Er wordt een minimum omvang van 500m2 aan de toekomstige broedplaats(en) toegeschreven met als locatie kavel 32. Om dit mogelijk te maken zal de fsi voor dit kavel verhoogd moeten worden naar 1,3 en de programmamix aangepast worden naar 70% productieve ruimte en 30% overig niet-wonen. • De aanpassingen in het woonbeleid waarmee het college op 2 juni 2020 heeft ingestemd, waaronder de mogelijkheid voor particuliere kavels om onder voorwaarden van 40-40-20 af te wijken, lijken tegemoet te komen aan diverse inspraakreactie op gebied van 104

Hoofdstuk 2 • Onder Wonen wordt opgenomen dat de gemeente streeft op termijn naar meer ruimte voor wooncoöperaties, zodra daar meer institutionele mogelijkheden voor ontstaan. • Onder Wonen wordt de onderbouwing waarom geen eeuwigdurende middeldure huur toe te passen, aangepast. • De definitie productieve bedrijvigheid wordt als volgt aangepast: “Ondernemingen met als hoofdactiviteit de bedrijfsmatige uitoefening van industrie, ambacht, groothandel, opslag en/of transport. De hoofdfunctie van de bedrijven is bedrijfsruimte, aangevuld met maximaal 30% ondersteunend kantoor. Een uitzondering zijn hybride bedrijven waarbij maximaal 50% ondersteunend kantoor is toegestaan “ • Onder de definitie van hybride bedrijvigheid wordt kantoorruimte als ondersteunend beschreven in plaats van ondergeschikt. • Er wordt een tekst toegevoegd waarin de gemeente beschrijft hoe verdere uitwerking van het concept ‘productieve wijk’ wordt vormgegeven. • Om vollediger te zijn en om de gebruiker van de investeringsnota mee te nemen in het doel van de spelregels wordt daarom per spelregel onder productieve bedrijvigheid een subdoel toegevoegd die laat zien welk doel de spelregel beoogt te behalen.

• Tekstuele toevoegingen die betrekking hebben op de mogelijkheid om in een later stadium te onderzoeken of meer detailhandel in Buiksloterham gewenst is, en dat in lijn met het bestemmingsplan in de investeringsnota ook maximaal 500m2 voor een supermarkt wordt aangehouden. Deze vierkante meters zijn inmiddels vergeven is nu er een vergunning is verleend voor 500m2 detailhandel. Ten slotte wordt het distributieplanologisch onderzoek voor detailhandel wordt toegevoegd aan de bijlagen van de investeringsnota. • Het maximaal programma kantoorfuncties (m2 bvo) wordt naar boven aangepast. • De ruimtelijke verdeling van het programma buitensport wordt aangepast en er wordt een koppeling gemaakt met locaties buiten het projectgebied Buiksloterham. • Er wordt een alinea toegevoegd waarin het onderwerp

gezondheid nader wordt toegelicht in relatie tot de fysieke leefomgeving in Buiksloterham. • De afbeelding met het overzicht van maatschappelijke voorzieningen wordt verduidelijkt. Hoofdstuk 3 • De scheepshelling wordt opgenomen op de spelregelkaart • Aan de investeringsnota wordt de definitie van een stadsstraat toegevoegd: “straat met een belangrijke verblijfs- en economisch-maatschappelijke functie op verschillende schaalniveaus met daarnaast een belangrijke verkeersfunctie.” • In de investeringsnota wordt de verdeling van gebruiksgroen aangepast. In het IJ-oeverpark wordt de realisatie omlaag bijgesteld en het overschot van het Buiksloterdijkpark uit de Klaprozenbuurt wordt toegevoegd. • De raamwerkkaart 2040 wordt uit de investeringsnota verwijderd. • Technische raamwerkkaart wordt aangepast; er wordt een zone aangegeven met verondieping plus opgave voor in te passen oppervlakte aanplemping (zonder verbeelding). • In de investeringsnota wordt het Groenplan, zoals genoemd in de spelregels, duidelijker omschreven. Gesteld wordt dat bouwplannen voorzien moeten zijn van een groenplan. • Afbeelding 3.6.2 was op meerdere aspecten niet conform de Technische Raamwerkkaart weergegeven. Hoewel deze kaart is bedoeld als ruimtelijk schema, suggereert deze kaart een hoge mate van nauwkeurigheid. De afbeelding wordt om die reden aangepast.

• In hoofdstuk 3.6 Openbare ruimte, verkeer wordt toegevoegd dat in het kader van de opgave van de ongedeelde wijk het verbeteren van de oversteekbaarheid van de Klaprozenweg en de fysieke verbindingen met omliggende buurten een belangrijk aandachtpunt is. De nieuwe verbindingen ‘westelijke ontsluiting’ en ‘Vlierweg-Noorderpark’ leveren hieraan een belangrijke bijdrage. • Het verkeersonderzoek is op basis van het bouwprogramma uit deze investeringsnota geactualiseerd. Het geactualiseerde verkeersonderzoek is als bijlage toegevoegd. Het geactualiseerde verkeersonderzoek leidt niet tot andere conclusies, de tekst in de investeringsnota is daarom niet gewijzigd. Hoofdstuk 4 • De bijlage circulair is gewijzigd waardoor nog duidelijker is dat iedere ontwikkelende partij aan alle uitgangspunten circulair moet voldoen en minimaal drie

ambities moet kiezen of bedenken om te realiseren. Ook de tekst in de investeringsnota in hoofdstuk 4 en 5 is op dit punt verhelderd en aangevuld. • De cijfers in de beheerparagraaf zijn geactualiseerd en er is een addendum toegevoegd die aanvullend aan de beheerparagraaf- de doelen, werkwijze en de verankering van circulariteit in de ruimtelijke structuur van Buiksloterham beschrijft. • De tekst over de materialenhub in hoofdstuk 4.2 grondstoffen en materialen wordt verduidelijkt. Hoofdstuk 5 • Toevoegen van algemene opmerking onder het kopje Definities in de investeringnota: de definities uit het geldende bestemmimngsplan gelden onverkort bij het toetsten van initiatieven aan het bestemmingsplan als ook bij toepassing van het aanvullende toetsingskader van deze investeringsnota. • Reservering transformatiegebied kavel 65 van de spelregelkaart verwijderen waardoor het onderdeel wordt van de investeringsnota. • Op de spelregelkaart voor kavel 31 opgenomen als aparte ontwikkeleenheid met FSI 1,5 en programmamix 60-0-40 (wonen – productieve bedrijvigheid – overige niet-wonen). • De reservering openbare ruimte wordt duidelijker omschreven. Er wordt een nieuwe legenda-eenheid aan de spelregelkaart toegevoegd: “van grens ontwikkeleenheid afwijkende rooilijn”. Daarnaast wordt de begrenzing ontwikkeleenheid aangepast en een afwijkende rooilijn wordt aangegeven.

De tekst aangaande de reservering openbare ruimte aan de Asterweg wordt aangepast. Ook wordt de toepassing van een terugliggende bebouwing beter omschreven alsook het inrichten van de ruimte met een (semi-) openbaar karakter dat bijdraagt aan de aanliggende straat. • Reeds vergunde en gerealiseerde bouwplannen worden aan de spelregelkaart toegevoegd. • De ‘as’ van het Asterdorp zal worden ingekort op de spelregelkaart • De FSI van kavels 40,42b en 42c worden aangepast naar 2.7 en kavel 42c wordt uit deontwikkeleenheid gehaald. • Er wordt een spelregel toegevoegd bij groene corridor: Erfpachters binnen de ontwikkeleenheid dienen met elkaar afspraken te maken over realisatie van de groene corridor conform ontwikkelstrategie 4, tabel 5.6 van de investeringsnota. • Over informele routes wordt een spelregel toegevoegd: De wijze van realisatie van de ontwikkeleenheid is afhankelijk van de specifieke wensen en mogelijkheden binnen de ontwikkeleenheid en kan openbaar 105

Herijking investeringsnota Buiksloterham

Participatie en communicatie

De belangrijkste wijzigingen in de definitieve investeringsnota zijn op leefbaarheid terug te voeren: • Het minimum percentage productieve bedrijvigheid als onderdeel van het programma op een ontwikkeleenheid wordt gewijzigd van 20% naar 15%. Daarmee sluit Buiksloterham ook goed aan bij de Ruimte voor de Economie van Morgen (vastgesteld door B&W op 18 juli 2017) en de Bedrijvenstrategie gemeente Amsterdam 2020-2030 (vastgesteld door B&W op 14 april 2020) waar ca. 5-15% productieve ruimte per ontwikkeleenheid genoemd wordt. Omdat productieve ruimte voor een groot deel grondgebonden is, kan de vrijgekomen 5% voor het overige niet-wonen programma worden ingezet. Kantoor is daarvoor de meest waarschijnlijke functie, temeer omdat er in de concept investeringsnota slechts 3% was bestemd voor kantoorfuncties. Met het oog op een goede functiemenging in Buiksloterham is het ophogen van het aandeel kantoor een goede optie. Desalniettemin vallen ook maatschappelijke voorzieningen en restaurants/cafés onder de noemer van niet-wonen. Het percentage productief wordt teruggebracht ten gunstige van andere niet-woonfuncties en heeft daarom geen effect op de verhouding wonen en niet-wonen. • Er worden enkele hoogteaccenten van 40m nieuw toegevoegd.

Door ruimte te bieden voor hoogteaccenten op grote ontwikkeleenheden ( >10.000m2) met een FSI van tenminste 2,7 ontstaat er op maaiveldniveau meer ruimte voor onder andere groen, met een impuls voor de leefbaarheid als gevolg.

wonen. Met deze wijzigingen krijgen particulieren de mogelijkheid om 30-40-30 te realiseren onder voorwaarden dat de sociale huurwoningen worden afgenomen door een corporatie. Voor gemeentelijke kavels blijft 40-40-20 uitgangspunt. Andere wijzigingen in de investeringsnota zijn per hoofdstuk gegroepeerd:

danwel openbaar toegankelijk karakter krijgen. • Op basis van het geactualiseerde verkeersonderzoek zijn ook de onderzoeken naar verkeersgeluid, luchtkwaliteit en externe veiligheid geactualiseerd. Deze onderzoek zijn als bijlage toegevoegd. Evenals het verkeersonderzoek leiden deze onderzoeken niet tot andere conclusies, de tekst in de investeringsnota is daarom niet gewijzigd. Hoofdstuk 6 • Er wordt een beschrijving toegevoegd aangaande het proces van de inspraakperiode. Tenslotte is ambtshalve besloten om de termijn van de grondexploitatie op te rekken van 10 jaar naar 13 jaar. De kosten voor het bouwrijpmaken van de kavels 18A en 39A lagen binnen de grondexploitatietermijn van 10 jaar, de opbrengsten lagen er net buiten gezien de planning van uitgifte. Logischerwijs dienen ook de opbrengsten van de kavels 18a en 39a binnen de totale grondexploitatieperiode te vallen. Door deze wijziging verandert het resultaat van de grondexploitatie van een voorlopig neutraal saldo naar een positief saldo. Dat neemt niet weg dat de uitgangspunten en ambities in de herijking van de investeringsnota een verslechterd financieel effect hebben op de grondexploitatie. Er zijn diverse andere ambtelijke wijzigingen doorgevoerd, een samenvatting hiervan is opgenomen in de Nota van Beantwoording.

6.3

Participatiestrategie voor komende jaren

De gemeente heeft in het Coalitieakkoord 2018-2022 de ambitie opgenomen om inwoners van Amsterdam een grotere zeggenschap te laten hebben over hun directe omgeving. In de beleidsbrief Democratisering van maart 2019 staat de Amsterdamse ambitie ten aanzien van deze zeggenschap. De grootschalige gebiedsontwikkeling van Buiksloterham zal meer dan 10 jaar in beslag nemen en in die tijd zullen de onderwerpen voor participatie gaan verschuiven van betrokkenheid bij ontwerpopgaven naar eigenaarschap over de eigen wijk. 106

Voor de ontwikkeling van kavels stelt de gemeente met de herijking van het investeringsbesluit kaders op waaraan de toekomstige ontwikkeling moet voldoen. Voor deze projecten is de ontwikkelaar of erfpachter/ eigenaar verantwoordelijk voor de participatie. Aangezien we (voorlopig) nog niet beschikken over een nieuw juridisch planologisch kader (bestemmingsplan) moet de gemeente afwijkingsbesluiten kunnen motiveren en de beoordeling aan de investeringsnota kunnen uitleggen. Dit legitimeert een vroegtijdige consultatie van directe belanghebbende over de motivatie en de afwegingen. Zeggenschap over eigen wijk In BSH zal de participatie georganiseerd worden op basis van het nieuwe beleidskader “Democratisering”. In dit beleidskader staan de Amsterdamse uitgangspunten en actielijnen opgenomen ten aanzien van het vergroten van de zeggenschap en het eigenaarschap van bewoners over hun wijk. Dit ter aanvulling op bestaande succesvolle methoden zoals de BLVC. Amsterdam heeft zichzelf tot doel gesteld om het eigen instrumentarium op het punt van participatie te vernieuwen, een nieuw beleidskader op te stellen, en instrumenten in het fysieke en het sociale domein waar nodig en wenselijk te vernieuwen.

Daarbij wordt nadrukkelijk niet gestreefd naar overal hetzelfde, we streven wel naar maatwerk in buurten en op thema’s die we goed kunnen onderbouwen en die maximaal maatschappelijke impact kunnen hebben. Daardoor ontstaat minder willekeur en kunnen we beter uitleggen waarom we in situatie A kiezen voor een bepaalde vorm van participatie en in situatie B juist een heel andere keuze maken. Dat betekent dat we aan de voorkant vaker en eerder willen expliciteren welke vorm van participatie we willen toepassen zodat het voor Amsterdammers duidelijk is waarom, waarover en wanneer meegedacht en meegewerkt kan worden en waarover expliciet niet. De concretisering en invulling van bijvoorbeeld de uitgangspunten “co-creatie in de buurten”, “buurtbudgetten” en

“buurtrechten” voor de wijk BSH is een continue proces wat met bewoners ontworpen zal worden. Ook streven we ernaar aan de voorkant uitspraken te doen over het gewicht dat de inspraak uiteindelijk kan en zal krijgen van het uiteindelijke bevoegd gezag: gemeenteraad, college of stadsdeelbestuur.

7

Projectorganisatie

De projectorganisatie van Buiksloterham was medio 2018 onderverdeeld in een projectgroep Noord en een Projectgroep Zuid Buiksloterham. Beide projectgroepen voerden werkzaamheden uit zoals die voortkomen uit de fase 4 van het plaberum waarin het project verkeert. Projectgroep Noord was sinds mei 2018 tevens bezig met de uitwerking van de herijking van het investeringsbesluit. Doordat de fase 4 werkzaamheden qua tijd niet te combineren zijn met deze opgave is er medio 2018 een projectgroep ‘Herijking Investeringsbesluit’ opgericht, die volledig de focus kan leggen op de actualisatie van het investeringsbesluit uit 2006. In de projectgroep ‘Herijking Investeringsbesluit’ zitten vertegenwoordigers vanuit de volgende directies: Projectmanagementbureau Amsterdam, Ruimte en Duurzaamheid, Grond en Ontwikkeling, Ingenieursbureau Amsterdam, Gebiedsteam Oud Noord van Stadsdeel Noord en op afroep de directies Verkeer en Openbare ruimte, Economische Zaken en Onderwijs, Jeugd en Zorg. Tevens zitten de managers van de projectgroepen Noord en Zuid in dit team. Werkzaamheden projectgroep Herijking Investeringsbesluit De projectgroep heeft participatieavonden, architectenateliers, co-creatie sessies rond de inpassing van groen en een ondernemersavond georganiseerd. De resultaten daarvan zijn verwerkt in de investeringsnota.

Nadat het College de plannen op 3 december 2019 had vrijgegeven voor inspraak is de inspraakprocedure voor het investeringsbesluit door de projectgroep begeleid, een nota van beantwoording opgesteld en de bijbehorende bestuurlijke besluitvorming voor het vaststellen van het investeringsbesluit voorbereid. Werkzaamheden na vaststelling investeringsbesluit Na vaststelling van het (geactualiseerde) Investeringsbesluit wordt de werkzaamheden van de projectorganisatie van Buiksloterham ondergebracht in een projectgroep gemeentelijke kavels, een projectgroep particuliere initiatieven en een projectgroep hoofdinfrastructuur en

openbare ruimte. In het projectteam Buiksloterham vindt de onderlinge afstemming tussen deze projectgroepen plaats en wordt aandacht besteed aan overall thema’s/ programma’s als circulair, bedrijven, omgevingsmanagement, gebiedsregie (BLVC), financiën en planning. De projectgroep gemeentelijke kavels begeleidt de planontwikkeling op de gemeentelijke kavels die al in gang is gezet voor vaststelling van het (geactualiseerde) investeringsbesluit en zet nieuwe tenders in de markt op basis van het nieuwe investeringsbesluit. Per project wordt daarbij gekeken welke juridisch planologische procedure daarbij het meest gewenst is. De projectgroep particuliere initiatieven begeleidt de plannen die kaveleigenaren/erfpachters/ontwikkelaars in het gebied voor hun kavels/ontwikkeleenheid maken. De projectgroep toetst deze plannen aan de ambities en eisen uit de investeringsnota. De kaveleigenaren/erfpachters/ontwikkelaars bereiden zelf de WABO-procedure voor indien hun plannen afwijken van het vigerende bestemmingsplan. De projectgroep hoofdinfrastructuur en openbare ruimte stelt de plannen op voor de inrichting van de (hoofd)infrastructuur, waarvan de uitgangspunten zijn vastgelegd in de investeringsnota en stemt deze af met de betrokkenen in Buiksloterham. De inrichting voor de overige openbare ruimte worden in samenspraak met de betrokkenen in Buiksloterham verder uitgewerkt.

Er zal tijdens de uitvoeringsfase voortdurend gemonitord worden of de ingevoerde projectorganisatie aansluit op de opgave in de praktijk, veranderingen in de projectorganisatie zijn daarom niet uitgesloten. Vastleggen afspraken Bij herontwikkeling door erfpachters/particuliere eigenaren en ontwikkeling bij gemeentelijke kavels worden contracten overeengekomen met daarin opgenomen (niet limitatief): • Ruimtelijke en stedenbouwkundige uitgangspunten, ontwerp en toetsing • Programmatische afspraken • Erfpacht en privaatrechtelijke afspraken • Juridisch-planologische uitgangspunten • Herhuisvesting huurders • Circulaire uitgangspunten • Integriteitsbepalingen • Planning (ook uitvoeringsplanningen en aanvang & duur overeenkomst) • BLVC uitgangspunten • Te huren werkterrein buiten perceelgrens 107

Herijking investeringsnota Buiksloterham

Participatie en communicatie

Met de komst van de Omgevingswet zullen plannen voor gebiedsontwikkeling integraal, in samenhang en onderling afgestemd tot stand moeten komen. In de Omgevingswet wordt verankerd dat de initiatiefnemer (de partij die de omgevingsvergunning aanvraagt) de verantwoordelijkheid heeft belanghebbenden te informeren over en vroegtijdig te betrekken bij de totstandkoming van zijn plannen. Hoe participatie moet plaatsvinden is niet vastgelegd.

Participatie bij ontwerpopgaven De gemeente is initiatiefnemer van projecten voor de inrichting van de openbare ruimte, herinrichting van bestaande wegen en aanleg van nieuwe wegen. Voor deze projecten zal de gemeente de participatie moeten organiseren. Participatieonderwerpen: • Uitwerking groen/blauw/bodemprincipes in ontwerpen voor openbare ruimte (onderwaterpark Johan van Hasseltkanaal, groenstrips, oeverpark, buurtparken, speelen sportplekken) • Herinrichting bestaande wegen • Juridische borging van spelregels in zowel planontwikkeling, realisatie als beheerfase

109 108

Herijking investeringsnota Buiksloterham

Projectorganisatie

Afbeelding 8.1: plangebied

8

Financiën

Algemeen Met dit (herijkte) investeringsbesluit wordt een herijkte grondexploitatiebegroting voor Buiksloterham vastgesteld met een looptijd tot en met 2032 (dertien jaar). In de grondexploitatie zijn de gemeentelijke opbrengsten en investeringen opgenomen om het gebied te ontwikkelen zoals is voorzien in deze investeringsnota. In de financiële paragraaf (kabinet) is een uitgebreide toelichting bij de grondexploitatie opgenomen. De opbrengsten De grondopbrengsten zijn opbrengsten behorende bij het programma zoals beschreven in hoofdstuk 2. Het programma in Buiksloterham zal zowel worden gerealiseerd op door de gemeente uit te geven percelen als op door erfpachters en particulieren te ontwikkelen percelen. De opbrengsten ten aanzien van de gemeentelijke percelen zijn opgenomen in de herijkte grondexploitatie. Deze opbrengsten zijn gebaseerd op het grondprijsbeleid. De mogelijke opbrengsten vanwege de transformatie van erfpachters (meerwaarde erfpacht) en opbrengsten vanwege ontwikkeling van particuliere grondeigenaren (exploitatiebijdragen op grond van kostenverhaalsovereenkomsten en exploitatieplan) worden begroot in de grondexploitatie op het moment dat realisatie daarvan zeker is.

De investeringen en proceskosten De investeringen van de gemeente zijn grondkosten, onder andere kosten voor bouw- en woonrijpmaken van de gemeentelijke percelen, voor het geschikt maken van de leefomgeving om te wonen en de werken zoals beschreven in hoofdstuk 5.

Saldo De herijkte grondexploitatie heeft een positief saldo van 22,5 miljoen euro. Dit betekent dat de totale opbrengsten hoger zijn dan de kosten. Bij dit saldo dienen de volgende kanttekeningen te worden geplaatst: • De gemeente loopt risico’s bij de transformatie van Buiksloterham. In geval dat deze risico’s zich voordoen is het positieve saldo mogelijk nodig om de financiele gevolgen af te dekken; • Het saldo is onder andere positief vanwege een bijdrage ten laste van het stedelijk Vereveningsfonds ten tijde van de economisch crisis van 2008-2014; De ten opzichte van het oorspronkelijke investeringspbesluit aangepaste uitgangspunten en ambities in de herijking van de investeringsnota hebben een aanzienlijk negatief financieel effect op de gemeentelijke grondexploitatie. Dit komt onder andere door de volgende uitgangspunten: wijzigingen ten aanzien van het programma van de gemeentelijke kavels (overschakelen naar de verdeling sociaal/middelduur/vrije sector van 40-40-20), investeringen in maatschappelijk vastgoed met betrekking tot circulariteit en duurzaamheid, waterberging in het gebied, landwinningen en verondiepingen vanwege de circulaire grondbalans, en watercompensatie elders en het goed aansluiten van het gebied met omliggende wijken (ongedeelde wijk).

De volgorde van bijlagen volgt de hoofdstukindeling van de investeringsnota. 9.1 Distributieplanologisch onderzoek detailhandel 9.2 Cultuurhistorisch onderzoek 9.3 Archeologisch bureauonderzoek 9.4 Verkeersonderzoek 9.5 Wegprofielen hoofdinfrawegen 9.6 Randvoorwaarden nieuwe bruggen 9.7 Bijlage circulair 9.8 Bommenkaart: amsterdam.nl/bommenkaart 9.9 Waterparagraaf 9.10 Beheerparagraaf (inclusief addendum circulariteit in de openbare ruimte) 9.11 Onderzoek naar lucht, geluid en externe veiligheid 9.12 Flora- en Fauna onderzoek 9.13 BLVC kader 9.14 Overzicht van aandachtspunten en antwoorden uit de participatiebijeenkomsten 9.15 Nota van Beantwoording Kabinet Financiële paragraaf 9.16

Afbeeldingen in dit boek: We hebben al het mogelijke gedaan om rechthebbenden op de afbeeldingen te achterhalen. Mocht ons iets zijn ontgaan bij de vermelding van afbeeldingen of heeft u andere vragen, neem dan contact met ons op. Foto’s, kaarten en illustraties: Gemeente Amsterdam tenzij anders vermeld • DELVA Landscape Architects | Urbanism: 1.3.1; 3.2.1; 3.2.2; 3.2.3; 3.2.4; 3.2.5; 3.2.6; 3.2.7; 3.2.8; 3.2.9; 3.4.1; 3.4.2; 3.4.3; 3.4.4; 3.4.5; 3.4.6; 3.4.7; 3.4.9 • De Volle Grond: 2.4.3 • BuurmanRotterdam: 2.4.4 • Het Industriegebouw BV: 2.4.5; 2.4.7; 2.4.9 • ARCAM: 2.4.6 • Falk Scheller photography & film: 2.5.2 • Sportcentrum Olympos: 2.5.1 • Space&Matter: 3.3.4; 3.3.5; 3.3.7 • WAX Architectural Visualisations: Omslag; 3.3.8; 3.3.9 • Workshop Architecten: 3.3.12 • Civic Architects: 3.3.15; 3.3.16 • Westpoort Warmte: 4.4.2 • Waternet: 4.6.1 • Isabel Nabuurs: pag. 70 en 100

Financiën

Risico’s In de (kabinet) financiële paragraaf wordt ingegaan op risico’s bij de uitvoering van het project.

Bijlagen

Herijking investeringsnota Buiksloterham

Proceskosten zijn kosten die door het gemeentelijk apparaat of in opdracht van de gemeente gemaakt worden ten behoeve van te verrichten werkzaamheden. Deze werkzaamheden moeten rechtstreeks verband houden met de in een grondexploitatie opgenomen voorzieningen, werken, maatregelen en werkzaamheden. De proceskosten zijn bepaald middels de proceskostenscan van de gemeente Amsterdam.

9

110

111

Colofon Deze investeringsnota is opgesteld door Gemeente Amsterdam met bijdragen van Grond en Ontwikkeling, Ruimte en Duurzaamheid, Ingenieursbureau, Projectmanagementbureau, Verkeer en Openbare Ruimte, Stadsdeel Noord en is gemaakt in samenwerking met landschapsarchitectbureau DELVA Landscape Architecture & Urbanism en architectenbureaus Studioninedots, Civic Architects, Workshop Architecten en Space and Matter.

Informatie en contact: ontwikkeling.buiksloterham@amsterdam.nl

blz. 65

Bijlage 2

Natuuronderzoek

Gemeente Amsterdam

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

INHOUDSOPGAVE :

1

INLEIDING ............................................................................................................................. 4

2

DE BUIKSLOTERHAM .......................................................................................................... 5 2.1 Ligging gebied ............................................................................................................... 5 2.2 Gebiedsbescherming .................................................................................................... 6 2.3 Gebiedsbeschrijving ...................................................................................................... 8

3

SOORTBESCHERMING ..................................................................................................... 19 3.1 Vogelrichtlijn ................................................................................................................ 19 3.2 Habitatrichtlijn .............................................................................................................. 19 3.3 Beschermingsregime andere soorten ......................................................................... 19 3.4 Zorgplicht ..................................................................................................................... 19 3.5 Provinciale Omgevingsverordening Noord-Holland .................................................... 20 3.6 Rode lijsten .................................................................................................................. 20

4

VELDBEZOEK ..................................................................................................................... 21

5

NATUURWAARDEN BUIKSLOTERHAM ............................................................................ 22 5.1 Vogels.......................................................................................................................... 22 5.1.1 Beschikbare gegevens ............................................................................................ 22 5.1.2 Resultaten veldbezoek ............................................................................................ 23 5.2 Zoogdieren .................................................................................................................. 23 5.2.1 Beschikbare gegevens ............................................................................................ 23 5.2.2 Resultaten veldbezoek ............................................................................................ 25 5.3 Amfibieën .................................................................................................................... 25 5.3.1 Beschikbare gegevens ............................................................................................ 25 5.3.2 Resultaten veldbezoek ............................................................................................ 25 5.4 Vissen ..........................................................................................................................

25 5.4.1 Beschikbare gegevens ............................................................................................ 25 5.5 Schimmels ................................................................................................................... 26 5.5.1 Beschikbare gegevens ............................................................................................ 26 5.5.2 Resultaten veldbezoek ............................................................................................ 27 5.6 Vaatplanten ................................................................................................................. 27 5.6.1 Beschikbare gegevens ............................................................................................ 27 5.6.2 Resultaten veldbezoek ............................................................................................ 28 5.7 Overige soorten ........................................................................................................... 28

6

ONGEWENSTE SOORTEN ................................................................................................ 29

7

ONTWIKKELING BUIKSLOTERHAM.................................................................................. 30

8

EFFECTANALYSE GEBIEDSONTWIKKELING .................................................................. 31 8.1 Gebiedsbescherming .................................................................................................. 31 8.2 Soortenbescherming ................................................................................................... 31 8.3 Nader onderzoek ......................................................................................................... 33

9

KANSEN VOOR NATUUR ................................................................................................... 34

10

SAMENVATTING AANBEVELINGEN ............................................................................ 36

Dit product van Groenadvies Amsterdam BV mag alleen geheel of gedeeltelijk worden vermenigvuldigd, openbaar gemaakt of ter beschikking van derden worden gesteld, na toestemming van Groenadvies Amsterdam BV en met bronvermelding.

19 juni 2019

Pagina 2 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Bijlagen 1 2 3 4 5

Matenplan Buiksloterham van 24 maart 2017 Vogels met een jaarrond beschermd nest Soorten opgenomen in de verordening Vrijstellingen soorten Noord-Holland Locaties Japanse Duizendknoop Rapport inventarisatie Japanse Duizendknoop Buiksloterham dd 5 juli 2018

19 juni 2019

Pagina 3 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

1

Natuurtoets Bu ksloterham

INLEIDING

De gemeente Amsterdam is voornemens de Buiksloterham, een bedrijventerrein aan de noordzijde van het IJ, tegenover het Centraal Station, te herontwikkelen van verouderd, extensief gebruikt bedrijventerrein tot een hoogwaardige woon-, werk- en leefomgeving. Amsterdam heeft een woningbouwopgave waar vooral in de stad zelf ruimte voor gevonden moet worden. Herontwikkeling van de Buiksloterham geeft ruimte voor een deel van het woningbouwprogramma. Daarnaast draagt herontwikkeling van de Buiksloterham bij aan de verwezenlijking van beleidsdoelstellingen van de gemeente op het gebied van economie, milieu en leefbaarheid. Het geeft mogelijkheden de economische structuur op het bedrijventerrein te verbeteren, de bodem- en grondwaterproblematiek aan te pakken, de ecologische kwaliteiten van het IJ te verbeteren en de hinderproblematiek op de omliggende woonwijken te verminderen. Een dergelijke omvorming kan omvangrijke effecten op de aanwezige natuurwaarden in het gebied hebben. Er is daarom opdracht gegeven een natuurtoets uit te voeren waarin duidelijk moet worden wat de huidige natuurwaarden zijn en welke gevolgen de omvorming daarop zal hebben. Er is gestart met het verzamelen van de bestaande gegevens uit diverse bronnen. De belangrijkste daarvan zijn de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) en de website maps.amsterdam.nl.

De NDFF is op 20 mei 2019 geraadpleegd en de website maps.amsterdam.nl op diverse data begin juni 2019. Aanvullend daarop zijn in juni 2019 enkele veldbezoeken gebracht en zijn gegevens uit bezoeken uit 2015-2019 (voor zover niet opgenomen in de NDFF) voor diverse quickscans in het projectgebied verzameld. Op diverse locaties in het rapport worden kavelnummers genoemd. Deze zijn afkomstig van het Matenplan Buiksloterham van 24 maart 2017. Deze tekening is als bijlage 1 opgenomen. In het volgende hoofdstuk wordt het gebied beschreven. We gaan eerst in op de ligging, daarna de ligging ten opzichte van beschermde gebieden en we eindigen met een gebiedsbeschrijving waarbij de diverse typen kavels met foto’s verduidelijkt worden. In hoofdstuk 3 gaan we in op de soortbescherming. In hoofdstuk 4 beschrijven we kort het door ons uitgevoerde veldwerk waarna in hoofdstuk 5 de natuurwaarden worden uitgewerkt. Per groep worden eerst de waarnemingen uit de NDFF beschreven en daarna de aanvullingen uit eigen onderzoek. In hoofdstuk 6 gaan we in op het voorkomen van ongewenste soorten in de Buiksloterham. Hoofdstuk 7 bevat een korte schets van de geplande ontwikkeling van het gebied waarna in hoofdstuk 8 de te verwachten gevolgen en de daaruit volgende stappen worden benoemd. In het laatste hoofdstuk beschrijven we de kansen voor de natuur die de geplande ontwikkeling met zich meebrengt.

19 juni 2019

Pagina 4 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

De Amsterdamse Hoofd Groenstructuur. Deze Hoofd Groenstructuur komt in de omgeving van de Buiksloterham vrijwel geheel overeen met de ecologische structuur van Amsterdam. De enige aanvulling zijn de schoolwerktuinen tussen de Klaprozen- en Kamperfoelieweg en de gebieden in Overhoeks zoals het iepenarboretum. In de nabijheid van de Buiksloterham liggen géén ecopassages.

2.3

Gebiedsbeschrijving

Het projectgebied Buiksloterham is circa 100 hectare groot. Het bestaat uit een mix van oude industriële bebouwing, nieuwe industriële bebouwing, braakliggende percelen, percelen in diverse stadia van bebouwing, woongebieden, wegen en aanverwante infrastructuur en waterpartijen. Veel van de oudere industriële panden dateren uit de jaren ‘40 en ‘50 uit de vorige eeuw. Delen daarvan zijn recent gesloopt terwijl anderen, bijvoorbeeld de Groene Draeck en Noordkaap, zijn omgevormd tot bedrijfsverzamelgebouwen. Met name in de noordoostelijke, zuidoostelijke en zuidelijke delen van de Buiksloterham resteren nog veel oudere panden. De nieuwe industrie is vooral geconcentreerd langs de Distelweg en Asterweg. Verspreid over het gebied liggen nog enkele braakliggende percelen. Noemenswaardig zijn 19 en 39 omdat deze al langere tijd braak liggen en daardoor noemenswaardige natuurwaarden tot ontwikkeling zijn gekomen. Andere percelen, bijvoorbeeld 18 en 52 zijn door alternatief gebruik (bijvoorbeeld camperparkeerplaats/evenemententerrein) of intensief beheer weinig waardevol.

19 juni 2019

Pagina 8 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Op de langer braakliggende percelen liggen meer of minder diepe plassen, gebieden met struweel, ruige vegetaties en tevens ook schralere, licht begroeide terreindelen. Lokaal zijn ook bomen tot ontwikkeling gekomen. Langs de Distelweg en het westelijke deel van de Grasweg worden percelen bouwrijp gemaakt of is de bouw recent begonnen. Op kleinere schaal is ook langs de Klaprozenweg gestart met woningbouw; dit betreft met name zelfbouwpercelen. Langs de Ridderspoorweg zijn al meerdere percelen bebouwd en inmiddels bewoond. Het betreft hier grotendeels appartementen in hoogbouw. Door het gehele gebied lopen meerdere wegen De hoofdontsluitingswegen (Ridderspoorweg, Papaverweg, Grasweg, Asterweg en Distelweg zijn breed, voorzien van voetpaden, lokaal brede bermen of parkeerstroken en met vaak aan weerszijden een bomenrij. Tussen deze wegen lopen verbindingswegen en ook in de nieuwe woongebieden liggen smallere wegen, deels voorzien van voetpaden maar zonder boombeplanting. Door het projectgebied lopen meerdere waterpartijen die in verbinding staan met het IJ. Naar verwachting zijn ze allen in meer of mindere mate brak. Het grootst is het Johan van Hasseltkanaal maar ook de diverse zijkanalen zoals het Tolhuiskanaal zijn opvallend aanwezig. In het Johan van Hasseltkanaal zijn ten oosten van de Ridderspoorbrug drijvende woningen aanwezig.

De oeverzone is vrijwel overal hard met beschoeiing of damwanden.

De Groene Draeck, oud industrieel pand dat is omgevormd naar een bedrijfsverzamelgebouw.

19 juni 2019

Pagina 9 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Oude industriële panden aan de Grasweg.

Oude en nieuwe bebouwing oostzijde Distelweg. 19 juni 2019

Pagina 10 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Een mix van oude en recente industrie aan de Asterweg.

Nieuwe industrie Distelweg 19 juni 2019

Pagina 11 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Nieuwe bebouwing in en op het Johan van Hasseltkanaal.

19 juni 2019

Pagina 12 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Zelfbouwpercelen langs de Klaprozenweg

Recent gesloopte oude industrie langs de Klaprozenweg ten behoeve van woningbouw 19 juni 2019

Pagina 13 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Braak liggende percelen langs de Papaverweg

19 juni 2019

Pagina 14 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Nieuwbouw Papaverweg en Distelweg

19 juni 2019

Pagina 15 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Bouwrijp gemaakte percelen Grasweg

19 juni 2019

Pagina 16 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Grasbermen langs Papaverweg met ingezaaide begroeiing. 19 juni 2019

Pagina 17 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Toekomstig park langs kavel 1.

Al ingericht groengebied langs het Papaverkanaal.

19 juni 2019

Pagina 18 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

3

Natuurtoets Bu ksloterham

SOORTBESCHERMING

Op 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming in werking getreden. Deze wet vervangt de Boswet, Flora- en faunawet en de Natuurbeschermingswet 1998. Voor het soortenbeleid deelt de Wet natuurbescherming de soorten in, in drie beschermingsregimes. Namelijk vogels (EUVogelrichtlijn), soorten beschermd op grond van de Habitatrichtlijn en nationaal beschermde soorten.

3.1

Vogelrichtlijn

Alle van nature in Nederland in het wild levende vogels (zoals bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn) vallen onder het beschermingsregime van de Vogelrichtlijn. Van een beperkt aantal van deze soorten is ook hun nest jaarrond beschermd. Een lijst met deze soorten vogels staat in bijlage 2.

3.2

Habitatrichtlijn

Een aantal in Nederland voorkomende dieren- en plantensoorten is ook Europees beschermd. Dit zijn de soorten die genoemd zijn in Bijlage IV van de Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage II van het Verdrag van Bonn. In de Bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd. Het Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn is ten aanzien van verstoren strikter dan het Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn.

3.3

Beschermingsregime andere soorten

Dit zijn de in de bijlage van Wet natuurbescherming genoemde soorten. Het gaat hier om de bescherming van niet onder de bovenstaande twee categorieën vallende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen, kevers en vaatplanten voorkomend in Nederland, vermeld in de bijlage van de Wet natuurbescherming (art. 3.10 – 3.11 Wet natuurbescherming). Voor de zoogdier- amfibie- en reptielsoorten opgenomen in deze bijlage geldt geen Europese verplichting tot bescherming. Deze soorten worden beschermd vanwege de breed in de maatschappij levende overtuiging dat deze dieren bescherming behoeven. De andere in de bijlage opgenomen soorten worden om ecologische redenen beschermd. Hiermee geeft Nederland uitvoering aan de algemene verplichting van het Biodiversiteitsverdrag om de staat van instandhouding van dier- en plantsoorten te beschermen. Omdat er bij sommige diergroepen ook veel algemene soorten in opgenomen zijn, is de verwachting dat er op termijn weer een verdeling komt van meer en minder strikt beschermde soorten (vergelijkbaar met de tabellen 1, 2 en 3 van de Flora- en faunawet). Zo treden er nu al verschillen op tussen de provincies. Provincies hebben namelijk de bevoegdheid om bij provinciale verordening (POV) vrijstelling te verlenen voor nationaal beschermde soorten, zie § 3.6. Er is dan geen ontheffing nodig voor werkzaamheden.

3.4

Zorgplicht

Onder de Wet natuurbescherming geldt, net als onder de Flora- en faunawet, een zorgplicht voor alle in het wild levende dieren en planten, dus ook de niet beschermde soorten! De zorgplicht houdt in dat de initiatiefnemer werkzaamheden, die nadelig kunnen zijn voor dieren en planten, in redelijkheid zo veel mogelijk nalaat of maatregelen neemt om onnodige schade aan dieren en planten te voorkomen.

19 juni 2019

Pagina 19 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

3.5

Natuurtoets Bu ksloterham

Provinciale Omgevingsverordening Noord-Holland

De provincie heeft een Omgevingsverordening opgesteld met daarin opgenomen hoe om te gaan met soortenbescherming. In artikel 4 worden de vrijstellingen beschermde soorten bij ruimtelijke inrichting, bestendig beheer en onderhoud behandeld. De provincie Noord-Holland heeft in die Verordening vrijstellingen soorten Noord-Holland 21 soorten opgenomen. Deze zijn opgenomen in bijlage 3. Bij werkzaamheden in het kader van ruimtelijke ingrepen vervalt dan de bescherming van deze soorten.

3.6

Rode lijsten

Diverse soorten planten en dieren zijn in Nederland bedreigd in hun voorkomen. Deze soorten zijn opgenomen op zogenaamde Rode Lijsten. Per soortengroep (onder andere hogere planten, zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, libellen en dagvlinders) zijn aparte Rode Lijsten opgesteld. Opname op de Rode Lijst betekent niet automatisch wettelijke bescherming, op grond van de Wet natuurbescherming. Rode Lijst-soorten zijn in het kader van de MER of bestemmingsplanprocedure van belang vanwege het feit dat ze (veel meer dan beschermde soorten) vaak in hoge mate een indicatie zijn voor de totale ecologische kwaliteit van een gebied, met name doordat ze relatief gevoelig zijn voor factoren als verdroging, verstoring, vermesting etcetera.

19 juni 2019

Pagina 20 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

4

Natuurtoets Bu ksloterham

VELDBEZOEK

Gedurende de periode 1 januari 2015 en 13 juni 2019 zijn circa 40 bezoeken aan de Buiksloterham gebracht met als doel de beschermde flora en fauna op diverse kavels te inventariseren. Deze bezoeken waren in het kader van diverse quickscans en soms ook daaruit voortkomend nader onderzoek naar bijvoorbeeld rugstreeppadden en vleermuizen. Het overgrote deel van deze bezoeken vond plaats in de periode mei tot en met september maar er zijn ook enkele bezoeken buiten deze periode gebracht. Bij deze onderzoeken is altijd gewerkt conform de op dat moment geldende inventarisatieprotocollen van het netwerk groene bureaus en/of de richtlijnen in de soortenstandaards van ROV en later de kennisdocumenten van BIJ12. Aanvullend is op 6 en 7 juni 2019 een bezoek gebracht om oude vindplaatsen te controleren, extra gegevens te verzamelen en na te gaan in hoeverre de bebouwing geschikt én toegankelijk is voor vleermuizen. Deze recente bezoeken vonden plaats gedurende droge omstandigheden bij weinig wind en een temperatuur van minimaal 14°C.

19 juni 2019

Pagina 21 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

5

Natuurtoets Bu ksloterham

NATUURWAARDEN BUIKSLOTERHAM

We hebben op 20 mei 2019 gegevens opgevraagd uit de NDFF en op diverse data begin juni van de website maps.amsterdam.nl. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren meerdere quickscans en uitgebreidere onderzoeken op diverse kavels in de Buiksloterham uitgevoerd. Tevens hebben we aanvullend veldbezoeken gebracht aan het projectgebied waar oude vindplaatsen van diverse soorten zijn nagelopen. Bij soorten die niet in deze tijd van het jaar waar te nemen zijn, is op basis van de aanwezige biotopen een inschatting gemaakt of desbetreffende soort nog aanwezig kan zijn. We beschrijven hierna per groep de bevindingen.

5.1

Vogels

5.1.1

Beschikbare gegevens

Er zijn voor de Buiksloterham in de NDFF 432 waarnemingen van vogels opgenomen. Op onderstaand kaartje is de verspreiding daarvan opgenomen. Er is daarbij geen onderscheid gemaakt tussen soorten met een jaarrond beschermd nest, soorten van de rode lijst, et cetera. Deze waarnemingen zijn verdeeld over 61 soorten. Deze zijn alle beschermd onder de Vogelrichtlijn. Van één van deze soorten, de huismus, is het nest jaarrond beschermd. Deze soort is met meerdere paartjes bekend van de woonboten langs de Grasweg en een oude woning aan de Distelweg.

Verspreiding waarnemingen vogels

Meerdere van de hier waargenomen vogelsoorten zijn opgenomen in de Rode Lijst voor vogels: Soort Boerenzwaluw Grote mantelmeeuw Grutto Huismus

19 juni 2019

Status in RL Gevoelig Gevoelig Gevoelig Gevoelig

Status in gebied geen indicatie van broeden Doortrekker en wintergast Doortrekker Broedvogel met enkele paartjes

Pagina 22 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Huiszwaluw Kneu Kramsvogel Oeverloper Slobeend Tapuit Torenvalk Velduil Visdief Watersnip Wintertaling Wulp

Natuurtoets Bu ksloterham

Gevoelig Gevoelig Gevoelig Gevoelig Kwetsbaar Bedreigd Kwetsbaar Ernstig bedreigd Gevoelig Bedreigd Kwetsbaar Kwetsbaar

Doortrekker Waarschijnlijk broedvogel Doortrekker/wintergast Doortrekker/zomergast Doortrekker/wintergast Doortrekker Geen indicatie broeden wintergast Geen indicatie broeden Wintergast/doortrekker Wintergast doortrekker Doortrekker

De terreinen die voor deze soorten het meest van belang waren, zijn de kavels 18-19 en 39. Deze waren sterk gevarieerd met een afwisseling van ruigten, waterpartijen en struwelen. Daarnaast zijn ook diverse percelen die tijdelijk braak lagen, voorafgaand aan bebouwing, tijdelijk van belang geweest voor vogels. Het betreft, onder andere, de kavels 43 en 70.

5.1.2

Resultaten veldbezoek

Hierbij zijn ook de gegevens gebruikt van het onderzoek naar vogels en vleermuizen in het zuidelijke deel van het gebied in 2018. Langs de Grasweg werden in 2018 bij drie woonboten broedende huismussen waargenomen. In 2019 zijn ook de overige, voormalige broedlocaties nagelopen. De bij de woonboten aanwezige paartjes waren ook in 2019 nog aanwezig. De in 2011 aanwezige vogels aan de Distelweg werden niet meer teruggevonden. Wel werden langs de Asterdwarsweg twee huismussen waargenomen. De herkomst van deze vogels is onduidelijk. Lokaal broeden kan niet worden uitgesloten. Nieuw voor het gebied in 2018 waren invliegende gierzwaluwen in het pand Grasweg 48. Bij eerdere inventarisaties werd deze soort hier niet broedend aangetroffen en er waren ook geen losse waarnemingen bekend. In 2019 werden deze bij een korte inspectie niet meer aangetroffen. Ook elders in het gebied werden geen gierzwaluwen waargenomen. Op kavel 19 werd een broedende kievit waargenomen. Op deze en andere braakliggende kavels werden soorten als kneu, grasmus en wilde eend als waarschijnlijke broedvogel waargenomen. Langs het Johan van Hasseltkanaal werd een zingende zwarte roodstaart aangetroffen. Recent troffen we daar ook broedende meerkoeten. Algemene stadsvogels als ekster, houtduif, Turkse tortel en winterkoning werden op meerdere locaties aangetroffen.

Op één van de nieuwe panden aan de Ridderspoorweg baltsten kleine mantelmeeuwen. Broeden hier is niet onwaarschijnlijk en sluit aan op de recente uitbreiding van deze soort in Amsterdam.

5.2

Zoogdieren

5.2.1

Beschikbare gegevens

In de NDFF zijn voor het projectgebied slechts zes soorten opgenomen met samen slechts 52 waarnemingen. Het betreft twee soorten vleermuizen en vier soorten landgebonden zoogdieren. Het overgrote deel van de waarnemingen van deze vier laatste soorten is afkomstig van kavel 39 die langdurig braak heeft gelegen. De vleermuiswaarnemingen zijn afkomstig van ons onderzoek van Kavel 1.

19 juni 2019

Pagina 23 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

5.2.2

Natuurtoets Bu ksloterham

Resultaten veldbezoek

In deze paragraaf zijn ook enkele oudere waarnemingen (2015-2019) van onderzoeken van de Kavels 1, 8, 18, 19, 39, 43, 44, 52 en 70 opgenomen. Dit leverde geen aanvullende waarnemingen van landgebonden zoogdieren op. Wel enkele van vleermuizen. Gedurende de veldbezoeken in juni 2019 werd nog wel een nieuwe locatie voor konijn vastgesteld; deze is met een rode ster op het kaartje aangegeven. Op de kavels 43 en 44 werden in het verleden gewone dwergvleermuizen waargenomen. Op het eerste kavel foeragerend en in het tweede met een paarverblijf. Dit verblijf is in 2015 verbouwd waarbij compenserende voorzieningen zijn getroffen in het pand. Boven de waterpartij tussen Kavel 1 en de NDSM werden in de zomer van 2018 eenmalig enkele foeragerende meervleermuizen waargenomen. Gedurende het veldbezoek is de bebouwing in het gebied beoordeeld op zijn geschiktheid voor vleermuizen. Daaruit bleek dat de veelal wat oudere bebouwing op veel kavels goed toegankelijk is voor vleermuizen. Extra verblijfplaatsen van met name gewone dwergvleermuizen maar mogelijk ook andere soorten zoals laatvlieger, zijn hier dan ook te verwachten.

5.3

Amfibieën

5.3.1

Beschikbare gegevens

In de NDFF zijn voor het projectgebied géén waarnemingen van amfibieën bekend. Ook in maps.amsterdam.nl zijn geen waarnemingen opgenomen. Net buiten het projectgebied zijn waarnemingen van kleine watersalamander en bruine kikker bekend. In de nabijheid van deze waarnemingen ligt in de Buiksloterham geen geschikt leefgebied. 5.3.2

Resultaten veldbezoek

In 2015 onderzochten we meerdere geschikt ogende kavels ten noorden van de Distelweg op de aanwezigheid van rugstreeppadden. Daarbij werden deze niet aangetroffen. Ook in latere jaren is deze soort hier nooit aangetroffen. In 2018 werden op poelen op kavel 39 groene kikkers (soort onbepaald) waargenomen. Bij het veldbezoek in 2019 werden géén amfibieën waargenomen.

5.4

Vissen

5.4.1

Beschikbare gegevens

In de NDFF zijn voor de Buiksloterham twee waarnemingen van in totaal twee soorten vissen opgenomen. Het betreft een rivierdonderpad en een rivierprik. Beide soorten zijn niet beschermd maar wel opgenomen in de rode Lijst als Kwetsbaar en Gevoelig. In maps.amsterdam.nl is daarnaast nog meerval opgenomen. Dit betreft een zeer oude waarneming ten noorden van het projectgebied.

19 juni 2019

Pagina 25 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

Waarnemingen vissen

5.4.2

Resultaten veldbezoek

Er is geen onderzoek in de waterpartijen verricht. Tevens spraken we geen vissers of andere personen met lokale kennis. Er zijn dus geen extra waarnemingen verricht of achterhaald.

5.5

Schimmels

5.5.1

Beschikbare gegevens

In de NDDF is één soort schimmel opgenomen voor de Buiksloterham. In april 2017 werd langs de Papaverweg een klein aantal exemplaren van de kapjesmorielje waargenomen. Deze soort is in de Rode lijst opgenomen als kwetsbaar en komt lokaal voor in Amsterdam (ruim 20 groeiplaatsen). Deze soort is niet beschermd.

Locatie kapjesmorielje 19 juni 2019

Pagina 26 van 36

Groenadvies Amsterdam bv

Natuurtoets Bu ksloterham

In maps.amsterdam.nl zijn voor de kilometerblokken in de Buiksloterham meerdere andere soorten vaatplanten opgenomen. Het gaat om rietorchis, tongvaren, schubvaren, steenbreekvaren en gele helmbloem. De rietorchis komt inderdaad (in elk geval tot recent) in de Buiksloterham voor op de kavels 19, 20 en 52. Op de eerste twee kavels zijn de planten verplaatst in verband met de nu gaande zijnde bebouwing van het terrein. Overigens is deze soort nu niet meer landelijk beschermd. De andere vermelde soorten komen niet voor in het projectgebied maar staan op het Stenen Hoofd aan de andere zijde van het IJ maar nog in hetzelfde kilometerblok.