4. NotavanBeantwoording nul-emissiezone aanscherping milieuzone 2025
Tekst van het document
Reactie van het college Met betrekking tot het bieden van hulp bij de verkoop van voertuigen en het maken van een plan merkt het college het volgende op. Het college begrijpt dat er behoefte is aan hulp en duidelijkheid. Vanuit de gemeente wordt voor bepaalde ondernemers een adviestraject aangeboden om hen te helpen bij de overstap naar uitstootvrij vervoer. Voorwaarde voor dit adviestraject is dat het bedrijf in Amsterdam gevestigd is en de voertuigen geregistreerd staan op naam van het bedrijf. Als dit niet het geval is, dan is een andere mogelijkheid om contact op te nemen met een leasemaatschappij. Zij zijn op de hoogte van de verschillende uitstootvrije zones die worden ingevoerd in Nederland en kunnen advies geven. Ook kan contact worden opgenomen met een garage of dealer. Het faciliteren van lease voor ondernemers of particulieren is eerder voorbehouden aan commerciële partijen.
“Ik gebruik de auto om naar klanten buiten Amsterdam te rijden. Ik heb geen enkel belang bij de stad inrijden.”
Ten aanzien van de zienswijzen over compensatie of financiële steun voor mkb’ers, kleine ondernemers en zzp’ers wijst het college op de landelijke subsidie regelingen die er zijn. Zo is er de Subsidieregeling Emissieloze Bedrijfsauto’s (SEBA) voor de aanschaf van een nieuwe elektrische bedrijfsauto. Voor de aanschaf of financial-lease van een nieuwe elektrische vrachtauto is er de Aanschafsubsidie Zero-Emissie Trucks (AanZET)). Ondernemers kunnen in combinatie met deze subsidies ook fiscale instrumenten inzetten die een korting opleveren en de aanschaf van een schone bedrijfsauto aantrekkelijk maken, zoals milieu-investeringsaftrek (MIA) en de willekeurige afschrijving milieu-investeringen VAMIL). Meer informatie over de regelingen is te vinden op www.rvo.nl. Aanvullend op deze landelijke subsidieregelingen is er ook een lokale sloopsubsidie van bedrijfsauto’s met emissieklasse 4, waarbij stadspashouders in aanmerking komen voor 50% extra subsidie. De gemeente wil alle Amsterdamse burgers en ondernemers de mogelijkheid voor subsidie bieden en niet alleen marktkooplui. Daarnaast geldt er een landelijke overgangsregeling. Daarover is meer te lezen in paragraaf 5.1. Ook zijn er vrijstellingen en ontheffingen. Zo is er bijvoorbeeld een ontheffing in verband met bedrijfseconomische omstandigheden mogelijk.
Al deze maatregelen samen bieden naar het oordeel van het college, ook voor kleine ondernemers en zzp’ers, voldoende mogelijkheden om de overstap te maken, al dan niet met een tussenstap. Voor een overzicht van de verschillende ontheffingen verwijst het college naar de website. Ten aanzien van de zienswijze over het verkopen van voertuigen aan de gemeente, merkt het college op dat het hierin voor zichzelf geen rol ziet. Voertuigen kunnen worden verkocht op de daarvoor bestemde markt. In het kader van compensatie wijst het college op bovengenoemde subsidieregeling. Over het aanbod van elektrische voertuigen adviseert het college contact op te nemen met een dealer die elektrische voertuigen levert om de mogelijkheden te bespreken. Daarbij merkt het college op dat het aanbod van elektrische voertuigen, met name bedrijfsauto’s, snel toeneemt. Ook zijn er verschillende online overzichten van beschikbare elektrische bedrijfsauto’s, zoals op de website van ANWB. Ten aanzien van de zienswijze waarin wordt voorgesteld om subsidie te verlenen aan mensen die in Amsterdam werken maar er niet wonen, merkt het college tot slot het volgende op. De subsidieregeling is gericht op inwoners van Amsterdam en
92
ondernemingen die hun hoofdvestiging in Amsterdam hebben, omdat zij het meest worden geraakt door de uitstootvrije zone in Amsterdam. De gemeente voelt daarom een grote verantwoordelijkheid naar deze groep toe. Mensen die van buiten Amsterdam komen, maar regelmatig in Amsterdam moeten zijn, hebben naar het oordeel van het college ook voldoende mogelijkheden om de overstap naar uitstootvrij te maken, al dan niet met een tussenstap. In dat kader wijst het college, zoals hierboven ook genoemd, op de landelijke subsidieregelingen die er zijn. Daarnaast geldt er een overgangsregeling voor zowel bedrijfsals vrachtauto’s. Op grond hiervan kan met bepaalde voertuigen ook na 2025 nog enkele jaren of soms zelf tot 2030 worden doorgereden. Meer informatie over de overgangsregeling is terug te lezen in paragraaf 5.1.
93
H15 Zienswijzen over schadevergoeding en nadeelcompensatie Enkele indieners voeren aan dat zij schade ondervinden als gevolg van de invoering van de uitstootvrije zone. Sommige indieners vragen compensatie voor investeringen die zij al gedaan hebben, zoals voor een recent aangeschafte diesel bestelauto. Transport en Logistiek Nederland, regio Noord-West (TLN) voert aan dat een aanzienlijk aantal ondernemers al heeft geïnvesteerd in zero-emissie bakwagens en/of in jongere emissieklasse 6 bakwagens om hun werk in de zero-emissiezones op de juiste manier te kunnen blijven doen. Deze ondernemers zullen volgens TLN aanspraak maken op compensatie als overheden toch besluiten om emissieklasse 6 bakwagens met een datum eerste toelating tussen 1 januari 2017 en 31 december 2019 toe te laten tot de zero-emissiezones tot 2030. Andere indieners vragen om compensatie voor de investeringen die zij nog moeten gaan doen. Een indiener voert aan dat de sloopsubsidie de waarde van de auto zou moeten vertegenwoordigen, plus een schadevergoeding. Een andere indiener vindt dat hij achteraf gezien zijn bestelauto met emissieklasse 4 in 2021 beter niet had kunnen verkopen, want dan kon hij nu aanspraak maken op een subsidie op grond van de sloopregeling. In plaats daarvan heeft hij een voertuig waar hij twee jaar korter in kan rijden dan hem in 2021 is voorgespiegeld. Deze indiener vraagt
“Mocht er vanuit de Gemeente Amsterdam geen medewerking voor deze situatie komen dan zijn wij genoodzaakt een schadeclaim in te dienen voor het niet te kunnen voortzetten van ons bedrijf.”
“Wie gaan de nieuwe voertuigen vergoeden voor ondernemers?”
daarom om schadevergoeding. Nog een indiener geeft aan dat hij overweegt een schadeclaim in te dienen vanwege het niet kunnen voortzetten van het bedrijf als de gemeente Amsterdam niet meewerkt aan een oplossing. Weer andere indieners vragen om nadeelcompensatie. Een indiener voert aan dat de gemeente Amsterdam met de invoering van de uitstootvrije zone voor een specifieke oplossing kiest die de vrije marktwerking belemmert en vraagt om deze reden schadevergoeding. Reactie college Naar aanleiding van de zienswijzen merkt het college het volgende op.
Schade wegens onrechtmatig besluit Een rechter kan schadevergoeding toekennen als sprake is van onrechtmatig overheidshandelen, bijvoorbeeld omdat de overheid een besluit heeft genomen dat onrechtmatig is. Het college ziet het verkeersbesluit tot instellen van de uitstootvrije zone voor bedrijfs- en vrachtauto's niet als een onrechtmatig besluit. Voor een toelichting op de redenen voor invoering van de uitstootvrije zone en de onderbouwing ervan verwijst het college naar hoofdstuk 3 van deze nota van beantwoording. Indien voertuigbezitters van oordeel zijn dat zij schade lijden omdat het besluit onrechtmatig is, staat het hen vrij om de rechtmatigheid van het besluit te laten toetsen door de rechter en om schadevergoeding te vragen.
Nadeelcompensatie Daarnaast geldt voor voertuigbezitters die van mening zijn dat zij financiële schade ondervinden, dat zij ook een verzoek om nadeelcompensatie kunnen indienen. Bij nadeelcompensatie is het besluit dat de gemeente heeft genomen rechtmatig, maar ondervindt een inwoner of ondernemer daar toch financiële schade (nadeel) van. Om in aanmerking te komen voor nadeelcompensatie moet er onder meer sprake zijn van een rechtstreeks verband tussen het handelen van de gemeente en de geleden financiële schade. Ook
94
moet de geleden schade niet behoren tot het maatschappelijke risico of tot het normale ondernemers risico. Er moet, met andere woorden, sprake zijn van onevenredige schade door een rechtmatig genomen besluit of rechtmatige handeling van de gemeente. Voor een nadere toelichting op de voorwaarden om in aanmerking te komen voor nadeelcompensatie en het aanvragen ervan verwijst het college naar de Verordening Nadeelcompensatie Amsterdam 202250 en de website van de gemeente Amsterdam.51 In zijn algemeenheid merkt het college echter op dat het onvermijdelijk is dat overheidsingrijpen voor burgers en ondernemingen nadelige gevolgen kan hebben. Tot op zekere hoogte moeten deze gevolgen dus worden geaccepteerd als normaal maatschappelijk risico, ook al wordt dat niet als normaal ervaren. Of sprake is van onevenredige schade door een rechtmatig genomen besluit of rechtmatige handeling van de gemeente, hangt af van de beoordeling van de feiten en omstandigheden van een geval. Hierbij wordt bijvoorbeeld ook gekeken of de aangevoerde schade beperkt had kunnen worden door maatregelen te nemen, of dat de schade het gevolg is van omstandigheden die aan de aanvrager van nadeelcompensatie kunnen worden toegerekend.
De nota van beantwoording is niet het juiste kader of de juiste plaats voor een dergelijke individuele beoordeling en het college zal daarom niet ingaan op de door de indieners aangevoerde individuele schade, maar volstaat met het maken van enkele algemene opmerkingen ten aanzien van het genomen verkeersbesluit. Het college wijst er naar aanleiding van de ingediende zienswijzen allereerst op dat al heel lang over de invoering van de uitstootvrije zone wordt gecommuniceerd en verwijst voor een toelichting hierop naar hoofdstuk 9 van de nota van beantwoording. Daarnaast is de markt voor dieselbedrijfsauto’s op dit moment goed. Door verkoop van het dieselvoertuig kunnen de nadelige gevolgen van bijvoorbeeld korter rijden met het huidige voertuig in sommige gevallen worden beperkt of zelfs weggenomen.
Ten aanzien van de verruiming van de overgangs termijn voor bakwagens wordt opgemerkt dat het college heeft besloten om in aanvulling op de landelijke overgangsregeling emissieklasse 6 bakwagens met een datum eerste toelating tussen 1 januari 2017 en 1 januari 2020 een automatische ontheffing te verlenen voor de uitstootvrije zone tot 1 januari 2028 en niet tot 1 januari 2030. Deze verruiming draagt naar het oordeel van het college bij aan een gelijk speelveld, waarbij ook rekening wordt gehouden met ondernemers die al wel geïnvesteerd hebben in schoner vervoer. Het college wijst voor een onderbouwing van dit besluit naar hoofdstuk 14 van deze nota van beantwoording. Het college merkt over de hoogte van het subsidie bedrag van de sloopregeling op dat dit bedrag een tegemoetkoming is en niet bedoeld is om de marktwaarde van een voertuig te vergoeden. Het uitgangspunt is dat Amsterdammers die een vervuilend vervoersmiddel gebruiken in de stad een verantwoordelijkheid hebben om bij te dragen aan gezondere lucht en hiervoor indien nodig zelf een investering doen voor het aanschaffen van een schoner alternatief. Het college verwijst voor een nadere toelichting op de sloopsubsidie naar hoofdstuk 14 van deze nota van beantwoording.
De enkele omstandigheid dat de sloopsubsidie niet de kosten van het ander aan te schaffen voertuig niet dekt, zal voor het college gelet hierop geen aanleiding vormen om nadeelcompensatie toe te kennen. Naar aanleiding van de indiener ten slotte die aanvoert dat de gemeente Amsterdam met de invoering van de uitstootvrije voor een specifieke oplossing kiest die de vrije marktwerking belemmert, merkt het college het volgende op. De wijze waarop de uitstootvrije zone is vormgegeven is geen specifieke keuze van de gemeente Amsterdam, maar is landelijk en in gezamenlijkheid met gemeenten en brancheorganisaties bepaald. Het college wijst voor een toelichting hierop naar hoofdstuk 6 van deze nota van beantwoording. Zo er al sprake is van beperking van de marktwerking of van de expansie van het bedrijf van de indiener, dan is dit naar het oordeel van het college al hierom niet het gevolg van handelen van de gemeente.
“Sloopregeling zou waarde van de auto moeten vergoeden plus schadevergoeding.”
50 Verordening nadeelcompensatie Amsterdam 2022 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) 51 Nadeelcompensatie aanvragen - Gemeente Amsterdam
95
Begrippenlijst Bedrijfsauto
Fossiele brandstoffen
Een voertuig van de voertuigcategorie N en een voertuig dat blijkens het kentekenregister een bedrijfsauto is, met een toegestane maximum massa van niet meer dan 3.500 kg
Niet-hernieuwbare brandstoffen, waaronder steenkool, aardolie en aardgas
College College van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam
GGD Amsterdam Geneeskundige en Gezondheidsdienst van Amsterdam met een breed scala aan werkzaamheden op het terrein van de volksgezondheid
Hardheidsclausule Controversieel verklaring Een besluit van de Tweede Kamer na de val van een kabinet waarin is besloten dat een bepaald onderwerp niet wordt behandeld tot na de formatie van een nieuw kabinet
Bepaling in het ontheffingenbeleid bedoeld voor uitzonderlijke situaties die de gemeente niet voorzien heeft en waarbij het niet verlenen van een ontheffing tot onevenredige gevolgen zou leiden
Inspraak Eigenaar De natuurlijke persoon of de rechtspersoon op wiens naam het kenteken bij de RDW geregistreerd staat
Gelegenheid tot het naar voren brengen van zienswijzen naar aanleiding van een voorstel van de gemeente.
DET
Laadinfrastructuur
Datum Eerste Toelating. De datum waarop het voertuig in gebruik is genomen, zoals voor in Nederland geregistreerde voertuigen is vastgelegd in het kentekenregister van de RDW
Geheel van oplaadstations, oplaadpalen, aansluitingen op het elektriciteitsnet en andere voorzieningen die bestemd zijn voor het opladen van elektrische voertuigen en vaartuigen
Emissieklasse
Luchtverontreinigende stoffen en CO2
Klasse van uitstoot van broeikasgassen, verontreinigende gassen en deeltjes door een voertuig als bedoeld in de bijlage van het Kentekenreglement. In het algemeen geldt dat hoe hoger de emissieklasse is, hoe minder verontreinigende stoffen worden uitgestoten
Flankerend beleid Het geheel aan maatregelen om de nadelige gevolgen van de aanscherping van de uitstootvrije zone voor bedrijfs- en vrachtauto’s zoveel mogelijk weg te nemen. Hieronder vallen onder meer vrijstellingen, ontheffingen en subsidies
• Stikstofoxiden (NOx): komen vrij bij de verbranding van fossiele brandstoffen zoals bijvoorbeeld door verkeer. In de lucht wordt de uitgestoten fractie stikstofmonoxide (NO) relatief snel omgezet in stikstofdioxide (NO2). De WHO-advieswaarde wordt daarom uitgedrukt in NO2 • Fijnstof (PM10 en PM2,5): PM10 is fijnstof tot een doorsnede tot 10 micrometer, PM2,5 is fijnstof met een doorsnede tot 2.5 micrometer per deeltje • Koolwaterstoffen (HC): Koolwaterstoffen zijn veelal brandbaar en worden gebruikt als brandstof. Zowel benzine als diesel bestaan uit diverse koolwaterstoffen zoals benzeen. Benzeen is een vluchtige vloeistof die kankerverwekkend is. Hierom is het gebruik van benzeen wettelijk beperkt
96
• Koolstofdioxide (CO2): Koolstofdioxide is een anorganische verbinding van koolstof en zuurstof en komt van nature in de atmosfeer voor. Bij de verbranding van fossiele brandstoffen komt CO2 vrij
Ring A10 De A10 is een Nederlandse autosnelweg en rijksweg, en vormt de ring van Amsterdam. De A10 begint en eindigt bij het knooppunt Coenplein en heeft een lengte van 32 kilometer
Milieuzone Ruimtelijk begrensd gebied dat is gelegen binnen het binnenstedelijk gebied van de gemeente Amsterdam. In deze ruimte wordt, om reden van leefbaarheid - in het bijzonder milieuhinder met betrekking tot lucht - een selectief toelatingsbeleid voor voertuigen gehanteerd in relatie tot de door die voertuigen veroorzaakte milieuhinder
RDW Dienst Wegverkeer
RVV 1990 Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990
S100
De situatie dat het elektriciteitsnet overbelast is of overbelast dreigt te raken doordat het aanbod van of de vraag naar elektriciteit te hoog is
Een ringweg rond het centrum van Amsterdam welke loopt over de Nassaukade, Stadhouderskade, Mauritskade, Zeeburgerdijk, Panamalaan, Piet Heinkade, De Ruijterkade, Westerdoksdijk, Van Diemenstraat en Houtmankade.
Nota van beantwoording
Stadspas
Het verslag waarin de zienswijzen die schriftelijk en mondeling naar voren zijn gebracht zijn opgenomen, met daarbij een reactie van het college. In het kader van deze nota van beantwoording worden daarmee de ingediende zienswijzen en de reactie daarop van het college bedoeld op het Ontwerpverkeersbesluit nul-emissiezone bedrijfs- en vrachtauto’s Amsterdam 2025
Pas voor inwoners van Amsterdam of Wees met een laag inkomen en weinig vermogen, waarmee korting kan worden verkregen op onder andere musea, zwemmen en theatervoorstellingen
Netcongestie
Oldtimer Personen- of bedrijfsauto met DET van veertig jaar of ouder
Terinzagelegging Het gedurende de zienswijzenprocedure zowel online als op papier beschikbaar stellen van documenten die betrekking hebben op een besluit dat de gemeente wil gaan nemen, zodat betrokkenen hun mening kunnen geven over het voorgenomen besluit.
Taxi Ontheffing Een besluit van de gemeente waarin een uitzondering wordt gemaakt op het verbod om de uitstootvrije zone in te rijden in een individueel geval, zoals de ontheffing vanwege de lange levertijd van een elektrische bedrijfs- of vrachtauto
Voertuig met M1-voertuigcode dat blijkens het kentekenregister een taxi is
TNO Nederlandse organisatie voor toegepast- natuurwetenschappelijk onderzoek
Ontwerpverkeersbesluit
Uitstootvrij voertuig
Het voorgenomen plan van het college om de uitstootvrije zone voor bedrijfs- en vrachtauto’s Amsterdam 2025 in te voeren, zoals dat van 11 september tot en met 23 oktober 2023 ter inspraak heeft gelegen
Voertuig zonder uitlaatemissie van broeikasgassen, verontreinigende gassen en deeltjes
Uitstootvrije zone Een zone waarin bedrijfs- en vrachtauto's die schadelijke stoffen uitstoten worden geweerd
Personenauto Voertuig van de voertuigcategorie M met de voertuigclassificatie M1 en een voertuig dat blijkens het kentekenregister een personenauto is
Vrachtauto Een voertuig van de voertuigcategorie N, niet ingericht voor het vervoer van personen, waarvan de toegestane maximum massa meer bedraagt dan 3500 kg
97
Vrijstelling Een uitzondering op het verbod om de uitstootvrije zone in te rijden voor een categorie van gevallen, zoals bijvoorbeeld de vrijstelling voor oldtimers
World Health Organization (WHO) De Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties die een sturende en coördinerende rol heeft op het gebied van gezondheid en welzijn
Wvw 1994 Wegenverkeerswet 1994
Zienswijze Een reactie op een plan of besluit dat de overheid wil nemen. In het kader van deze nota van beantwoording wordt daarmee een reactie bedoeld op het Ontwerpverkeersbesluit nul-emissiezone bedrijfs- en vrachtauto’s Amsterdam 2025. Een zienswijzen procedure verloopt volgens een aantal vaste stappen.
Colofon Deze Nota van Beantwoording is een uitgave van de Gemeente Amsterdam. Ruimte en Duurzaamheid, Team Uitstootvrije Mobiliteit. Vormgeving: Ontwerpwerk Juni 2024, Amsterdam amsterdam.nl
ONT2024099