4. Eindrapportage_Aanpak_Doorgroeiers.pdf

Een eerste (kwalitatief) onderzoek dat inzicht geeft in rekruteringsprocessen en zich richt op de vraag: Hoe komen kinderen in de leeftijd van 9 tot 14 jaar terecht in drugsgerelateerde criminaliteit? Dit onderzoek ‘Dealers in de dop’ is in juni 2021 gepubliceerd. Aansluitend heeft ze kwalitatief onderzoek gedaan naar Doorgroeiers zelf: Wat is kenmerkend voor jongeren die doorgroeien in de drugscriminaliteit en is er sprake van zichtbare ontwikkelingspatronen? Dit onderzoek is gepresenteerd op XXXXX

Ook de aanpak zelf was onderwerp van onderzoek: het bij de aanmelding en triage gebruikte Beoordelingskader is, met begeleiding van TNO, geëvalueerd. Ook de aanpak als geheel is geëvalueerd. Deze is eind 2022 afgerond. Pilot Top600 antecedenten Drugs en Geweld Er is een pilot uitgevoerd om zicht te krijgen op personen die zijn opgenomen in de Top600 en gelieerd zijn aan drugscriminaliteit en om te onderzoeken of drugscriminaliteit andere dingen van een regisseur vraagt dan High Impact Crime en of nieuwe interventies kunnen worden ontwikkeld. De pilot is afgerond en geëvalueerd en de aanbevelingen zijn uitgewerkt en uitgevoerd. Samenwerking met het RIEC De Aanpak Doorgroeiers moet ook inzicht geven in hoe het AcVZ en het RIEC elkaar kunnen versterken bij de integrale aanpak van ondermijning. In dat verband is de afgelopen twee jaar intensief samengewerkt op strategisch, tactische en uitvoerend niveau. De projectleider nam als adviserend lid deel aan het Operationeel coördinerend overleg (OCO) van het RIEC. Verder was het project deelnemer aan de projectgroep Luxegoederen en trekker van een pilot voor het ontwikkelen van afpakinterventies. Ook was ze actief betrokken bij de aanpak van een MVC in Amsterdam-Zuidoost en zijn gezamenlijk mogelijkheden voor operationele samenwerking uitgewerkt.

Onder meer op het gebied van gegevensdeling, analyse en duiding van signalen en het aanmelden van casuïstiek bij het RIEC. Expertsessies en deskundigheidsbevordering De regisseurs en interventiespecialisten van de aanpak hebben sessies georganiseerd voor en individueel advies gegeven aan regisseurs van de Top600 en 400 en andere professionals die met de doelgroep in aanraking komen. De nadruk lag op wat meer of anders nodig is bij het regievoeren op Doorgroeiers, gelet op de specifieke problematiek van drugscriminaliteit en geweld.

56

Rapportage

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

Het ging onder meer om: • Het vergroten van het handelingsperspectief (herkennen signalen van ondermijning, betere aansluiting bij leefwereld en wijk- en netwerkgericht werken). • Voorlichting geven over de impact van de georganiseerde drugscriminaliteit op betrokkenen en de wijken waar zij actief zijn. • Regisseurs inzicht geven op de kansen en bedreigingen om een regiepersoon te helpen zich te ontworstelen aan criminaliteit • Ook worden inzichten over interventies voor het terugdringen van drugscriminaliteit en –handel en thema’s als het doorbreken van onaantastbaarheid behandeld. • Aandacht voor het thema Veiligheid en professionals gelet op de risico’s die contact met een persoon uit het drugsmilieu voor een regisseur met zich mee kan brengen. • Verder is voor de ondersteuning van regisseurs een inventarisatie gemaakt van speciale interventies die bij deze doelgroep ingezet kunnen worden: de Richtingwijzer lik op stuk-interventies Uitwisseling met andere regio’s en programma’s Met een kenniskring van onderzoekers uit verschillende regio’s zijn de onderzoeksagenda’s van programma’s en projecten met betrekking tot Jonge aanwas en Doorgroeiers in drugscriminaliteit op elkaar afgestemd en onderzoeksresultaten met elkaar gedeeld.

Hiernaast is samen met het RIEC Midden Nederland een denktank samengesteld die meerdere bijeenkomst van wetenschappers en professionals heeft georganiseerd. De Aanpak Doorgroeiers was ook lid van een landelijke werkgroep van meerder Zorg- en Veiligheidshuizen, de taskforce RIEC Brabant, RIEC Haaglanden en de Raad voor de Kinderbescherming. Deze werkgroep heeft verkend hoe de samenwerking tussen de RIEC’s (ondersteund door het LIEC) en ZVH, onder regie van de gemeente, kan worden versterkt.

RIEC 1. Analyse Doorgroeiers op signalen die interessant zijn voor RIEC 2. Analyse RIEC-casuïstiek op aspecten waar ipga iets kan toevoegen 3. Deelname Co-creatie zone6 (4 personen in regie genomen) 4. Pilot Afpakken West 5. Voorbeeldcasus + Handreiking regisseurs inbrengen RIEC-Signaal 6. In kaart brengen mogelijkheden om snel en juridisch geborgd informatie te krijgen over netwerk en context Doorgroeiers 7. Trainen regisseurs op herkennen signalen ondermijning 8. Ophalen goede voorbeelden uit andere regio’s

Sturing en verantwoording Omdat de aanpak van Doorgroeiers zowel via het versterkingsplan van het RIEC AA als het programma Weerbaar Amsterdam – Drugscriminaliteit wordt vormgegeven, is voor de inhoudelijke voortgang en uitvoering gekozen voor een gecombineerde aansturing en verantwoording. Verantwoording over de Doorgroeiers loopt via de Tactische Stuurgroep van het RIEC (ook in verband met de inzet van opsporings­ capaciteit), het directeurenoverleg van het AcVZ (vanwege de betrokkenheid van de partners van het AcVZ) en de Stuurgroep AcVZ (besluitvorming programma Weerbaar Amsterdam – Drugscriminaliteit). Financiële verantwoording over de middelen loopt via het RIEC AA.

57

Rapportage

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

Bijlage 2 Signalen van doorgroeien Door professionals genoemde signalen van doorgroeien Dure spullen Heeft veel auto’s In bezit van meerdere telefoons

Regelmatig in bezit van grote sommen contant geld Minder opvallend gedragen Drugs- en wapenbezit Uithaler Sociaal wenselijk gedrag

Contact vermijden Onder de radar verdwijnen en minder op straat aanwezig Gedrag tijdens strafproces

Gedrag tijdens detentie Bedreigingen

Reizen naar het buitenland

Werk: dekmantel Opleiding functies en kennis die ook te gebruiken zijn voor drugscriminaliteit Rechtspersonen en vastgoed op naam

Kleding, scooters, auto’s, sieraden, veel contant geld. Met name een dure auto wordt geambieerd (status) Wisselt veel van auto, rijdt in auto’s op naam van familie of vrienden, veel gebruik van huurauto’s Met name bezit van duurdere cryptotelefoon (versleuteld) is aanwijzing. Het bezit ervan is afhankelijk van de functie in een netwerk. Het is een dure aanschaf.

Naarmate Doorgroeiers ouder worden en zich ontwikkelen gaan ze zich bewust minder opvallend gedragen Met name het bezit van een vuurwapen is volgens politiemedewerkers een belangrijk signaal. Een uithaler is verantwoordelijk voor het ophalen van grote partijen cocaïne. Daar wordt niet zomaar een loopjongen voor ingezet Professionals geven aan dat jongeren die doorgroeien in de georganiseerde criminaliteit zich soms opvallend netjes gaan gedragen om minder aandacht te trekken. Professionals zien dat jongeren die doorgroeien soms een tijdje van de radar zijn voor ze bijvoorbeeld een ernstig delict plegen Naarmate aangehouden verdachten ouder worden beroepen ze zich steeds meer op hun zwijgrecht. Wat opvalt is dat sommige verdachten gebruik maken van een eigen advocaat, terwijl ze ook gebruik kunnen maken van een (gratis) piketadvocaat. Jongen verdachten wisselen onderling ook informatie uit over verdachten Doorgroeiers kennen het systeem en de procedures goed en maken er maximaal gebruik van Bedreigingen op de persoon zijn een belangrijk signaal. De meldingsbereidheid is nul vanwege represailles. Doelwitten vluchten vaak naar het buitenland voor een tijd. Signaal, zeker als de persoon in kwestie geen formeel inkomen heeft. Veel voorkomende bestemmingen: Turkije, Spanje, Marokko, Suriname, Dubai. Soms worden routes gevolgd waarvan bekend is dat bolletjesslikkers die volgen.

Ze zijn bijvoorbeeld ZZP-er of werken bij kleine bedrijven waarvoor ze op meerdere plekken moeten zijn, zoals koerier, pakjes rondbrengen. Logistiek, Retail, beveiliging Stichtingen, Bv’s, holdings, panden. Gedetineerden hebben bijvoorbeeld koeriersbedrijven of stichtingen op naam staan. Bedrijven van gedetineerden staan bij de KvK ingeschreven op het adres van de gevangenis waar ze zijn geplaatst en in sommige gevallen wordt tijdens detentie regelmatig geld overgemaakt naar het bedrijf.

58

Rapportage

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

59

Bijlage 3 Ingezette interventies aanpak

Interventie

Aantal keer ingezet

Algemene inzet politie

30

Inzet buddy/mentor/coach/jongerenwerk

19

Openstaande zaken op zitting brengen

17

Inzet straatcoaches en gezinsbezoekers (SAOA)

13

Openstaande vorderingen bij het CJIB

11

Actueel rechercheren op (nog) te plegen misdrijven

8

Re-integratie (begeleiding naar werk of school) door WPI met uitkering

8

Algemeen reclasseringstoezicht

7

Screening en zorgadvies GGD Top600

7

Re-integratie (begeleiding naar werk of school) door WPI zonder uitkering

6

Uitkering via WPI

6

(Zero tolerance) overal voor schrijven

5

Advies bijzondere voorwaarden (voor zitting bij rechter)

5

Zorgmeldformulier (alleen voor/door politie)

5

Huisbezoek PIT (als dader vast zit)

4

Toezicht op uitvoering werkstraf

4

Monitoren zelfstandige woonruimte

3

Onderzoek naar gepleegde feiten anders dan High-Impact misdrijven

3

Re-integratie (begeleiding naar werk of school) door WPI

3

Actieve dynamische controles (ANPR/Catch-ken)

2

Advies schorsingsvoorwaarden (voorlopige hechtenis)

2

Ambulante begeleiding

2

Intensieve Forensische Aanpak (IFA)

2

Inzet zorg voor broertjes/zusjes of eigen kinderen

2

Onderzoek naar gepleegde High Impact-misdrijven

2

Ouderbijeenkomst

2

Psychiatrische klinische of ambulante behandeling

2

Schuldhulpverlening

2

Toeleiden naar zorg

2

Uitkering via Amstellandgemeenten (of andere gemeente)

2

Volgen schoolgang 18+

2

Aanvullende diagnostiek

1

Ambulante begeleiding - LVG/GGZ/verslavingsproblematiek

1

Begeleid (zelfstandig) wonen via Veldtafel

1

Begeleiding richting of op school (voortijdig schoolverlaters) 18+

1

Begeleiding richting werk/ school via Wajong/ UWV

1

Fastlane Hoger Beroep

1

Hinderlijk volgen

1

Inbeslagname onverklaarbaar vermogen

1

ISD - traject (Inrichting voor Stelselmatige Daders)

1

Rapportage

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

60

Interventie

Aantal keer ingezet

Mobiliseren invloedrijke personen op/in de familie

1

Monitoren detentiegang

1

NIFP-rapportage - persoonlijkheidsonderzoek (PO)

1

Onderzoek Vangnet Jeugd (broertjes/ zusjes 0 – 8 jaar en/of alle kinderen van subject)

1

Screening en zorgadvies Top400

1

Screening PIT 16-

1

Sluiting en verbeteren overlastgevende (drugs)woningen

1

Tijdelijke overbruggingsopvang

1

Toezicht op andere ‘gedragsvoorwaarden’ - bijv. DWI-traject

1

Toezicht op contactverbod

1

Toezicht op nakomen opname in instelling voor begeleid wonen of maatschappelijke opvang

1

Training voor Cognitieve vaardigheden CoVa

1

Uitkering UWV

1

Unite Multizorg

1

Verblijfsplaatsen en dagbesteding MPZ

1

Windhappers (geen inkomen, geen dagbesteding) + mogelijkheden inbeslagname onverklaarbaar vermogen Zorgmelding JBRA

1 1

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

Rapportage

61

Bijlage 4 Inclusiecriteria Aanpak Doorgroeiers 1

I

De persoon kan gelieerd worden aan drugscriminaliteit en/of het daarmee gepaard gaand (excessief) geweld;

II

De persoon heeft een netwerk binnen het drugsmilieu;

De persoon beschikt over een zekere status voortkomend uit de handel in drugs, en gebruikt deze om kwetsbare jongeren aan te trekken of aan te sturen in de uitvoering van drugscriminaliteit en / of het daarmee gepaard gaand (excessief) geweld;

III IV 1 Verbinding met (drugs)criminaliteit

Bij de persoon is sprake van problematiek op het snijvlak van veiligheid, zorg en het sociaal domein.

2 Onverklaarbaar vermogen / bezit

Vijf categorieën binnen de vier voorwaarden

3 Verbinding met of onderdeel van een crimineel netwerk in het drugsmilieu

4 Criminele status / negatief rolmodel

5 Problemen zorg / sociaal domein

Rapportage

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

Bijlage 5 Instroomcriteria Top400 en Top600

62

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

Rapportage

63

Top400 criteria Definitie Top400 HIC (incl. pogingen) straatroof overval inbraak woning zware mishandeling moord/doodslag openlijke geweldpleging tegen personen

A. Politiecriteria A1

A2

als verdachte aangehouden voor HIC¹

als verdachte aangehouden voor misdrijf

≥ 1x

≥ 2x

5 jaar

2 jaar

B. Zorgcriteria

Doelgroep Top400 leeftijd: 12 tot 24 jaar regio: Amsterdam-Amstelland 1 keer ooit instromen niet op lijst Top600 (gestaan)

minstens 3 van de onderstaande criteria

B1

B2

B3

B4

heeft op de peildatum een justitiële maatregel

heeft op de peildatum een civielrechtelijke maatregel

proces-verbaal leerplicht of thuiszitter of absoluut verzuimer of voortijdig schoolverlater

≥ 3x schoolwisselingen in de basisschoolleeftijd of ≥ 2x schoolwisselingen in het voortgezet (speciaal) onderwijs

B5

B6

B7

B8

betrokken bij huiselijk geweldsincident

als verdachte aangehouden tussen 12 en 14 jaar

aangehouden voor APV overtreding dealen nepdope

maakt op de peildatum onderdeel uit van een geprioriteerde jeugdgroep

≥ 1x

≥ 1x

5 jaar

2 jaar

Dit criterium telt dubbel nu of ooit een justitiële maatregel gehad

betrokken bij huiselijk geweldsincident

¹ Maatschappelijke klassen A20 gekwalificeerde diefstal in/uit woning; A30 diefstal i n/uit woning (niet gekwalificeerd); B20 gekwal ificeerde diefstal met geweld in/uit woning; B30 diefstal met geweld in/uit woning (niet gekwalificeerd); B70 straatroof; B72 overval in woni ng; B73 overval op overige objecten; B74 overal op geld- en waardetransport; F12 openl ijke geweldpleging tegen personen; F540 doodslag/moord; F542 overige misdrijven tegen het leven ; F551 zware mishandeling

25 mei 2021

Rapportage

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

64

Top600 criteria Drugs en Geweld (DG)

A. Politiecriteria: 1. leeftijd

2. drugs

3. geweld

< 30 jaar

aangehouden inzake handel in harddrugs1

aangehouden inzake een geweldsdelict, bedreiging of wapenbezit²

≥ 1x

≥ 1x

5 jaar

5 jaar

B. OM-Criteria: 1. veroordeling

1a

1b

1c

veroordeling met strafoplegging3 voor een misdrijf

strafoplegging3 voor art. 2 Opiumwet4

gevangenisstraf 5 voor art. in Wet Wapens en Munitie

gevangenisstraf 5 voor zwaar geweldsdelict6

waarvan

≥ 2x 5 jaar

of

≥ 1x 3 jaar

≥ 1x 3 jaar

of

≥ 1x 3 jaar

Persoon stroomt niet uit, indien: voldoet niet aan politie- of OMcriteria, máár:

voldoet niet aan beide criteria, máár:

afgelopen 2 jaar min. 100 dagen in detentie

afgelopen 2 jaar min. 180 dagen in detentie

2 jaar

of

2 jaar

aanhouding relevant delict

of

afgelopen jaar aangehouden voor HIC7/DG-delict

≥ 1x

1 jaar

¹ Maatschappelijke klasse F42, handel in harddrugs. ² Maatschappelijke klassen F12 openl ijke geweldpleging tegen personen; F53 0 bedrei ging; F540 doodslag/moord; F551 zware mishandeling; F70 bezit vuurwapens; F72 bezit overige wapens en alle maatschappelijke klassen beginnend met een B (vermogensdelicten met geweld). 3 Vrijheidsbenemende straf of taakstraf. 4 Met uitzondering van artikel 2C: aanwezi g hebben zonder dealerindicatie. 5 Bij de veroordelingen voor WWM of geweld wor den bewust geen taakstraffen meegenomen, omdat de feiten waarbij deze wor den opgelegd niet zwaar genoeg zijn om mee te tellen voor plaatsing op de Top600-lijst. 6 Hieronder vallen artikel 302 Wetboek van Strafrecht (Sr) zware mishandeling of artikel 287 Sr doodslag of artikel 289 Sr moord, inclusief pogi ngen. 7 HIC betreft de andere instroomvariant binnen de Top600 en staat voor ‘High Impact Cr ime’ (overval; inbraak woning; moord/doodslag; straatroof; zware mishandeling; openlijke geweldpleging tegen personen).

april 2020

Rapportage

Aanpak Doorgroeiers Evaluatie en advies

65

Top600 criteria High Impact Crime (HIC)

Definitie HIC (incl. pogingen)  overval  staatroof  inbraak woning  zware mishandeling  moord/doodslag  openlijke geweldpleging tegen personen

A. Politiecriteria: variant 1 1a

1b

1c

aangehouden inzake HIC¹

verdachte geweest van HIC¹

voorgeleid aan OvJ/RC inzake HIC¹

≥ 3x

≥ 1x

5 jaar

2 jaar

≥ 1x 5 jaar ≥ 1x

of

variant 2 2a

2b

2c

2d

aangehouden inzake HIC¹

verdachte geweest van HIC¹

voorgeleid aan OvJ/RC inzake HIC¹

verdachte geweest bij een incident

≥ 1x

≥ 1x

≥ 1x

≥ 33x

5 jaar

2 jaar

5 jaar

5 jaar

B. OM-Criteria: 1. Veelplegers (≥21 jr)

2. First offender jeugd (<21 jr)

veroordeling met strafoplegging² waarvan ≥1x HIC

veroordeling met strafoplegging² voor HIC

of

≥ 1x 5 jaar ≥ 1x

≥ 3x 5 jaar ≥ 3x

Persoon stroomt niet uit, indien: voldoet niet aan politie- of OMcriteria, máár:

voldoet niet aan beide criteria, máár:

afgelopen 2 jaar min. 100 dagen in detentie

afgelopen 2 jaar min. 180 dagen in detentie

2 jaar

of

2 jaar

aanhouding relevant delict

of

afgelopen jaar aangehouden voor HIC¹/DG3-delict

≥ 1x

1 jaar

¹ Maatschappelijke klassen A20 gekwalificeerde diefstal in/uit woning; A30 diefstal i n/uit woning (niet gekwalificeerd); B20 gekwal ificeerde diefstal met geweld in/ uit woning; B30 diefstal met geweld in/uit woning (niet gekwalificeerd); B70 straatroof; B72 overval in woni ng; B73 overval op overige objecten; B74 overal op gelden waardetransport; F12 openlijke geweldpleging tegen personen; F540 doodslag/moord; F542 overige misdrijven tegen het leven; F551 zware mishandeling ² Vrijheidsbenemende straf of maatregel, taakstraf of een OM-taakstraf (geen geldboete). Niet vereist is dat de sanc tie(s) onherroepelijk zijn en evenmin is vereist dat het om drie afzonderlijke sancti es gaat (mag gevoegd z ijn). 3

DG betreft de andere instr oomvariant binnen de Top600 en staat voor ‘Drugs en Geweld’ (zie Infographic ‘Top600-criteria Drugs en Geweld’ voor details).

april 2020

Amsterdam-Amstelland