4. Eindrapport Versterken integrale aanpak voor plegers van HGKM en seksueel geweld 2024.pdf

Het overbruggen van scheidslijnen zoals die kunnen bestaan tussen jeugd en volwassenen, tussen vrijwillig en verplicht kader en tussen zorg en straf hoort daar integraal onderdeel van te zijn. Het is belangrijk om, zoals eigenlijk voor de volle breedte van hulp bij huiselijk en seksueel geweld geldt, hulp niet aan vaste termijnen te koppelen maar een flexibele inzet mogelijk te maken: zo lang als nodig, met daarbij variatie in intensiteit al naar gelang wat nodig is. Mogelijk vraagt dit om aanpassingen in inkoopafspraken, maar meer flexibiliteit moet binnen bestaande financiële kaders mogelijk zijn. Samenwerken aan een integrale, multidisciplinaire aanpak Effectieve hulpverlening voor huiselijk en seksueel geweld vraagt om samenwerking tussen verschillende organisaties. Dat begint bij een duidelijke, gedeelde visie op wat een effectieve, integrale en multidisciplinaire aanpak inhoudt en hoe die vorm krijgt. Die is er nu onvoldoende; het is dus belangrijk om samen met alle partijen die een rol spelen in de totstandkoming en uitvoering van de plegeraanpak tot een gedeelde visie te komen op wat een effectieve (systeemgerichte, integrale, multidisciplinaire) aanpak inhoudt. Daarvoor kan worden aangesloten bij de ontwikkeling richting het Toekomstscenario, waar dit vraagstuk ook speelt.

Het helpt daarbij als wordt gestuurd op het gebruik van de visie en TOP-3 methodiek in de hulpverlening door alle organisaties. Continue afstemming en korte lijnen, zicht op elkaars aanbod en mogelijkheden en goede overgangen tussen verschillende hulpverleningsvormen zijn essentieel. De verschillende aanbieders hebben nu echter te weinig zicht op het totale aanbod, elkaars werkwijze en de mogelijkheden om samen te werken. Dat geldt voor zowel de aanbieders die actief zijn op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling als voor de aanbieders die actief zijn op het gebied van seksueel geweld. Ga daarom een sociale kaart ontwikkelen: een centraal overzicht waarin alle aanbieders zijn opgenomen en waaruit afgeleid kan worden op welke typen plegers (én slachtoffers én omstanders) zij zich richten, onderscheiden naar de verschillende fasen in de aanpak, welke methoden zij hanteren, wat de capaciteit is (én de bezetting), de financiering en welke mogelijkheden zij zien voor integrale samenwerking. Daarnaast is het van belang te investeren in korte lijnen, periodieke afstemmingsoverleggen en zicht op elkaars (on)mogelijkheden. Voor goede aansluiting van verschillende hulpvormen is ook de verbinding tussen straf en zorg van belang, evenals de verbinding tussen het jeugd- en volwassendomein.

Het versterken van deze verbindingen kan bijdragen aan meer integrale hulpverleningstrajecten en goede overgangen tussen hulp in verschillende kaders. Een effectievere bejegening van plegers De geconstateerde hiaten in de kennis van professionals staan ook een effectieve bejegening van plegers in de weg. Het gaat dan met name om inzicht in dat de eigen houding en het eigen gedrag cruciaal zijn om het goede gesprek te voeren, en kennis die helpt om sensitief te handelen in relatie tot trauma, gender, cultuur of seksuele geaardheid. Op deze thema’s is deskundigheidsbevordering nodig, niet alleen van professionals bij aanbieders van plegerhulp, maar zeker ook bij toeleiders zoals de lokale teams.

20

Specifieke aanbevelingen met betrekking tot het aanbod voor plegers van seksueel geweld Zoals hierboven op een aantal plekken al is aangegeven: net als voor plegers van huiselijk geweld en kindermishandeling, is het aanbod voor plegers van seksueel geweld nog onvoldoende dekkend. Het gaat dan met name om preventie, om aanbod voor minderjarigen en jongvolwassenen en om nazorg. Hier is dus nog doorontwikkeling van het aanbod nodig. De plegers zijn nog onvoldoende in beeld, met name als het gaat om minderjarigen en jongvolwassenen. Maak verbetering van de plegeraanpak een gezamenlijk traject Alle partners zijn het erover eens dat de plegeraanpak in Amsterdam-Amstelland verbeterd kan en moet worden in de zin dat deze aanpak effectiever en efficiënter moet worden. Daarin ligt de basis om te komen tot een gezamenlijk verbetertraject, opgezet vanuit de noodzaak die de partners zelf zien en op een manier waardoor zij zich samen eigenaar van de verbeterstappen voelen. Zoals gesteld, kennen de partners elkaar onvoldoende. Daar ligt dan ook de eerste opdracht: start dit traject met het opstellen van een sociale kaart waarin alle partners zichzelf positioneren en presenteren en daarmee alle partners in de gelegenheid worden gesteld om elkaar te leren kennen.

Dit is een belangrijke voorwaarde om uiteindelijk een meer systemische, integrale aanpak te kunnen ontwikkelen waarbij verschillende partners daar waar nodig hun specifieke expertise kunnen inzetten en daarin samenwerken met elkaar. Nadat de sociale kaart is samengesteld en de partners elkaar dus beter kunnen leren kennen, bevelen we aan het verbetertraject stapsgewijs uit te voeren en op te hangen aan specifieke thema’s die belangrijke aanknopingspunten kunnen bieden voor de te benoemen verbeteringen. Breng voor elk thema die partners bij elkaar die op dit thema (vooralsnog) over de meeste kennis en expertise beschikken. Werk deze thema’s uit en deel de resultaten met de overige partners. Het gaat om de volgende thema’s: • Leren van Switch en nagaan welke mogelijkheden er zijn om de systeemgerichte, integrale aanpak van Switch uit te breiden in Amsterdam-Amstelland. • Meer inzetten op primaire en secundaire preventie: welke kennis en expertise is daarvoor nodig, specifiek bij welke partners en kan hierbij, en zo ja hoe, gebruikgemaakt worden van time-outplekken? • De onderlinge communicatie tussen de partners die (mogelijk gaan) samenwerken op specifieke casussen verbeteren, door de mogelijkheden (én de grenzen) vanuit de AVG beter in kaart te brengen en te kunnen benutten.

• Inzet lotgenotengroepen: meer gebruikmaken van de mogelijkheden dat mensen met dezelfde ervaringen (of het nu gaat om slachtoffers, plegers of andere betrokkenen/getuigen) onder goede begeleiding hun ervaringen kunnen delen. • Inzet ervaringsdeskundigen: de inzet van ervaringsdeskundigen kan meerwaarde bieden bij de plegeraanpak, maar dan moet wel met elkaar vastgesteld worden welke ervaringsdeskundigen men voor ogen heeft, hoe de tijdige en juiste inzetbaarheid geregeld kan worden (regionale pool opzetten) en hoe dit gefinancierd kan worden. • Meer aandacht voor de juiste bejegening van plegers van huiselijk geweld/kindermishandeling en plegers van seksueel geweld door hiervoor specifieke trainingen te ontwikkelen en aan te bieden. Het gaat dan om trainingen waarin aan de belangrijkste bejegeningsaspecten aandacht wordt besteed: gendersensitief8, LHBTIQ+-sensitief, LVB-sensitief, cultuursensitief en traumasensitief. • Stel met elkaar vast wat de benodigde capaciteit is voor de verschillende onderdelen van de plegeraanpak (waaronder uitbreiding van het aanbod en bijscholing), hoe die zich verhoudt tot de huidige beschikbare capaciteit, welke capaciteit waar toegevoegd zou moeten worden en wat de financiële consequenties daarvan (zouden kunnen) zijn.

8 Zie hiervoor bijvoorbeeld ook de training die is ontwikkeld aan de hand van deze handreiking: Gendersensitief handelen bij huise-

lijk geweld. Handreiking voor casuïstiekbespreking in het kader van opleiding, training, intervisie of themabijeenkomsten (Regioplan voor het ministerie van VWS, 2022.

21

Ontwikkeling plegeraanbod als onderdeel van ontwikkeling richting Toekomstscenario Veel van hetgeen hierboven is gesteld, is onderdeel van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, dat in Amsterdam-Amstelland in Blijvend Veilig vorm krijgt: onder andere een systeemgerichte, integrale aanpak, waarbij zicht is op en gewerkt wordt met het hele systeem van betrokkenen, het werken volgens de visie Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid (de TOP-3 methodiek) en het werken met ervaringsdeskundigen zijn onderdelen die daarin nadrukkelijk een plek hebben. Er wordt in gezinnen en huishoudens in een brede analyse gekeken wat er in de interactie tussen personen speelt wat tot onveiligheid leidt en welke risicofactoren daarop van invloed zijn waarop hulp kan worden ingezet (bijvoorbeeld risicofactoren die zorgen voor gewelddadig gedrag). Uiteraard is de invloed van dit gedrag op de kinderen die hiervan getuige zijn hier onderdeel van. Blijvend Veilig is ervan op de hoogte dat met ervaringsdeskundigheid vanuit plegerperspectief gewerkt kan worden, dat individuele (psychische) hulp bij De Waag beschikbaar is, dat de SWITCH-aanpak hierin kan helpen en dat er een nauwe samenwerking met RN en de Blijf Groep is. Het beeld is mogelijk nog niet compleet en het kan helpen als er meer aandacht/overzicht komt.

Het is van belang om de plegeraanpak in nauwe samenwerking met Blijvend Veilig te ontwikkelen, zodat de beide bewegingen elkaar kunnen versterken.

22

Bijlagen

B

Bijlage 1

Ingevuld analysekader huiselijk geweld en kindermishandeling In dit analysekader hebben de bij dit onderzoek betrokken organisaties zichzelf gepositioneerd in de verschillende onderdelen/aspecten van het aanbod voor plegers van huiselijk geweld en kindermishandeling in Amsterdam-Amstelland. Let wel, niet alle bij dit onderzoek betrokken organisaties hebben dit kader ingevuld. In dit kader is niet exact opgenomen welk aanbod de verschillende partijen hebben in termen van welke werkwijze en methodieken zij hanteren. Dat geldt ook voor het ingevulde analysekader seksueel geweld. (zie bijlage 2). Huiselijk geweld en kindermishandeling

Preventie

Signalering

Directe veiligheid veiligheidsplan

Risico-gestuurde zorg/hulp verlenings plan

Kindermishandeling

Geweld tegen ouders door hun kinderen

(ex)partner geweld

Ouderen mishandeling

Overig huiselijk geweld

Overlap partner geweld en kindermishandeling

Viersprong Emancipator HVO-Querido OKT Trias ped. VT Blijvend veilig Jeugdbesch. Stop it now Reclassering HVO-Querido OKT Trias ped. VT Viersprong Blijvend veilig Switch Jeugdbesch. Altra/Hub Zedenpolitie Reclassering OKT VT Viersprong Blijvend veilig Switch Jeugdbesch. Reclassering OKT VT

OKT Trias ped. VT

Emancipator OKT Trias ped. VT

Trias ped. VT

Viersprong Emancipator Trias ped. VT

Viersprong Emancipator OKT Trias ped. VT

Blijvend veilig Jeugdbesch. Reclassering HVO-Q OKT Trias ped. VT

Blijvend veilig Stop it now Reclassering HVO-Q OKT Trias ped. VT

Blijvend veilig Reclassering Trias ped. VT

Blijvend veilig Reclassering HVO-Q Trias ped. VT

Blijvend veilig Jeugdbesch. Reclassering HVO-Q OKT Trias ped. VT

Blijvend veilig Jeugdbesch. Zedenpolitie Blijf groep Reclassering OKT VT

Blijvend veilig Switch Zedenpolitie Blijf groep Reclassering OKT VT

Blijvend veilig Zedenpolitie Blijf groep Reclassering VT

Viersprong Blijvend veilig Zedenpolitie Blijf groep Reclassering VT

Blijvend veilig Jeugdbesch. Blijf groep Reclassering OKT VT

Blijvend veilig Switch Blijf groep Reclassering OKT VT

Blijvend veilig Blijf groep Reclassering VT

Viersprong Blijvend veilig Blijf groep Reclassering VT

Viersprong Blijvend veilig Switch Jeugdbesch. Zedenpolitie Blijf groep Reclassering OKT VT Viersprong Blijvend veilig Switch Jeugdbesch. Blijf groep Reclassering OKT VT Viersprong Blijvend veilig Switch Jeugdbesch. Altra/Hub Reclassering OKT

Herstel gerichte zorg

Viersprong Blijvend veilig Switch Jeugdbesch. Altra/Hub Reclassering OKT

Blijvend veilig Jeugdbesch. Reclassering OKT

Blijvend veilig Switch Reclassering OKT

Blijvend veilig Reclassering

Viersprong Blijvend veilig Reclassering

Nazorg .

Reclassering OKT Blijvend veilig

Blijf groep Reclassering OKT Blijvend veilig

Blijf groep Reclassering OKT Blijvend veilig

Blijf groep Reclassering Blijvend veilig

Blijf groep Reclassering Blijvend veilig

Blijf groep Reclassering OKT Blijvend veilig

24

Bijlage 2

Ingevuld analysekader seksueel geweld In dit analysekader hebben de bij dit onderzoek betrokken organisaties zichzelf gepositioneerd in de verschillende onderdelen/aspecten van het aanbod voor plegers van seksueel geweld in Amsterdam-Amstelland. Let wel, niet alle bij dit onderzoek betrokken organisaties hebben dit kader ingevuld. In dit kader is niet exact opgenomen welk aanbod de verschillende partijen hebben in termen van welke werkwijze en methodieken zij hanteren. Seksueel geweld Hands-on hands on geweld tegen volwassenen Emancipator VT

Hands-on hands on geweld tegen kinderen

Hands-off hands off geweld tegen kinderen

OKT VT Stop it now Viersprong Emancipator Qpido (levvel)

Emancipator OKT VT Stop it now Viersprong Qpido (levvel)

Signalering

Blijvend veilig OKT VT CSG Zedenpolitie

Blijvend veilig Jeugdbesch. OKT VT CSG Zedenpolitie Stop it now Viersprong Qpido (levvel)

Directe veiligheid/ Veiligheidsplan

Blijvend veilig Zedenpolitie Reclassering VT

Risico gestuurde zorg/hulp verleningsplan

Blijvend veilig Reclassering VT

Herstelgerichte zorg

Blijvend veilig Reclassering Zedenpolitie

Nazorg

Reclassering Blijvend veilig

Preventie

Hands-off hands off geweld tegen volwassenen VT Stop it now Emancipator

GroepsgewelgGroepsgeweld

Seksuele seksuele uitbuiting en mensen-handel

Overig

Emancipator VT OKT

Emancipator OKT VT Qpido (levvel)

VT Viersprong OKT Emancipator Qpido (levvel)

Blijvend veilig OKT VT Jeugdbesch. CSG Zedenpolitie Stop it now Viersprong Qpido (levvel)

Blijvend veilig Reclassering VT OKT CSG Zedenpolitie Stop it now

Blijvend veilig VT OKT Jeugdbesch. CSG Zedenpolitie

Blijvend veilig Jeugdbesch. OKT VT CSG Zedenpolitie Stop it now Qpido (levvel)

VT OKT Zedenpolitie Viersprong Qpido (levvel)

Blijvend veilig Jeugdbesch. Zedenpolitie Reclassering OKT VT Altra/Hub Stop it now Switch Viersprong Qpido (levvel) Blijvend veilig Jeugdbesch. Reclassering OKT VT Stop it now Bright/GGZ Viersprong Qpido (levvel)

Blijvend veilig Zedenpolitie Reclassering OKT VT Jeugdbesch. Altra/Hub Stop it now Viersprong Qpido (levvel)

Blijvend veilig Zedenpolitie Reclassering VT Stop it now

Blijvend veilig Zedenpolitie Reclassering VT Jeugdbesch.

Viersprong Blijvend veilig Jeugdbesch. Zedenpolitie Reclassering OKT VT Viersprong

VT Reclassering Zedenpolitie Viersprong

Blijvend veilig Reclassering OKT VT Jeugdbesch. Stop it now Viersprong Bright/GGZ Qpido (levvel)

Blijvend veilig Reclassering VT

Blijvend veilig Reclassering VT Jeugdbesch.

Viersprong Blijvend veilig Jeugdbesch. Reclassering OKT VT Viersprong

VT Reclassering Viersprong

Blijvend veilig Jeugdbesch. Reclassering OKT Altra/Hub Zedenpolitie Stop it now Bright/GGZ Viersprong Qpido (levvel) Reclassering OKT Stop it now Blijvend veilig Bright/GGZ

Blijvend veilig Reclassering OKT Jeugdbesch. Altra/Hub Stop it now Viersprong Bright/GGZ Qpido (levvel)

Blijvend veilig Reclassering Zedenpolitie

Blijvend veilig Reclassering Jeugdbesch.

Viersprong Blijvend veilig Jeugdbesch. Altra/Hub Reclassering OKT Viersprong

Reclassering Zedenpolitie Viersprong

Reclassering OKT Stop it now Blijvend veilig Bright/GGZ

Reclassering Stop it now Blijvend veilig

Reclassering Blijvend veilig

Reclassering OKT Blijvend veilig

Reclassering Blijvend veilig

25

Bijlage 3

Overzicht van organisaties die deel hebben genomen aan het onderzoek Actiecentrum Veiligheid en Zorg Amsterdam Altra Blijf groep Blijvend veilig Bright GGZ Buurtteams Centrum Seksueel Geweld Cordaan Doorbraakteam Sociaal Domein en Wonen Emancipator Gouden Mannen HVO-Querido Jeugdbescherming Regio Amsterdam Leger des Heils Levvel/Qpido Offlimits/Stop it Now Openbaar Ministerie Ouder- en Kindteams Perspectief herstelbemiddeling De Politie Raad van de Kinderbescherming De Reclassering Trias pedagogica Veilig Thuis De Viersprong De Waag William Schrikker Jeugdbescherming & Jeugdreclassering

26

Regioplan Jollemanhof 18 1019 GW Amsterdam T +31(0)20 531 53 15 www.regioplan.nl