4. Buurtuitvoeringsplan Banne Noord

Buurtuitvoeringsplan Banne Noord aardgasvrij

Definitieve versie Juli 2021

Doel en status van het Buurtuitvoeringsplan Banne Noord Doel Het doel van het Buurtuitvoeringsplan Banne Noord is het vastleggen van een gebiedsgerichte aanpak voor het aardgasvrij maken van Banne Noord in een periode van 10 jaar. De ambitie om voor Banne Noord een plan van aanpak aardgasvrij te maken, is onderdeel van de bredere ontwikkelwijkplannen voor deze wijk. Aardgasvrij maken van de woningen en overige gebouwen vloeit voort uit de doelstelling om de CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving fors te reduceren en een stap te zetten op weg naar een klimaatneutrale stedelijke omgeving. Concreet betekent dit dat ernaar toegewerkt wordt dat alle woningen en overige gebouwen in Banne Noord in 2031 aardgasvrij zijn. Het Buurtuitvoeringsplan bevat alle relevante informatie voor de aardgasvrij transitie, zoals de afwegingen voor het warmtealternatief voor aardgasvrij, de fasering van de aanleg van het warmtenet en het aansluiten van de woningen, de gevolgde stappen om bewoners te betrekken en het financieringsvoorstel. Het document is tot stand gekomen op basis van input de verschillende partijen, bewonersbijeenkomsten en onderzoek. Daarmee is het plan ook het eindproduct van het Wijken Aardgasvrij Maken (WAM) proces dat de citydealpartners gezamenlijk hebben doorlopen. Banne Noord is één van de eerste buurten waar aan de hand van de WAMsystematiek wordt gewerkt.

Reservering gebiedsgerichte aardgasvrij subsidie Het plan dient tevens als onderbouwing voor de gebiedsgerichte aardgasvrij subsidieregeling van de gemeente Amsterdam. Deze regeling is eind 2019 door de gemeenteraad goedgekeurd. Op basis van het Buurtuitvoeringsplan Banne Noord wordt de gemeenteraad gevraagd om binnen de bestaande subsidieregeling een gebiedsgerichte uitwerking te maken voor deze buurt. Bij een positieve besluitvorming wordt in het Klimaatfonds een reservering gemaakt van € 753.750,- voor de aardgasvrij subsidie voor woningeigenaren, huurders, bedrijven en maatschappelijke organisatie die in Fase I hun woning cq gebouw van het aardgas afhalen. Dit bedrag is inclusief uitvoeringskosten. De looptijd van de reservering is t/m 31 december 2025. Voor woningeigenaren, huurders, bedrijven en maatschappelijke organisaties die in Fase II en III, met de looptijd van 2026 t/m 2031, hun woning cq gebouw van het aardgas afhalen, wordt in een latere fase een nieuw bestedingsvoorstel opgesteld en opnieuw een besluit aan de gemeenteraad voorgelegd voor gebiedsgerichte subsidie. Woningeigenaren die in iedere fase besluiten om voor een andere warmteoplossing te kiezen dan aansluiting op het collectieve warmtenet, hebben ook zicht op de subsidiebijdrage uit de gebiedsgerichte subsidieregeling.

Inspanningsverplichting Het Buurtuitvoeringsplan Banne Noord brengt een inspanningsverplichting met zich mee. Door de ondertekening van het Buurtuitvoeringsplan gaan partijen met elkaar een inspanningsverplichting aan om een warmte-infrastructuur in de wijk aan te leggen en de besluiten voor te bereiden om woningen hierop aan te sluiten. Het Buurtuitvoeringsplan bevat geen resultaat- en leveringsverplichtingen. De contracten tussen partijen (zoals warmteleveringscontracten en subsidiebeschikkingen) bevatten de bindende afspraken die partijen met elkaar overeenkomen.

2

Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Achtergrond 1.2 Geografische ligging 1.3 De buurt in beeld 1.4 Partijen

blz. 4 blz. 4 blz. 4 blz. 5 blz. 8

2. Ambities en Kansen 2.1 Ontwikkelwijkplannen 2.2 Plannen bestaande woningen 2.3 Geplande werkzaamheden openbare ruimte 2.4 Geplande werkzaamheden drinkwater, riolering, gas en elektranetwerk 2.5 Fasering 2.5.1 Fase I 2.5.2 Fase II 2.5.3 Fase III

blz. 9 blz. 9 blz. 10 blz. 12 blz. 12 blz. 13 blz. 14 blz. 15 blz. 16

3. Voorkeursscenario warmte 3.1 Vergelijking alternatieven 3.2 Ontwikkelstrategie 3.3 Technische aspecten

blz. 17 blz. 17 blz. 18 blz. 19

4. Participatie en communicatie 4.1 Overzicht participatie activiteiten 4.2 Participatie en communicatie werkgroep

blz. 21 blz. 21 blz. 23

5. Bestedingsvoorstel 5.1 Proceskosten 5.2 Investeringskosten Fase I 5.2.1 Nieuw bestedingsvoorstel Fase II en III 5.3 Gebiedsgerichte subsidieregeling aardgasvrij Banne Noord 5.4 Reservering Klimaatfonds 5.5 Risico’s en mogelijke maatregelen

blz. 24 blz. 24 blz. 25 blz. 26 blz. 26 blz. 27 blz. 28

6. Organisatie 6.1 Bezetting regiegroep 6.2 Bezetting werkgroep 6.3 Bezetting participatie- en communicatiewerkgroep 6.4 Bezetting technische werkgroep 6.5 Uitvoeringsorganisatie

blz. 29

7.

blz. 31

Voorwaarden

8. Bijlagen - Bijlage I Stadswarmte-etiket 2019 Vattenfall - Bijlage II procesbeschrijving WAM 2.0 (Wijken Aardgasvrij Maken) - Bijlage III Financiële analyse van de ontwikkel strategieën

3

blz. 30

blz. 33

1.

Inleiding

1.1 Achtergrond Banne Noord is gebouwd tussen de jaren ’70 en ’90. Het is een ruim opgezette wijk met veel groen en water. De wijk is gelegen tegen de A-10 Noord. Sinds de aanleg is er weinig meer aan de wijk gedaan. Het groen, de buurtvoorzieningen en de openbare ruimte kunnen extra investeringen goed gebruiken. Ook zijn er plannen voor nieuwbouw in de buurt. De buurt is aangewezen als één van de ontwikkelbuurten. De plannen hiervoor zijn in nauw overleg met de bewoners uitgewerkt. Eén van de pijlers van de plannen is het verbeteren van de energetische kwaliteit van de woningen in de buurt. Het aardgasvrij maken van de wijk maakt hier onderdeel van uit. Met alle woningeigenaren wordt hier actief over gesproken. Aanleiding voor het Buurtuitvoeringsplan (BUP) aardgasvrij zijn de plannen van de woningcorporaties en verschillende VvE’s om in de komende jaren de woningen aan te sluiten op een warmtevoorziening en te verduurzamen. Eén wooncomplex loopt daarbij voorop. Het betreft een VvE met zowel eigendom van een woningcorporatie als individuele appartementseigenaren. Het aansluiten van andere bestaande woningcomplexen zal gestaag over een periode van 10 jaar plaatsvinden. De geplande nieuwbouw zal ook op warmte worden aangesloten. De voorwaarden waarop nieuwbouw op warmte wordt aangesloten en de techniek waarmee dat gebeurt, maken geen onderdeel uit van dit BUP.

Deze ontwikkeling wordt slechts benoemd vanwege het samenvallen van uitvoeringswerkzaamheden. 1.2 Geografische ligging Banne Noord bestaat uit twee deelbuurten, namelijk Banne Noordwest en Banne Noordoost. De buurt ligt aan de rand van Amsterdam en wordt aan de noordkant door de Ringweg A10 gescheiden van Waterland. Aan de westkant ligt Kadoelen, aan de oostkant het NoordHollands kanaal met aan de overkant Elzenhagen Noord. Banne Noord en Banne Zuid worden gescheiden door de IJdoornlaan. Voor Banne Zuid worden aparte plannen uitgewerkt voor het aardgasvrij maken van bestaande woningen (zie Buurtuitvoeringsplan Banne Zuid.

Kaart uit Projectnota ontwikkelwijk Banne Noord

4

1.3 De buurt in beeld De buurt bestaat voornamelijk uit galerijflats met sociale huurwoningen en koopappartementen. In verschillende complexen hebben de woningcorporaties woningen verkocht. Op 3 plekken in de buurt staan grondgebonden woningen. De grondgebonden woningen stammen deels uit de jaren ’70. De woningen die in het wijkje tegen het Noord-Hollandskanaal staan, zijn van recentere bouw (jaren ’80 en ’90).

Buurtanalyse Tool Liander Bouwjaar woningen

De meeste woningen in de buurt zijn in bezit van een woningcorporatie. Rochdale bezit de meeste woningen in de buurt, gevolgd door Stadgenoot, Ymere en Eigen Haard. Door verkoop van sociale huurwoningen zijn 7 gespikkelde VvE’s ontstaan.

Stadgenoot Rochdale Ymere Eigen Haard Cordaan

Bron Maps Amsterdam woningcorporatiebezit

5

Eigenaar Rochdale Stadgenoot 3 VvE’s/Stadgenoot 2 VvE’s/Eigen Haard 2 VvE’s/Ymere Particuliere eigenaren Totaal

Aantal woningen 870 290 570 (waarvan 271 sociale huurwoningen) 223 (waarvan 162 sociale huurwoningen 364 (waarvan 178 sociale huurwoningen) 230 2510

De meeste woningen in de buurt hebben een energielabel C. Een behoorlijk aantal corporatiewoningen heeft een energielabel B en een enkele corporatiewoning heeft een energielabel A. In onderstaande kaart is te zien welk energie labels voorkomen. Hoe donkerder groen, hoe beter het energielabel. Daar waar gebouwen zwart zijn, is geen data beschikbaar.

Buurtanalyse Tool Liander Energielabel

Huidig gasnet en elektriciteitsnet Er ligt in de buurt een behoorlijk percentage oude gietijzeren gasleidingen (groen). Het gaat daarbij vooral om het distributienetwerk. Dit betekent dat het gasnetwerk op deze plekken roeringsgevoelig is. De rest van het gasnetwerk kenmerkt zich als ‘nieuw’(rood) of ‘gemiddeld’ (zwart). Naast gedeeltelijke vervanging van het gasnet moet rekening worden gehouden dat ook het elektriciteitsnet in Banne Noord bij grondroering vervangen moet worden.

6

Buurtanalyse Tool Liander Gasnet

Riolering en waterleiding Door ophoging van het maaiveld zal Waternet groot werk hebben aan de riolering en drinkwaterleiding. Ook is de kans groot dat de huisaansluitingen in de gehele wijk vernieuwd moeten worden. Waternet financiert al deze werkzaamheden vanuit de renovatiebegroting. De werkzaamheden van Waternet in de buurt zijn volgend op werkzaamheden van de andere partijen. Warmtenet Het warmtenetwerk van Westpoort Warmte ligt nu aan de zuidzijde van de IJdoornlaan. De aanleg van het warmtenet in dit gebied is gebeurd in de periode 2009-2019 door de grootschalige sloop/nieuwbouw van woningen in Banne Zuid. Inmiddels is het Boven t IJ Ziekenhuis ook op het warmtenet aangesloten en heeft het zijn oude koelinstallatie vervangen door een duurzame installatie met water uit het Noord-Hollands Kanaal. Het doortrekken van de warmteleiding naar Banne Noord betekent dat de IJdoornlaan gepasseerd moet worden. De capaciteit van het warmtenet is voldoende voor het aansluiten van woningen en andere gebouwen in Banne Noord.

Warmtenet Banne Zuid Bron Maps Amsterdam

7

1.4 Partijen In Banne Noord zijn de volgende partijen betrokken bij de uitwerking van de plannen om de woningen en andere voorzieningen aardgasvrij te maken: - Rochdale - Stadgenoot - Eigen Haard - Ymere - de VvE’ s Voorsteven, Achtersteven, Midscheeps, Spinakerhof/Fokkezeil, Bramzeil, Bramzeilhof, Grootzeilhof - Eigenaren grondgebonden woningen - Liander - Vattenfall/Westpoort Warmte - Gemeente Amsterdam: o team Energietransitie Gebouwde Omgeving (onderdeel directie Ruimte & Duurzaamheid) o Directie Verkeer en Openbare Ruimte o Stadsregie - Waternet Ook Stichting !WOON is betrokken. Niet als eigenaar van assets of vastgoed, maar als adviseur op gebied van participatie en communicatie met bewoners. Daarnaast kent Banne Noord de volgende maatschappelijke en culturele voorzieningen: - Basisschool de Driemaster - Basisschool de Vierwindstrekenschool - Basisschool de Botteloef - Kinderdagverblijf - Stichting theaterzaal de Rietwijker - Een gezondheidscentrum Deze partijen hebben niet actief deel genomen aan overleggen over de totstandkoming van het Buurtuitvoeringsplan. Met deze partijen wordt in de komende periode 1-op-1 contact opgenomen om de situatie te bespreken (handhaven van het gebouw of nieuwbouw) en te onderzoeken wat de beste warmteoplossing in de toekomst zal zijn.

Alle partijen zullen informatie ontvangen over de subsidiebijdrage die de Gemeente voor maatschappelijk vastgoed beschikbaar heeft. In Banne Noord is 1 onderneming gevestigd. Daarnaast staan vooral ZZP’ers in de wijk ingeschreven. Het gebouw waar de onderneming in is gevestigd, staat op de nominatie om gesloopt te worden. Het is nog onduidelijk of de onderneming in de toekomst gehandhaafd blijft in de wijk.

8

2. Ambities en Kansen De opgave om de bestaande woningen in Banne Noord aardgasvrij te maken, maakt onderdeel uit van de ontwikkelwijkplannen en vloeit voort uit de doelstelling om de energetische kwaliteit van de woningen en de wijk in zijn geheel, te verbeteren. Daarmee beoogt deze opgave een forse reductie van CO2-uitstoot tot stand te brengen. Streven is dat alle huur- en koopwoningen in Banne Noord met ingang van 2022 in een periode van 10 jaar aardgasvrij gemaakt zijn. De overstap van gas naar warmte moet voor iedereen betaalbaar zijn. Dit geldt zowel voor de eigenaar als voor de gebruiker van een woning of pand. Het begrip betaalbaarheid gaat niet over de energierekening maar over de totale woonlasten. De kosten voor verduurzaming en energiebesparende maatregelen worden nl. geheel of gedeeltelijk terugverdiend door een lagere energierekening. In het coalitieakkoord ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid’ heeft het college ook gesteld dat de totale woonlasten voor huishoudens met lage en middeninkomens niet mogen stijgen als gevolg van de kosten van de energietransitie. Ongelijkheid mag door de transitie niet worden vergroot. September 2021 wordt de Projectnota ontwikkelwijk Banne Noord ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

Onderdeel van de Projectnota vormt een hoofdstuk over verduurzaming, waar naast andere verduurzamingsthema’s ook ingegaan wordt op de gebiedsgerichte aanpak om de bestaande woningen in Banne Noord aardgasvrij te maken. Het BUP Banne Noord aardgasvrij kan dan ook als onderliggend document beschouwd worden van de Projectnota ontwikkelwijk Banne Noord. Voor verdere informatie over de bredere plannen voor de buurt wordt verwezen naar www.amsterdam.nl/projecten/banne-noord-onderhoudvernieuwing. De meest relevante elementen uit het plan staan in de volgende alinea genoemd. 2.1 Ontwikkelwijkplannen In de ontwikkelwijkplannen Banne Noord zijn nieuwbouwplannen opgenomen. Het betreft een voorzieningengebouw met daarboven 96 seniorenwoningen aan het Parlevinkerplein, 130 nieuwbouwwoningen aan de Fokkemast en 3 appartementsgebouwen aan de noordzijde van de Noorderbreedte (deelgebieden D, zie kaart blz. 11). In het nieuwe voorzieningengebouw komt mogelijk horeca, een theater, broedplaatsen en een moskee. Woningcorporatie Rochdale is de projectontwikkelaar van het nieuwe voorzieningengebouw en de nieuwbouw aan de Fokkemast. De start realisatie van het voorzieningengebouw met appartementen aan het Parlevinkerplein is voorzien in 2023. De nieuwbouw aan de Fokkemast staat gepland in 2026. De 3 appartementsgebouwen aan de Noorderbreedte staan gepland voor de periode 2025-2027.

De afspraken om de geplande nieuwbouw in Banne Noord op warmte aan te sluiten, maken geen onderdeel uit van het BUP Banne Noord. Sinds 2018 geldt voor nieuwbouw een wettelijke verplichting om op warmte aan te sluiten. In Amsterdam-Noord is daarbij een concessieafspraak van kracht tussen het warmtebedrijf Westpoort Warmte en projectontwikkelaars, waaronder Rochdale. Rochdale en WPW zijn met elkaar in overleg over de warmteoplossing die als meest passend wordt geacht voor de nieuwbouw aan het Parlevinkerplein en de Fokkemast en die voldoet aan de wettelijke regels en kaders (o.a. Bouwbesluit en de TO-juli) en die past binnen de warmteconcessie Amsterdam-Noord.

9

Omdat aangenomen wordt dat het voorzieningengebouw geen aardgasaansluiting meer zal hebben, zullen alle toekomstige gebruikers dat als een gegeven beschouwen. Er hoeven derhalve geen kosten gereserveerd te worden voor de dekking van eventuele meerkosten voor ondernemers die zich in dit gebouw gaan vestigen. In 2022 is de oplevering gepland van de nieuwe Buurtkamer in het Parlevinkerpark. Ook wordt uitgegaan van het naar elders verplaatsen van 1 basisschool en het nieuw bouwen van 2 basisscholen. Dit staat gepland vanaf 2025. Besluitvorming over deze nieuwbouwontwikkelingen maakt geen onderdeel uit van de Projectnota ontwikkelwijk Banne Noord en van het Buurtuitvoeringsplan Banne Noord aardgasvrij. Naast de ontwikkelopgave van nieuwe woningen en voorzieningen, zal er ook geïnvesteerd worden in het opknappen van de binnenhoven, het ophogen van het maaiveld en het rainproof maken van de wijk. Veel aandacht wordt besteed aan de inrichting van het Parlevinkerpark. Kortom, veel werkzaamheden in de openbare ruimte, kwaliteitsverbetering van het groen en verbetering van de (hoofd)infrastructuur. De start van deze werkzaamheden is gepland in 2022 en de totale loopduur zal 10 jaar omvatten. 2.2 Plannen bestaande woningen Woningcorporaties De complexen van Rochdale aan Vlaggemast, Staghof, Stenghof en Masthof (deelgebied E, zie kaart blz.

10) zijn een paar jaar geleden flink gerenoveerd, waarbij verduurzaming een grote rol speelde. Rochdale is ook eigenaar van de woningen in het complex Zeevaarthof (deelgebied E). De woningen in het complex Overslaghof (deelgebied G) zijn in eigendom van Stadgenoot. Daarnaast heeft Stadgenoot ook woningen in 3 VvE-complexen Voorsteven, Midscheeps en Achtersteven (deelgebied A). Zowel Rochdale als Stadgenoot staan positief tegenover het aansluiten van hun woningen op een collectief warmtenet. De corporaties onderzoeken op dit moment in het kader van de Amsterdamse Warmtemotor de mogelijkheden om de woningen op een collectief warmtenet aan te sluiten. Daarbij hanteren zij een aantal randvoorwaarden:  De totale investerings- en onderhoudskosten pakken in de nieuwe situatie van warmtelevering blijvend niet duurder uit dan in de oude situatie.  Voor huurders mag de nieuwe situatie van warmtelevering niet leiden tot hogere woonlasten dan in de oude situatie.  Alleen op natuurlijke momenten (bij noodzakelijke vervanging van installaties) zullen de investeringen voor het aardgasvrij maken van de woningen gedaan worden.  Er moet voldoende investeringsruimte bij de corporaties zijn. Partijen zullen ook nog onderzoeken wat de aanlevertemperatuur van de warmte wordt. De ambitie is om de woningen op middentemperatuur warmte aan te sluiten.

Middentemperatuur staat voor een aanvoertemperatuur 70 graden. Alle woningen zullen hier dan geschikt voor moeten zijn. Uitvoering van de plannen staat vanaf 2026 in de planning en is onder voorbehoud van instemming van de huurders.

10

Verenigingen van eigenaren (VvE’s) De VvE’ s Voorsteven, Midscheeps en Achtersteven (deelgebied A) hebben in 2020 besloten om de complexen te verduurzamen door de gevels te isoleren, nieuwe kozijnen en dubbelglas te plaatsen en het dak te renoveren. Het voornemen is om daarna de woningen op warmte aan te sluiten. Voorbereiding, besluitvorming en uitvoering van deze plannen staat gepland na 2026. De VvE Spinakerhof – Fokkezeil (deelgebied C) onderzoekt de mogelijkheden om het complex te verduurzamen door de gevels te isoleren en de kozijnen plus glas te vernieuwen. Daarnaast wordt ook onderzocht om geen vervanging van de rookgaskanalen en cv-ketels te doen en in plaats daarvan de woningen aan te sluiten op het warmtenet. Besluitvorming over de plannen is gepland in 2021. Bij een positief besluit zal de uitvoering van de werkzaamheden aan de schil van het gebouw plaatsvinden vanaf medio 2022. Aansluiting op het warmtenet is bij een positief besluit gepland in 2023. Dit sluit ook aan bij het natuurlijke vervangingsmoment van de cv-ketels en rookgasafvoerkanalen van Eigen Haard. De VvE’ s Grootzeilhof en Bramzeilhof (deelgebied F) hebben recent besloten tot het vervangen van de rookgaskanalen en cv’s. De situatie bij de VvE Bramzeil is op dit moment onbekend. Er zullen met deze VvE’s in de toekomst gesprekken gevoerd worden wanneer deze complexen aardgasvrij gaan worden.

Grondgebonden woningen Ook de eigenaren van grondgebonden woningen (deelgebieden B) zijn benaderd om hun huis te verduurzamen en aardgasvrij te maken. In 2020 is gezamenlijk onderzoek gedaan naar warmtealternatieven voor de grondgebonden woningen. Hiervoor is een werkgroep gevormd met 15 bewoners. Het onderzoeksbureau EnergyGo heeft verschillende warmteoplossingen met elkaar vergeleken op kosten, CO2-reductie en overige aspecten (inpasbaarheid etc.). In het onderzoek was aangenomen dat gemiddeld 40% energiebesparing zou kunnen worden bereikt met een pakket isolatiemaatregelen. Het onderzoek heeft veel inzicht opgeleverd maar geen passende oplossing. Het type woning en bouwjaar, gecombineerd met een pakket verduurzamingsmaatregelen, maakt dat een lokaal warmtenet op lage temperatuur een interessante optie is. Om de exploitatie van een collectief laagtemperatuur warmteoplossing financieel haalbaar te maken, is echter een veel groter aantal woningaansluitingen noodzakelijk. De optie van het aansluiten van de grondgebonden woningen op een hoog- of middentemperatuur warmtenet stuitte op bezwaren. Enerzijds omdat een hoog- of 11

middentemperatuur warmtenet niet als een duurzame warmteoplossing wordt gezien. Anderzijds omdat het voor deze woningeigenaren logisch is om eerst hun woning te isoleren, en zodoende de warmtevraag naar beneden te brengen, en daarna pas de overstap te maken naar een (duurzame) warmteoplossing. Met de eigenaren is afgesproken dat er meer tijd wordt genomen voordat hun huizen aardgasvrij worden. Er is een pilot opgezet voor alle eigenaren om de woningen te gaan verduurzamen en daarmee voor te bereiden op een aardgasvrije toekomst. Dit project is onderdeel van het Duurzaam herstelpakket waarvoor het college van B&W in 2020 middelen beschikbaar gesteld heeft. Ook is afgesproken dat particuliere woningeigenaren keuzevrijheid hebben welke warmteoplossing het beste past en wat een logisch moment is om over te stappen tussen 2022 en 2031. Ze krijgen een vrijblijvend aanbod om over te stappen op het warmtenet van Westpoortwarmte en kunnen dit vergelijken met andere warmte oplossingen.

2.3 Geplande werkzaamheden openbare ruimte In de komende jaren zal op verschillende plekken en momenten gewerkt worden aan de openbare ruimte. In de Projectnota ontwikkelwijk Banne Noord zijn een groot aantal werkzaamheden voorzien. De belangrijkste zijn: - Vernieuwing van het Parlevinkerpark. Het werk zal in fasen worden uitgevoerd, waarbij vanaf 2023 gestart wordt in het zuidelijk deel; - Herprofilering Westerlengte en Oosterlengte in respectievelijk ’26 en ‘29 - Het ophogen van het maaiveld in de openbare ruimte en alle binnenhoven. Besluitvorming over deze plannen is in stappen opgedeeld. In het najaar ’21 wordt de Investeringsnota voor de eerste stap aan de raad voorgelegd. Bij positieve besluitvorming kan o.a. gestart worden met de vernieuwing van het zuidelijk deel van het Parlevinkerpark en een aantal binnenhoven. Besluitvorming over de herprofilering van de Westerlengte, Oosterlengte en Noorderbreedte zal in een volgende periode plaatsvinden. Streven is om zo veel mogelijk werk met werk te maken en daarbij spelen ook werkzaamheden mee die voortvloeien uit het aardgasvrij maken van de woningen. Er is een technische werkgroep gestart waar de afstemming met en tussen de partners plaatsvindt over wenstracés en faseringen.

Onderzocht wordt of het hoofdtracé van het warmtenet aangelegd kan worden via het Parlevinkerpark en wat dit betekent voor werkzaamheden van de andere partijen en voor de herinrichtingsplannen van het Parlevinkerpark.

2.4 Geplande werkzaamheden drinkwater, riool, gas en elektranetwerk De werkzaamheden van Waternet hangen grotendeels samen met het ophogen van het maaiveld in de openbare ruimte en alle binnenhoven. Het werk van Waternet is volgend op werk van andere partijen in de ondergrond en het maaiveld en volgt alle afspraken die gemaakt worden betreffende de uitvoering. De werkzaamheden van Liander Gas zijn volgend op andere werkzaamheden in de ondergrond. Deze werkzaamheden hebben betrekking op - het verwijderen van (delen) van het hoofdgasnet omdat leidingen uitgefaseerd kunnen worden 12

- het verwijderen van aansluitleidingen naar de woningen - het vervangen van grondroeringsgevoelige gasleidingen Het verwijderen van (delen) van het hoofdnet gebeurt pas nadat deelbuurten volledig op warmte zijn aangesloten. De kosten die met deze werkzaamheden samenhangen zijn door Liander in beeld gebracht. Door slimme keuzen in de aanleg van het warmtenet en andere werkzaamheden aan infra, kunnen de kosten van Liander Gas beperkt blijven. Met name het voorkomen van desinvesteringen is belangrijk. Dat wil zeggen het voorkomen dat roeringsgevoelige gasleidingen toch vervangen moeten worden terwijl de ambitie is om het gasnet uit te faseren. Liander Elektra verwacht dat 75% van het net zwaar genoeg is voor de overgang naar elektrisch koken. Er zullen dus een aantal kabels verzwaard moeten worden. Met de overgang naar elektrisch koken moeten er mogelijk ook inpandige aansluitkabels verzwaard worden. Hiervoor zal eerst ter plekke geschouwd worden. Als verzwaring van de aansluitkabels aan de orde is, gaat Liander ook meteen de netkabel vervangen. De bestaande transformatoren in de 5 bestaande traforuimten zullen verzwaard moeten worden. De transformatorruimtes zullen dan meteen volledig gerenoveerd worden. Om het elektriciteitsnet toekomstbestendig te maken voor voeding aan de nieuwbouw en voor lokale opwek en elektrisch laden, worden enkele AVP traforuimten bijgeplaatst.

De kosten die hiermee gemoeid zijn, komen voor rekening van Liander en staan los van de kosten voor de warmtetransitie. 2.5 Fasering Nadat de plannen van alle betrokken partijen naast elkaar zijn gelegd, werd duidelijk dat de voorgenomen plannen van de VvE Spinakerhof - Fokkezeil en de aansluiting van een nieuw voorzieningengebouw plus appartementen op het warmtenet als eerste in beeld zijn. De eigenaren van de complexen Vlaggemast, Staghof, Stenghof, Masthof, Zeevaarthof (Rochdale) en Overslaghof (Stadgenoot) en de VvE’s Voorsteven, Midscheeps en Achtersteven hebben het voornemen om hun complexen na 2026 op een warmtevoorziening aan te sluiten. Dit betekent, onder voorbehoud van definitieve besluitvorming, de volgende fasering in de aanleg van de warmte infrastructuur en aan te sluiten woningen: - Fase I (2022 t/m 2025): complex Spinakerhof-Fokkezeil en de nieuwbouw op het Parlevinkerplein. Het betreft 254 woningen. - Fase II (2026 t/m 2031): complexen Vlaggemast, Staghof, Stenghof, Masthof, Zeevaarthof, Overslaghof, Voorsteven, Midscheeps, Achtersteven. In totaal betreft het 1700 woningen. - Fase III (ultimo 2031): dit betreft de complexen Grootzeil, Bramzeilhof en Bramzeil en de grondgebonden woningen. In totaal betreft het 640 woningen.

13

2.5.1

Fase I

Het complex Spinakerhof – Fokkezeil is een galerijflat met 158 woningen. Woningcorporatie Eigen Haard heeft 107 woningen in bezit (70%) en 51 woningen zijn koopappartementen. In 2021 wordt besloten over de maatregelen om de schil van het complex te verbeteren en de overstap op aansluiting op het warmtenet. Onderdeel van het besluitvormingsproces is dat Eigen Haard de plannen voorlegt aan haar huurders en minimaal 70% instemming hiervoor ophaalt. Eigen Haard hanteert daarbij het zogenaamde ‘Niet Meer Dan Anders’ principe richting zijn huurders. Dit betekent dat voor de huurder de woonlasten (huur en energielasten) in de nieuwe situatie niet hoger zijn dan in de oude situatie.

14

Na positieve besluitvorming, die mede afhankelijk is van zicht op toekenning van landelijke en gemeentelijke subsidies, zal de VvE een contract tekenen met Vattenfall en met een partij die de koppeling maakt tussen het warmtenet en de woningen. De planning is om de werkzaamheden aan de warmteleidingen in 2022 te starten. Een gedetailleerde planning kan worden gemaakt nadat de overeenkomst is gesloten. De nieuwbouw van het voorzieningengebouw met 96 appartementen voor senioren wordt door Rochdale ontwikkeld. Er wordt een programma van eisen opgesteld en een extern bureau ingehuurd voor het ontwerp. De planning is om de realisatie in 2023 te starten. Rochdale en WPW zijn met elkaar in overleg over het warmtesysteem dat als meest passend wordt geacht voor de nieuwbouw aan het Parlevinkerplein en de Fokkemast en die voldoet aan wettelijke regels en kaders (o.a. Bouwbesluit) en die past binnen de warmteconcessie Amsterdam-Noord. De keuze voor het warmtesysteem en de afspraken hierover tussen Rochdale en de warmteleverancier maken geen onderdeel uit van het Buurtuitvoeringsprogramma aardgasvrij. 2.5.2

Fase II

De belangrijkste partijen in deze fase zijn Rochdale, Stadgenoot, VvE Voorsteven, VvE Midscheeps en VvE Achtersteven. De complexen van Rochdale aan Vlaggemast, Staghof, Stenghof en Masthof zijn een paar jaar geleden flink gerenoveerd, waarbij verduurzaming een grote rol speelde. Zowel Rochdale als Stadgenoot staan positief tegenover het aansluiten van hun woningen op een warmtenet. Naast de hierboven genoemde complexen geldt dit ook voor de complexen Zeevaarthof en Overslaghof. In totaal betreft het 1157 woningen. De corporaties onderzoeken op dit moment in het kader van de Amsterdamse Warmtemotor of hun woningen op een collectief warmtenet kunnen worden aangesloten. Daarbij hanteren zij een aantal randvoorwaarden:  De totale investerings- en onderhoudskosten pakken in de nieuwe situatie van warmtelevering blijvend niet duurder uit dan in de oude situatie.  Voor huurders mag de nieuwe situatie van warmtelevering niet leiden tot hogere woonlasten dan in de oude situatie.  Alleen op natuurlijke momenten (bij noodzakelijke vervanging van installaties) zullen de investeringen voor het aardgasvrij maken van de woningen gedaan worden.  Er moet voldoende investeringsruimte bij de corporaties zijn. Partijen zullen ook nog onderzoeken wat de aanlevertemperatuur van de warmte wordt.

De ambitie is om warmte op middentemperatuur te gaan leveren, dus met een aanvoertemperatuur van 70 graden. Dit betekent dat alle woningen hiervoor geschikt moeten zijn. De voorlopige planning is om deze complexen in de periode 2026 – 2031 op het warmtenet aan te sluiten. De plannen moeten nog aan de huurders worden voorgelegd. En kunnen pas in uitvoering worden genomen als minimaal 70% van de huurders ermee heeft ingestemd. De complexen Voorsteven, Midscheeps en Achtersteven zijn bij elkaar 544 woningen. Stadgenoot heeft daarvan 271 woningen in bezit (49%). In de periode 2020-2022 worden de drie complexen opgeknapt (dakisolatie, mechanische ventilatie en nieuwe kozijnen en glas). In het meerjaren

15

onderhoudsplan is er vanuit gegaan dat rond 2030 de stap naar aardgasvrij gemaakt wordt. De besluitvorming hierover moet voorafgaand daaraan binnen de VvE’s plaatsvinden. Tevens moet in deze fase rekening gehouden worden met nieuwbouw van woningen aan de Noorderbreedte en van 2 basisscholen. De investeringen voor het aansluiten van deze gebouwen op een warmtevoorziening maken gaan onderdeel uit van het Buurtuitvoeringsplan, omdat er voor nieuwbouw andere regels en financieringsafspraken gelden. 2.5.3

Fase III

De partijen in deze fase zijn Ymere, Eigen Haard, VvE Grootzeil, VvE Bramzeilhof, VvE Bramzeil en de eigenaar/bewoners van de grondgebonden woningen. In totaal betreft het 640 woningen. Ook Stichting Amsterdamse Gezondheidscentra, vastgoedeigenaar van het gezondheidscentrum aan het Parlevinkerplein, is partij. Afspraken met al deze partijen zullen in een later stadium worden gemaakt. Streven is dat alle woningen en maatschappelijke voorzieningen ultimo 2031 op een warmtevoorziening zijn aangesloten.

16

3. Voorkeursscenario warmte 3.1 Vergelijking alternatieven In de afgelopen periode zijn verschillende studies naar warmtealternatieven voor Banne Noord gedaan (o.a. onderzoek Merosch, onderzoek Energy Go, Buurtanalysetool Liander). Het voert te ver om alle onderzoeken afzonderlijk te behandelen. De Buurtanalysetool van Liander geeft een goed beeld van de vergelijking van verschillende warmteoplossingen op geschiktheid, kosten en milieu-impact. Een groter oppervlakte in het diagram betekent een hogere geschiktheid. Banne Noord scoort het best op een hoog temperatuur warmtenet vanwege de nabijheid van het bestaande warmtenet, het aantal potentiele afnemers, het type woningen dat het meest in de wijk voorkomt en de wijktypologie. De totale kosten in combinatie met de milieuimpact van deze warmteoplossing is ook het gunstigst.

Ook uit de andere onderzoeken blijkt dat voor de gestapelde woningcomplexen het aansluiten op een collectief warmtenet de meest passende oplossing is. Deze uitkomst spoort met de uitkomst van de doorrekening van verschillende warmteopties voor Banne Noord, die gemaakt is ten behoeve van de Transitievisie Warmte. Daarmee kan gesteld worden dat een collectief warmtenet het voorkeursalternatief is voor deze buurt. Met als aantekening dat dit niet geldt voor het type grondgebonden woningen in de wijk. Voor deze woningen zijn meerdere warmteoplossingen mogelijk. Aansluiten op een collectief warmtenet betekent dat de woningen verwarmd worden met restwarmte van het Afval Energiebedrijf AEB) in Westpoort en voorzien worden van een individuele afleverset. Het AEB rapporteert jaarlijks over de CO2-uitstoot. In vergelijking met een hr-gasketel levert het gebruik van restwarmte een vermindering van de CO2-uitstoot met ongeveer 55%. Vattenfall heeft zich als eigenaar van het AEB verplicht tot verdere verduurzaming van de warmtebron. Stapsgewijs zal worden toegewerkt naar CO2-vrije warmte in 2040 door gebruik te maken van een mix van bronnen uit o.a. biomassa, geothermie, oppervlakte- en afvalwater, restwarmte van datacenters etc. Leveringszekerheid is daarbij essentieel. 17

In bijlage I is het warmte etiket 2019 Vattenfall opgenomen. Dit warmte etiket geeft inzicht in de warmtebronnen, milieueffecten en prestaties van de warmtenetten in eigendom van Vattenfall in meerdere steden.

3.2 Ontwikkelstrategie In 2020 is veel aandacht besteed aan verkenning van de ontwikkelstrategie voor het aanleggen van het warmtenet en het aansluiten van de gestapelde complexen in Banne Noord. Besloten is om verschillende ontwikkelstrategieën vanuit een financieel perspectief te analyseren. Doel daarbij was om: duidelijkheid te verschaffen voor de netbeheerders, het warmtebedrijf, de woningeigenaren en bewoners over het tempo waarin en het moment waarop het warmtenet aangelegd wordt, de woningen aangesloten en het gasnet uit de wijk verdwijnt. Deze keuze in het Buurtuitvoeringsplan uit te werken tot een Investeringsvoorstel. Een start te maken met de technische voorbereidingen voor het aanleggen van het warmtenet in combinatie met andere fysieke opgaven in Banne Noord, zoals rainproof, wegwerken achterstallig onderhoud (ophogen van maaiveld, aanpakken van de straten) en investeren in de kwaliteit van de openbare ruimte, werkzaamheden aan gas/elektra/waterleiding/riolering. Er zijn drie ontwikkel strategieën benoemd: 1. Big bang: de aanleg van het warmtenet, het aansluiten van de woningen en het verwijderen van het gasnet gebeurt in één werkstroom; 2. Gefaseerde aanpak: de aanleg van het warmtenet gebeurt gefaseerd en over een langere tijd want is volgend op de natuurlijke momenten waarop woningeigenaren de woningcomplexen aardgasvrij maken; 3.

Gefaseerd en big bang infra: aanleg van de warmteinfra wordt zoveel mogelijk gecombineerd met ander werk in de openbare ruimte/ondergrond. Het aansluiten van de woningen volgt op natuurlijke momenten. De financiële analyse van de ontwikkel strategieën heeft een aantal belangrijke uitkomsten opgeleverd: - De partijen hebben gekozen voor scenario 3 als ontwikkelstrategie. Deze strategie houdt in dat de hoofdinfra zoveel mogelijk in een keer wordt aangelegd. Het aansluiten van woningen volgt op natuurlijke momenten. Het streven daarbij is dat in een periode van maximaal 10 jaar alle woningen op het warmtenet of een andere warmteoplossing zijn aangesloten en het gasnet kan worden verwijderd. - Alle partijen erkennen het knelpunt dat Liander extra kosten voor zijn rekening krijgt in verband met de noodzakelijke vervanging van grondroeringsgevoelige gasleidingen, die niet terug verdiend kunnen worden. - Er wordt een Investerings- en bestedingsvoorstel uitgewerkt op basis van scenario 3. Zie hiervoor hoofdstuk 5. - Het aansluiten van de woningen gebeurt in fasen. - De technische werkgroep kan met een duidelijke opdracht aan de slag om het wenstracé voor de warmteinfra in de buurt voor te bereiden.

18

In bijlage III staat de toelichting op de uitkomsten van de financiële analyse van de ontwikkel strategieën 3.3 Technische aspecten De voorbereiding van de aanleg van het warmtenet en het moment van aansluiten van verschillende woningcomplexen is een puzzel waar veel (uitvoerende) partijen bij betrokken zijn. De regie op dit proces ligt bij de Gemeente en is in lijn met de WIOR-procedure. Daarbij is de inzet om te streven naar kostenbesparing en het zoveel mogelijk beperken van de overlast voor bewoners door werk met werk te maken en planningen in een vroegtijdig stadium met elkaar te delen. Ontwikkelwijkplannen Op verschillende momenten in de tijd en op verschillende locaties in de wijk worden plannen uitgevoerd die voortvloeien uit de ontwikkelwijkplannen voor Banne Noord. Het betreft niet alleen de bouw van nieuwe buurtvoorzieningen en (senioren)woningen, ook het inrichten van het Parlevinkerpark, opknappen van veel binnenhoven maar ook het ophogen van het maaiveld en het rainproof maken van de wijk. Wenstracé warmteleidingen en locatie warmteoverdrachtstations Er is een technische overleg gestart voor het bepalen van het wenstracé voor de warmteleidingen en de globale locatie van 8 à 9 warmteoverdrachtstation (WOS) verdeeld over de buurt. Een WOS is een verdeelstation waarmee de druk en temperatuur van de warmte naar de woningen wordt gecontroleerd.

Op 1 WOS kunnen ongeveer 350 woningen worden aangesloten. Een WOS meet ongeveer 3 x 5 meter. Het streven is om de warmteoverdrachtstations in te passen in andere gebouwen en indien dit niet mogelijk blijkt, in blinde hoeken van gebouwen. Plaatsing van de stations als losse objecten in de openbare ruimte moet zoveel mogelijk vermeden worden. De precieze locatiebepaling van de wossen wordt in het technisch overleg voorbereid en afgestemd met alle partijen. De kaart op blz. 20 toont het voorlopige wenstracé van het hoofdwarmtenet en de globale locaties van de warmteoverdrachtstations. Zoals de plannen er nu uitzien, wordt het hoofdwarmtenet in vier stappen aangelegd. In Fase I het donkergroene deel. Hiermee kan warmte geleverd gaan worden voor de complexen die in deze fase op warmte overgaan. Om deze complexen aan te sluiten moet ook een secundair tracé worden aangelegd. Het lichtgroene, gele en oranje deel worden later in de tijd aangelegd. Of het oranje deel wordt aangelegd, is afhankelijk van de keuze van de particuliere woningeigenaren. De rode leidingen zijn het bestaande warmtenet in Banne Zuid. Banne Noord wordt hierop aangesloten via een verbinding ter hoogte van de Oosterlengte.

19

Voorstel wenstracé warmtenet en globale locatie wossen (oranje driehoekjes), voorjaar ‘21

Aanpassingen gasnet De werkzaamheden van Liander Gas zijn volgend op andere werkzaamheden in de ondergrond. De tracékeuze voor het warmtenet wordt zo gedaan dat zo min mogelijk roeringsgevoelige leidingen vervangen hoeven worden en de kosten voor Liander daardoor beperkt blijven. Liander heeft een indicatie gemaakt van de desinvesteringen die gemoeid zijn met de aanleg van het eerste deel van het hoofdwarmtetracé en het secundaire tracé in Fase I. Het gaat om een bedrag van €60.000,- voor vervanging van grijsgietijzeren gasleidingen. Daar waar gasaansluitleidingen verwijderd kunnen worden omdat complexen op warmte zijn aangesloten, zal dit gebeuren. De daarmee gemoeide kosten neemt Liander voor zijn rekening. Liander houdt daarnaast rekening met het verplaatsen van een bestaand districtstation (gas) en transformatorhuisje (elektra) op het Parlevinkerplein. De kosten die hieruit voortvloeien hangen samen met de nieuwbouw van het voorzieningengebouw met appartementen op het Parlevinkerplein. De herbestratingskosten zijn derhalve gedekt in de grondexploitatie Banne Noord en maken geen onderdeel uit van het BUP Banne Noord. Aanpassingen aan het elektriciteitsnet Zoals eerder al gemeld zullen in Fase I de nodige aanpassingen gedaan worden aan het elektriciteitsnet. Details worden besproken in het technische overleg.

20

4. Participatie en communicatie 4.1 Overzicht participatie en communicatie activiteiten Het gesprek over aardgasvrij in Banne Noord is begonnen in het najaar van 2017, toen de startbrief Aardgasvrij naar de buurt is gestuurd. De gemeente voert samen met Stichting !Woon het gesprek in de buurt over het onderwerp aardgasvrij. In het begin zijn er gesprekken gevoerd met sleutelfiguren in de wijk. Er zijn ook een aantal kleine bijeenkomsten georganiseerd. Bewoners spraken vooral hun zorg uit over de kosten, de duurzaamheid van een warmtealternatief, de betaalbaarheid en de overlast die het met zich mee zou brengen. Op het festival Banne Bruist werden vanaf 2018 kookworkshops gegeven op inductiekookplaten. Ook werden gesprekken gevoerd met bewoners in de Aardgasvrij-bus. Daarnaast is onder leiding van een medewerker van Stichting !Woon een bewonerswerkgroep enkele keren bijeen geweest.

In maart 2019 is een informatiebijeenkomst gehouden waar meer dan 200 bewoners aanwezig waren. Een groep bewoners wilde actief meedoen aan het gesprek over het aardgasvrij maken van Banne Noord. Dit bleken vooral eigenaren van een grondgebonden woning in de wijk te zijn. Samen met deze eigenaar/bewoners is uitgebreid onderzoek gedaan naar verschillende warmtescenario’s voor hun woningen. Het onderzoek is in het voorjaar van 2020 afgerond. De conclusie uit het rapport was dat een laagtemperatuur warmteoplossing voor deze woningen weliswaar interessant is maar dat het aantal woningen te laag is om een dergelijk laagtemperatuur warmtesysteem rendabel te maken. Aansluiten op stadswarmte bleek voor de particuliere eigenaren om een aantal redenen geen aanlokkelijk perspectief: - Hun woningen zijn van een recenter bouwjaar en hebben een andere warmtevraag dan de woningen in de gestapelde complexen; - De oplossing stadswarmte sluit niet goed aan bij de ambitie om hun woningen te verduurzamen - Men prefereert om eerst te investeren in betere isolatie van de woning en daarmee verlaging van de warmtevraag. En daarna te kiezen voor een warmteoplossing. 21

Na intensieve gesprekken met de eigenaren van de grondgebonden woningen zijn een aantal belangrijke uitgangspunten afgesproken: Een particuliere woningeigenaar heeft keuzevrijheid in de warmteoplossing die hij/zij voor zijn woning wenst; Er wordt voldoende tijd uitgetrokken voor het aardgasvrij maken van Banne Noord. Er is afgesproken is dat het streven is dat Banne Noord in 2031 zover is dat alle woningen op een warmteoplossing zijn aangesloten en het aardgas uit de wijk kan worden verwijderd. Dit geeft iedereen de tijd om zijn woning op deze aardgasvrije toekomst voor te bereiden. De bewoners met een grondgebonden woning krijgen advies- en begeleiding aangeboden bij de vraag hoe zijn hun woning kunnen verduurzamen met het oog op een aardgasvrije toekomst. De VvE Spinakerhof-Fokkezeil heeft inhoudelijke begeleiding gekregen. Zowel de gemeente als de VvE hebben hier financieel aan bijgedragen. Het energie-adviesbureau heeft op basis van een technische schouw een plan voor de VvE uitgewerkt dat uit 2 onderdelen bestaat: verbeteren van de isolatie van het gebouw en de overstap van gas naar aansluiting op warmte. De aanleiding hiervoor was dat er een natuurlijk moment ontstond vanwege vervanging van de rookgasafvoerkanalen en de cv-ketels. Er zijn meerdere informatiebijeenkomsten geweest om uitleg te geven over de maatregelen, de kosten, opbrengsten en financieringsmogelijkheden.

De planning is om de verduurzaming van de woningen en het aardgasvrij maken in de 2e helft van 2021 op de ALV ter besluitvorming voor te leggen aan de leden. Na een positief besluit gaat Eigen Haard dit plan aan haar huurders voorleggen en vragen om in te stemmen. Bij de besluitvorming in de VvE is het belangrijk dat er zoveel mogelijk duidelijkheid is over de hoogte en zekerheid van de te verkrijgen subsidies en leningen omdat daarmee de betaalbaarheid kan worden gewaarborgd. De verwachting is dat dit in de 2e helft van 2021 duidelijk wordt. De bewoners zijn in de buurt via diverse brieven in de brievenbus geïnformeerd over de aardgasvrij-ontwikkelingen voor de buurt. Vanuit ontwikkelbuurten en het stadsdeel is aardgasvrij een onderdeel in de communicatie-uitingen, zoals de krant of nieuwsbrieven. Er is ook een projectpagina over Banne Noord aardgasvrij en zo nu en dan zijn er ook posts gedeeld op de Facebook-pagina van Banne Noord. Buurtenergieproject (BEP): pilot over het verduurzamen van grondgebonden woningen met het oog op een aardgasvrij toekomst. Zoals hierboven geschetst bleek dat de particuliere eigenaren van de grondgebonden woningen behoefte hadden om eerst hun woningen te isoleren en daarna over te gaan op een alternatieve warmte-oplossing.

Naar aanleiding hiervan is het buurtenergieproject opgezet in samenwerking met het Regionaal Energieloket (REL) en de directie Wonen. De samenwerking met de directie Wonen betekent dat het buurtenergieproject ook een pilot is in het kader van de Isolatiemotor. De Isolatiemotor maakt weer onderdeel uit van het Duurzaam Herstel pakket. Dit Duurzame Herstelpakket is in 2020 door het college in het leven geroepen om de Amsterdamse economie en de verduurzaming van de stad een flinke impuls te geven en daarmee mensen zicht op werk en inkomen te geven. Het pakket bestaat uit verschillende onderdelen, waarvan de Isolatiemotor er één is. Er zijn veel middelen beschikbaar gekomen voor de uitvoering van plannen. Het doel van het BEP is dat eigenaar-bewoners inzicht krijgen in de isolatieopgave tegen de achtergrond van 2 warmteregimes (resp. 70 en 40 graden) en geprikkeld worden om (samen) in

22

actie te komen. Welke geen-spijt maatregelen kunnen ze nemen en wat is de meerwaarde van het collectief inkopen van bepaalde isolatiemaatregelen (bijv. spouw- , vloer-, dakisolatie). Het BEP bestaat uit verschillende onderdelen: technische beoordeling van 4 woningen (2 tussen- en 2 hoekwoningen) en uitwerken van het energieadvies. twee informatiesessies voor alle bewoners: welke isolatiestappen, welke stap bereidt voor op welk warmteregime, wat zijn kosten en hoe kun je de stappen financieren. bij voldoende belangstelling het organiseren van een collectieve inkoopactie. De directie Wonen streeft ernaar om de collectieve inkoopactie niet alleen te doen voor de woningen in Banne Noord maar in 1 x voor alle eigenaren van vergelijkbare woningen in de stad. Het buurtenergieproject is in mei 2021 van start gegaan.

4.2

Participatie-communicatiewerkgroep

Na de zomer van 2021 wordt een participatie- en communicatiewerkgroep ingericht met daarin participatie- en communicatie-medewerkers van de gemeente en woningcorporaties en de aardgasvrijmedewerker van Stichting !Woon. Gestart wordt met een Factor-C sessie waarin we gezamenlijk toe werken naar een kernboodschap en doel voor een aardgasvrij Banne Noord. Er zal ook een gezamenlijk plan gemaakt worden waarin we de participatie- en communicatie-aanpak per doelgroep beschrijven. De woningcorporaties informeren hun huurders over de ontwikkelingen en de gemeente informeert de hele buurt. Gezien de lange looptijd van het BUP Banne Noord zullen de participatie- en communicatieactiviteiten hierop bijgesteld moeten worden.

23

5.

Bestedingsvoorstel

Dit hoofdstuk betreft alléén de proceskosten, investeringskosten en mogelijke dekkingsbronnen voor Fase I van het aardgasvrij maken van Banne Noord. Deze fase loopt van 2022 t/m 2025. In algemene zin geldt dat vastgoedeigenaren zelf substantieel bijdragen aan de kosten voor het aardgasvrij maken van de woning. Vastgoedeigenaren hebben een inspanningsverplichting om andere subsidies aan te vragen via verschillende regelingen van het rijk (bijvoorbeeld ISDE, SAH). Door de lange looptijd van het Buurtuitvoeringsplan Banne Noord bestaat het risico dat subsidies in de toekomst niet toereikend zijn of niet meer beschikbaar zijn. Daar staat tegenover dat meerkosten voor het aardgasvrij maken van woningen in de toekomst mogelijk lager zullen worden. Omdat er onzekerheid is over de toekomstige kosten en financieringsmogelijkheden voor het aardgasvrij maken van woningen, bestaat de kans dat niet kan worden voldaan aan de randvoorwaarde van betaalbaarheid van de warmtetransitie. Indien van deze situatie in de toekomst sprake zal zijn, zullen partijen zich beraden op de inspanningsverplichting die men met elkaar is aangegaan voor het aardgasvrij maken van woningen in Banne Noord. De gemeente draagt mee in de meerkosten door middel van de gemeentelijke subsidiebijdrage aan vastgoedeigenaren.

Onder meerkosten wordt verstaan alle kosten voor een aardgasvrije ruimteverwarmings- en tapwaterinstallatie en een aardgasvrije kookinstallatie minus een forfaitair bedrag van € 2.500 euro per woning voor de vermeden kosten voor onderhoud en vervanging van de cv-ketel. Op grond van de gemeentelijke subsidieregeling kunnen vastgoedeigenaren 50% van de meerkosten gesubsidieerd krijgen tot een maximum bedrag van € 5.000 euro per woning. De gebiedsgerichte subsidie van de gemeente Amsterdam kan gestapeld worden met andere subsidies. Wel moeten (professionele) vastgoedeigenaren alert zijn op het risico van staatssteun. Naast de gemeentelijke subsidiebijdrage zijn er nationale subsidieregelingen, zoals de ISDE en SAH. De Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) is bedoeld voor particuliere eigenaren die energie willen besparen of verduurzamingsmaatregelen willen doorvoeren. Aansluiten op een warmtenet of de aanschaf van een warmtepomp vallen onder deze regeling. De regeling kent ook de mogelijkheid dat de VvE de aanvraag indient. De subsidie wordt achteraf aangevraagd. Dit geeft onzekerheid bij lange doorlooptijden van aansluiting. De Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH) is toegankelijk voor woningcorporaties. De regeling dekt zowel de kosten voor de inpandige aanpassingen als de aansluitkosten op het warmtenet.

De SAH kan vooraf worden aangevraagd waardoor er minder onzekerheid is bij lange doorlooptijden. Ten slotte biedt het Nationaal Warmtefonds voor VvE’s en particuliere woningeigenaren gunstige leningen aan voor het verduurzamen en aardgasvrij maken van woningen.

5.1 Proceskosten Alle partijen maken proceskosten voor overleg en participatie- en communicatieactiviteiten. Voor de gemeente komen daar ook de kosten voor de regietaak bij. Voor professionele partijen zoals de woningcorporaties, Liander, Waternet en Vattenfall worden deze proceskosten gedekt volgens de WAM-afspraken en het nieuwe WIOR-proces.

24

De algemene uitgangspunten van de WAM-systematiek zijn1: - Alle citydeal partners bekostigen hun projectleiders vanuit hun eigen organisatie. - De gemeente neemt de kosten voor de organisatie van de algemene participatie voor zijn rekening, waaronder de projectleider !Woon. - De gemeente neemt de kosten voor de overall processturing voor haar rekening: inzet regisseur aardgasvrij tot en met de ontwerpfase. - Iedere partij die in de ondergrond werk heeft, neemt vanaf de ontwerpfase de proceskosten met betrekking tot gezamenlijk projectleider (inzet IB-ér) voor hun rekening. Dit ter voorbereiding aanvraag van vergunning in kader WIOR (Definitief Tracéakkoord (DTA) en BLVC plan) - Eventuele onderzoekskosten voor bodemonderzoek etc. en kosten voor het opstellen van een BLVC-plan worden door de partijen gezamenlijk gedragen VvE’s en eigenaar/bewoners krijgen begeleidings- en adviesfaciliteiten van de gemeente aangeboden. De praktijk leert dat het belangrijk is om, al dan niet met deskundige begeleiding, een stappenplan te doorlopen om tot een keuze voor verduurzaming van de woning(en) en voor een warmteoplossing te komen en tot daadwerkelijke uitvoering over te gaan. 5.2 Investeringskosten Fase I De kosten die met de ontwikkelingen in Fase I samenhangen, worden in dit hoofdstuk uitgewerkt.

Dit betreft de raming van de totale meerkosten om het complex Spinakerhof-Fokkezeil aan te sluiten op het warmtenet. De VvE sluit een contract met het warmtebedrijf voor zowel de koopappartementen als voor de huurwoningen van Eigen Haard. Voor de koppeling van het warmtenet aan de woning zal een aparte partij worden gecontracteerd.

Geraamde meerkosten per woning VvE Spinakerhof - Fokkezeil Bijdrage aansluitkosten (BAK) € 6.062 incl. btw Leidingwerk € 1.788 incl. btw Aanpassingen elektra € 475 Inductieplaat € 430 Bouwbegeleiding € 439 Post onvoorzien (10%) € 875 Totaal €10.069

Financiering op basis van geraamde meerkosten Partij Eigenaar Woningcorporatie Eigen bijdrage appartement € 2.980 Bijdrage huurwoning € 4.359 Bijdrage ISDE € 3.325 Bijdrage SAH € 1.946 Bijdrage Gemeente € 3.764 € 3.764 € 10.069 € 10.069

Totaal € 151.980 € 466.413 € 169.575 € 208.222 € 594.712 € 1.590.902

11 WAM staat voor de procesaanpak Wijken Aardgasvrij Maken. In bijlage II is schematisch weergegeven

hoe de WAM-systematiek eruit ziet

25

In het bestedingsvoorstel wordt er van uitgegaan dat in Fase I ook een aantal individuele woningeigenaren hun woning aardgasvrij maken middels een individuele warmteoplossing en daarvoor een subsidiebijdrage bij de gemeente aanvragen. Hiervoor wordt ook een bedrag opgenomen. Er worden in Fase I geen maatschappelijke voorzieningen aardgasvrij gemaakt. Hiervoor wordt geen bedrag opgenomen. Het voornemen is om het eerste stuk van het hoofdwarmtenet door het midden van de buurt aan te leggen. Dit betekent voor Liander beperkte desinvesteringen in het vervangen van grijsgietijzeren gasleidingen. De hiervoor geraamde kosten € 60.000,-. De kosten voor herstrating die samenhangen met de verplaatsing van een elektrahuisje en gastrafo-huisje vanwege de nieuwbouwontwikkeling aan het Parlevinkerplein worden meegenomen in de grondexploitatie Banne Noord ontwikkelwijk.

5.2.1

Nieuw bestedingsvoorstel Fase II en III

De plannen van de woningcorporaties en VvE’s in Fase II en III worden vanaf 2026 concreter. Ook zal tegen deze tijd meer duidelijk zijn over de keuze die eigenaar/bewoners van de grondgebonden hebben gemaakt. Voor Fase II en Fase III wordt te zijner tijd een nieuw bestedingsvoorstel gemaakt. Het is te verwachten dat dit bestedingsvoorstel een uitwerking zal zijn van de afspraken die partijen met elkaar maken in het kader van de Amsterdamse Warmtemotorovereenkomst. Deze overeenkomst richt zich op het aardgasvrij maken van 110.000 corporatie- en particuliere woningen, die binnen een bepaalde afstand van het bestaande warmtenet liggen, in de periode 2022 - 2032. De partijen hebben met elkaar 30 buurten geselecteerd. In de eerste tranche start voor 15 buurten de planvorming én uitvoering binnen de tijdsperiode 2022-2026. De 15 buurten in de tweede tranche worden voorbereid voor uitvoering na 2026. Banne Noord zit in de tweede tranche van AWMbuurten. Zodra duidelijk is wat de meerkosten in Fase II en III zijn voor het aansluiten van de woningen en maatschappelijke voorzieningen op het warmtenet, wordt een nieuw bestedingsvoorstel opgesteld. De planvoorbereiding wordt al vanaf 2024 opgestart. Dit betekent dat partijen rekening moeten houden met proceskosten.

Er zal opnieuw afstemming plaatsvinden over geplande werkzaamheden in Banne Noord van zowel gemeente als Liander en Waternet, zoals herinrichting van Oosterlengte, Noorderbreedte en Westerlengte, rainproof maken etc. De kosten die Liander en Waternet in deze fase gaan maken, worden in beeld gebracht in het Investeringsvoorstel. Het streven is zoveel mogelijk om desinvesteringen te voorkomen.

5.3 Gebiedsgerichte subsidieregeling aardgasvrij Banne Noord De partijen die betrokken zijn bij Banne Noord hebben als doel om een gebiedsgerichte oplossing te organiseren. In een aantal workshops zijn de partijen samengekomen om de plannen voor 26

Banne Noord te bespreken, te bepalen wat een logische fasering is voor een aardgasvrij aanpak en welk warmtealternatief het meest betaalbaar is. Met de VvE’s en particuliere eigenaren zijn parallelle overleggen en contacten geweest waarbij het contact via de regisseur Aardgasvrij verliep. De VvE Spinakerhof is begeleid door een energie adviesbureau. Op grond van het juridische kader van de subsidieregeling Aardgasvrij, wordt aan het college van B&W voorgesteld om Banne Noord als buurt met specifieke subsidievoorwaarden aan te wijzen binnen de subsidieregeling gebiedsgericht aardgasvrij. Een bijdrage uit de gebiedsgerichte subsidie is tot een hoger maximumbedrag dan de stadsbrede subsidie, want de gemeente wil gebiedsgerichte oplossingen stimuleren gezien deze de laagste maatschappelijke kosten kennen. Alle woningeigenaren die in Fase I besluiten om hun woningen over te zetten op een warmteoplossing kunnen een aanvraag bij de gemeente indienen in het kader van de gebiedsgerichte subsidieregeling aardgasvrij Banne Noord.

De volgende activiteiten worden met de volgende vaste bedragen gesubsidieerd met een 50% uitgangspunt tot een maximum bedrag van € 4.250,- plus daarbij de kosten voor het verwijderen van de gasaansluiting: Activiteit Het realiseren van een aardgasvrije ruimteverwarmings- en tapwaterinstallatie in een woning Omzetting van een gasgestookte kookvoorziening van een woning naar een aardgasvrije kookvoorziening en het verwijderen van de aardgasaansluiting, zodat de woning aardgasvrij wordt.

Max. subsidiebedrag per woning 3.750 500

In aanmerking voor subsidie komen de gemaakte kosten voor bovenstaande activiteiten met uitzondering van: 1. de kosten voor zelf verrichte arbeid, indien de voorzieningen door de aanvrager zelf worden getroffen; 2. de kosten voor isolatievoorziening; 3. de kosten voor zonnepanelen; 4. de kosten voor biomassaverbrandingsketels, hout- of pelletkachels; 5. de kosten voor installaties of fornuizen op fossiele brandstoffen als kolen, olie, butaangas of andere brandstoffen die bij verbranding meer fijnstof produceren dan aardgas; 6. de kosten voor pannen en ander keukengerei; 7. de kosten voor voorzieningen die gericht zijn op het voldoen aan wettelijke verplichtingen;

5.4 Reservering Klimaatfonds Aan de gemeenteraad wordt het voorstel voorgelegd om € 753.750,- uit het Klimaatfonds te reserveren voor de Banne Noord subsidieregeling aardgasvrij. Het bedrag is ter dekking van de financiele bijdrage van de gemeente voor de realisatie van het aardgasvrij maken van 158 woningen in de VvE Spinakerhof –Fokkezeil en 17 niet nader bepaalde woningen. Bij de berekening van de reservering is uitgegaan van een bijdrage van € 4.250,- per woning. Reden hiervoor is dat vanwege stijgende prijzen voor bouwmateriaal en arbeidsloon de daadwerkelijke kosten mogelijk hoger uitvallen en er dus een hogere subsidiebijdrage gevraagd gaat worden door

27

de woningeigenaren. De uiteindelijke hoogte van de subsidiebijdrage aan een woningeigenaar wordt bepaald op basis van opgegeven kosten in de subsidieaanvraag. Particuliere eigenaren komen in aanmerking voor subsidie bij elk gekozen aardgasvrij alternatief, mits het geen nadelig effect heeft op de gebiedsgerichte oplossing. Als de kosten voor het alternatief hoger zijn, dan wijkt de gemeente niet af van het maximumbedrag van €5.000 per woning. De extra kosten zijn dan voor de vastgoed eigenaar zelf. Het bedrag is inclusief € 10.000,- voor uitvoeringslasten. Deze uitvoeringslasten zijn geraamd op basis van historische gegevens over de uitvoeringslasten van duurzaamheidssubsidie, een gemiddelde behandeltijd voor aanvragen en het verwachte aantal verleende subsidies. De aanvragen die voortvloeien uit deze regeling zijn niet ingewikkelder dan die van de andere hoofdstukken, dus de behandeltijd kan gelijk zijn. Het verwachte aantal verleende subsidies is gebaseerd op de aanname dat de betroken VvE een collectieve aanvraag voorbereidt namens haar leden en dat er verder in de loop van tijd nog enkele woning in de buurt aardgasvrij zal worden. Hierdoor is het aantal aanvragen ingeschat op 18. Ook is rekening gehouden met een looptijd van 4 jaar. Looptijd reservering De looptijd van de reservering is t/m 31 december 2025.

5.5 Risico’s en mogelijke maatregelen Er dient rekening gehouden te worden met de volgende risico’s: De besluitvorming in de VvE Spinaker heeft een negatieve uitkomst. Dit betekent mogelijk er de komende jaren geld geïnvesteerd gaat worden in vervanging van rookgaskanalen en cv-installaties en dus dat de woningen ook in de komende jaren met gas verwarmd blijven worden. Dit risico valt niet weg te nemen met maatregelen. De besluitvorming in de VvE is positief maar Eigen Haard haalt niet voldoende instemming bij de huurders op, ook al voldoen de plannen aan het principe ‘Niet meer dan anders’. Voor dit risico zijn geen maatregelen te nemen. De besluitvorming in de VvE wordt opgeschort. Dit risico is beheersbaar omdat er in de planning en fasering ruimte zit. Ook voor de beschikbaarheid van de gemeentelijke subsidiebijdrage is voldoende tijd gereserveerd, namelijk t/m 31 december 2025.