231221 Concept verdiepend uitvoeringsprogramma Wij Maken Samen Nieuw-West

Deze middelen zijn gekoppeld aan gebieden in Amsterdam waar een Nationaal Programma actief is (Zuidoost en Nieuw-West). Alle partners uit het veiligheidsveld die aan preventie doen (zoals Vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid krijgt Amsterdam een bijdrage voor de programmaorganisatie van Nationaal Programma Samen Nieuw-West van € 500.000 per jaar voor 2023, 2024 en 2025. 9

65 stadsdelen, jongerenwerk) of gezag (zoals politie, Openbaar Ministerie), kunnen geld ontvangen. Het doel is om opgavegericht, gebiedsgericht en integraal te werken aan de stad om te voorkomen dat jongeren de criminaliteit in geraken. Deze impuls zorgt dat ook vanuit PMG gewerkt wordt aan een verbeterde veiligheidssituatie in de stad, waar het Nationaal Programma zich steeds toe verhoudt. Daarnaast worden vanuit de PMG-middelen sommige projecten gefinancierd die door het Nationaal Programma worden uitgevoerd. Samen met de coördinator PMG wordt zorggedragen dat financiën, uitvoering, monitoring en het naleven van de leidende principes op orde zijn en blijven. Rijksmiddelen Preventie met gezag. € 36 miljoen voor periode 2023-2026 voor stadsdeel Zuidoost en NieuwWest samen. Woningbouwimpuls. Derde tranche (2021): voor Röellbuurten, 1.653 woningen. Vierde tranche (eind 2022): € 9,1 miljoen voor Osdorp, 1.625 woningen. Volkshuisvestingsfonds. Er is inmiddels € 28 miljoen toegekend aan Nieuw-West. School en Omgeving. In Amsterdam zijn 6 coalities geselecteerd als een van de 45 voorlopers. Twee van deze coalities komen uit Zuidoost, 3 uit Nieuw-West en een coalitie is actief in 5 stadsdelen, waaronder Zuidoost, Nieuw-West en Noord. De aanvragen voor de voorlopers voor het schooljaar 2022-2023 zijn toegekend (bijna € 0,6 miljoen per voorloper).

Daarnaast zijn enkele aanvragen van starters en doorgroeiers toegekend. Te verwachten Rijksmiddelen Energiefixers. Ruim € 3,9 miljoen specifiek voor Nieuw-West. Deze middelen zijn aanvullend op de middelen die beschikbaar komen voor de hele stad, bedoeld voor huishoudens met energiearmoede (€ 10,95 miljoen voor heel Amsterdam). Daarnaast komt voor Amsterdam € 3,5 miljoen beschikbaar voor de lokale isolatieaanpak (20232024) en (naar verwachting) aanvullend hierop € 1,4 miljoen vanuit de extra middelen voor kwetsbare dorpen en wijken. School en Omgeving. Middelen voor 2023-2024 kunnen worden aangevraagd door coalities van scholen (via de subsidieregeling van OCW). Specifieke Uitkering (SPUK) De aanvraag van de SPUK Kansrijke wijk is voor Nieuw-West toegekend voor € 12 miljoen. Voor deze nieuwe regeling kunnen middelen worden aangevraagd voor armoede en schulden, veerkracht en weerbaarheid, re-integratie langdurig bijstandsgerechtigden en de ontwikkeling van het jonge kind. Het doel van deze regeling is tweeledig; ten eerste dient de regeling om de inzet van gemeenten te versterken op de hoofdthema’s die onderdeel zijn van de regeling en de organisatie van het uitvoeringsprogramma. Daarnaast dient de regeling om de integrale werkwijze op gemeentelijk niveau te stimuleren, door gemeenten ruimte te geven een deel van de middelen integraal te besteden.

De activiteiten zijn deels een uitbreiding van staand beleid, maar zetten in op extra’s waar nodig. Met de SPUK Kansrijke Wijk zetten we in op een andere manier van werken, namelijk meer aansluiten bij bewoners, meer inzet van informele partijen en/of lokale partners en tot slot aanbod op maat voor verschillende (sub)doelgroepen. De middelen uit de regeling, die loopt van 2023 tot en met 2025 zijn bedoeld voor: • de organisatie van het uitvoeringsprogramma in het stedelijk focusgebied; • de bekostiging van activiteiten die vallen onder; preventie van armoede en schulden, veerkracht en weerbaarheid, re-integratie en ontwikkeling van het jonge kind. Een ander thema is school en omgeving, maar Gemeente Amsterdam heeft ervoor gekozen dergelijke middelen via een ander subsidiekanaal aan te vragen. Hierbij zijn met name de schoolbesturen aan zet; • de bekostiging van integrale activiteiten; activiteiten die gerelateerd zijn aan meer dan één thema.

66

In augustus 2023 is de regeling uitgebreid met middelen voor gezonde leefomgeving. Hierbij stelt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) geld beschikbaar voor activiteiten en interventies die leiden tot een gezonde leefomgeving. Voor nu gaat het vooral om geld voor planvorming en oriëntatie op activiteiten.

67 Bijlagen Bijlage 1 – Vuistregels Samen Nieuw-West Bijlage 2 – Werken leren, werken vanuit de verandertheorie Bijlage 3– Actielijn format Bijlage 4 – Woordenlijst Bijlage 5 – Projectkaarten Nieuw-West

68 Bijlage 1. Vuistregels Samen Nieuw-West Hoe wij werken als alliantie Wij zijn er niet op uit om uitzonderingen te organiseren. Wij zijn er om structurele, fundamentele verandering en verbetering tot stand te brengen in Nieuw-West. Dat vraagt van ons om permanent te leren van wat we tegenkomen. Welke stimulerende en belemmerende factoren komen we tegen? Welke wetten, regels, middelen en gebruiken helpen ons? Welke zitten ons in de weg? Zijn er andere wegen om onze doelen te bereiken? Wat moet daarvoor in ‘het systeem veranderen’? Met dit soort vragen in de aanslag gaan we aan de slag. Samen doen we om te leren en leren we door te doen. Meer hierover zetten we uiteen in de bijlage Werkend leren, werken vanuit de verandertheorie.10 Wij omarmen dus dat wat we gaan doen, steeds voortvloeit uit een proces van leren, doen, leren, doen, enzovoorts. In zo’n proces is het makkelijk om de koers en elkaar uit het oog te verliezen. Daarom is het extra belangrijk om heel duidelijke afspraken te maken over hoe wij (samen)werken. In de eerste plaats is dat natuurlijk het convenant ‘Wij zijn Samen Nieuw-West’. Dat is het moreel contract waaraan steeds meer bewoners en organisaties zich verbinden. Wij voegen daar nu een set vuistregels aan toe. Dit zijn de principes die richting geven in hoe wij de komende jaren concreet met elkaar aan de slag gaan.

Stelregels die ons helpen steeds te bepalen wat we wel en wat we niet gaan doen. Dé vuistregel waaruit alle andere voortkomen, is het basisprincipe van Samen Nieuw-West: ‘Als we blijven doen wat we deden, blijven we krijgen wat we kregen.’ Uit dit basisprincipe komen wat ons betreft de volgende tien vuistregels voort die onderling samenhangen en zijn de komende jaren richtinggevend voor ons denken en doen. 1. Verandering is een doel op zich Wij stellen vast dat onze gebruikelijke systemen (te) vaak bijdragen aan de problematieken die Nieuw-West kenmerken. In het convenant en het eerdergenoemde paper is dat al uiteengezet. Het systeem is (of de systemen zijn) vaak deel of zelfs oorzaak van het probleem. Dit betekent logischerwijs dat de oplossingsrichtingen die wij ontwikkelen, écht anders moeten zijn dan wat we ‘gewoonlijk’ doen. Verandering en vernieuwing zijn dus een doel op zich. Dit betekent niet dat elke verandering of vernieuwing automatisch een verbetering is. Het betekent wel dat alles wat we in Samen Nieuw-West bedenken, ontwikkelen en doen, moet bijdragen aan (systeem)verandering. We zijn geen toevoeging op ‘het gewone’. We bestaan om ‘het gewone’ te veranderen. 2. Wij organiseren ‘de regel’, niet de uitzondering Ons doel is dus blijvende, structurele verandering en verbetering.

Al te vaak zijn programma’s en projecten een soort lapmiddel die (de gevolgen van) systeemfalen verhullen, terwijl dat systeem zelf onveranderd blijft. De carrousel van tijdelijke projecten hier en daar wordt breed ervaren als belangrijk onderdeel van het probleem in Nieuw-West. Om echt iets te veranderen, moeten we ‘de regel’ veranderen. Met ‘de regel’ bedoelen we geen regels in de enge zin, maar ‘de regel’ als tegenhanger van de uitzondering. Oftewel: hoe alles nu geregeld is: beleid, geldstromen, werkwijzen, enzovoort. Alles wat wij bedenken en maken, moet er uiteindelijk aan bijdragen dat het systeem fundamenteel en blijvend verandert. We moeten de werkelijkheid gaandeweg zo herinrichten dat die voldoet aan onze waarden, opgaven en doelen. Hoe dat moet, zullen we moeten leren en ontdekken. Immers: als we nu al precies wisten wat er nodig is en wat werkt, hadden we het allang gedaan. We zullen dus experimenteren, leren, ontwerpen, bouwen en verfijnen totdat het werkt. Werkt een nieuwe aanpak of project? Dan maken we het een blijvende

10

Zie bijlage 1

69 aanpak en zorgen we ervoor dat de werkwijze deel wordt van regulier beleid uit reguliere middelen. Wij organiseren geen uitzonderingen – tijdelijk noch permanent –, maar veranderen de regel. 3. Het kan alleen samen Deze vuistregel zie je duidelijk terug in ons logo. Waar de cirkels over elkaar heen liggen (in ‘de bloem’): that’s where the magic happens. De kracht van wat wij doen, zit in onze onderlinge verbindingen, over de grenzen van onze domeinen heen. Veel van de problematieken in NieuwWest houden zichzelf en elkaar in stand. Ze kunnen alleen doorbroken worden wanneer we ze bij de wortel, tegelijkertijd en in samenhang met elkaar aanpakken. Alles wat we binnen ons eigen afgebakende veld kunnen doen, moeten we vooral doen (of hadden we allang moeten doen). De vernieuwing en de meerwaarde zitten echter in wat we kunnen bereiken wanneer we de handen écht ineenslaan en over de grenzen van onze domeinen heen durven samenwerken. 4. Wij weigeren (te) wantrouwen We gaan iets fundamenteel anders doen. We gaan dus pionieren. We weten immers per definitie niet precies wat we allemaal zullen tegenkomen. In die context is het essentieel uit te gaan van vertrouwen. Vertrouwen in onszelf en onze aanpak. In onze bewoners, organisaties en overheden. In oprechte bedoelingen, welgemeende inzet, integriteit en bereidheid.

Te vaak richten wij onze samenleving in op basis van het tegenovergestelde. Op wantrouwen, op controle en op het idee dat we slechte bedoelingen moeten bestrijden of misbruik moeten voorkomen. Maar wantrouwen wekt wantrouwen op. Het leidt tot een neerwaartse spiraal waarbij we op den duur alleen nog maar slechte bedoelingen zien. Helaas is dit een verschijnsel dat Nieuw-West zeer hardnekkig in zijn greep houdt. Maar wantrouwen staat samenwerking en daarmee vooruitgang en verbetering permanent in de weg. We besluiten daar eenvoudigweg niet langer aan mee te doen. We weigeren te wantrouwen of gewantrouwd te worden. Dat kun je namelijk gewoon afspreken. We zijn ervan overtuigd dat dat heilzaam en helend werkt. En dat die werking ruimschoots opweegt tegen de risico’s ervan. 5. Compassie Gaat dat altijd goed? Nee, natuurlijk niet. Soms zal het voorkomen dat we iets of iemand vertrouwen, terwijl er slechte intenties in het spel zijn. Wij zijn er echter stellig van overtuigd (zie ook onze vorige vuistregel) dat het veel vaker voorkomt dat de bedoelingen wel goed zijn, maar dat het gewoon even niet lukt. We gaan iets doen wat bijzonder spannend, ingewikkeld en lastig voorspelbaar is. We gaan het namelijk compleet anders doen. Dat is niet gemakkelijk en zal – zeker in de eerste jaren – ongetwijfeld regelmatig niet of niet helemaal lukken.

Niet omdat we slechte bedoelingen hebben, maar omdat dingen anders doen dan je ze altijd deed, nu eenmaal hartstikke lastig is. We zijn in feite ‘bewust onbekwaam’. We beseffen dat en daarom hebben we compassie. Voor onszelf en voor elkaar. We rekenen op elkaars oprechte bedoelingen. We rekenen onszelf en elkaar dus niet af als het even niet of minder goed lukt. Dan helpen we elkaar vanuit saamhorigheid en met uitsluitend de bedoeling elkaar te versterken. In compassievolle verbinding vinden we zo samen steeds weer onze koers terug. 6. Wij organiseren het organisch We werken vanuit de bedoeling en stellen de opgave altijd centraal. We pionieren. Daarbij past geen stugge of statische organisatievorm. We organiseren ons momenteel veelal in wat vaak ‘opgaveteams’ en ‘werkgroepen’ worden genoemd. Maar dat zijn helaas ook begrippen die snel overkomen als gesloten. Als iets waar je wel of niet ‘bij hoort’ of ‘lid van bent’. De nadruk ligt echter volledig op de ‘opgaven’ en het ‘werk’ dat er te doen is en dus niet op ‘team’ of ‘groep’. Bewoners en organisaties die nu al onderdeel van zijn van deze alliantie, zijn voorlopers en zijn dat op allerlei uiteenlopende manieren geworden. Maar de alliantie Samen Nieuw-West is zeer nadrukkelijk geen gesloten groep. Deze alliantie is zo open mogelijk. Iedereen die onze waarden deelt en wil bijdragen, kan en mag meedoen.

Hoe we dat het best kunnen vormgeven, ontdekken we

70 gaandeweg en met elkaar. Het beweegt mee met de opgaven. Het verschilt namelijk per domein, per opgave en per moment welke vormen het best passen. Het is nooit opzet om mensen of organisaties buiten te sluiten. Als we merken dat mensen niet goed weten hoe ze zich kunnen aansluiten, proberen we daar wat aan te doen. Wil je meedoen, maar weet je niet hoe? Laat het ons weten en we zoeken samen naar de beste manier. 7. De leefwereld We organiseren ons dus steeds weer rond de opgaven. Daaruit volgt logisch dat wij ‘de leefwereld’ altijd centraal stellen. Systemen zijn er om het echte leven te dienen en niet het tegenovergestelde. Mensen zijn geen passanten in organisaties of systemen. Het is andersom: organisaties en systemen zijn passanten in de levens van mensen. We organiseren ons in de praktijk dus ook zoveel mogelijk rondom die leefwereld. Op de schaal waar de opgaven zich daadwerkelijk bevinden (en die schaal kan per opgave verschillen). We willen daarom zoveel mogelijk werken in zogenaamde ‘microallianties’. Dit zijn afspiegelingen van onze ‘brede’ alliantie Samen Nieuw-West, maar dan op wijk-, buurt- of op themaniveau. Hoe deze microallianties zijn samengesteld en werken, moet steeds volledig afgestemd zijn op de opgaven en vraagstukken die dáár centraal staan. Het zijn actiegerichte, lerende netwerken.

Communities of practice die wij vanuit de brede alliantie zo goed mogelijk ondersteunen. Wij gaan bij dit alles heel bewust uit van de kracht in de leefwereld en niet van de eventuele kwetsbaarheid, al houden we hier uiteraard wel oog voor. 8. Ongelijk investeren ‘Wij onderkennen expliciet dat het scheppen van gelijke kansen voor alle bewoners in Nieuw-West, vraagt dat we ongelijk investeren. We verklaren daartoe bereid te zijn en spreken mede in dat kader af maximaal transparant naar elkaar te zijn aangaande onze financiën, waar die aan Nieuw-West raken.’ Dit citaat staat in de paragraaf Financiële uitgangspunten in ons convenant. Dit basisprincipe en de verdere uitgangspunten die in deze paragraaf beschreven staan, zijn richtinggevend voor ons. We gaan er alleen komen als we bereid zijn iets extra's te leveren en structureel harder te lopen voor Nieuw-West. We benoemen dit uitgangspunt hier opnieuw expliciet, omdat het ook een belangrijke bril is waardoor wij willen en moeten kijken bij het maken van concrete, praktische keuzes in de komende jaren. 9. Wij omarmen het niet weten We leren door te doen en doen om te leren. Wat ook al besloten ligt in vuistregel 2, is dat we daarbij op zoek zijn naar hoe we ‘het gewone', oftewel ‘de regel’, kunnen veranderen door te leren van de nieuwe wegen die we durven bewandelen.

Experimenten, projecten en pilots blijven, bij gebleken succes, dus nooit op zich staan. Ze zijn bedoeld om te leren hoe het structureel beter kan. Hoe we regulier beleid, systemen en de algehele inrichting van de samenleving zo kunnen bijstellen dat ze bijdragen aan de grote opgaven die er liggen in Nieuw-West. We omarmen daarbij dat we niet vooraf al weten hoe dat moet. Anders hadden we het immers allang gedaan. Maar dat vraagt dus een geheel nieuwe manier van leren. Hoe we dat zien, zetten we in de bijlage Werkend leren, werken vanuit de verandertheorie uiteen.11 10. Zwaartekracht door lichtheid Overal komt het begrip ‘wij’ terug. Zowel in het convenant als in dit concept verdiepend uitvoeringsprogramma. Tenzij anders vermeld, bedoelen we daarmee altijd de brede, groeiende, alliantie van alle bewoners, organisaties en overheden die zich verenigen in Samen Nieuw-West. Het is een samenwerking op basis van een filosofie, gestoeld op waarden en opgaven. Die hebben wij vastgelegd in het convenant dat wij hebben ondertekend als moreel contract. Het is een koers die wij varen. Een koers waarvan wij hopen dat het kielzog steeds sterker en sterker wordt, totdat alles en iedereen in en rond Nieuw-West meevaart en bezig is bij te dragen aan de verbetering. 11

Zie bijlage 1

71 Samen Nieuw-West is dus vooral een afspraak. Het is geen op zichzelf staande organisatie, geen instituut, geen overheid. Het bestaat niet buiten onze eigen verbinding aan onze waarden, de opgaven die wijzelf zien en de principes die wijzelf omarmen. Samen Nieuw-West zijn wij dus zélf. Niets meer en niets minder. Wijzelf en niemand anders zijn er verantwoordelijk voor of wij slagen in onze missie en of wij koers houden. We leunen daarbij op niemand anders dan onszelf en onze eigen (verander)kracht. De programmadirecteur en de kleine programma-organisatie die ons daarbij ondersteunen, spiegelen en bij de les houden, zijn van iedereen en dus van niemand. Onvoorwaardelijk onafhankelijk en volledig ongebonden, zodat zij maximaal in staat zijn om ons te helpen ons te verbinden en verbonden te blijven. Want wij zijn Samen Nieuw-West.

72 Bijlage 2. Werkend leren, werken vanuit de verandertheorie Experimenteren en leren om het systeem blijvend te veranderen Leren is het fundament van het programma, van de alliantie, van ons handelen, onze activiteiten en oplossingen. Dat wil zeggen: we experimenteren, ontwerpen, bouwen, verfijnen en verbeteren. Op die manier bouwen we samen aan blijvende, fundamentele verandering. Want zoals in de vuistregels staat: ‘Als we blijven doen wat we deden, blijven we krijgen wat we kregen.’ De vuistregels geven een koers hoe we aan de slag gaan. In de twintig jaar dat dit programma loopt – en zeker in de eerste jaren –, zullen er lastige, schurende momenten zijn en vallen resultaten mee of tegen. We durven fouten te maken en door te zetten, zelfs als dat betekent dat we soms opnieuw moeten beginnen. Dat helpt ons: we gebruiken onze fouten als lessen om verder te groeien en hebben daarbij steevast vertrouwen in wat de ander weet en kan. Onze manier van werkend leren We willen oplossingen vinden die de manier veranderen waarop dingen geregeld zijn. We willen geen uitzonderingen organiseren, maar samen een nieuwe ‘normale werkwijze ’bouwen die duurzaam bijdraagt aan de opgaven van de inwoners van Nieuw-West. Het systeem – en de wijze waarop dit systeem vertaald wordt naar de uitvoering – moet beter passen bij de leefwereld van bewoners in Nieuw-West.

We beginnen met kleine, concrete kansen, bedenken oplossingen die we testen en we leren welke resultaten die opleveren. We houden goed in de gaten wat die resultaten zijn, in de leefwereld en de systeemwereld. We proberen die twee werelden te verbinden. Dit doen we in een continu proces waarin doen en leren samen oplopen. Belangrijk hierbij is om zo te werken dat de resultaten transparant zijn voor alle belanghebbenden. Niet vanuit een controlegedachte, maar om te leren wat werkt en wat werkt niet. En om steeds te weten: waar staan we nu en wat is dan de beste volgende stap. Dit geldt voor alle opgaven waaraan we in de domeinen werken, maar geldt ook dwars door de domeinen heen.

De vier pijlers van Werkend leren Om de komende twintig jaar deze koers van werkend leren vast te houden, samen te blijven schakelen tussen het halen van de afgesproken resultaten en het uitzoomen om te kijken of deze afgesproken resultaten wel de duurzame verandering in gang zetten, is continue aandacht nodig voor het leren. Leren vergt vertraging, uitzoomen, in transparantie met elkaar tussenresultaten delen, deze samen duiden en samen een nieuwe vervolgactie bedenken. Dit moeten we in het werkproces inbouwen. We gaan aan de slag met vier pijlers waarmee het werkend leren stevig gestut wordt12:

12

In de vier actielijnen worden de activiteiten in deze vier pijlers verder uitgewerkt.

73 Pijler 1. Voortgang en koers van werkend leren

2. Verbinding in het leren

3. Kennisfundament onder het leren

4. Verbreding van het leren

Kernelementen • Alliantiepartners verbreden met kennispartners • Manier van werken afspreken • Randvoorwaarden aan Samen leren borgen • Adviescommissie leerkoers • Onderzoeksvragen NPSNW koppelen aan onderzoeksmogelijkheden alliantiepartners • Ondersteunen OT’s bij Werkend leren in de praktijk • Verzamelen en vertalen bestaande kennis • Bewaren opgedane nieuwe kennis • Beschikbaar maken van deze kennis in inzichten voor Nieuw-West • Ontsluiten kennis in logische samenhang • Leren in de alliantie en niet in de kokers • Leren van elkaar in de programma’s • Uitdragen lessen vanuit de programma’s • Leren tussen de verschillende NP’s • Lessen vanuit de NP’s vertalen naar de diverse staande organisaties

Pijler één: Voortgang en koers Om samen werkend te leren, is het nodig om met elkaar helder te hebben hoe we gaan leren, en hoe we dit verbinden aan het werken. Hiervoor zetten we in 2024 en verder een aantal belangrijke stappen: We sluiten meer kennisinstituten aan in de alliantie SNW Eind 2023 is naar verwachting de Hogeschool van Amsterdam officieel toegetreden als alliantiepartner in SNW. Deze mooie stap moet in 2024 navolging krijgen: we willen de alliantie verbreden door meer kennispartners toe te voegen. De HvA deelt deze ambitie en voelt het als een belangrijke opdracht om haar mede-kennispartners te activeren en te verbinden. We werken op een afgestemde en afgesproken manier samen Met de aangesloten kennispartners werken we samen aan het in de praktijk brengen van werkend leren. Dat doen we door een gezamenlijke werkwijze vast te stellen. Als onderdeel hiervan werken we actiegericht, reflexief en inclusief: Actiegericht onderzoek betekent voor ons dat de onderzoekers meelopen met de projecten, initiatieven, experimenten en trajecten. Het onderzoeken van de werking van de trajecten, gebeurt tijdens de uitvoering en in verbinding met de praktijk. Reflexief monitoren betekent voor ons dat we niet alleen onderzoeken of de projecten volgens plan worden uitgevoerd, maar vooral ook of de projecten ons dichter bij het doel brengen dat we samen nastreven.

We leggen bij deze monitoring de nadruk op leren en (kunnen) bijsturen, gericht op structurele ontwikkeling en verandering. Inclusief onderzoek betekent dat we waar mogelijk de onderzoekscapaciteit van de wijk zelf gebruiken. Ervaringskennis is een essentiële bron van kennis over de effecten van onze acties. Wij willen dat bewoners zo veel mogelijk zelf onderzoeksactiviteiten uitvoeren, organiseren of hier leiding aan geven. Daar waar dat niet kan, maken we zo goed mogelijk gebruik van lokale ervaringsdeskundigheid, expertise en/of netwerken. Deze lokale ervaringsdeskundigheid, lokale expertise en/of lokale coördinatietaken worden ook vergoed. We bouwen aan de randvoorwaarden om samen langdurig te kunnen leren terwijl we leren Onder de eerste pijler valt ook dat de kennispartners in de alliantie in 2024 en verder samen werken aan de randvoorwaarden om langdurig te kunnen leren. Al in 2023 start de HvA met onderzoek in verschillende opgaveteams om de eerste vraagarticulatie van dit langdurige leerproces op te halen. In 2024 willen de kennispartners samen middelen aanvragen voor langdurig onderzoek.

74 We adviseren over de koers en voortgang op het werkend leren aan de alliantie Het laatste onderdeel van de eerste pijler is het organiseren van ‘reflectie en koersbewaking’. Immers: lerend doen wil iedereen in principe, maar in de praktijk starten we liever morgen dan vandaag met lerend werken (vandaag doen we gewoon nog even snel dat wat we nodig vinden). Om die reden moet er – coachend, uitleggend, ondersteunend – maar indien nodig ook helder en duidelijk, continue reflectie en koersbewaking – en waar nodig koersbijstelling – plaatsvinden binnen de alliantie. Hiervoor wordt een commissie ingesteld die de alliantie begeleidt bij deze reflectie door halfjaarlijks advies uit te brengen over de leerkoers van SNW. Deze commissie wordt voorgezeten door de houder van de wetenschappelijke stoel in het alliantiebestuur. De commissie wordt daarnaast zo ingericht dat de verschillende wetenschappelijke gezichtspunten en disciplines (kwantitatief en kwalitatief) vertegenwoordigd worden. Pijler twee: Verbinden in leren Naast het uitdragen van de kernwaarden van het werkend leren, is een tweede pijler het daadwerkelijk vergemakkelijken dat doen en leren tegelijkertijd en in verbinding uitgevoerd wordt. Dit gebeurt door het matchen van vraag en aanbod, het coachen en begeleiden van de doeners en denkers in hoe ze verbonden kunnen werken.

Door een hub-functie in te richten, zullen alliantiepartners steeds makkelijker de weg vinden naar werkend leren. Hiermee leggen we de basis onder het uitdragen van de werkwijze die we met elkaar willen uitvoeren. Om dit in 2024 en verder handen en voeten te geven komt er ondersteuning voor de verschillende opgaveteams bij het werkend leren. Via proces- en leerbegeleiding die aan de OT’s gekoppeld wordt, wordt steeds samen gekeken naar wat er goed gaat, wat er anders moet en waar de leervragen zitten. Via het aansluiten van HvA-onderzoekers aan de OT’s om samen de leervragen te articuleren voor het komende jaar, is hiermee al in 2023 gestart. Pijler drie: Kennisfundament onder het leren Als stevige ondergrond voor ons leerproces, leggen we een kennisfundament aan. We gebruiken de landelijke monitorindicatoren als basis, en gaan met elkaar in Amsterdam (de drie focusgebieden, de stadsdelen, de gemeente) op zoek naar wat we al weten. Immers, er is al veel data beschikbaar en dat kan ons helpen om inzicht te krijgen. We verzamelen daarnaast ook data, informatie en inzichten van derden waar relevant en nodig. We zorgen ervoor dat al deze data begrijpelijk gepresenteerd wordt en te gebruiken is voor en door bewoners. De data die we verzamelen, brengen we samen met verhalen en ervaringen van bewoners, (kleine) ondernemers en anderszins actieve mensen in de buurt.

Omdat kennis pas ontstaat als je data goed duidt en de verhalen die er zijn eraan koppelt. Hoe we over oplossingen en veranderingen denken ontstaat op deze manier altijd in een gesprek in de wijk, buurt, straat en gemeenschap. Gevoed met alle kennis, ervaringen en verhalen. Wat hebben we aan betere cijfers als bewoners niet ervaren dat het echt beter geworden is? - Een bewoner uit Nieuw-West Het samenbrengen, bundelen en in samenhang ontsluiten van de bestaande kennis, is het fundament onder het leren. Op dit moment zijn er al dashboards voor Nieuw-West, zowel vanuit de gemeente als vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Daarnaast zijn er voor 2024 en verder plannen voor bijvoorbeeld pilots met het Brede Welzijns Dashboard. Het goed ontsluiten van de data en verhalen die in de verschillende bronnen besloten ligt en het aanvullen van deze informatie met de kennis (data en verhalen) die er al zijn en opgehaald worden binnen Nieuw-West, zorgt dat er steeds beter in zicht is waar de kansen en mogelijkheden voor duurzame resultaten in Nieuw-West liggen. Bij het leggen van het kennisfundament moeten we een link leggen met stedelijke, maar ook met nationale en internationale onderzoeken en ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de onderzoeken in de andere focusgebieden.

Om die reden participeert SNW bijvoorbeeld in 2024 in de ex-ante output monitor van BZK, samen met het Masterplan Zuidoost.

75

Pijler vier: verbreding van het leren Lerend werken is een continu proces van bijstellen, aanpassen en weer doorleren, waardoor zelfs de vorm van het lerend werken flexibel is en kan veranderen. Dit is een belangrijk onderdeel van de ‘puzzel’ om het systeem duurzaam te veranderen. Het is echter niet afdoende. De geleerde lessen moeten ook doorgegeven, verspreid en ingeoefend worden. Alleen dan voorkomen we dat we in de programma’s en projecten mooie veranderingen bereiken, die niet leiden tot duurzame aanpassingen in de ‘normale werkwijze’ van de partners en de systemen. Dit verbreden en inoefenen zit op diverse ‘assen’: • leren binnen, maar ook tussen de verschillende onderdelen van NPSNW; • leren in de alliantie en niet alleen in de afzonderlijke domeinen en instellingen; • leren tussen de diverse focusgebieden van NPLV; • uitdragen lessen vanuit de programma’s en hiermee ook • het op gang brengen van leren in de diverse staande organisaties. Om deze aspecten van het samen leren van de lessen uit NPSNW op te pakken, gaan we in 2024 op diverse manieren aan de slag met het uitdragen van de lessen, en het samen oefenen van de benodigde veranderingen. Dit doen we op diverse manieren. Ten eerste en als basis gebeurt dit door het leren binnen en tussen de diverse programmaonderdelen te faciliteren.

Vanuit de HvA lopen onderzoekers mee met de OT’s, die ook in regelmatige bredere bijeenkomsten dieper ingaan op de geleerde lessen. Zij hebben ook een rol in het faciliteren van breder leren en samenwerken over de domeinen heen. Continu reflexief monitoren in dit proces is van belang, met vragen als: zijn we op de goede weg? Kloppen de prioriteiten nog? Leveren we de meerwaarde die we beogen, en waar zit die? Wat lukt ons nog niet en waarom, wat moeten we daarvoor veranderen? Het is belangrijk om bij dit soort bijeenkomsten te beseffen dat het begin voor iedereen spannend is. We zijn niet altijd zo transparant, vooral niet waar het gaat om ‘mislukkingen’. Toch leren we het meest van dingen die niet gaan zoals verwacht. En deze transparantie past juist bij de andere manier van werken die het NPSNW voorstaat. Boven op dit proces van leren, verbreden en oefenen binnen het NPSNW, zetten we in op het breder verspreiden van het geleerde. Dit bijvoorbeeld door het aanpassen/openstellen van opleidingen van de gemeente Amsterdam (Amsterdamse School) zodat ze geschikt zijn om als alliantiepartners hier gezamenlijk te gaan leren. Of het opzetten van ‘communities of practice’ en ‘train de trainer’ mogelijkheden vanuit succesvolle aanpakken die er in Nieuw-West al zijn.

Denk daarbij aan de hotspot methode van Schoon, Heel en Veilig die binnen het OT Wonen en leefomgeving wordt ingezet en de methodes die diverse bewonersorganisaties gebruiken voor civic design en buurtberaden. Daarnaast zetten we in op het leren tussen de focusgebieden, te beginnen met de gebieden in Amsterdam.

76 Bijlage 3: Actielijn format

Actielijn/doel (donkergroene kader) Opbrengst middellange termijn (midden groene kader) Opdracht lange termijn (licht groene kader) Alles SMART invullen: Specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch, tijdgebonden Trekker(s) Contactpersoon Betrokken partijen Eigenaarschap bewoners

Hoe, waar en in hoeverre zijn bewoners betrokken of aangehaakt bij de actielijn en/of in hoeverre zullen zij (in de toekomst) worden betrokken bij de actielijn?

Wat lossen we op? ● Wat is het probleem/wat lost deze actielijn op? ● Wat gaat er niet goed/wat moet anders/wat heeft verandering nodig ● Wat is de huidige stand van zaken Werkwijze

Hoe en op welke manieren wordt er samengewerkt, denk oa aan manieren van samenkomen, maken van afspraken e.d.?

Resultaat ● Het op te leveren resultaat ● Fundamenteel leren ● Monitoring en rapportering Voorwaarden en risico’s Wat hebben we hiervoor

Wat is het gewenste resultaat van de actielijn, hoe wordt het onderdeel werkend leren hierin ondergebracht en hoe wordt er gemonitord en gerapporteerd op de actielijn?

Inzichtelijk maken van de risico’s die verbonden zijn aan de actielijn en toelichting wat nodig is om de actielijn uit te kunnen voeren en om het te wensen resultaat te leveren

nodig: risico’s, geld inclusief bron en dekkingsplan, mensen, tijd, eventueel beleidswijzigingen Planning en acties

Planning

2024 2025 – in hoofdlijnen Huidige stand van zaken

Dynamisch onderdeel, moet steeds geüpdatet worden

77 Bijlage 4. Woordenlijst – UPDATE voor publieksversie Bestaanszekerheid Bewoners beschikken over voldoende en voorspelbaar inkomen, een goede gezondheid, betaalbare en duurzame huisvesting, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven. Besteedbaar inkomen Dat houd je over na je uitgaven aan belastingen, woonkosten, energie, mobiliteit. Essentiële voorzieningen Dat zijn voorzieningen die ieder mens nodig heeft. Zorg, water, energie, voedsel, onderwijs, huisvesting, openbare ruimte, openbaar vervoer en mobiliteit. De bedrijven en organisaties die dit bieden, noemen we essentiële sectoren. Inkomenszekerheid Je hebt genoeg inkomen om te leven en je basisbehoeften te vervullen, zonder dat je je zorgen hoeft te maken over geldproblemen. Co-creatie Een gemengde groep mensen van (lokale) informele en formele partijen bedenken samen plannen en gaan er samen mee aan de slag. Bbp Bruto binnenlands product Microallianties Dit zijn afspiegelingen van onze ‘brede’ alliantie Samen Nieuw-West, maar dan op wijk-, buurt- of op themaniveau. Hoe deze microallianties zijn samengesteld en werken, moet steeds volledig afgestemd zijn op de opgaven en vraagstukken die dáár centraal staan.

78 Bijlage 5. Projectkaarten Nieuw-West

79