230601 bijlage2 rib Toerisme MRA 2022-2023
Tekst van het document
Toerisme MRA
Onderzoek en Statistiek
-
In opdracht van: Economische Zaken Projectnummer: Auteur: T.Fedorova, B.Sleutjes en R.van der Groep
Bezoekadres: Weesperstraat Telefoon: Postbus , AR Amsterdam onderzoek.amsterdam.nl Amsterdam, Mei Foto voorzijde: Weesperstraat
, fotograaf Edwin van Eis (
)
Inhoud
Samenvatting Inleiding Kerncijfers MRA: omvang en ontwikkeling toerisme
-
. Vóór corona meer dan miljoen overnachtingen per jaar in MRA . Toerisme in nog niet geheel op het pré-corona niveau
Verblijf in hotels
en
e
kwartaal
. In en meer Nederlandse gasten in hotels dan vóór corona . Groei langeafstand-reizen gedempt door hoge kosten
Logiesmarkt
en
. Lager groeitempo hotelcapaciteit in Amsterdam en regio . Stijging kamerbezetting en –prijs na coronadip
Toeristisch verblijf in woningen (
) en campings (
)
. Voorwaarden van toeristisch verblijf in woningen in Amsterdam: vakantieverhuur, bed & breakfast en short stay . Verhuur woningen en kamers via platforms in Amsterdam en MRA . Campings en vakantieparken MRA: vraag en aanbod
Banen en vestigingen in toerismesector . Minder vestigingen en banen in toeristische sector in . Toerismesector dijt uit naar stadsdelen buiten Centrum . Meer kleine vestigingen
Bijlage Onderliggende cijfers Bijlage Definities, bronnen, methode Bijlage Vragenlijst O&S en open antwoorden Literatuur
Samenvatting
Omvang toerisme Amsterdam
-
Het grootste aantal toeristische bezoekers in Amsterdam was in . In de statistieken worden ze gesplitst naar verblijfsbezoekers, dagbezoekers en cruisepassageirs. Toeristisch bezoek aan Amsterdam, (afgeronde) absolute aantallen in miljoenen en jaar op jaar mutaties in procenten 2018 X1M
2019 X1M
verblijfsbezoekers*, waaronder
9,7
10,2
in hotels 1)
8,6
9,2
definitief voorlopig mutatie % 2021 2022 2021-2022 X1M X1M 136** 3,3 3,1 7,4 141 3,0 2,9 7,0 105
-66
2020 X1M
2019-2022 -28** -24
in woningen/kamers via platforms 2)
1,0
0,8
0,2
0,1
0,3
op kampeer- en huisjesterreinen 1)
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
37**
-10** -22**
overnachtingen van verblijfsbezoekers
20,5
21,8
6,9
6,6
17,1
159**
in hotels 1)
16,7
18,4
5,8
5,8
15,7
172
-15
105
-66
in woningen/kamers via platforms 2)
3,3
2,8
0,7
0,5
0,9
op kampeer- en huisjesterreinen 1)
0,5
0,5
0,5
0,4
0,5
25**
-8** -35**
cruisepassagiers 3)
0,8
0,7
0,0
0,1
0,5
473**
unieke dagbezoekers 4)
11,2
11,3
5,0
5,6
13,0
131
15**
23,9
87
-1**
dagbezoeken 4)
24,8
24,1
12,3
* exclusief verblijf in jachthavens op passantenplekken (ca. . ** Prognose O&S (Bezoekersprognose , april ).
12,8
overnachtingen. Bron: Waterrecreatie BV.)
) Bron: CBS (StatLine, maatwerk). ) Schatting O&S op basis van data Wonen. Deze schatting is inclusief Airbnb en andere platforms. Exacte overlap met hotelovernachtingen is onbekend. ) Bron: ACP. Aantal overnachtingen onbekend: passagiers kunnen overnachten op cruiseschip of in hotel of doorreizen naar een andere bestemming. De cijfers voor internationale verwachtingen.
zijn een schatting van O&S op basis van
) Schatting O&S op basis van verschillende bronnen, o.a. NBTC, CBS, DEStatis, StatBel.
mln. unieke bezoekers in : Amsterdam had in naar schatting miljoen unieke dagbezoekers en , miljoen verblijfsbezoekers. De bezoekerscijfers betreffen bezoekers met een toeristisch motief, zoals vakantiegangers, congres-bezoekers en dagjesmensen (exclusief forensen). De cijfers over de cruisepassagiers en het verblijf op campings in zijn nog niet beschikbaar. Volgens de prognose van O&S bedroeg het aantal cruisepassagiers in circa , miljoen en het aantal campinggasten circa , miljoen. Zowel het dag- als verblijfbezoek is meer dan verdubbeld ten opzichte van . Tegelijkertijd lag het verblijfsbezoek in % onder het pre-corona niveau. Het aantal unieke dagbezoekers lag in boven het pre-corona niveau.
mln. overnachtingen : De verblijfsbezoekers bleven gemiddeld tot nachten in Amsterdam en zorgden in voor ruim miljoen overnachtingen, % minder dan in . De meeste overnachtingen vonden plaats in hotels en hostels ( miljoen in ). mln. dagbezoeken : De miljoen dagbezoekers hebben in totaal miljoen dagbezoeken aan Amsterdam gebracht. Voor een groot deel zijn dit toeristische bezoeken van de regio inwoners, maar ook de bezoeken van de buitenlandse toeristen die buiten Amsterdam verblijven en de stad als dagjesmensen aandoen. In lag het aantal dagbezoeken bijna op het pre-coronaniveau. Het aantal cruisepassagiers in is nog niet bekend gemaakt door ACP. Volgens een schatting van O&S (op basis van de data van Oxford Economics) lag het aantal passagiers ruim eenderde onder het niveau van .
Het aantal verblijfstoeristen en toeristenovernachtingen in Amsterdam totaal verblijfsbezoekers en overnachtingen 25 20
x1M 22 M
20 M
17 M
15 10
10 M
5 0 2016
2017
2018
2019
2020
2021
totaal toeristenovernachtingen (door verblijfsbezoekers)
2022*
overnachtingen naar logiesvorm x1M 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 2016 2017 hotels e.d.
18 M 16 M
2018
2019 woningen
2020
2021
campings e.d.
totaal verblijfsbezoekers**
* voorlopige cijfers
databronnen: CBS/NBTC/Wonen/bewerking O&S ** een verblijfsbezoeker verblijft gemiddeld - nachten in Amsterdam
Capaciteit overnachtingsmogelijkheden Amsterdam
2022*
-
Overnachtingsmogelijkheden voor toeristen in Amsterdam zijn hotels en vergelijkbare logiesaccommodaties, woningen die bijvoorbeeld via online platforms aan toeristen worden verhuurd en campings en vakantieparken die passantenplekken aanbieden. . kamers in hotels en verglijkbare accommodaties : de capaciteit van de Amsterdamse hotels, hostels en appartementenhotels bedraagt circa . kamers en . bedden. Vergeleken met is deze capaciteit met meer dan % toegenomen, maar in het afgelopen jaar ligt het groeitempo lager dan in de periode daarvoor. Minder dan . listings van woningen en kamers : Het aanbod van woonruimte aan toeristen wordt gereguleerd door het stapsgewijs invoeren van het meldplicht,
vergunningsplicht en registratieplicht en neemt elk jaar af. Deze capaciteit wordt geschat op basis van het aantal listings aangeboden op Airbnb (en andere platforms). Ruim . passantenplaatsen op campings e.d.: De capaciteit van campings, vakantieparken en huisjesterreinen in Amsterdam blijft door de jaren variëren rond de . - . en is voor een deel seizoensgebonden. Capaciteit overnachtingsmogelijkheden Amsterdam, (afgeronde) absolute aantallen en jaar op jaar mutaties in procenten aantallen 2018
mutatie %
2020
2021
hotels, hostels en vergelijkbare logiesaccommodaties 1) kamers 35.000 37.000
40.000
40.700
41.000
1
11
bedden
81.500
88.000
89.500
91.000
2
12
woningen en kamers aangeboden op Airbnb 2) aantal listings 28.900 28.400
22.700
21.100
9.600
-55
-66
campings, vakantieparken, huisjesterreinen e.d. 1) aantal plaatsen 8.200 8.300
7.800
6.500
8.200
26
-1
77.000
)
Bron: O&S
)
Bron: Wonen/bewerking O&S
2019
2022 2021-2022 2019-2022
Aanbod hotelkamers, listings en campingplaatsen 45.000 41.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 9.600 10.000 8.200 5.000 0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
kamers hotels/ hostels plaatsen op campings unieke listings Airbnb (minimaal 1 dag per jaar aangeboden)
databronnen: O&S/Wonen/CBS
Inleiding
Onderzoek en Statistiek (O&S) monitort toerismeontwikkelingen in Amsterdam en de regio en rapporteert hierover aan Economische Zaken. O&S houdt de toerismestatistieken in de MRA al vele jaren bij, vult ze waar mogelijk aan met de maatwerkcijfers uit andere databronnen en brengt de ontwikkelingen op het gebied van vraag en aanbod, overnachtingsbeleid, werkgelegenheid en duurzaamheid in toerisme in kaart. Het eindresultaat is het totaalbeeld van het toerisme in Amsterdam in de periode * ( * voorlopige cijfers)1. Waar mogelijk worden de ontwikkelingen in Amsterdam vergeleken met die in de rest van de MRA en Nederland. In deze rapportage geven we ook de eerste doorkijk naar het toerismevolume in . Naarmate er meer MRA-cijfers beschikbaar komen, worden ze ontsloten via het Dashboard Metropoolregio, het Dossier MRA en het Dossier Toerisme op de website van O&S. Definitie toerisme Toerisme wordt internationaal gedefinieerd als ‘activiteiten van personen buiten hun normale omgeving voor ontspanning of zaken waarvoor niet betaald wordt vanuit de bezochte plaats’. In Nederland gelden daarnaast aanvullende criteria dat toeristische bezoeken langer dan twee uur, maar korter dan één jaar duren (De Landelijke Recreatie & Toerisme Standaard ). Beleid ten aanzien van toeristisch verblijf De meeste overnachtingen in Amsterdam vinden plaats in hotels en vergelijkbare accommodaties.
Andere overnachtingsmogelijkheden in de stad zijn kampeerterreinen, particuliere vakantieverhuurwoningen en kamers in woningen die worden verhuurd als B&B. Met betrekking tot hotels en vergelijkbare accommodaties voert Amsterdam sinds een restrictief overnachtingsbeleid waarin vestigingsvoorwaarden zijn vastgelegd en die in zijn aangescherpt. Het gebied waar geen hotelontwikkeling meer mogelijk is, is vergroot (‘nee’ gebied) en de aanpak is uitgebreid met de inzet van het erfpachtinstrument. Particuliere vakantieverhuur van woningen en verhuur van kamers in woningen (B&B) vallen onder andere beleidsvoorwaarden, die sinds stapsgewijs zijn aangescherpt. Indicatoren en databronnen Ten behoeve van het gemeentelijke beleid op het gebied van toerisme maakt O&S statistieken op niveau van de gemeente Amsterdam en de Metropoolregio Amsterdam. Waar mogelijk wordt uitgegaan van de definities en cijfers van het CBS. Ontbrekende registraties zijn aangevuld met de maatwerkcijfers van CBS, NBTC, Sweco/Universiteit Utrecht en gegevens van onder andere Port of Amsterdam, Waterrecreatie BV, Kamer van Koophandel en MasterCard.
1 Op het moment van deze publicatie zijn nog niet alle regionale statistieken voor
en beschikbaar. De meeste toerismecijfers voor Amsterdam zijn beschikbaar tot en worden in het vervolg van deze publicatie toegelicht. De CBS cijfers over de overige MRA deelregio’s zijn beschikbaar tot oktober . De overige MRA cijfers zijn beschikbaar tot .
Leeswijzer In het eerste hoofdstuk staan de kerncijfers van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) centraal. Hier wordt aandacht besteed aan het totaal beeld van de toerismeontwikkelingen na het opheffen van de coronamaatregelen. In het tweede hoofdstuk wordt ingezoomd op de toerismeontwikkelingen in Amsterdam. Het hotelaanbod in de MRA staat centraal in hoofdstuk drie: het aantal hotels, kamers en bedden. Hier wordt ook gerapporteerd over de bezettingsgraden van hotels. Het vierde hoofdstuk beschrijft het toeristisch verblijf in woningen, op campings en in havens. Het vijfde hoofdstuk gaat over verschillende branches die geassocieerd worden met het toerisme en samen tot de toeristische sector worden gerekend. Meer gedetailleerde cijfers, methode en definities zijn te vinden in de bijlagen.
Kerncijfers MRA: omvang en ontwikkeling toerisme -
De Metropoolregio Amsterdam (MRA) werkt vanuit een gezamenlijke Strategische Agenda Toerisme waarvan Amsterdam een onderdeel is. Om de ontwikkeling van toerisme inzichtelijk te maken verzamelt O&S statistieken voor zover mogelijk op niveau van de MRA. Op het moment van deze publicatie zijn nog niet alle regionale statistieken voor en beschikbaar. Hierdoor is de analyse van de post-corona ontwikkelingen van de MRA slechts in beperkte mate mogelijk. De meeste toerismecijfers voor Amsterdam zijn beschikbaar tot en worden in het vervolg van deze publicatie toegelicht. Actuele cijfers MRA. Naarmate de MRA-cijfers beschikbaar komen, worden ze ontsloten via het Dashboard Metropoolregio en het Dossier Toerisme. Definities en bronnen. Hoe de gepresenteerde cijfers tot stand zijn gekomen is te vinden in Bijlage van dit rapport en op de website onderzoek.amsterdam.nl.
. Vóór corona meer dan
miljoen overnachtingen per jaar in MRA
Het grootste aantal toeristenovernachtingen in de MRA tot nu toe was in . In dat jaar waren er , miljoen hotelovernachtingen, , miljoen campingovernachtingen en - naar schatting , miljoen gereserveerde nachten in woningen (zie figuur . a). Een relatief groot deel van de overnachtingen in de MRA vindt plaats in Amsterdam: % van de overnachtingen in hotels en woningen en % van de campingovernachtingen. Figuur . a Totaal aantal overnachtingen in de MRA,
Bron: CBS/Sweco/Universiteit Utrecht
Kenmerkend voor de MRA is dat de meeste overnachtingen hier plaats vinden in hotels, voornamelijk in Amsterdam en Haarlemmermeer. Buiten de grote steden vinden er relatief veel
overnachtingen plaats op campings en in vakantieparken (zie tabel . b). In de rest van Nederland accommoderen campings en vakantieparken de meeste overnachtingen. Tabel . b Totaal aantal overnachtingen in Nederland, MRA en Amsterdam, overnachtingen naar logiesvorm hotels/ campings/ woningen* hostels vakantieparken x1M X1M X1M 54,4 69,0 7,6
Nederland MRA totaal, waarvan
25,2
4,5
2,6
Amsterdam
18,4
0,5
1,92
Haarlemmermeer
3,2
.
0,1
overige MRA gemeenten
3,6
4,0
0,6
* het aantal gereserveerde nachten in woningen houdt geen rekening met de groepsgrootte Bron: CBS/Sweco/Universiteit Utrecht
. Toerisme in
nog niet geheel op het pré-corona niveau
Tijdens de periode is het aantal toeristische reizen wereldwijd, zo ook in de MRA en Amsterdam, gedaald als gevolg van de coronacrisis. Het toerisme in grote steden was harder geraakt door corona dan in landelijke gebieden. Dit is onder andere te zien aan een relatief kleinere daling van het aantal campingovernachtingen in vergelijking met de hotelovernachtingen (zie figuur . ). Figuur . Ontwikkeling van het aantal overnachtingen in hotels en campings per jaar, MRA
=
%
2019 = 100 % 120 110
100
100
95
80
hotels e.d. woningen
75
60
38
40 20 0
82
campings e.d.
2018
* periode januari-september
2019
35
35
2020
2021
2022*
(voorlopige cijfers) t.o.v. zelfde periode Bron: CBS/ Sweco/Universiteit Utrecht
De ingestelde coronarestricties hadden grote invloed op de verschuivingen in bezoekmotieven en accommodatiekeuzen. In de loop van worden coronarestricties opgeheven en veert het 2 Dit aantal is indicatief en is bedoeld voor de vergelijking met de rest van de MRA. De cijfers van Sweco/Universiteit
Utrecht zijn volgens een andere methode berekend dan het aantal overnachtingen via online platforms in de gemeente Amsterdam in hoofdstuk (zie Bijlage , paragraaf Methode).
toerisme terug. De nu nog voorlopige MRA-cijfers tot en met september laten zien dat het verblijf op campings en in vakantieparken in is gestegen boven het pre-corona niveau. Het verblijf in hotels ligt voorlopig % onder het niveau van .
Verblijf in hotels
en
e
kwartaal
Hotelovernachtingen zijn een belangrijke graadmeter van de ontwikkelingen van de bezoekerseconomie in steden. In dit hoofdstuk staan hotelovernachtingen in Amsterdam centraal. De cijfers zijn verzameld door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en bewerkt door O&S. Omdat de CBS toerismestatistieken nog niet op alle regionale niveaus beschikbaar zijn, is de vergelijking met de MRA-regio’s beperkt mogelijk. De actuele MRA-cijfers worden later ontsloten via het Dashboard Metropoolregio en het Dossier Toerisme.
. In
en
meer Nederlandse gasten in hotels dan vóór corona
In waren er , miljoen hotelovernachtingen in Amsterdam, % meer dan in en tegelijkertijd % minder dan in het pre-coronajaar (zie tabel . a). Ter vergelijking: in heel Nederland waren er % meer hotelovernachtingen dan in en % minder dan in . In de eerste drie maanden van ligt het aantal hotelovernachtingen in Amsterdam rond het precorona niveau en in heel Nederland boven het pre-corona niveau (zie tabel . b en figuur . ). De bezoekersmix speelt een sleutelrol voor het groeitempo in de post-coronaperiode. De toerismegroei in wordt aangedreven door de bezoekers uit Nederland en een aantal buurlanden, terwijl het langeafstand-toerisme later en langzamer op gang komt (lees meer hierover in paragraaf . ). In Amsterdam en Haarlemmermeer – de twee gemeenten die het sterkst georiënteerd zijn op de langeafstand-reizigers (vanwege de rol van Schiphol) – groeit het totaal aantal hotelovernachtingen in en het begin van relatief langzamer dan in de rest van Nederland. Tabel 2.1a Hotelovernachtingen naar herkomstland gasten, 2019-2022 overnachtingen 2022* (abs.) totaal
Nederlanders
mutatie t.o.v. 2021 (%) buitenlanders
totaal
mutatie t.o.v. 2019 (%)
Nederlanders
buitenlanders
totaal
Nederlanders
buitenlanders
Amsterdam
15.693.000
3.093.000 12.600.000
172
61
227
-15
7
-19
Haarlemmermeer
2.400.000
1.007.000
1.393.000
151
117
183
-24
-13
-30
Nederland
52.535.000 27.219.000 25.317.000
70
25
180
-3
12
-16
Tabel 2.1b Hotelovernachtingen naar herkomstland gasten, 2019-2023** (januari-maart) overnachtingen jan-mrt 2023** (abs.)
Amsterdam Haarlemmermeer Nederland
mutatie t.o.v. jan-mrt 2022* (%)
mutatie t.o.v. jan-mrt 2019 (%)
totaal
Nederlanders
buitenlanders
totaal
Nederlanders
buitenlanders
totaal
Nederlanders
4.096.000
822.000
3.274.000
113
59
133
0,2
24
-4
617.000
267.000
350.000
96
82
108
-7
5
-14
11.606.000
5.803.000
5.803.000
61
33
105
7
19
-3
* nader voorlopige cijfers
** voorlopige cijfers
Bron: CBS
buitenlanders
Normaliter hangt het toerismevolume samen met seizoenen, feestdagen en vakanties, maar in de periode neemt het activiteitenniveau en het toeristische verkeer sterk af als gevolg van lockdowns en andere contactbeperkingen. In februari van werden de meeste coronarestricties in Nederland opgeheven. Vanaf dat moment veert het toerisme terug zowel in de MRA, als in de rest van Nederland (zie figuur . ). In Amsterdam ligt het totaal aantal hotelovernachtingen vanaf juli op het pre-corona niveau of net daarboven. Figuur 2.2 Aantal hotelovernachtingen in Nederland, MRA en Amsterdam per maand, 2019-2023**
7
x1M openstelling van de samenleving februari 2022
6 5 4
lockdown 2020
lockdown 20212022
lockdown 20202021
Nederland
3
MRA
2
Amsterdam
1 0 * nader voorlopige cijfers (MRA-cijfers beschikbaar tot en met september
) ** voorlopige cijfers Bron: CBS
. Groei langeafstand-reizen gedempt door hoge kosten Tijdens de coronaperiode vond er een verschuiving plaats in het type toerist dat Amsterdam bezocht, zowel qua motief als vervoer.3 Buiten de EU golden andere reisadviezen en regels, waardoor het reizen naar Amsterdam niet mogelijk of minder aantrekkelijk werd (o.a. voor de Verenigde Staten, Australië, Groot-Brittannië, China). Na het opheffen van de coronabeperkingen in februari is de bezoekersmix in Amsterdam opnieuw aan het veranderen. De meeste overnachtingen in de Amsterdamse hotels zijn van buitenlandse bezoekers. Van alle hotelovernachtingen in betrof het % buitenlandse gasten en % Nederlandse. In ging het om relatief minder buitenlandse gasten ( %) en meer Nederlandse ( %, zie figuur . ). In was het aandeel hotelovernachtingen van buitenlandse gasten % en van Nederlandse gasten %. Tijdens de coronaperiode nam het aandeel hotelovernachtingen van gasten van buiten Europa sterk af. Enkele verklaringen hiervoor waren de strenge ‘zero covid-strategie’ die landen als Australië en China voerden en het EU-inreisverbod voor sommige niet-Europese landen. De meeste hotelovernachtingen in waren geboekt door Nederlanders, Duitsers en Fransen. In de post-corona periode neemt het aantal hotelovernachtingen door Nederlanders, Belgen, Fransen en Duitsers als eerste toe.
In het begin van ligt het aantal 3 CBS, Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd
, oktober
overnachtingen door toeristen uit deze vier landen boven het niveau van (zie figuur . ). Ook veert het toerisme uit Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Azië terug, maar in een lager tempo dan het toerisme uit de buurlanden. Een vergelijkbare ontwikkeling is wereldwijd te zien. Oxford Economics verklaart deze ontwikkeling door de gestegen reiskosten.4 Onder andere hebben de hogere brandstofprijzen een groter effect op de middellange- en langeafstandsreizen dan op het toerisme op korte afstand. Ondanks de hoge kosten kan er in een toeristische groei worden verwacht als gevolg van de inhaalvraag naar leisure en uitgaan en dankzij de opgebouwde besparingen in de coronatijd.
Figuur . Hotelovernachtingen naar land van herkomst, Amsterdam 0 20 40 60 80
* (in procenten van totaal) 100 %
Nederland 2019
16
10
2
16
5
24
15
9
Duitsland
3
België Verenigd Koninkrijk 2021
33
14
4 4
9
23
7
Frankrijk
41
overig Europa Amerika 2022*
20
12
3
12
6
24
15
Azië
7 2
overig Figuur . Hotelovernachtingen in Amsterdam naar herkomstland (regio) t.o.v. 2020
% t.o.v. 2019 40 20
24 7
2021
jan-mrt 2023**
-8 -14
-4 -15
29 15
0
13
13 1
0,2
-4
-20
2022
(procenten)
-15
-40
-14 -32
-39
-6
-15
-34
-60 -80 -100
binnenlands
* nader voorlopige cijfers
Europees
intercontinentaal
** voorlopige cijfers
4 Oxford Economics, Global Tourism Outlook in
, December
totaal
Bron: CBS
.
Logiesmarkt
en
In dit hoofdstuk staat het hotelaanbod in de MRA centraal: het aantal hotels, kamers en bedden en de kamerbezetting en prijs. Het woord ‘hotels’ wordt hier gebruikt als verzamelnaam voor hotels en andere logiesaccommodaties met een vergelijkbare dienstverlening en minimaal vijf bedden, waaronder hostels, boerenkamers, pensions en appartementenhotels.5 Meer actuele en gedetailleerde cijfers en informatie over de databronnen, methode en definities staat in bijlage en van dit rapport en online in het Dashboard Metropoolregio en het Dossier Toerisme.
. Lager groeitempo hotelcapaciteit in Amsterdam en regio MRA telt medio afgerond . kamers en . bedden in hotels en vergelijkbare accommodaties (zie tabel . a).6 Dit is % van de landelijke kamer- en beddencapaciteit.7 Ten opzichte van medio nam de kamercapaciteit in de MRA met , % toe en de beddencapaciteit met % toe, vergelijkbaar met de landelijke toename. Dit is minder snel dan in (+ %). De voorlopige cijfers op januari laten de ontwikkelingen tussen juli en januari zien. Hierin zijn de enquêtegegevens in het begin van verwerkt (zie tabel . b). Tabel 3.1a Hotelcapaciteit Metropoolregio Amsterdam en Nederland juli 2021 juli 2022 mutatie 2021-2022 (abs.) mutatie (%) hotels kamers bedden hotels kamers bedden kamers bedden kamers bedden totaal Nederland
4.044 147.398 322.363
4.254 149.289 327.449
1.891
5.086
1
2
totaal MRA, waaronder
844
58.424 127.335
851
58.679 129.452
255
2.117
0
2
Amsterdam (incl. Weesp)
544
40.681
89.517
541
40.961
90.912
280
1.395
1
2
overig MRA-regio
300
17.743
37.818
310
17.718
38.540
-25
722
0
2
Tabel 3.1b Hotelcapaciteit Metropoolregio Amsterdam en Nederland juli 2022 januari 2023* mutatie 2022-2023* (abs.) mutatie* (%) hotels kamers bedden hotels kamers bedden kamers bedden kamers bedden totaal Nederland
-101
-4.750
0
-1
totaal MRA, waaronder
4.254 149.289 327.449 851
58.679 129.452
3.945 149.188 322.699 851
59.211 130.641
532
1.189
1
1
Amsterdam (incl. Weesp)
541
40.961
90.912
541
41.204
91.560
243
648
1
1
overig MRA-regio
310
17.718
38.540
310
18.007
39.081
289
541
2
1
* Het gaat hier om de vergelijking van de standgegevens op 1 juli 2022 en 1 januari 2023
Bron: CBS/O&S
5 O&S volgt de landelijke definitie van logiesaccommodaties van het CBS https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-
diensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korte-onderzoeksbeschrijvingen/logiesaccommodaties juli van door O&S. Tijdelijke hotelsluitingen i.v.m. corona niet meegerekend. 7 Bron: CBS, juli . 6 Gemeten op
Hieronder volgt een beknopte analyse van de ontwikkelingen in het afgelopen jaar. Meer gedetailleerde cijfers op niveau van stadsdelen/gemeenten zijn te vinden in Bijlage . Amsterdam : % van de hotelkamers en -bedden in de MRA is in Amsterdam. Medio ging het om logiesaccommodaties, bijna . kamers en . bedden 8 (zie tabel . a). Ten opzichte van medio nam de kamercapaciteit met % toe en - en de beddencapaciteit met % toe, relatief minder snel dan voorheen ( + %). In absolute zin zijn er tussen juli en juli per saldo kamers en . bedden bijgekomen9, voor een groot deel door de opening van twee hotels in Noord (Tribe Amsterdam City en Mercure Amsterdam North Station). Amsterdam januari : Op januari telt Amsterdam afgerond . kamers en . bedden (voorlopige cijfers), per saldo kamers en bedden meer dan in juli (zie tabel . b). In deze periode zijn er nieuwe hotels gerealiseerd (Grand Boutique Hotel Maurits At The Park in Oost en Boutique Hotel in Weesp). Tegelijkertijd geven sommige accommodaties aan dat ze permanent of tijdelijk zijn gesloten of momenteel een andere functie hebben (bijvoorbeeld, als noodopvang vluchtelingen). MRA-regio : De MRA-regio (exclusief Amsterdam en Weesp) telt medio logiesaccommodaties met in totaal . kamers en . bedden.
De meeste accommodaties bevinden zich in de gemeenten Haarlemmermeer en Amstelveen (deelregio Amstel Meerlanden), Haarlem en Zandvoort (deelregio Zuid Kennemerland), Zaanstad (deelregio Zaanstreek Waterland) en Almere (deelregio Almere Lelystad). In de periode is de capaciteit van de regio toegenomen in absolute zin met kamers en bedden, in relatieve zin met % respectievelijk %. Dit is relatief minder snel dan voorheen ( + %). De toename tussen en komt door de realisatie van één grootschalig hotel bij Schiphol (IntercityHotel Amsterdam Airport) en meerdere kleinere accommodaties in onder andere Purmerend, Diemen, Zandvoort en Hilversum. Tegelijkertijd waren er meerdere accommodaties permanent gesloten in onder andere Almere, Hilversum en IJmond. MRA-regio januari : Op januari telt de MRA-regio (exclusief Amsterdam en Weesp) afgerond . kamers en . bedden, per saldo kamers en bedden meer dan in juli . In deze periode zijn er enkele hotels gerealiseerd, waaronder in Hilversum (Van der Valk Hotel De Witte Bergen) en Lelystad (Van der Valk Hotel Lelystad). Net als in Amsterdam geven meerdere accommodaties aan dat ze gesloten zijn of tijdelijk een andere functie hebben (bijvoorbeeld, als noodopvang vluchtelingen). Landelijk is er een afname te zien van het aantal kamers en bedden in het begin van , mogelijk om dezelfde redenen.
. Stijging kamerbezetting en –prijs na coronadip Tabel . laat de kamerbezetting en -prijs per (ster)segment10 in de MRA zien. Gegevens van afzonderlijke sterklassen zijn in de bijlage te vinden. De kamerbezetting laat het percentage bezette kamers ten opzichte van het totaal aantal kamers per jaar zien. Dit is een indicatie van de vraag naar een bepaald segment en/of locatie. De kamerprijzen in tabel . geven een indicatie 8 Volgens de gemeente-indeling van
, waarin de gemeenten Amsterdam en Weesp één gemeente vormen.
9 Voor een deel betreft dit administratieve correcties die worden doorgevoerd na de jaarlijkse hotelenquête. In
hebben sommige hotels doorgegeven dat ze meer bedden hadden dan bij O&S bekend was.
10 In deze rapportage wordt uitgegaan van de vrijwillige deelname aan de sterclassificatie.
van het prijsniveau van elk jaar. Hierbij vergelijken we de gemiddelde prijzen van een tweepersoons kamer per nacht (inclusief btw en exclusief toeristenbelasting). Zowel in Amsterdam ( %) als in de regio ( %) is de kamerbezetting in toegenomen na de coronadip, maar is lager dan in het pre-coronajaar . In was de kamerbezetting in Amsterdam ( %) lager dan in de regio ( %). In steeg de kamerbezetting in Amsterdam boven het regionale niveau. De grootste vraag in Amsterdam was naar het middensegment (kamerbezetting %) en het stadscentrum (kamerbezetting %). Buiten Amsterdam was er relatief veel vraag naar het luxe segment (kamerbezetting %). In zijn de kamerprijzen gestegen boven het pre-corona niveau. Relatief de grootste prijsstijging is te zien in het luxe segment zowel in Amsterdam als in de regio. Gezien de inflatiedruk en de gestegen personeelskosten was een verhoging van de kamerprijzen in te verwachten. Daarnaast spelen de bezettingsgraden een rol bij het kiezen van een prijsstrategie: hoe hoger de bezetting is, hoe exclusiever de resterende beschikbare kamers zijn. Met een kleiner aanbod komt een hogere waarde.11 Tabel . Kamerbezetting en kamerprijs* in hotels naar segment** kamerbezetting (%)
kamerprijs* (€ per nacht)
2019
2020
2021
2022
2019
2020
2021
2022
gemiddeld
84
26
31
70
135
96
108
164
laag segment** (0-2 sterren)
81
23
29
66
115
75
86
121
midden segment (3 sterren)
89
28
33
74
115
74
82
134
luxe segment (4-5 sterren)
84
27
32
70
186
146
163
236
locatie in Centrum
83
25
31
75
154
112
124
187
locatie buiten Centrum
85
26
31
65
114
80
86
136
gemiddeld
69
30
40
63
107
87
94
115
laag segment** (0-2 sterren)
64
27
39
59
114
88
95
111
midden segment (3 sterren)
69
25
37
61
95
72
95
108
luxe segment (4 sterren)
74
42
47
72
108
105
96
127
Amsterdam
overig MRA-regio
* Kamerprijzen incl. 9% btw en excl. gemeentelijke toeristenbelasting
bron: enquête O&S
** De sterclassificatie is vrijwillig: accommodaties zonder sterklasse worden ingedeeld in het laagste segment
De gemiddelde kamerbezetting in Amsterdam is seizoensgebonden en varieert per maand met de pieken rond Pasen en in de periode juni-oktober (zie figuur 3.3). Tijdens de coronaperiode hadden de epidemiologische situatie en de coronarestricities veel invloed op het verloop van de bezoekerseconomie en daarmee op de bezettingsgraden in hotels. Na het opgeven van de laatste restricities in 2022 laten de bezettingsgraden weer hetzelfde seizoenspatroon zien, als vóór de corona. De voorlopige cijfers voor 2023 laten een stijging van de kamerbezetting in april zien (Pasen).
11 https://hoteltechreport.com/nl/news/hotel-pricing-strategies
Figuur . Gemiddelde kamerbezetting* in Amsterdam per maand, 2019
% 100
2021
2022
91
90
2023*
90
90
82
80 70
82
79
78
60 50 40 30 20 10 0
jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
* in hotels waar minimaal 1 gast verblijft (cijfers 2023 voorlopig) Bron: VisitorData in opdracht van amsterdam&partners
Toeristisch verblijf in woningen ( campings ( )
) en
Dit hoofdstuk beschrijft het verblijfstoerisme buiten hotels: in woningen (bed & breakfast, short stay, vakantieverhuur), op campings, cruiseschepen en in jachthavens. De gegevens zijn gebaseerd op schattingen, maatwerk en publicaties van derden. Omdat betrouwbare registraties en harde cijfers over de afgelopen jaren vaak ontbreken, geeft dit hoofdstuk een indicatie van het verblijf buiten hotels. Meer actuele en gedetailleerde cijfers en informatie over de databronnen, methode en definities staat in bijlage en van dit rapport en online in het Dashboard Metropoolregio en het Dossier Toerisme.
. Voorwaarden van toeristisch verblijf in woningen in Amsterdam: vakantieverhuur, bed & breakfast en short stay Woningen in Amsterdam kunnen op verschillende manieren aan toeristen worden verhuurd: via vakantieverhuur of via de bed & breakfast (B&B) regeling. Hieraan zijn specifieke voorwaarden verbonden (zie kaders)12. De opkomst van online platforms vlak na de financiële crisis in , zoals Airbnb, Booking.com en VRBO/Expedia, heeft de toeristische verhuur van woonruimte vergemakkelijkt. De verhuur van woonruimte aan toeristen is sindsdien sterk toegenomen, tot de coronacrisis het aantal bezoekers aan de stad afremde. Voor bezoekers vormt het aanbod verhuurde woningen een aantrekkelijk alternatief voor het bestaande (hotel)aanbod, terwijl het voor bewoners een extra bron van inkomsten kan zijn. Daar staat tegenover dat een toename van vakantieverhuur kan leiden tot negatieve effecten op het woonen leefmilieu in buurten en (brand)onveilige situaties. Om die reden probeert Amsterdam vakantieverhuur waar mogelijk te reguleren: Per oktober is een meldplicht ingevoerd, waarbij ook het maximumaantal dagen dat een woning verhuurd mag worden is beperkt tot dagen. Sinds januari geldt een maximum van dagen. Combinatie met een Bed & Breakfast is niet mogelijk. Per juli is een vergunningsplicht ingesteld.
Een vergunning is maximaal één jaar geldig, steeds tot april in het volgende kalenderjaar. Iedere verhuur moet worden vermeld. Een vergunning kan snel worden aangevraagd en verkregen en er gelden geen quota. Een vergunning is pas nodig als men daadwerkelijk gaat verhuren. Op december waren 13 er . vergunningen voor vakantieverhuur afgegeven . Per juli was een verbod op vakantieverhuur ingesteld voor de wijken Burgwallen Oude Zijde, Burgwallen Nieuwe Zijde en Grachtengordel-Zuid, waar de toeristische draagkracht onder druk staat14. Door een uitspraak van de rechtbank is er momenteel echter 12 Bron: Gemeente Amsterdam: https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/wonen/particuliere/ 13 Bron: Gemeente Amsterdam (
december 14 Bron: Gemeente Amsterdam ( toerisme op leefbaarheid.
): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari
–
): Onderzoek naar de toeristische draagkracht van wijken; de invloed van
geen juridische grond voor zo`n verbod, waardoor er ook voor deze wijken een vergunning kan worden aangevraagd. Vanaf oktober is voor de vakantieverhuur van woningen een registratienummer verplicht. Verhuurders moeten dit registratienummer vermelden in al hun advertentie(s) en publicaties waaronder aanbiedingsplatforms als Airbnb en Booking.com, op eigen of andere websites en in advertenties en publicaties. Verhuurders kunnen niet langer anoniem woningen voor toeristisch gebruik aanbieden, maar moeten eerst de gemeente op de hoogte brengen van het adres van de desbetreffende woning. Vanaf oktober wordt de registratieplicht vakantieverhuur door de gemeente Amsterdam gehandhaafd. Advertenties zonder registratienummer zijn sinds die datum door de grote verhuurplatforms (Airbnb, Booking, VRBO/Expedia) verwijderd15. Op februari waren er . aanvragen van een registratienummer. Voor Weesp gelden de regels per januari en per juli wordt er gehandhaafd. Voorwaarden Vakantieverhuur in gemeente Amsterdam De verhuurder is de hoofdbewoner van de woning, woont daar ook en staat ingeschreven in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) van de gemeente Amsterdam. De verhuurder is zelf niet thuis tijdens de verhuur. De woning mag aan maximaal personen tegelijkertijd verhuurd worden. De woning heeft officieel de bestemming wonen.
De woning mag geen sociale huurwoning zijn die eigendom is van een woningcorporatie. De verhuurder moet toeristenbelasting en inkomstenbelasting betalen. De woning moet brandveilig zijn.
Naast het verhuren van een volledige woning kunnen hoofdbewoners een deel van hun woonruimte gebruiken voor het uitbaten van een bed & breakfast (B&B). De B&B mag het hele jaar geopend zijn. Daarnaast golden er al vóór meerdere voorwaarden waaraan moest worden voldaan (zie kader), onder andere dat startende B&B zich eenmalig moet melden bij de gemeente. De meldingen voor B&B’s worden sinds april centraal gearchiveerd. Daarvoor deden stadsdelen dit op uiteenlopende wijzen. Hierdoor ontbreekt een overzicht van het aantal gemelde B&B’s van voor april .16 Voor B&B is vanaf een vergunningstelsel ingevoerd (i.p.v. de meldplicht), en geldt er een maximumaantal B&B’s per wijk. Op februari zijn . B&B-vergunningen verleend en het aantal neemt sinds de coronacrisis en het sterk verminderde toerisme slechts licht toe. Met uitzondering van de Van Galenbuurt is in alle wijken nog ruimte binnen de quota17.
15 Bron: Gemeente Amsterdam (
): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari – december 16 In deze rapportage wordt uitgegaan van het aantal B&B’s dat zich heeft gemeld bij de gemeente en niet van het aantal bedrijven geregistreerd door de Kamer van Koophandel. Dit heeft te maken met het feit dat de Kamer van Koophandel verschillende logiesbedrijven met dezelfde code registreert. B&B’s en hotels krijgen dezelfde code :Hotels (geen hotel-restaurants), pensions en conferentieoorden. Hierdoor is het aantal B&B’s niet te bepalen. 17 Bron: Gemeente Amsterdam ( ): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari – december
Voorwaarden Bed & Breakfast in gemeente Amsterdam De verhuurder is de hoofdbewoner van de woning en woont daar ook. De verhuurder staat dus ingeschreven in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) van de gemeente Amsterdam. De verhuurder is ook thuis tijdens de verhuurperiode. Maximaal % van de totale gebruiksoppervlakte van de woning (of m²) mag gebruikt worden voor de B&B. Er wordt aan maximaal personen logies verleend en de B&B beschikt over maximaal slaapplaatsen voor gasten. De hoofdbewoner exploiteert de B&B zelf. Het exploiteren van een B&B in een woning mag niet worden gecombineerd met ‘vakantieverhuur’ (de verhuur van de gehele woning voor maximaal dagen per jaar). Indien de hoofdbewoner op vakantie is, mag dan ook niet de gehele woning aan toeristen worden verhuurd. Een B&B mag alleen worden gevoerd in een deel van een zelfstandige woning. Dit is niet het geval indien het toeristenverblijf beschikt over eigen voorzieningen (keuken, toilet, gasgelegenheid) en een eigen opgang. De woning heeft officieel de bestemming wonen. De verhuurder moet toeristenbelasting en inkomstenbelasting betalen. Een vergunning is verplicht. Een vergunning is geldig tot juli . Gasten hoeven niet apart te worden gemeld.
Short stay is een derde optie, die niet bedoeld is voor toeristen, maar voor (voornamelijk buitenlandse) werknemers. In de praktijk wordt de regeling echter ook vaak voor toeristische verhuur van minder dan zeven nachten gebruikt. Sinds een evaluatie van het shortstaybeleid in worden er geen nieuwe vergunningen in de bestaande bouw meer verleend. Reeds verleende vergunningen lopen in af.
. Verhuur woningen en kamers via platforms in Amsterdam en MRA Deze paragraaf beschrijft de ontwikkeling van het aanbod van verhuurruimte via het online platform Airbnb. De Amsterdamse cijfers zijn verkregen door middel van ‘webscraping technology’. Op meerdere aselecte momenten in een maand worden sinds door de Gemeente Amsterdam, afdeling Toezicht & Handhaving, Wonen metadata online opgehaald. Alleen advertenties met een aangegeven locatie binnen de Gemeente Amsterdam zijn meegenomen. Het afgelopen jaar zijn de data verzameld door een externe partij, welke gemiddeld meer data lijkt te kunnen ophalen en ook recensies op een later moment heeft kunnen terugvinden. Daardoor is het aantal recensies voor en met terugwerkende kracht iets toegenomen. Zie voor een toelichting de rapportage ‘Toeristische verhuur van woonruimte’ van de Afdeling Wonen18. De door webscraping verkregen data zijn indicatief en kunnen door technische storingen mogelijk tot een kleine onderschatting van het totale aanbod leiden. Toch worden deze cijfers als uitgangspunt genomen, omdat we voor deze listings ook een schatting kunnen maken van het aantal overnachtingen, op basis van het aantal reviews.
18 Bron: Gemeente Amsterdam (
december
.
): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari
–
Wereldwijd is Airbnb het grootste platform voor vakantieverhuur met meer dan miljoen advertenties. Ook op de Amsterdamse markt van de toeristische verhuur van woonruimte is Airbnb verreweg de grootste aanbieder met naar schatting % van het totale aanbod die beschikbaar zijn voor vakantieverhuur19. Niet van alle andere aanbieders zijn cijfers over het hele jaar beschikbaar, en bovendien bestaat er overlap tussen Airbnb en andere platforms. Om deze reden gaan we bij de schatting van het totale aanbod vakantieverhuur uit van de verdeling % Airbnb en % overige platforms. Naast vakantieverhuurwoningen adverteren ook B&B’s, hotels, hostels en appartementenhotels via Airbnb. Deze accommodaties vallen buiten het vakantieverhuurbeleid en zijn daarom niet gebonden aan een maximaal aantal verhuurdagen. In paragraaf . . is het aanbod kamers en woningen in de MRA in kaart gebracht. De cijfers zijn afkomstig van AirDNA en zijn bewerkt door Bureau Stedelijke Planning en de Universiteit Utrecht in opdracht van de Provincie Noord-Holland.
. . Verhuuraanbod via Airbnb in Amsterdam in
-
Voor de bepaling van het aanbod aan woningen en kamers op Airbnb (listings) is er gekeken naar listings die gedurende het kalenderjaar ten minste één keer via webscraping gevonden zijn op de Airbnb site. Het is mogelijk dat een woning niet de gehele periode op Airbnb gestaan heeft. Gedurende de periode januari – december waren er . listings op Airbnb in Amsterdam. Dat is een halvering ten opzichte van dezelfde periode in , toen er . listings waren. In bedroeg het aanbod nog ruim . listings, en tijdens de coronacrisis trad een daling in. De recente sterke afname is een direct gevolg van de aangescherpte regelgeving. Door de registratieplicht zijn vanaf oktober veel advertenties zonder registratienummer van Airbnb verwijderd en is de drempel ook hoger geworden om een woning voor verhuur aan te bieden. Van de Airbnb listings betrof . een volledige woning, ofwel %. Daarnaast zijn er . kamers ( %) aangeboden. Volledige woningen worden, in lijn met de publicaties van de afdeling Wonen, gerekend tot vakantieverhuur, en de verhuur van kamers tot B&B. Het aandeel woningen ten opzichte van kamers blijft door de tijd stabiel (figuur . ), maar zal als gevolg van de registratieplicht de komende jaren mogelijk verschuiven.
19 Bron: Gemeente Amsterdam (
december
): Toeristische verhuur van woonruimte; Rapportage januari
–
Figuur . Aanbod volledige woningen en kamers via Airbnb,
-
35.000 30.000 6914
25.000 20.000
5124
kamers
4756
15.000 22417
10.000
17577
5.000
2307
16407
volledige woningen
7274
0
2019
2020
2021
2022 bron: Toezicht & Handhaving, Wonen (
)
Bijna de helft van de aangeboden woningen heeft één bed ( %). Ruim een kwart heeft twee bedden ( %), % telt drie bedden en % vier of meer bedden (figuur . ).
Figuur . Aanbod Airbnb naar aantal bedden,
9%
3% 1
14%
2 48%
3 4 of meer
26%
onbekend bron: Toezicht & Handhaving, Wonen (
)
Een ruime meerderheid van de woningen die via Airbnb aangeboden worden heeft een maximumcapaciteit van twee personen ( %) of vier personen ( %). De gemiddelde capaciteit bedraagt , personen (figuur . ).
Figuur . Aanbod Airbnb naar maximumcapaciteit,
10%
1% 2%
1 2 3
31%
49% 7%
4 meer dan 4 onbekend bron: Toezicht & Handhaving, Wonen (
)
. . Schatting boekingen, aanmeldingen en vergunningen Het aantal boekingen kan worden geschat op basis van het aantal recensies dat bij advertenties wordt geplaatst. Een recensie kan immers pas worden geplaatst nadat een overnachting heeft plaatsgevonden. Daarnaast zijn er cijfers beschikbaar van het aantal afgegeven vergunningen voor vakantieverhuur en B&B, en ook van het aantal aangemelde verhuurperiodes van vakantieverhuur. Aantal geboekte listings weer gestegen, maar nog niet op niveau vóór corona Bij ruim de helft van de listings is in geen review geplaatst ( %), waardoor niet met zekerheid valt te zeggen of deze geboekt zijn. Van . listings ( %) kan worden vastgesteld dat deze minimaal één keer zijn geboekt in . Het aandeel listings dat minimaal één keer geboekt is binnen het totale aanbod is sinds aanvankelijk sterk gedaald, maar sinds weer gestegen. In was nog zes op de tien listings minimaal één keer geboekt, tijdens de coronacrisis daalde dit tot % in en in gaat het om % van het totale aanbod (figuur . ). Figuur . Het aandeel actieve en inactieve listings binnen het totale aanbod, in procenten
100 80
-
%
40
53
66
60
geen reviews
83
40 60 20
47
34
minimaal 1x geboekt
17 0
2019
2020
2021
2022 bron: Toezicht & Handhaving, Wonen (
Bij de minimaal één keer geboekte listings zijn in totaal . reviews geplaatst. Dat betekent dat deze listings gemiddeld minimaal keer geboekt zijn. Bij . listings zijn geen reviews geplaatst, waardoor niet met zekerheid te zeggen valt of deze geboekt zijn. Bij het schatten van het aantal gasten en overnachtingen gaan we er dan ook van uit dat deze niet geboekt zijn. Het geschatte gemiddeld aantal boekingen per listing verschilt ook tussen volledige woningen en kamers. Kamers worden vaker geboekt dan woningen: keer, tegenover keer voor woningen (zie figuur . ). Dit wordt waarschijnlijk verklaard door het feit dat veel kamers via B&B’s, of zelfs via hotels of hostels, worden aangeboden. Deze gelegenheden mogen het hele jaar door verhuren, terwijl woningen gebonden zijn aan de -dagen regel.
)
Het gemiddeld aantal boekingen per listing is tussen en sterk gedaald als gevolg van de coronacrisis, bij kamers sterker dan bij woningen. Tussen en is er echter weer een kleine toename van het gemiddeld aantal boekingen en tussen en zelfs een sterke toename (figuur . ). Dit komt doordat het aantal geboekte listings sterker daalt dan het aantal geplaatste reviews, mogelijk als gevolg van de registratieplicht.
Figuur . Het gemiddeld aantal boekingen per listing,
-
40 35
34
30 25
totaal
27
20 15 10 5
17
17 12 7
0 2019
12 7 4 2020
10
8
volledige woningen kamers
6 2021
2022 bron: O&S/ Toezicht & Handhaving, Wonen (
)
. . Aanmeldingen en vergunningen in Amsterdam per stadsdeel
Op december waren er . vergunningen voor vakantieverhuur afgegeven (tabel . ). Daarvan waren de meeste afgegeven in stadsdeel West ( . ), gevolgd door Zuid ( ), Centrum ( ) en Oost ( ). Er is sprake van een toename ten opzichte van december , toen er . vergunningen waren afgegeven. Dit wordt mogelijk verklaard door het verdwijnen van de meeste coronamaatregelen in het voorjaar van . Op februari waren er . vergunningen voor B&B afgegeven, waarvan de meeste in het Centrum ( ), gevolgd door West ( ), Zuid ( ) en Oost ( ). Het aantal vergunningen is in een jaar tijd slechts beperkt toegenomen ( ).
Tabel . Vergunningen voor vakantieverhuur op
december
en vergunningen voor B&B op
februari
West
vergunningen vakantieverhuur, 31 december 2022 1.460
vergunningen B&B, 1 februari 2023 314
Zuid
885
288
Centrum
705
860
Oost
667
283
Noord
327
209
Nieuw-West
182
128
Zuidoost
52
49
Weesp*
.
.
4.278
2.131
Amsterdam
(bron: Wonen/ vergunningeninformatie Amsterdam) * De registratieplicht geldt voor Weesp pas met ingang van januari
. . Schatting aantal gasten en overnachtingen Het aantal overnachtingen via Airbnb wordt niet gedeeld door Airbnb en ook niet bijgehouden door het CBS. Het aantal overnachtingen is ook niet direct via webscraping te achterhalen, maar valt wel te schatten op basis van het aantal recensies dat bij een advertentie wordt geplaatst. In het verleden zijn er schattingen gemaakt op basis van verschillende bronnen. In rapporteerde Airbnb over . gasten die gemiddeld , nachten in Amsterdam verbleven. Op basis van deze aantallen kan worden berekend dat er circa , miljoen overnachtingen waren. In waren er volgens Airbnb . overnachtende gasten die , nachten in Amsterdam verbleven. Dit betekent dat er ongeveer , miljoen overnachtingen via Airbnb plaatsvonden. Hoeveel van deze overnachtingen zijn geaccommodeerd in woningen via vakantieverhuur of B&B is echter niet bekend. De overlap met hotelovernachtingen is ook niet bekend. In spreekt Ecorys ( ) van gemiddeld , overnachtingen van gasten van Airbnb en circa , miljoen overnachtingen in totaal. In deze rapportage doet O&S uitspraken over het aantal gasten en overnachtingen middels een eigen raming, op basis van het aantal unieke reviews dat in één jaar bij een specifieke listing geplaatst is (zie kader). Uiteraard bieden deze cijfers slechts een grove inschatting, aangezien niet iedere bezoeker een review schrijft.
Schatting aantal overnachtingen Een objectovernachting is een overnachting van een of meer personen in bijvoorbeeld een gehele woning of een privékamer. Er valt een inschatting te maken van het minimale aantal objectovernachtingen doordat bij de recensies een publicatiedatum is vermeld. Bij de berekening van het aantal objectovernachtingen en gasten doen we een aantal aannames, gebaseerd op andere studies naar het aantal overnachtingen via Airbnb: % van de gasten laat een review achter. De genoemde % is een schatting van het minimale aantal gebruikers dat een recensie schrijft. Er wordt uitgegaan van % zodat er
-
-
een schatting van het minimale aantal objectovernachtingen kan worden gegeven, aangezien dit aandeel in werkelijkheid hoogst waarschijnlijk lager ligt20. Gasten verblijven gemiddeld , nachten in een Airbnb accommodatie21. Dat betekent dat gasten van Airbnb gemiddeld langer blijven dan gasten van hotels en pensions (ca. nachten). Op basis van de gemiddelde capaciteit van de listings schatten we het gemiddeld aantal gasten per boeking op personen voor woningen, en personen voor kamers. Het aantal gasten wordt berekend door het opgehoogde aantal reviews te vermenigvuldigen met de gemiddelde capaciteit ( of personen). Het aantal objectovernachtingen wordt berekend door het opgehoogde aantal reviews te vermenigvuldigen met de gemiddelde verblijfsduur ( , nachten). Het aantal gastenovernachtingen wordt berekend door het aantal objectovernachtingen te vermenigvuldigen met de gemiddelde capaciteit ( of personen).
In waren er naar schatting . gasten die via Airbnb hebben overnacht. Dat is een verdubbeling ten opzichte van ( . ). Daarvan hebben . gasten overnacht in volledige woningen (vakantieverhuur) en . gasten in kamers (B&B). Samen hebben deze gasten gezorgd voor ruim . overnachtingen: . in volledige woningen (vakantieverhuur) en . in kamers (B&B) (figuur . ).
Figuur . Gasten en gastenovernachtingen in volledige woningen en kamers,
800.000 700.000 600.000
433.033
500.000
kamers
400.000 300.000 200.000 100.000 0
volledige woningen 127.363
326.387
95.996 gasten
gastenovernachtingen bron: O&S/ Toezicht & Handhaving, Wonen (
Ook het aantal gastenovernachtingen is als gevolg van de coronacrisis sterk gedaald: In , het laatste jaar vóór de coronacrisis, waren er nog , miljoen gastenovernachtingen via Airbnb. Na is het aantal gastenovernachtingen door de coronacrisis in een vrije val terecht gekomen: in waren er bijna . overnachtingen, en in is dit verder gedaald naar ruim . .
20 Bron: Sukel (
): Airbnb in Noord-Holland. Onderzoek uitgevoerd door BeFormation in opdracht van provincie Noord-Holland, december . 21 Bron: Ecorys ( ): Toerisme in Amsterdam; Vandaag en morgen.
)
Sinds is er weer sprake van een verdubbeling (+ %), die verklaard kan worden door het vervallen van de meeste coronamaatregelen met een aantrekkend toerisme als gevolg. Het aantal overnachtingen blijft echter ver achter bij de aantallen vóór de coronacrisis. Ten opzichte van is er in sprake van een daling van - %. Dat kan worden verklaard door het verkleinde aanbod als gevolg van de registratieplicht. De trend sinds is vergelijkbaar voor woningen en kamers. Wel zien we dat de recente stijging van het aantal gastenovernachtingen sterker is bij kamers ( %) dan bij woningen ( %) (figuur . en tabel . ). Dit komt doordat kamerverhuur aan minder regels is gebonden dan de verhuur van volledige woningen. Zo kunnen kamers onbeperkt worden verhuurd, terwijl woningen te maken hebben met de -dagen regel.
Figuur . Gastenovernachtingen via Airbnb,
-
2500000 totaal
2000000 1500000
volledige woningen
1000000
kamers
500000 0 2019
2020
2021
2022
bron: O&S/ Toezicht & Handhaving, Wonen ( Tabel . Het aantal gasten, object- en gastenovernachtingen op Airbnb,
)
-
2022
mutatie 2021-2022 %
mutatie 2019-2022 %
2019
2020
2021
336.000
80.000
52.000
96.000
85
-71
volledige woning gasten objectovernachtingen
381.000
90.000
59.000
109.000
85
-71
gastenovernachtingen
1.143.000
271.000
176.000
326.000
68
-71
gasten
312.000
77.000
57.000
127.000
123
-59
objectovernachtingen
531.000
132.000
97.000
217.000
124
-59
gastenovernachtingen
1.061.000
263.000
194.000
433.000
146
-59
648.000
157.000
109.000
223.000
105
-66
objectovernachtingen
912.000
222.000
156.000
325.000
108
-64
gastenovernachtingen
2.204.000
535.000
370.000
759.000
105
-66
kamers
totaal kamers en woningen gasten
bron: O&S/Toezicht & Handhaving, Wonen
. . Spreiding listings en overnachtingen over stadsdelen en gebieden in Amsterdam Tabel . laat zien dat de meerderheid van de Airbnb listings ( %) te vinden is in de stadsdelen binnen de ring (Centrum, West, Zuid en Oost): Stadsdeel Centrum telt het hoogste aantal listings: % van het stedelijke totaal is hier te vinden. Ook West ( %), Zuid ( %) en Oost ( %) tellen relatief veel Airbnb-aanbod. Het aanbod buiten de ring, en vooral in Zuidoost en Weesp, is aanzienlijk kleiner. Het aanbod is in alle stadsdelen afgenomen tussen en , met de sterkste afname in West (- %), Oost (- %), Zuid en Nieuw-West (beide - %). Ook tussen en heeft in de meeste stadsdelen een daling plaatsgevonden, zij het in minder sterke mate. Alleen in Zuidoost is het aanbod tussen en sterker afgenomen dan tussen en . Tabel .
Aanbod listings op Airbnb naar stadsdeel, 2019
-
2020
2021
2022
abs
%
abs
%
abs
Centrum
6.523
22
4.711
21
4.334
20 2.473
26
-43
-62
West
8.541
29
6.741
30
6.256
30 2.423
25
-61
-72
Zuid
5.992
20
4.714
21
4.403
21 1.810
19
-59
-70
Oost
4.629
16
3.689
16
3.373
16 1.322
14
-61
-71
Noord
1.761
6
1.436
6
1.363
6
758
8
-44
-57
Nieuw-West
1.547
5
1.159
5
997
5
465
5
-53
-70
Zuidoost
320
1
240
1
368
2
143
1
-61
-55
Weesp
.
.
.
.
.
.
132
1
.
.
18
0
11
0
8
0
11
1
38
-39
0
44
0 100
-28 -55
. -67
Westpoort onbekend
.
.
.
.
61
Amsterdam
29.331
100
22.701
100
21.163
%
abs
202120192022 2022 verschil verschil % % %
100 9.581
Wanneer we kijken naar de spreiding over de gebieden valt een sterke concentratie op in de gebieden Oud-West/ De Baarsjes ( %), Centrum-West ( %), Centrum-Oost ( %) en De Pijp/ Rivierenbuurt ( %). Ook andere gebieden binnen de ring nemen een relatief groot deel van het aanbod voor hun rekening, zoals Oud-Zuid ( %), Westerpark ( %) en Oud-Oost ( %) (figuur . ). De meeste gebieden buiten de ring en boven het IJ tellen minder dan listings. Alleen Oud-Noord, een gebied dat in opkomst is, scoort hoger ( ). Vooral in de gebieden van Zuidoost en in Weesp, Driemond zijn weinig listings te vinden.
Figuur .
Spreiding van Airbnb listings over gebieden,
bron: O&S/ Toezicht & Handhaving, Wonen (
)
Bij overnachtingen via Airbnb zien we een nog sterkere concentratie in stadsdeel Centrum: % van alle overnachtingen heeft hier plaatsgevonden (tabel . ). Het aandeel overnachtingen dat in stadsdeel Centrum plaatsvindt is wel licht gedaald: in vond nog % van de overnachtingen hier plaats. Op ruime afstand van Centrum volgen stadsdelen West ( %), Zuid ( %) en Oost ( %). De sterkste toename zien we in Noord: van % in naar % in . In absolute zin is het aantal overnachtingen in ieder stadsdeel sterk gedaald tussen en , een afname tussen de - % (in Zuidoost) en - % (in West). Tussen en zien we juist weer een toename in ieder stadsdeel: tussen % (in Centrum) en % (in Westpoort). Westpoort kent de sterkste toename, maar telt in absolute zin weinig overnachtingen.
Tabel .
Overnachtingen via Airbnb naar stadsdeel, 2019
2020
2021
abs
%
abs
%
abs
Centrum
725.632
33
212.305
40
158.767
West
526.027
24
117.287
22
73.997
Zuid
387.396
18
79.756
15
51.901
Oost
274.457
12
59.870
11
Noord
142.282
6
32.725
Nieuw-West
122.468
6
24684
Zuidoost Weesp Westpoort
Figuur .
%
abs
43 286.590 20 138.950
38
37.885
14 119.557 10 78.408
6
20.132
5
26.898
5
21.514
1
5623
1
.
.
.
1160
0
onbekend Amsterdam
202120192022 2022 verschil verschil % % %
2022
2.204.105
81
-61
18
88
-74
16
130
-69
10
107
-71
61.098
8
203
-57
6
41.688
5
94
-66
4471
1
12.117
2
171
-51
.
.
.
11.913
2
.
.
115
0
217
0
1.186
0
446
2
.
.
.
1466
0
7.914
1
440
.
100
534.578
100
370.349
100 759.420
100
105
-66
De spreiding over gebieden toont eveneens een sterke concentratie in de twee gebieden die samen het Centrum vormen: Centrum-West ( %) en Centrum-Oost ( %). Ook Oud-West/ De Baarsjes ( %) en De Pijp/Rivierenbuurt ( %) kennen een relatief sterke concentratie van overnachtingen (figuur . ). Alle gebieden buiten de ring en boven het IJ, met uitzondering van Oud-Noord, tellen minder dan . overnachtingen. De minste overnachtingen vinden plaats in de gebieden van Zuidoost. Spreiding van overnachtingen via Airbnb over gebieden,
bron: O&S/ Toezicht & Handhaving, Wonen (
)
. Campings en vakantieparken MRA: vraag en aanbod In Nederland vindt elk jaar iets meer dan de helft van alle overnachtingen plaats op kampeer- en huisjesterreinen. In waren er miljoen overnachtingen op campings en vakantieparken, % meer dan in en % meer dan in . De meerderheid van de gasten is Nederlands. Uit de Vakantiemonitor van NBTC22 blijkt dat veel vakantiegangers tijdens de pandemie de voorkeur geven aan een vakantie in eigen land en vooral op zoek zijn naar rust en ruimte. Vakantieparken en campings in de natuur zijn daardoor aantrekkelijker geworden dan hotels in grootstedelijke gebieden. In vond % van alle overnachtingen op campings en overige verblijfsrecreatie logiesvormen in Nederland plaats in de MRA. Er vonden in de MRA in ruim , miljoen overnachtingen plaats op kampeerterreinen en in overige verblijfsaccommodaties23, % minder dan in . Dit is een sterkere afname dan landelijk (- %). Het aantal gasten nam in dezelfde periode af met % (landelijk - %). Voor zijn nog geen cijfers op MRA-niveau bekend. Wel zijn er recentere cijfers voor drie deelregio’s: Groot-Amsterdam, Agglomeratie Haarlem en Flevoland. In Groot-Amsterdam verbleven er in . campinggasten op kampeerterreinen en andere recreatieve verblijfsaccommodaties. Daarnaast waren er . gasten en , miljoen overnachtingen in Flevoland, en . gasten en . overnachtingen in de Agglomeratie Haarlem (tabel .
en figuur . ). In Groot-Amsterdam heeft er tussen en een afname in het aantal gasten (- %) en overnachtingen (- %) plaatsgevonden, welke verklaard kan worden door de coronacrisis. Sinds is er echter wel weer sprake van een toename: het aantal gasten steeg met % en het aantal overnachtingen met %. De sterkste groei vond plaats in de Agglomeratie Haarlem: het aantal gasten steeg met % en het aantal overnachtingen met % (tabel . ). Tabel . .
Gasten en overnachtingen op kampeerterreinen en overige verblijfsaccommodaties,
(x
) gasten
Nederland GrootAmsterdam Agglomeratie Haarlem Flevoland
verschil verschil 202020192021 (%) 2021 (%)
overnachtingen verschi Neder- buitentotaal l 2020lands lands 2021
verschil 20192021
Neder- buitenlands lands
totaal
12.360
2.001
14.261
28
-7
60.660
9.570
70.229
24
2
156
37
193
30
-34
808
195
1.003
37
-16
186
61
246
44
3
725
263
989
40
5
373
42
415
29
0
1642
212
1855
21
1 bron: CBS
22 https://www.nbtc.nl/nl/site/kennisbank/cijfers-statistieken/voorkeur-voor-vakantie-in-eigen-land-neemt-toe23 Het CBS rekent onder ‘overige verblijfsaccommodaties’ huisjesterreinen en groepsaccommodaties. Onder
.htm
huisjesterreinen vallen terreinen met een aantal zomer(jeugd)huisjes, stacaravans, (vakantie-) bungalows of (vakantie-) appartementen die hoofdzakelijk voor verhuur door de exploitant of beheerder van het complex beschikbaar zijn. Appartementen zonder hoteldienstverlening (receptie, schoonmaakservice, bed opmaken etc.) vallen onder deze categorie. In de Eurostat definitie wordt in dit verband gesproken van ‘holiday and other short-stay accommodation’. Het CBS volgt deze definitie.
Figuur .
Overnachtingen op campings en overige logiesvormen in de MRA,
bron: CBS
Als gevolg van de coronacrisis zijn vooral buitenlandse bezoekers weggebleven. In was % van de gasten in Groot-Amsterdam buitenlands, in is dit afgenomen tot %. In waren buitenlandse gasten nog goed voor % van de overnachtingen, in ging het om % (zie figuur . ). Opvallend is dat de groei die sinds plaatsvindt volledig voor rekening lijkt te komen van Nederlandse gasten, die weer meer in eigen land op vakantie zijn gegaan. Het aantal buitenlandse gasten is ok na gedaald, al is de daling minder sterk dan het jaar ervoor. Figuur .
Overnachtingen op campings en overige recreatieve logiesvormen in Groot-Amsterdam,
1400
x 1.000
-
1200 totaal campingovernachtingen
1000 800
overnachtingen gasten uit het buitenland
600 400
overnachtingen gasten uit Nederland
200 0 2016
2017
2018
2019
2020
2021 bron: CBS
. Jachthavens en cruiseschepen Statistieken in deze paragraaf zijn afkomstig uit twee bronnen. Waterrecreatie Advies verzamelt gegevens van de jachthavens in Nederland en heeft maatwerkcijfers aan O&S geleverd. Amsterdam Cruise Port rapporteert over de aantallen cruisepassagiers in Amsterdam.
. . Verblijfsrecreatie in jachthavens Jachthavens bieden ligplekken voor vaste leden van watersportverenigingen of jaarkaarthouders. Een vaste ligplek is een plaats voor een boot die op seizoens- of jaarbasis wordt verhuurd. Sommige jachthavens bieden daarnaast ook plaats aan boten van passanten, die eventueel overnachten op hun boot in de haven. Een specifieke passantenplek wordt vrijgehouden voor passanten en wordt niet op seizoenbasis verhuurd. Niet verhuurde of tijdelijk vrijgekomen vaste plekken worden ook aan passanten verhuurd, bijvoorbeeld wanneer vaste ligplaatshouders op hun beurt ergens heen varen. Gratis ligplaatsen in het buitengebied vallen niet onder deze definitie van ‘jachthaven’.24 In totaal zijn er jachthavens in de MRA. Deze jachthavens tellen samen ruim . vaste ligplekken en . passantenplekken. De vaste plekken zijn gemiddeld voor % bezet, wat betekent dat passanten ook op de niet-bezette vaste plekken kunnen overnachten. Passanten zijn goed voor circa . persoonsovernachtingen in de MRA, waarvan er . in de gemeente Amsterdam (zie tabel . ). Binnen de MRA heeft Gooi en Vechtstreek de meeste ligplekken voor boten, maar de meeste overnachtingen door passanten worden gedaan in de gemeente Amsterdam en regio IJmond. Passanten blijven gemiddeld ongeveer twee nachten met hun boot liggen in de jachthavens van Amsterdam en IJmond. Tabel .
Amsterdam
Capaciteit jachthavens en overnachtingen door passanten op jaarbasis 25 ligplaatsen passanten personen aantal aantal plaatsen aantal aantal bezettingsverblijfsduur aan boord overnachtingen door havens ligplaatsen graad (nachten) voor passanten26 per jaar passanten 58 5.101 95% 251 42.000 1,9 79.000