221124 commissie FKD conceptverslag openbare deel

Dan krijgt men een beter zicht op de risico’s en komt men niet halverwege voor kostbare verrassingen te staan. Hij vindt dat besluiten gebaseerd moeten zijn op goede inschattingen van risico’s. Hij vraagt of de second opinion al geweest is, en zo nee, wanneer die komt en of er al geld is uitgegeven. Wethouder MELIANI zegt dat hier al meermalen over gesproken is in de vorige raadsperiode. In 2017 is begonnen met het plan voor een nieuw Amsterdam-museum vanwege de bruikbaarheid en veiligheid van het gebouw, maar ook met het oog op de toekomst van het museum met ruimte voor alle schuttersstukken en werkplekken voor het personeel. Het gaat dus om veel aspecten. Er is ooit een discussie geweest om het helemaal te verplaatsen naar een andere plek in de stad. Uiteindelijk is besloten om juist het Amsterdam Museum in het centrum te laten. Er is heel veel werk verzet om het plan langs de verschillende commissies te laten gaan die kennis van zaken hebben, zoals men in het stuk kan lezen. Al die commissies hebben ingestemd met het plan, ook de erfgoedinstellingen. Experts en architecten hebben er meermalen naar gekeken en de adviezen van de commissies zijn opgevolgd. De inpassing in het historische gebouw heeft veel aandacht gekregen en dat is een van de redenen waarom het proces lang geduurd heeft.

Zij vindt zichzelf niet het behoudende type, maar is wel van mening dat men heel goed met erfgoed dient om te gaan. Daarom zijn er tussentijds ook veel aanpassingen geweest om tot een zorgvuldig afgewogen plan te komen. Zij denkt dat er nog nooit zoveel stappen zijn gezet om een plan te krijgen waar iedereen mee kan instemmen behalve de nieuwe voorzitter van VVAB terwijl zijn voorganger er wel mee heeft ingestemd. Zij stelt voor nu niet nog meer publiek geld te steken in het zoeken naar een nieuw compromis en nu verdere stappen te zetten. Het museum heeft een bedrijfsvoering te volgen en moet naar de lange termijn kijken en dat maakte de verbouwing nodig. En dus waren die verhuizingen nodig. Men had al langer exposities staan in de Hermitage en de contracten daarvoor zijn verlengd. Ze zitten dus al jaren in de Hermitage, zoals ze ook programmeren in verschillende stadsdelen vanwege hun hubfunctie voor de hele stad. Het grootste dilemma in het plan is de zaal die vanaf de straat te zien is. Voor een goede en passende plek voor de onmisbare schutterijstukken is een verhoogd deel van die zaal nodig. Dat maakt die ingreep cruciaal. Nou kan men zeggen dat dit een inbreuk is op een mooi historisch en monumentaal iets. Maar dit is het enige deel van het totale ontwerp waar iets veranderd wordt aan de monumentale status en alle geraadpleegde commissies hebben daarmee ingestemd.

Alle binnenplaatsen en belangrijke monumentale delen blijven behouden. Lid BOBELDIJK vraagt hoe het zit met het mandaat voor de vergunning. Volgens hem ligt dat bij het college dat het aan de ambtelijke organisatie delegeert en niet bij de stadsdeelcommissie die wel een adviserende rol heeft. Wethouder MELIANI zegt dat de verantwoordelijkheid deels bij het stadsdeelbestuur is neergelegd voor het afgeven van vergunningen. Zij vindt dit een mooi voorbeeld van hoe

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept Raadscommissieverslag, 24 november 2022

FKD

stadsbestuur en stadsdeelbestuur kunnen samenwerken. Het stadsdeelbestuur heeft nauwe contacten met het museum en weet wat er allemaal speelt in het centrum en kunnen dat dus allemaal heel goed beoordelen. Zij vindt het mooi dat er gedelegeerd bestuurders zijn en dat zaken op deze manier georganiseerd zijn. Dat is volgens haar conform de afspraken die gemaakt zijn in de tijd dat het lid Bobeldijk zelf stadsdeelbestuurder was. Lid BOBELDIJK zegt dat hij het juist minder goed vond dat het mandaat direct van het college naar de ambtelijke organisatie werd gedelegeerd. Hij adviseert het mandaatregister er nog eens op na te slaan. Wethouder MELIANI is het daar niet helemaal mee eens. Volgens haar is in de vorige periode besloten dat het stadsbestuur contrair het advies van een stadsdeelbestuur mag gaan, maar dat zij daar in dit geval geen aanleiding voor zag. Stadsdeelbestuurder TERWEL zegt dat het bestuur de stadsdeelcommissie de gelegenheid heeft gegeven te adviseren over de omgevingsvergunning. Daarbij is vooral gekeken naar de impact op de omgeving. De commissie was er bijvoorbeeld blij mee dat het groot dakterras uit het oorspronkelijke ontwerp heeft plaatsgemaakt voor een bescheiden uitkijkpunt waar men even kan blijven staan. Naar zulke dingen heeft de commissie gekeken en op basis daarvan besloten de omgevingsvergunning te verlenen.

Er is wel ambtelijke ondersteuning geweest, maar het besluit is niet door ambtenaren genomen. Wethouder MELIANI zegt dat deze verbouwing, net als het plan voor de Meervaart, is aangemerkt als risicovolle project. De gemeente heeft veel geleerd van de ervaringen met de Noord/Zuidlijn. Er komen halfjaarlijkse rapportages, dwarskijksessies en een doorlopend proces van risicomanagement. Er zijn second opinions uitgevoerd op constructies, installaties, uitvoering en inkoop. Er is ook een tenderboard en per fase wordt alles doorlopen voordat een volgende stap wordt gezet. Lid BOBELDIJK vraagt of de raad een projectplanning kan krijgen inclusief de momenten waarop de second opinion en dwarskijksessies plaatsvinden. Wethouder MELIANI zegt dit te kunnen aanleveren zodat de commissie een beeld krijgt van het totale proces, kan zien hoe deze per fase uitgevoerd gaat worden en kan leiden tot actuele ramingen voordat het volgende deelproject ter hand genomen wordt. Lid BOBELDIJK zegt dat het hem vooral te doen is om inzicht te krijgen in de beoordelingen bij second opinions. Hij wil een herhaling voorkomen van het Nood/Zuidlijndebacle waar de raad telkens weer overvallen werd door totaal onverwachte gigantische kostenoverschrijdingen. Wethouder MELIANI zegt dit te zullen meenemen in een brief. De VOORZITTER stelt vast dat het punt nu voldoende besproken is.

Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 14. Start kwartiermakers Slavernijmuseum (VN2022-037847) Lid BOUHASSANI zegt dat de PvdA-fractie het van groot belang vindt dat Amsterdammers niet alleen trots zijn op de diversiteit van de stad, maar zich ook bewust zijn van de diversiteit en de geschiedenis die daarmee gepaard gaat. Het realiseren van het museum over het slavernijverleden draagt enorm bij aan dit gewenste bewustwordingsproces. Dit proces past ook bij de kracht en het karakter van Amsterdam als progressieve voorloper. Terwijl politiek

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept Raadscommissieverslag, 24 november 2022

FKD

Den Haag verdeeld was over excuses, wacht Amsterdam de landelijke beslissing niet af, maar maakte de gemeente die tijdens de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij als eerste bestuursorgaan in Nederland; excuses voor het slavernijverleden en wel specifiek voor de rol die de stadsbestuurders hierin hadden. Inmiddels heeft ook de burgemeester van Den Haag excuses gemaakt en lijkt het erop dat ook het kabinet het voorbeeld van Amsterdam zal volgen. Zij merkt op dat de gemeente wederom aanjager is nu het om het museum gaat over een geschiedenis die niet bij iedereen bekend is. Zij merkt op dat vijf jaar geleden de PvdA, GroenLinks en SP het initiatiefvoorstel voor verkenning van het Amsterdamse slavernijmuseum indienden. Ze is blij dat nu het stadium aanbreekt waarin het project concreet uitgewerkt gaat worden. Zij wil graag weten wat de laatste ontwikkelingen zijn en welke tijdslijn en openingsjaar men in gedachten heeft. Zij vraagt meer informatie over de voorgenomen reis naar de eilanden. Zij is benieuwd hoe de zoektocht naar een locatie verloopt. Lid BENTOUMYA sluit zich aan bij de woorden over het belang van dit museum. Zij vindt het goed te lezen dat men nu een volgende stap gaat zetten in het realiseren van het nationaal slavernijmuseum door de aanstelling van de kwartiermakers.

Zij heeft begrepen dat de raad kort na het reces wordt geïnformeerd over de voortgang en het tijdspad. Zij heeft ook behoefte aan een toelichting van de wethouder op de stand van zaken en de verwachte realisatiedatum. Zij is verder benieuwd hoe de samenwerking met het Rijk verloopt. Zij is benieuwd of de gemeente al voorbereidingen treft voor het speciale jaar 2023 waarin het 150 jaar geleden is dat de slavernij werd afgeschaft. Lid BONS zegt dat zij gisteren met de wethouder op werkbezoek was in het Tropenmuseum waar een mooie tentoonstelling over het slavernijverleden is met een integrale benadering waarbij alle kennis die er is over Amsterdam in de context van betrokkenheid bij slavernij tot uiting kwam. Zij vraagt de wethouder om bij de ontwikkeling naar het museum ook een dialoog met de Molukse gemeenschap op te nemen om ook die geschiedenis bij dit museum te betrekken. Wethouder MELIANI zegt dat er nu met deze aanstelling van kwartiermakers concrete stappen gezet gaan worden die moeten resulteren in een ondernemersplan, een financiële onderbouwing plus een participatietraject om te zorgen dat alles in de stad en in het land goed landt. Er zal worden nagedacht of er een collectiecentrum moet komen. Zij zal de commissie meenemen in de speurtocht naar een locatie waarvoor eerder al verschillende opties zijn genoemd.

Tegen het einde van het jaar zal ze met een planning komen. De kwartiermakers Peggy Brandon en John Leerdam gaan nu aan het werk. Zij gaan in gesprek met de stad en zullen in een technische sessie begin 2023 een presentatie verzorgen. Het is inderdaad een heel lang traject geweest sinds het initiatiefvoorstel, maar het gaat ook om iets wat over een veelomvattend onderwerp gaat zoals het lid Bouhassani schetste. Er is het verband met de excuses en de rol van Amsterdam in de slavernij. En dat komt straks allemaal tot uitdrukking in een gebouw op een plek in deze stad. De kwartiermakers zullen gesprekken voeren met veel groepen in de stad, maar ook in het land. Het gaat niet alleen om Amsterdam. De relatie met het Rijk is belangrijk en zij is erg tevreden over de inzet van staatssecretaris Uslu die veel weet van het onderwerp en er geld voor beschikbaar maakt; nu al 29 miljoen en daar komen waarschijnlijk ook middelen voor exploitatiekosten bij. In het coalitieakkoord is in Amsterdam 6 miljoen beschikbaar gesteld, bovenop de 4 miljoen van het Rijk voor de ontwikkelfase. De doelstelling is dat het museum in 2028 gereed is en tot die tijd is er dus 10 miljoen beschikbaar. De kwartiermakers hebben ook als opdracht te kijken naar programmering van activiteiten op diverse locaties in de tussenliggende periode.

Zij is er trots op dat ‘de republiek’ Amsterdam de voorlopersrol heeft, maar ziet het Rijk wel als belangrijke partner. Zij verwacht dat er landelijk nog wel pittige discussies zullen komen over de behoefte aan een Nationaal Historisch Museum versus dit Slavernijmuseum. Dat zal af en toe een polariserend debat opleveren. Maar het belang van dit museum wordt breed onderschreven. In de komende brief zal een plan van aanpak komen.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept Raadscommissieverslag, 24 november 2022

FKD

Vanuit verschillende kanten is het advies gekomen te beginnen met de trans-Atlantische slavenhandel. Dat is de basis waarop nu wordt gewerkt. Maar er is ook de Amsterdamse relatie met de VOC en daarin heeft de Molukse geschiedenis een belangrijke plek. Daarom wil zij aan de kwartiermakers meegeven ook in gesprek te gaan met de Molukse gemeenschap om tot die verbreding te komen. Zij kan een bezoek aan de expositie in het Tropenmuseum iedereen aanbevelen. Bij de opening waren nog meer interessante gesprekspartners aanwezig die graag in contact willen treden met de kwartiermakers. Voor het herdenkingsjaar 2023 komt een aparte tijdelijke subsidieregeling waarover volgende week een brief naar de raad wordt gestuurd. Lid BOUHASSANI bedankt de wethouder voor haar antwoorden en kijkt uit naar een goede samenwerking rond dit onderwerp en naar de expertsessie die net werd genoemd. Lid MANGAL had gehoopt dat er al eerder iets gezegd zou worden over dat de slavernij niet stopte bij de afschaffing, dat het verhaal van de contractarbeiders ook moet worden gehoord. Het baart hem zorgen dat enkele partijen aangeven dat andere onderdelen van de slavernij beter in aparte nieuwe of bestaande musea verteld zouden kunnen worden. Het verhaal van de contractarbeiders hoort volgens hem echt thuis in het slavernijmuseum. Dat wil hij meegeven aan de kwartiermakers.

Wethouder MELIANI zal dat signaal doorgeven aan de kwartiermakers. Het lijkt haar ook een goed idee voor de raad om zelf het gesprek met de kwartiermakers aan te gaan. Lid BENTOUMYA onderschrijft de woorden van lid Mangal. Zij vraagt de wethouder in de aanloop naar 2028 doorlopend te zorgen dat er een aanbod is om Amsterdammers over de slavernijgeschiedenis te informeren met een goede programmering. Wethouder MELIANI zegt dat ze dit in haar eerste termijn al heeft aangekondigd. Vandaar de tijdelijke subsidieregelingen waarvoor tot 2028 10 miljoen euro beschikbaar is om activiteiten te programmeren en allerlei samenwerkingen aan te gaan met musea en andere locaties. Dat is iets voor de kwartiermakers. Lid BONS onderschrijft de woorden van lid Mangal en zegt dat BIJ1 ook de geschiedenis van Zuid-Afrika in dit verband belicht wil zien. Wethouder MELIANI zegt dat het uiteraard om een internationaal verhaal gaat in relatie met Nederland. Zij zegt dat de raad in alles zal worden meegenomen en dat er dus ook informatie zal worden gedeeld over de reizen naar de eilanden en andere zaken die de kwartiermakers gaan aandragen naar aanleiding van hun gesprekken. Ook raadsleden kunnen daar hun inbreng geven. De VOORZITTER stelt vast dat dit agendapunt voldoende besproken is. Deelnemingen 15.

Terugkoppelen uitkomsten aandeelhoudersvergaderingen van gemeentelijke deelnemingen eerste deel 2022 (VN2022-037848) De VOORZITTER vraagt sprekers duidelijk aan te geven als zij iets willen bespreken uit de bijgevoegde geheime documenten. Dan dient dat in beslotenheid besproken te worden. Lid BOBELDIJK meldt dat een geheim stuk volgens hem ten onrechte zo bestempeld is. Hij zal daar in zijn bijdrage op terugkomen.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept Raadscommissieverslag, 24 november 2022

FKD

Lid MANGAL vraagt zich af hoe een instelling als Alliander dividend kan uitkeren terwijl er geldtekort is. Hij vraagt de wethouder uit te leggen hoe dat kan. Ten tweede zet hij vraagtekens bij de herbenoeming van de heer Peter Smink als lid van de Raad van Commissarissen bij het GVB gezien de puinhopen en alle intimidaties, omkoperij, nepotisme en onveiligheid op de werkvloer bij dat bedrijf. Er vinden kennelijk stilzwijgende herbenoemingen plaats zonder voorafgaande evaluatie van het functioneren in voorgaande jaren. Hij heeft een gesprek gevoerd met de RvC over signalen die hem bereikten vanuit het personeel en hen voorgesteld in gesprek te gaan met enkele werknemers, maar dat hebben ze geweigerd. Ze willen niet praten met hun eigen personeel. Hij vraagt de wethouder hoe dit alles kan gebeuren en waarom de raad niet in de gelegenheid is gesteld de RvC-leden te evalueren voordat tot herbenoeming wordt besloten. En waarom de raad nu pas hierover wordt geïnformeerd terwijl de herbenoeming al in mei heeft plaatsgevonden en dus al een voldongen feit is. Hij zou graag eerst een evaluatiegesprek hebben, gezien het verleden van het GVB. Zijn fractie is niet blij met de aanstelling van de heer Peter Smink. Hij vraagt of de wethouder alsnog een evaluatiegesprek van de raad met de RvC kan organiseren.

Hij vraagt welke mogelijkheden de raad heeft voor dergelijke evaluatiegesprekken en of herbenoemingen niet eerst ter goedkeuring aan de raad moeten worden voorgelegd. De houding van de huidige GVB-top naar het eigen personeel is in zijn ogen verre van gezond. Lid SCHMIT bedankt de wethouder voor de terugkoppeling over deze aandeelhoudersvergadering. Zijn fractie vindt het belangrijk dat de gemeente als aandeelhouder aandringt op maximaliseren van salariëring van bestuurders conform de WNT-normen. Verder vindt D66 het belangrijk dat er ook vrouwen in de top zitten en dat er goede arbeidsomstandigheden zijn in bedrijven waarin de gemeente een deelneming heeft. En uiteraard ook dat de gemeente aandringt op duurzaamheid. Deze punten zal D66 ook naar voren brengen als het volgende kwartaal het deelnemingenbeleid aan de orde komt. Hij vraagt wat de wethouder met deze vier punten doet bij aandeelhoudersvergaderingen en in gesprekken met de deelnemingen. Lid BOBELDIJK sluit zich daarbij aan. De SP vraagt bij deelnemingen te bedingen dat men ook let op de arbeidsomstandigheden bij subcontractanten. Hij heeft bij de geheime stukken een document gezien dat ook op de website van het betreffende bedrijf gepubliceerd staat als het meerjarenplan. Hij vraagt zich af waarom het hier dan geheim zou moeten zijn. Hij vraagt de wethouder alle stukken nog eens op dit punt te laten nalopen.

En hij vraagt aan het college om even naar alle stukken te kijken of er nog meer van dit soort stukken bij zitten. Wethouder RIJXMAN zegt dat de netcongestie bij Alliander niet het gevolg is van tekort op kapitaal, maar van de snelheid en onvoorspelbaarheid van de ontwikkelingen in Amsterdam. Het grootste knelpunt is het tekort aan technici waar men er de komende vier jaar 3500 extra van nodig heeft terwijl de stroom uit het technisch onderwijs daalt. Bovendien zijn er tekorten aan materialen als chips, kabels, draden en meters. Daarnaast spelen ook lange doorlooptijden voor vergunningen mee. De kapitaalbasis van Alliander is in 2021 versterkt met een converteerbare lening van aandeelhouders van 600 miljoen. Amsterdam heeft meegedaan voor 55 miljoen. De converteerbare lening leidt tot een snellere stijging van het eigen vermogen en daarnaast blijven de dividendinkomsten behouden voor de gemeentelijke begroting. Verder lopen er gesprekken met het Rijk over toetreding als aandeelhouder in netwerkbedrijven als Alliander. De heer Smink is inderdaad voor vier jaar herbenoemd op voordracht van de RvC. De vragen van het lid Mangal kan zij hier niet beantwoorden vanwege eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Zij kan wel zeggen dat in de governancecode een evaluatiegesprek is opgenomen, net als bij elke deelneming het geval is.

Dat gesprek wordt gevoerd door de RvC en niet door de aandeelhouders. Daarop heeft de Raad van Toezicht de herbenoeming goedgekeurd. De herbenoeming is dus geheel in lijn met de governancecode geschied. Lid MANGAL vraagt of hij het goed begrepen heeft dat de RvC zichzelf evalueert en zich vervolgens ook zelf aanstelt.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept Raadscommissieverslag, 24 november 2022

FKD

Wethouder RIJXMAN zegt dat het niet zo is dat de RvC zichzelf evalueert. Elk lid krijgt een apart evaluatiegesprek voordat besloten wordt over herbenoeming. Lid MANGAL zegt dat hem niet duidelijk is wie nu de herbenoeming doet, de RvC of de aandeelhouders. Volgens hem staat in elke governancecode dat dit de bevoegdheid is van de aandeelhouders. Wethouder RIJXMAN gaat over naar de vragen van de SP en D66. Zij zegt dat zij in alle gesprekken en aandeelhoudersvergaderingen de vier punten onder de aandacht brengt, ook al is haar bevoegdheid als aandeelhouder beperkt. Het is voor haar een beleidspunt, net als voor collega Van Buren. Lid BOBELDIJK leest in de stukken van Schiphol inderdaad dat arbeidsomstandigheden en andere punten aan de orde zijn gesteld. Waar het hem echter om gaat is dat Schiphol in contracten voor uitbesteed werk ook afspraken opneemt over arbeidsomstandigheden en dergelijke. Dat zou de gemeente met Schiphol moeten vastleggen. Het moet niet alleen gaan om prijsconcurrentie. Wethouder RIJXMAN zegt dat ze al vaker heeft gezegd dat ze in gesprekken die punten aan de orde stelt en niet zozeer in de aandeelhoudersvergaderingen. Het college blijft daar ook op hameren. Als aandeelhouder ziet ze er wel op toe dat in de RvC mensen komen die daar ook de nodige aandacht voor hebben. Daar kan men ook als kleine aandeelhouder aandringen, maar niet afdwingen.

Lid BOBELDIJK zegt dat zijn opmerking over Schiphol ook sloeg op andere deelnemingen. Hij wil dat de gemeente bij alle de eis op tafel legt dat bij uitbesteding van werk de arbeidsomstandigheden goed geregeld dienen te zijn. Wethouder RIJXMAN zegt het vanzelfsprekend te vinden om dat te doen. Het is een punt waar altijd naar gekeken wordt. Zij zal de geheime stukken nog eens laten nalopen op het geheime karakter. Er is wellicht iets te zorgvuldig mee omgegaan. Zij zal daarop terugkomen als het inderdaad ook op de website te vinden is van de betreffende deelneming. Lid BOBELDIJK vraagt of de raad ook een terugkoppeling krijgt van de resultaten van dat kijken naar punten in gesprekken. Wethouder RIJXMAN zegt dat ze de raad vanzelfsprekend zal informeren als er iets aan de hand is rond arbeidsomstandigheden bij deelnemingen. De VOORZITTER geeft het lid Mangal nog eenmaal het woord hoewel hij geen spreektijd meer heeft. Lid MANGAL bedankt hem voor die coulance. Hij vraagt of de raad als 100% aandeelhouder van het GVB wel enige invloed heeft op de aanstellingen van de RvC en de directie. Dat is hem niet helemaal duidelijk. Hij vraagt of de gemeente anders de minister moet vragen in te grijpen. Wethouder RIJXMAN zegt dat zij het lid Mangal niet aan nog meer of andere antwoorden kan helpen.

Het uitgangspunt is, ook om de governancecode dat de gemeente als aandeelhouder hooguit een klikgesprek mag voeren met beoogde kandidaten om te kijken of er sprake is van een klik. Maar de benoeming is een zaak van de RvC en zelfs niet van de minister. En verder bepaalt de RvC de eigen evaluatieregeling. Zo gaat dat ook bij andere deelnemingen.

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept Raadscommissieverslag, 24 november 2022

FKD

De VOORZITTER stelt vast dat het punt voldoende is behandeld en gaat verder met punt 11. TOEGEVOEGD BESPREEKPUNT: Deelnemingen 16. Gedeeltelijk opheffen van de geheimhouding van het verslag inzake GVB Holding N.V.: kennisnemen gevolgen stijgende energieprijzen van het besloten deel van de vergadering FKD (VN2022-039815) Dit punt is als hamerstuk naar de raad doorgeleid. 17. Sluiting De VOORZITTER sluit het openbare deel van de vergadering om 11.45 uur en verzoekt iedereen die niet is uitgenodigd voor het besloten deel, de zaal te verlaten.

23