2026.02.05 Conceptverslag commissie DC

De economie moet structureel worden veranderd en dat kan wellicht zoals destijds bij de toeristenwinkels met een paraplubestemmingsplan voor het centrum om waarbij dit soort winkels geweerd kunnen worden. Hij stelt voor om te praten over wat voor winkels wel gewenst zijn in de stad. In de raad is een amendement aangenomen om te kijken of er kringloopwinkels gerealiseerd kunnen worden in Zuidoost en Nieuw-West. Dit moet de norm worden omdat het niet zo zijn dat alles maar eenmalig wordt gebruikt. Het schijnt dat er per jaar zes keer zoveel textiel wordt geproduceerd als de textielbehoefte en veel kleding wordt na één keer gebruiken weggegooid. Dit kan zo niet langer doorgaan. Het lid KROM (Partij voor de Dieren) heeft dit al een paar keer besproken met wethouder Mbarki van Economische Zaken die telkens aangeeft dat er geen mogelijkheden zijn om bedrijven in de stad te weren. Ze vraagt welke oplossingen het lid Van Munster ziet om ervoor te zorgen dat ze toch in staat zijn om fast fashion, Temu en soortgelijke ellendige winkels uit de stad te weren. Het lid VAN MUNSTER (GroenLinks) antwoordt dat bij de toeristenwinkels bepaald is dat dit soort winkels niet gewenst zijn. Blijkbaar zijn er juridische haakjes die dat mogelijk maken en hij zou graag willen onderzoeken of dat ook op dit terrein mogelijk is.

Verder zou bij de inrichting van de stad moeten worden nagedacht over hoe repaircafés en kringloopwinkels de norm worden. Dat vraagt een enorme mindshift aangezien we door reclame enorm worden gepusht om te kopen, kopen, kopen en te consumeren, consumeren, consumeren. Het lijkt hem buitengewoon interessant en hij hoopt dat ze worden herkozen zodat ze met een initiatiefvoorstel aan de slag kunnen om te kijken hoe dit onderzocht kan worden. Het lid KEESMAN (PvdA) is van mening dat ze goed op weg zijn met de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie. Het college vraagt terecht aandacht voor de doelstelling van 50 procent reductie van de niet-herwinbare materialen in 2030. Hij hoopt dat de resultaten een S-curve laten zien en dat de resultaten van alles wat in gang is gezet in de komende vier jaar zichtbaar zullen zijn. Hij vraagt of de wethouder dezelfde hoop heeft en of er vertrouwen is dat de doelstellingen behaald zullen worden. Daarnaast heeft hij de indruk dat de focus vooral ligt op alternatieven voor wat al gebeurt terwijl een belangrijk punt van de circulaire economie ook is dat er simpelweg minder wordt geconsumeerd. Hij is benieuwd of de wethouder dat ook zo ziet en vraagt of er nog ruimte is voor versnelling om tot 2030 daadwerkelijk de doelstellingen te halen.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-raadscommissieverslag 05-02-2026

De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels voor de beantwoording. Wethouder PELS wil bij deze laatste vergadering van de commissie Duurzaamheid en Circulaire economie alle ambtenaren die betrokken zijn bij dit onderwerp bedanken voor hun inzet. Ze erkent hun inspanningen om 160 mkb-bedrijven te adviseren over hoe ze hun bedrijfsvoering meer circulair kunnen inrichten en koploper kunnen worden. Dit helpt bedrijven om te blijven bestaan in een tijd waarin het mkb het moeilijk heeft door zowel externe ontwikkelingen als de dominantie van grote bedrijven, met name in de mode. Daarnaast is het gelukt om 17 miljoen aan kapitaal aan te trekken voor ondernemers die zich richten op circulaire activiteiten. De uitvoeringsagenda laat zien dat bedrijven zich nog verder moeten ontwikkelen. Daarnaast moeten overheden zich nog verder ontwikkelen in het reguleren. Ultra fast fashion of wegwerpmode is misschien wel het summum van aan de ene kant de uitbuiting van de grondstoffen en aan de andere kant de uitbuiting van mensen, want ook dat vindt nog steeds op grote schaal plaats in ultra fast fashion. Er is een definitie waarbij fast fashion betekent dat bedrijven maandelijks wisselen van aanbod en ultra fast fashion betekent dat dit bijna dagelijks gebeurt. Shein is niet welkom in Amsterdam en dat heeft wethouder Mbarki al duidelijk aangegeven.

Momenteel wordt er gekeken naar de juridische mogelijkheden en beleidsinstrumenten om een winkel zoals Shein te weren. Dat is ingewikkeld en ze kan er niet veel over zeggen in de openbare vergadering. Ze verzekert dat het de intentie is om een instrument te ontwikkelen waarmee bedrijven die gericht zijn op overconsumptie en uitbuiting geweerd kunnen worden zodat ze geen geld kunnen verdienen in de stad. Het lid DE JAGER (D66) begrijpt dat niet alles geschikt is voor de openbaarheid en vraagt of de wethouder misschien iets kan schetsen van de tijdlijnen. Ze wijst erop dat er ook andere instrumenten zijn om de raad te informeren. Wethouder PELS stelt voor om de raad direct na de zomer, al dan niet besloten, te informeren over de stand van zaken. Het proces van juridische verkenning kost tijd maar daar wordt nu aan gewerkt. Als het eerder kan zal ze dat doen, maar in ieder geval zal de raad in september worden geïnformeerd. Ze is enthousiast over de Dingenbieb aangezien dit ook een manier is om minder te consumeren. Er zijn al veel initiatieven en de rol van de gemeente is vooral om deze bij elkaar te brengen. De gemeente wil starten met een pilot in een aantal stadsdelen om die initiatieven te bundelen en ook een fysieke ruimte te bieden.

Het is niet de bedoeling om bestaande initiatieven weg te drukken maar juist om de kleinere losse initiatieven samen te brengen zodat ze effectiever kunnen zijn en elkaar kunnen aanvullen. Het belangrijkste doel is het creëren van een netwerk dat toegankelijk is zodat elke Amsterdammer dingen gaat lenen in plaats van kopen. Het lid KEESMAN (PvdA) vraagt of het college ook overweegt een soort leensysteem op te zetten waarbij wordt geïnventariseerd wie wat beschikbaar heeft en waarbij het niet noodzakelijk is om spullen op één centrale plek op te slaan. Wethouder PELS antwoordt dat dat al bestaat via Peerby. Daar kunnen buren aanmelden wat ze hebben en dan kan dat worden geleend. Het is mogelijk om er geld voor te vragen en het is ook verzekerd voor als er iets misgaat. Het lid KEESMAN (PvdA) is benieuwd in hoeverre een fysieke leenbieb dan nog meerwaarde heeft en vraagt of niet juist dat virtuele systeem moet worden versterkt. Wethouder PELS antwoordt dat een systeem als Peerby ingewikkeld kan zijn omdat het een extra tijdsinvestering vraagt en soms ook een sociale investering om tot een afspraak te komen. Daarom is het belangrijk om samen met de initiatieven te kijken hoe de drempels kunnen worden verlaagd. Het idee achter de Dingenbieb is dat het makkelijk

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-raadscommissieverslag 05-02-2026

moet zijn om binnen te lopen voor iets dat je nodig hebt en dat je precies weet onder welke voorwaarden en hoe lang je het kunt huren. Bij inkoop wordt in een groot aantal bestaande contracten een herzieningsclausule duurzaam opgenomen. Dit betekent dat van een bedrijf kan worden gevraagd om meer duurzaam of circulair in te kopen of aan te bieden. Langlopende bestaande contracten waar die clausule niet in is opgenomen kunnen alleen worden gewijzigd met een nieuwe aanbesteding waarna het bestaande contract moet worden afgekocht. De afdeling Inkoop kijkt hier strak naar en er werken mensen die zich hierin hebben gespecialiseerd. Het lid DE JAGER (D66) verduidelijkt dat haar vraag ging over de aanbestedingen die momenteel worden uitgezet en die een looptijd hebben voorbij 2030. Daarnaast is ze benieuwd of de wethouder iets kan zeggen over de aanbevelingen in de uitvoeringsagenda met betrekking tot inkoop. Wethouder PELS antwoordt dat in nieuwe opdrachten duurzaamheidseisen worden opgenomen. De aanbevelingen in de uitvoeringsagenda worden op dit moment met Inkoop bestudeerd en zodra dat inzichtelijk is zal de wethouder Inkoop daarover terugrapporteren naar de raad. In de ontwikkeling naar een circulaire economie hebben circulaire ondernemers nog geen level playing field.

Er zijn nog steeds ondernemers die de leefomgeving belasten of slechte arbeidsomstandigheden creëren en de rekening daarvoor wordt nu nog bij het milieu of bij de mensen neergelegd. Tegelijkertijd zijn er ondernemers met een veel duurzamer verdienmodel die meer geld kwijt zijn omdat ze die belasting hun bedrijf intrekken en dat is niet eerlijk. Ze hoopt dat een komend kabinet vol inzet op dat level playing field, bijvoorbeeld door veel meer belasting op grondstoffen te leggen en minder op arbeid. Dat zou een trigger kunnen zijn om minder grondstoffen te gebruiken en tegelijkertijd werkgelegenheid te waarborgen. De ondernemers zijn afhankelijk van het kabinet en Europa om dat eerlijke speelveld te creëren en meer ondersteuning te krijgen. Voor veel ondernemers is het momenteel nog tegen de klippen op en dat moet een keer kantelen. Lineaire productie is een nieuw soort kolonialisme waarin de uitbuiting van grondstoffen en mensen plaatsvindt in andere landen. Niemand wil dat maar er is geen alternatief. Aan de ene kant moet er dus een eerlijk speelveld voor ondernemers komen en moet duurzaam ondernemen de standaard worden waarbij er meer wordt betaald als het niet circulair is. Aan de andere kant moet het aanbod veel duurzamer worden omdat de drempel naar goedkope ultra fast fashion nu heel laag is terwijl de drempel naar duurzame mode vaak nog hoog is.

De overheid moet ervoor zorgen dat het duurzame aanbod eenvoudiger wordt zodat iedereen mee kan komen in de overgang naar een meer circulaire economie. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld en gereed is voor een korte bespreking in de gemeenteraad van 18 en 19 februari 2026. Voedsel 8. Bespreken van de raadsinformatiebrief over maatschappelijke kosten- en batenanalyse voedselinitiatieven VN2026-000314 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Munster. Het lid VAN MUNSTER (GroenLinks) benadrukt dat lokale kleinschalige initiatieven een grote relevantie hebben en dat ze miljoenen euro's aan maatschappelijke schade opvangen. Uit het rapport blijkt dat er ruimte is om deze initiatieven verder uit te breiden. Een gemeentelijke bijdrage van 1 of 2 ton per jaar is voldoende om bestaande initiatieven in stand te houden en met een extra investering van 3 of 4 miljoen kan er significant worden opgeschaald. Hij hoopt dat dit niet alleen in Noord gebeurt, maar in de hele stad en

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-raadscommissieverslag 05-02-2026

dan kan er jaarlijks 60 miljoen aan maatschappelijke schade worden bespaard. Daarnaast komen in de portefeuille Voedsel veel maatschappelijke waarden samen, zoals lokaal eigenaarschap, korte voedselketens, sociale cohesie en de belangrijke rol die vrouwen spelen bij dit thema. Hij is benieuwd of de stad deze initiatieven verder gaat uitbouwen op een manier die de ongelofelijke meerwaarde van lokale initiatieven laat zien. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Keesman. Het lid KEESMAN (PvdA) wijst op de enorme diversiteit van voedselinitiatieven in Amsterdam-Noord, zoals dertien uitgiftepunten, dertien sociale restaurants, twee verbindingsplekken, driemaal stadslandbouw en een voedselhub. Hij vindt dat hartverwarmend. Tegelijkertijd vindt hij het ongemakkelijk dat de impact van deze sociale programma's in geld wordt uitgedrukt omdat het niet om geld gaat. Het gaat erom dat mensen samenkomen en gelukkiger worden. Dat is het ultieme effect van deze programma's en daarmee ook de waarde voor Amsterdam. Hij ziet deze waarde liever niet in geld uitgedrukt want deze initiatieven zijn juist geschikt als dragers van sociale programma's. De PvdA is voorstander van het erkennen en financieren van het netwerk van voedselinitiatieven in Noord.

Hij is benieuwd hoe het college de positie van dit netwerk ziet ten opzichte van de buurtplatforms en vraagt of het college ook voedselinitiatieven in andere stadsdelen zal steunen. Het lid KROM (Partij voor de Dieren) merkt op dat veel van de voedselinitiatieven onder druk staan door de groei en uitbreiding van de stad. Initiatieven dreigen te verdwijnen en dat speelt momenteel bij meerdere initiatieven in Noord. Dit betekent dat de raad en het college andere keuzes zullen moeten maken om deze initiatieven te beschermen, zoals besluiten om minder te bouwen of op andere plekken te bouwen. Ze vraagt hoe het lid Keesman hiernaar kijkt. Het lid KEESMAN (PvdA) beaamt dat er een enorme spanning op staat en dat besluiten die lang geleden door de raad zijn genomen daarbij een rol spelen. De PvdA is de afgelopen jaren daar anders naar gaan kijken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Krom. Het lid KROM (Partij voor de Dieren) geeft aan dat ook ze moeite heeft met het voortdurend in geld uitdrukken van zaken maar wellicht is het nuttig voor liberale mensen. Het rapport laat zien dat het huidige voedselnetwerk in Noord met een jaarlijkse investering van 1,7 miljoen euro, waarvan 900.000 euro door de gemeente, jaarlijks ongeveer 15 miljoen euro aan maatschappelijke schade voorkomt. Zonder de bestaande initiatieven zou er zelfs 45 tot 55 miljoen euro extra uitgegeven moeten worden.

Voedselinitiatieven dragen bij aan het bestrijden van armoede en eenzaamheid, bevorderen verbinding en sociale cohesie tussen verschillende inwoners en helpen voedselverspilling tegen te gaan. Ze uit haar zorgen over het feit dat veel van deze initiatieven moeten vechten voor hun voortbestaan. Voorbeelden zijn het Groene Veld waar gratis maaltijden worden verstrekt aan buurtgenoten, NoordOogst en de moestuinschool die moet wijken door nieuwbouwplannen. Uit het rapport blijkt dat deze initiatieven bestaansrecht hebben en ze roept de raad, de wethouder en iedereen die zich aangesproken voelt op om zich hard te maken voor het behoud van deze initiatieven. De voedselinitiatieven maken de stad gezonder, socialer en weerbaarder en daarom pleit ze ervoor om harde doelstellingen en structurele financiën vrij te maken voor deze initiatieven, niet alleen in Noord maar in de hele stad. Dit moet worden ondersteund met een stevige in de gemeenschap verankerde strategie. De inspreker heeft gewezen op het belang van voedselinitiatieven in tijden van crisis en ze vraagt of het college hierover nadenkt. Ze is benieuwd of de wethouder deze noodzaak ook ziet en wil weten hoe dit terugkomt in beleid. Daarnaast staan er in het

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-raadscommissieverslag 05-02-2026

rapport aanbevelingen zoals een donatieplicht en buurtkoelkasten en ze vraagt of het college dat nu gaat inzetten. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels voor de beantwoording. Wethouder PELS merkt op dat het college de kosten-batenanalyse niet heeft laten uitvoeren omdat er twijfel bestond over de sociale impact of de milieu-impact van de voedselinitiatieven. Ze waardeert de inzet van de betrokken ambtenaren en initiatiefnemers die hebben laten zien wat deze initiatieven waard zijn en ze hoopt dat dit vaker zal gebeuren bij sociale initiatieven die soms met wat schouderophalen worden bekeken. Deze initiatieven verdienen unanieme steun van de raad vanwege hun rol in het besparen van voedsel dat anders weggegooid zou worden, het helpen van mensen of het besparen van geld voor de gemeente. Met een investering van 900.000 euro realiseert de gemeente een besparing van 15 miljoen en er komen veel beleidsdoelen samen bij het ondersteunen van deze voedselinitiatieven. Het is dus belangrijk dat alle partijen ervoor zorgen dat dit goed verankerd wordt in het coalitieakkoord in de volgende periode met een duidelijke richting voor en versterking van de voedselstrategie. In wijken zoals Noord schakelen de voedselinitiatieven met de buurtplatforms en op die manier bedienen ze net weer andere groepen mensen.

De initiatieven, buurtplatforms en buurthuizen werken ondersteunend naar elkaar en de gemeente moet zorgen voor een breed netwerk van initiatieven waar mensen zich kunnen melden voor hulp op een manier die bij hen past. Ze erkent de druk op de ruimte voor voedselinitiatieven zoals NoordOogst. Het is daarom goed dat het college en het stadsdeel erin zijn geslaagd om de termijn op te rekken zodat NoordOogst voorlopig kan blijven. Er is ook bijgedragen aan een probleem met de financiering en dat laat zien hoe het college probeert het beste te maken van de situatie, ondanks de plannen die er al liggen. Voor NoordOogst wordt nu gezocht naar een andere plek maar de volgende raad zou stadslandbouw op zich beter moeten beleggen in de plannen. De veiligheidsregio gaat over voedsel in crisistijd en voedselinitiatieven spelen daarbij een belangrijke rol omdat ze mensen kunnen bereiken die het moeilijk krijgen wanneer zo'n crisis uitbreekt en omdat ze bijdragen aan het bevorderen van sociale cohesie. Het lid KROM (Partij voor de Dieren) verduidelijkt dat haar vraag ging over buurtkoelkasten die verspilling tegengaan en een donatieplicht die via een plaatselijke verordening geregeld kan worden en die op grootschalige wijze supermarkten vraagt overgebleven voedsel in te leveren zodat het gedistribueerd kan worden onder minima.

Wethouder PELS antwoordt dat die voorstellen uit het rapport op dit moment worden uitgewerkt om een beeld te kunnen geven aan de partijen wanneer er onderhandeld wordt over de nieuwe voedselstrategie. In Frankrijk is het een nationale wet dat er geen voedsel weggegooid mag worden door supermarkten en ze hoopt dat de volgende minister die over de circulaire economie gaat ervoor zorgt dat dit ook hier niet meer mag gebeuren. Dan gaat het voedsel automatisch naar de verschillende initiatieven en hoeft de gemeente dat niet via een juridische weg uit te werken. Het lid VAN MUNSTER (GroenLinks) vraagt of er een beleidsvoorstel komt voor structurele financiering van deze initiatieven en wil weten of het alleen over Noord gaat of ook over voedselinitiatieven in de hele stad. Wethouder PELS verwacht dat de initiatieven in de rest van de stad dezelfde impact hebben en denkt daarom dat het belangrijk is om dit soort initiatieven in de hele stad te ondersteunen. Haar voorstel zou zijn om in Nieuw-West, Zuidoost en Noord te beginnen en van daaruit lessen te trekken om het vervolgens naar de andere stadsdelen uit te breiden. Dit hangt af van de initiatieven die willen opschalen en dat wordt nu

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-raadscommissieverslag 05-02-2026

uitgewerkt voor de coalitieonderhandelingen om te bepalen wat dat voor de financiering betekent en welke middelen er nodig zullen zijn. Eén van de grootste aandachtspunten zal zijn hoe het beleid goed vastgelegd wordt. Ze is trots dat ze de eerste wethouder van Amsterdam was die voedselstrategie in haar portefeuille had. De voedselstrategie is nu opgestart maar moet nog wel bestendigd worden. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld en gereed is voor een korte bespreking in de gemeenteraad van 18 en 19 februari 2026. De VOORZITTER bedankt de fractievertegenwoordigers voor de tijd, energie en moeite die ze hebben besteed aan de commissie Duurzaamheid en Circulaire economie. Het lid KROM (Partij voor de Dieren) spreekt haar waardering uit voor de voorzitter en bedankt de plaatsvervangende voorzitters die zijn ingevallen. Het lid KABAMBA (Partij voor Morgen) herinnert eraan dat in de raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie voor het eerst in Nederland een motie is voorbereid met betrekking tot de situatie in Congo en de Movement for Free Congo. Ze bedankt de commissiegriffier Struijk en de commissieleden voor de manier waarop moeilijke onderwerpen zijn behandeld. De VOORZITTER sluit de vergadering.

23