20250917 verslag gemeenteraad avond

Dus daar ligt denk ik ook de taak om te kijken hoe kunnen we zorgen dat er meer kapitaal naar Amsterdam komt, samen met de sector. En mijn vraag is, herkent de wethouder dat we meer moeten zorgen voor nog meer kapitaalinvesteringen in Amsterdam en welke rol ziet hij daar voor zichzelf? Als wij willen dat Amsterdam niet alleen meeloopt maar ook richting bepaalt in de AI-revolutie dan moeten we nu keuzes maken met ambitie. En dan niet voor de happy few maar voor brede welvaart in Amsterdam. En D66 kiest voor een toekomst waarin Amsterdam vooruitloopt als de AI Tech Capital van Europa want ik denk het kan wel.

35

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, ik ben nog een beetje in de war over die publieke waarden die D66 eigenlijk wil bespreken tijdens dat AIcongres, want er staat zoals het beschermen van de privacy. Maar wel welke andere publieke waarden bedoelt D66 dan?) Betrouwbaarheid, transparantie, democratische waarden. Ik zou toch niet een AIsector willen hebben wat we terugzien in Californië of in Xinjiang. Ik denk juist als je dat bouwt op de publieke waarden dat je uniek bent in de wereld. (Het lid VON GERHARDT: Dan ben ik een beetje in de war. Want net bij de interruptie van het lid IJmker zei u we kunnen de sector vertrouwen en ik wil daar niet in reguleren maar de sector daar heb ik vertrouwen in. En nu geeft u eigenlijk een aantal randvoorwaarden waar die sector aan moet voldoen. Dus vertrouwt u nu die sector of zijn dat die randvoorwaarden van D66 waar de sector aan moet voldoen?) Dit doe je samen. Bovendien hebben we binnen Europa afspraken met elkaar hierover gemaakt en daarbinnen verhouden we ons en daar verhoudt de sector zich ook naar. Ik zie de tegenstelling niet. (Het lid VON GERHARDT: Publieke waarden zegt u aan de ene kant, dat zijn randvoorwaarden. En nu benoemt u in uw uitleg eigenlijk wet- en regelgeving. Dat is iets heel anders, dat is gewoon strafbaar, dat kan gewoon getoetst worden.

Dus zijn dat nu die publieke waarden die D66 zo belangrijk vindt of zegt u eigenlijk die techsector moet zich gewoon aan de Europese wet- en regelgeving houden? Want dat is nog wel een verschil en dat zou ik wel graag duidelijk willen hebben, anders weten we ook niet precies waar we het over hebben.) Het lid Von Gerhardt maakt hier een tegenstelling die er niet is. Dus je kunt met de sector en kennisinstellingen en de gemeente werken aan een gezamenlijk ecosysteem wat voldoet aan de publieke waarden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Krom. Het lid KROM: Wij begrijpen echt wel dat de toekomst meer technologie betekent en we begrijpen ook dat Amsterdam probeert hier een graantje van mee te pikken. Maar we hebben ook zorg. Want de uitdagingen die de wethouder noemt voor de stad worden ook aangejaagd door het willen worden van techhoofdstad van Europa. Meer tech is meer energieverbruik, talent aantrekken legt een grotere druk op de woningnood. Iedere seconde verbruikt ChatGTP duizend liter water door alle vragen die aan het model gesteld worden. En in de expertsessie die we hebben gehad, hoewel het vooral ondernemers uit de techindustrie waren, maar oké, die hadden hier ook geen antwoord op en er werd vooral gepleit voor het uitleggen van de rode loper en het belastingklimaat versoepelen.

En mijn vraag aan de wethouder, want hij heeft namelijk heel vaak gezegd we kunnen geen hek om Amsterdam zetten, wat als Meta zich hier morgen meldt, of Elon Musk? Acht hij dat wenselijk en hoe kijkt hij naar de druk die het legt op het energienetwerk, op de woningnood en klimaatverandering? En is hij bereid het risico te nemen dat we straks een soort Silicon Valley worden met allemaal immorele techreuzen in Amsterdam? Dus we steunen ook het pleidooi van het lid IJmker van harte om zo veel mogelijk sturing te geven aan de bedrijven die zich hier willen vestigen, om de voorkeur te geven aan coöperaties en steward ownership en we tekenen dan ook mee met alle moties van GroenLinks.

36

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Voorzitter, ik steun de moties van het lid IJmker en ik wil nog toevoegen dat er een perspectief mist in dit mooie verhaal over de technologiehoofdstad en dat is het mondiale Zuiden. Aanstaande zaterdag zijn jullie allemaal uitgenodigd om twaalf uur om een sit-in te doen bij Apple vanwege de bloedige strijd die gaande is in Congo. Waarom is dat relevant? Omdat we het hebben over een techgigant die zijn ogen hiervoor sluit. En dan kunnen we hier niet praten over de enorme groei van Amsterdam als een techhoofdstad zonder het te hebben over de levens die betaald worden voor een dergelijke groei als wij niet controleren. Dus mijn oproep is dat Amsterdamse investeringen en innovaties niet blind zijn voor de mondiale gevolgen. Als wij echt een hoofdstad van de toekomst zijn, zijn we dat voor iedereen, alle 177 nationaliteiten die er zijn, maar ook de plekken waar zij vandaan komen. Dus ik heb ook twee moties ingediend hiervoor. Die zijn nog onderweg of die kunnen jullie inmiddels zien. Bij de ene zeg ik bij iedere stap dat wij groeien moeten we ook denken aan alle gevolgen voor het mondiale Zuiden en bij de ander geef ik aan dat wij ook samen kunnen werken met steden in het mondiale Zuiden zodat zij samen met ons op een wereldwijd rechtvaardige manier kunnen winnen.

De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Kabamba inzake wereldwijde rechtvaardigheid in technologiebeleid, nr. 362.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om bij de verdere ontwikkeling van Amsterdam als tech-stad systematisch in kaart te brengen welke effecten dit beleid heeft op het mondiale zuiden, met name op grondstoffenwinning, arbeidsomstandigheden en digitale ongelijkheid. Motie van de lid Kabamba inzake digitale autonomie én wereldwijde solidariteit, nr. 363.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om bij investeringen in AI en tech niet alleen Europese digitale autonomie te bevorderen, maar ook internationale solidariteit mee te nemen, door samen te werken met steden en gemeenschappen in het mondiale zuiden die risico lopen op nieuwe vormen van digitale afhankelijkheid. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Jazeker, dank u voorzitter. Amsterdam als technologiehoofdstad, dat is heel belangrijk, het klinkt ook erg goed. In de discussienota lezen we over het belang van privacy en transparantie, dat is heel goed. Vooral transparantie van algoritmes die de techbedrijven gebruiken vinden wij heel belangrijk.

Verder zijn we van mening dat AI niet ertoe mag leiden dat bepaalde meningen worden onderdrukt of een eenzijdige waarheid wordt gepromoot. We wijzen dan op het inzetten van AI in het kader van de Digital Services Act. Dan verder over de bedrijven die Amsterdam nu verlaten door de zware EUregelgeving, de hoge energieprijzen en de belastingen. Zwitserland is op al deze punten

37

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

veel aantrekkelijker. Het lijkt erop dat het college kiest voor een meer top-downbenadering van sturing. Waarom niet vooral focussen op het wegnemen van bureaucratie en regeldruk om start-ups hier te houden? De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Mbarki. Wethouder MBARKI: Dank, voorzitter. En ook dank voor de commissie voor het inmiddels derde debat waarbij we aandacht vragen voor drie verschillende onderwerpen. Want we bespreken vandaag namelijk drie verschillende stukken. Ik probeer ze goed uit elkaar te halen, de discussienota van het lid IJmker, de schriftelijke vragen die ingediend zijn en de raadsinformatiebrief over het onderwerp Amsterdam als techhoofdstad. En ik haal een aantal zaken naar voren. Hoe willen we dat het eruitziet en wanneer zijn we dat? En om het met het laatste te beginnen, op sommige fronten zijn we al een techhoofdstad maar onze ambitie is om de verantwoordelijke techhoofdstad van Europa te worden. En laat ik hier wel meteen dan ook aan toevoegen richting het lid Broersen dat het ook belangrijk is dat we dit gezamenlijk als Europa doen maar dat we ook gezamenlijk op moeten trekken, want dit kunnen we niet alleen. En meer een beetje in historisch perspectief, Amsterdam is groot geworden door verbindingen, handelsnetwerken, kennisuitwisseling, samenwerking die over grenzen en sectoren heen ging.

En dat willen we blijven doen, ook op Europees vlak maar ook in de stad, ook in Nederland, door ecosystemen uit te breiden en verder te versterken. En er werd net ook een debat gevoerd over met wie moet je dat doen. In deze stad wordt de tech zeker niet alleen door de overheid gemaakt, deze stad wordt gemaakt als het gaat om tech door die bedrijven, door de kennisinstellingen, door maatschappelijke organisaties, er zijn meerdere partijen bij betrokken en zeker ook door investeerders. En het impulsproject moet daarbij helpen en innovatie en groei zijn niet het einddoel, zeker niet, maar wel een middel om het oplossen van maatschappelijke opgaven. Want daarom doen wij dit ook met gemeenschapsgeld. En er zijn genoeg bedrijven die in de tech investeren die een andere doelstelling hebben. Dat is niet per se de onze, dus daar moet wel ook iets gebeuren in onze economie. Ik ga naar de moties. De twee laatste moties heb ik niet gezien, dus ik begin met de motie 353 van het lid IJmker over het inzetten op publieke digitale infrastructuur. Dat is precies waar we ons volgens mij ook echt toe te verhouden hebben. Dus daar heb ik geen bezwaar tegen en dat is een mooie toevoeging aan wat we aan het doen zijn. Dan motie 352 van het lid IJmker inzake publiek geld voor publieke doeleinden. Ook over die motie kan ik zeggen mooi.

Laten we kijken hoe we dat ook binnen het impulsproject een plekje kunnen geven. Dus dit lijkt me volgens mij een hele goede toevoeging. Dan de motie 347 van het lid Broersen met betrekking tot de Europese soft-landing hubs. Volgens mij kunnen we allemaal wel zeggen, zoals ik in mijn introductie ook zei, zonder Europa lukt dit niet. We moeten volgens mij vooral ook kijken hoe we niet in Europa met elkaar gaan concurreren, maar gaan kijken hoe we van elkaar gaan leren. Ik vind het ook helemaal niet vervelend dat andere Europese steden net zo goed aan het groeien zijn en ook de juiste keuze maken. Dat versterkt ons aan deze kant van de van de plas. Dus hier heb ik ook geen bezwaar tegen dan. De motie 360 van het lid Schmit, Aslami met betrekking tot internationale profilering van Amsterdam als AI Tech Capital. Ik ben een beetje in de war gebracht door het debat moet ik er heel eerlijk bij zeggen. Want in de motie gaat het over het aantrekken van een AI-topevenement en ik hoorde in het debat een eigen congres organiseren. Maar als dat het niet is dan kan ik zeggen dat we het doen, dat we ook bij de voortgangsrapportages

38

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

hierover rapporteren. En zoals u misschien weet is het gelukt om Hello Tomorrow naar Amsterdam te halen. Dus hier heb ik dan geen bezwaar tegen. Dan motie 359 van het lid Schmit, Aslami met betrekking tot de talentontwikkeling voor de AI van de toekomst. Op deze motie heb ik twee dingen te zeggen. Allereerst als het gaat om het lokale talent, daarvan kan ik zeggen dat zijn we aan het doen. Dat is volgens mij ook een van de insteken die we hebben samen met onze mbo-instellingen maar ook met de kennisinstellingen. Ook daar wordt de beweging echt gemaakt hoe kunnen we lokaal talent veel meer ruimte geven hier in de stad. De vraag is hoe ik dat moet lezen, samen met IN Amsterdam te werken aan het aantrekken van internationaal AI-talent. IN Amsterdam faciliteert AI-talent, überhaupt talent internationaal wat door bedrijven hiernaartoe gehaald wordt. Wij faciliteren dat maar we gaan het niet zelf aantrekken. Dus dat wil ik hier wel bij gezegd hebben dat deze motie wat mij betreft overbodig is omdat we enerzijds het al doen en anderzijds lees ik hier het aantrekken van internationale talent, dat gaan we niet doen. Dus die PhD die door de kennisinstellingen naar Nederland wordt gehaald, dat is prima, die kan bij IN Amsterdam heel snel de juiste papieren krijgen om aan de slag te gaan.

Maar het echt aantrekken in het buitenland, dat hebben wij vooralsnog niet gedaan en daar heb ik eigenlijk ook wel moeite mee om hier nu akkoord mee te gaan. (Het lid BROERSEN: Ik wil toch even een verduidelijkende vraag stellen, want ik ben nu helemaal in de war. Ik dacht namelijk dat de motie van D66 ging over het aantrekken van een congres. Toen probeerde ik die vraag te verduidelijken net in het debat met het lid Schmit en toen ging het over zelf een conferentie organiseren. Dus ik ben gewoon even benieuwd hoe de wethouder uitvoering gaat geven aan deze motie als die wordt aangenomen. Want we hebben hier in Amsterdam The Next Web, we hebben in Amsterdam de World Summit AI, Hello Tomorrow is hierheen gehaald. Dus volgens mij voldoen we hier gewoon al aan. En ik heb er verder helemaal geen probleem mee als er nog een congres deze kant op komt, maar volgens mij gebeurt het gewoon al. Dus ik ben even benieuwd hoe de wethouder uitvoering gaat geven aan deze motie.) Vandaar ook dat ik mijn eigen vraag net gesteld heb en hem ook beantwoord heb. Als ik gewoon feitelijk kijk naar wat er in de motie staat, dan is die onduidelijkheid er niet, maar die ontstond net in het debat. In de motie staat jaarlijks tenminste één internationaal topevenement naar Amsterdam te halen, dat doen we, waarbij de thema’s veilig, betrouwbaar, Ai et cetera, Dat dat doen we, willen we ook blijven doen.

Hello Tomorrow is daar een voorbeeld van. Jammer genoeg The Next Web heeft gekozen om financieel niet meer door te gaan. Dus dat is wel jammer voor ons als stad, dus daar hebben wij de komende jaren helaas wellicht iets anders op te halen. Maar dat is de manier waarop we het willen uitvoeren en ik wil daar best jaarlijks over rapporteren en dit is namelijk gewoon staand beleid. (Het lid SCHMIT: Voorzitter, dan de motie over internationale talent. We hebben zesduizend AI-talenten zoals we het nu doen en mijn motie roept op om dat samen met de markt en met de sector te verkennen. En vooral met de sector in gesprek te gaan hoe gaat het nu en hoeveel hebben we nog meer nodig. En dan samen met de sector het tekort opvullen met extra talenten. En daar gaat deze motie over.) Dat begrijp ik. De vraag is alleen wie pakt welke rol in het aantrekken van het extra talent. Tot nu toe faciliteren wij talent wat hier in Amsterdam landt op een manier die best wel bespoedigend werkt, namelijk dat je heel snel door een wasstraat komt met de IND en met allerlei gemeentelijke procedures en dan kun je heel snel aan het werk. In de motie

39

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

staat het aantrekken van internationaal talent vanuit IN Amsterdam, dat is niet de opdracht die we aan IN Amsterdam gegeven hebben en ik vind dat ook niet de taak van ons als overheid om dat te gaan doen. Dat is echt een rol die het bedrijfsleven zelf moet gaan pakken. Dus deze motie maakt het in die zin daarmee best ingewikkeld om het echt op die manier ook uit te voeren. (Het lid SCHMIT: Maar voorzitter, ik had het over het eerste dictum in deze motie waarin staat we zien nu een tekort aan talent in de AI-sector hier in Amsterdam. En mijn motie zegt hier, ga in gesprek met de sector wat zijn de tekorten, identificeer wat zijn de tekorten en ga dan samen met de sector in gesprek, met de kennisinstellingen en het mbo, om die tekorten dan op te vullen, om daar een extra impuls te geven. Dus ik ben bereid om dat internationaal talent dan hier terzijde te zetten als u zegt dat dat doen we al, maar het gaat mij om de versnelling dat we nog meer AI-talent gaan opleiden als de sector dat nodig heeft.) Nee voorzitter, dat eerste dictum daar is geen discussie over. Maar het lid Schmit zegt wel dat ik gezegd heb dat wij al internationaal talent aan het aantrekken zijn, dat doen we al. Dat doen we niet. Dat is wel belangrijk om daar helder over te zijn.

Wat wij als IN Amsterdam wel doen is ervoor te zorgen dat bedrijven die talent aantrekken hier in Amsterdam ook op een goede manier ondersteund worden om snel de arbeidsmarkt op te kunnen gaan. Dat kunnen we blijven doen, dat blijven we doen, maar dat is niet wat in deze motie staat. Dus dat maakt het ook moeilijk om deze motie nu te preadviseren met een eerste dictum en een tweede dictum. Het eerste dictum is geen discussie over, maar met dictum over internationaal talent aantrekken vanuit IN Amsterdam, ja dat wordt wel ingewikkeld. (Het lid SCHMIT: Voorzitter, als ik dat tweede dictum laat vallen, kan de wethouder dan met deze motie instemmen om die extra impuls te geven zodat we zorgen dat we genoeg talent hebben?) Ja, dat is mijn werk om ervoor te zorgen dat er voldoende talent is in gesprek met het bedrijfsleven, met de kennisinstellingen en met het mbo. Dus ik zou dat zien als ondersteund aan beleid en daar heb ik geen bezwaar tegen. Dan, de moties362 en 363 van het lid Kabamba. Die moties zijn sympathiek, wil ik erbij zeggen, maar wel onuitvoerbaar voor ons als lokale gemeente als overheid. Ik moet dat er wel heel eerlijk bij zeggen. Dat is voor ons gewoon best ingewikkeld om te doen en daarmee heb ik er ook wel bezwaar tegen als die worden aangenomen. (Het lid SCHMIT: Voorzitter, nog twee vragen stonden open.

Hoe ziet de wethouder zijn rol in het ecosysteem om meer kapitaal naar Amsterdam te halen voor de ecosector. En de tweede vraag was, hoe ziet hij zijn rol bij het aantrekken van de AI-fabriek?) Excuus dat ik deze vraag niet expliciet beantwoord heb maar ik heb hem wel impliciet beantwoord dat deze stad en de ecosystemen ook gemaakt worden door inderdaad de middelen die ook beschikbaar worden gesteld door investeerders. En ik kan u vertellen dat wij hier in Amsterdam in 2024 ruim 1,3 miljard euro in het ecosysteem hebben gehad als het gaat om de start-up- en scale-up-ecosystemen. En daar is afgelopen jaar door Oracle ook nog een miljard aan toegevoegd en natuurlijk Prosus ruim 10 miljard. Dus het geld is in principe in onze stad altijd een uitdaging, maar dat geldt ook voor andere steden. Ik heb eerder al de discussie ook hier, niet hier, dat was wel deze zaal maar in de commissie, niet in de raad. Dat ging ook over de investeringen die achterblijven. Ook de rente heeft daar natuurlijk afgelopen jaar een rol in gespeeld. Dus wij hebben niet per se op dit moment een investeringsvraagstuk die anders is dan in andere delen van de wereld. We

40

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

liften daar gewoon in mee. Het ecosysteem is in principe gezond. Geld is eigenlijk ook niet altijd het probleem. Dus welke inspanningen wij daar op dit moment op doen is ervoor te zorgen dat de verschillende investeringsecosytemen die er zijn, want die hebben we in de stad, ook in verschillende sectoren, daar waar nodig extra op te ondersteunen. Maar er is niet direct nu een behoefte aan het aantrekken van geld op de manier zoals het lid Schmit ook voorstelde. De AI-techfabriek, de plannen daarvan wat ik begrepen heb liggen bij het Rijk nu ook voor een deel met het oog op Groningen. Ik heb in mijn introductie eerder ook al gezegd wij moeten opgaan trekken op een veel grotere schaal. Dus ik vind het niet heel erg dat een AI-techfabriek niet in Amsterdam landt. Ik vind het belangrijk dat het in Europa landt, dat we als stad er ook van kunnen profiteren, ook als die in Groningen staat. Dus op dit moment hebben wij niet de ambitie om dat ook hierheen te trekken, want de ambitie met betrekking tot andere uitdagingen is nog altijd groot. Ik ben een motie vergeten trouwens, de motie van het lid Von Gerhardt. Laat ik dan eerst beginnen met het volgende tegen het lid Von Gerhardt te zeggen voordat ik de motie preadviseer. U had het over deze stad met een links stadsbestuur en die werpt allemaal maatregelen op waardoor dingen niet van de grond komen.

Laat ik het volgende zeggen om ook te bevestigen in een deel van uw observatie. Sinds de Tweede Wereldoorlog is inderdaad in deze stad sprake van een links stadsbestuur. Dat is een feit. Maar we hebben in deze stad ook inmiddels 22 unicorns en die bedrijven vertegenwoordigen meer dan een miljard en dat waren ooit start-ups en dat is 69 procent van de unicorns in Nederland, door dit links stadsbestuur. Dus als u mij een rechts stadsbestuur noemt die dat ook nastreeft, dan hoor ik het graag. De motie 361 van het lid Von Gerhardt, daarvan zou ik willen zeggen de motie roept op tot zaken die ook in de brief staan als het gaat om ecoprojecten en ons impulsproject. En hij roept op om grote bedrijven hiernaartoe te halen, waar wij natuurlijk mee bezig zijn ook als het gaat om ons investeringsklimaat in de stad en ook om de ruimte die we hebben is vooral het ecosysteem te ontsluiten. Dat hoeft niet per se een groot bedrijf te zijn. Dus daarom kan ik deze motie helaas niet positief preadviseren, want wij kijken heel specifiek naar wat er nodig is en op die manier proberen we die bedrijven hiernaartoe te halen. En overigens wel goed om te zeggen, er zijn altijd bedrijven die hier landen zonder dat wij ons daar toe ingespannen hebben, ook richting het lid Krom met de vraag wat ik ervan zou vinden als Meta hier zou komen.

Ik zou niet de afdeling Economische zaken opdracht geven om die actief hiernaartoe te lobbyen, laat ik het zo zeggen. (Het lid KABAMBA: Voorzitter, ik hoor de wethouder zeggen dat de moties onuitvoerbaar zijn. Maar dit gaat om sociale en ecologische kosten in het mondiale Zuiden. Dit gaat om meenemen dat in beleid bepaalde keuzes gemaakt kunnen worden die schadelijk zijn op andere plekken in de wereld. En bij iedere stap die we maken die te maken heeft met grondstoffenwinning of arbeidsomstandigheden, ook al zitten er allemaal stappen tussen zoals bij Apple, kunnen we een bewuste keuze maken om daarop te letten als stad. En dat is eigenlijk wat die moties vragen, internationale solidariteit en eindelijk wereldwijde rechtvaardigheid, al is het maar met een kleine stap via een kleine stad in de wereld.) Ik begrijp wat u wilt, alleen het is best een grote vraag om hem hier nu ergens in te fietsen. Ik zou niet weten hoe. Dus de onuitvoerbaarheid zit hem vooral in op welke schaal, op welke manier. Ik kan wel refereren aan de Scan Brede Welvaart die we natuurlijk hebben waarbij we ook kijken naar toekomstige generaties hier en elders. En in dat kader kan er wel degelijk op enig moment door de raad het instrument ingezet worden om te kijken of

41

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

we op een bepaald specifiek thema dat ook toepassen. Wat we ook gaan doen. Maar deze motie op zichzelf nu bij dit onderdeel, dat is voor ons ingewikkeld om uit te voeren en het kost ook gewoon capaciteit. Het kost heel veel en dat is ook niet wat hier nu voorligt in de motie, dus ik kan daar ook op dit moment gewoon niet positief op preadviseren. (Het lid KABAMBA: Er wordt niet gevraagd om een wereldwijd handelsverdrag. Er wordt hier inderdaad gevraagd om iets wat ingewikkeld lijkt toch te proberen toe te passen zodat de volgende generaties dit alleen maar makkelijker en makkelijker kunnen doen. Want als wij gaan naar een techhoofdstad van heel Europa, dan zullen we uiteindelijk verwikkeld zijn in een spel in deze wereld dat al heel lang het mondiale Zuiden uitbuit. En als wij iedere stap gewoon hierop letten, al is het maar op een manier dat wij het zien als een mogelijkheid, kijk maar naar mensenrechten, kijk maar naar de scans die we eerder hebben gedaan, dan is dat al een manier van doen. En dat is wat ik vraag met die moties, dat we doen wat wij kunnen. Niet het onmogelijke, maar misschien wel iets moeilijks.) Ik denk dat de discussienota van het lid IJmker precies ook hieraan refereert, dat we ook veel meer vanuit publieke waarden ook kijken.

Dus ik denk dat de discussienota en de moties die in ingediend zijn door meerdere partijen waar ik op een makkelijke manier uitvoering kan geven aan wat er gevraagd wordt op dit moment veel toepasbaarder zijn. Dus ik begrijp wat u wilt maar ik vind de motie op dit moment vrij breed en daarom ook moeilijk positief te preadviseren omdat de uitvoerbaarheid wel iets is waar ik het ook aan moet toetsen in mijn rol. Want ik moet het namelijk in de organisatie brengen en dit is op dit moment gewoon een te grote vraag die onvoldoende gericht is. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Schmit en Aslami inzake talentontwikkeling voor de AItoekomst, nr. 359accent.25 Verzoekt het college: - samen met de AI-techsector de behoefte aan AI-talent in kaart te brengen; - met de sector een AI-talentprogramma op te zetten met als doel het opleiden en omscholen van studenten en professionals in AI-vaardigheden te versnellen; - hierbij structureel samen te werken met Codam, TUMO, HvA, UvA, VU, het mbo en Amsterdamse AI-bedrijven; - de raad jaarlijks te informeren over de voortgang, resultaten en impact van dit programma op de arbeidsmarkt en het innovatie-ecosysteem. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. Ruimtelijke Ordening 23.

42

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Kennisnemen van de raadsinformatiebrief en het Jaarverslag 2024 van de Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur VN2025-009626 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Emmerik inzake onderzoek hoe de gemeente boerenbedrijven in transitie kan ondersteunen, nr. 344.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - te onderzoeken of en op welke punten de gemeente zelf boeren in het ommeland kan ondersteunen bij de omschakeling naar natuurinclusieve of plantaardige landbouw, aanvullend op rijks- en provinciaal beleid; - te onderzoeken welke regels we willen stellen betreft vergunningsvrij (aan)bouwen in landelijk gebied om te zorgen voor enerzijds voldoende omschakel mogelijkheden en anderzijds verstening in het groen tegen te gaan. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. Het lid EMMERIK: Dank, voorzitter. Het TAC-jaarverslag, ze komen nu al voor het derde jaar achtereenvolgens met hetzelfde verhaal en dezelfde aanbeveling dat boeren in het Amsterdams ommeland die willen stoppen met veehouderij vaak uitkomen bij neventaken zoals zorg of recreatie. Dat leidt tot extra bebouwing in het open landschap en als die neventaken mislukken dan blijft die bebouwing staan, vaak omgezet naar wonen. Zo komt ons beleid om openheid te behouden juist onder druk.

Tegelijkertijd zien we dat boeren die wel willen omschakelen naar natuurinclusieve of plantaardige landbouw vaak juist extra drempels ervaren terwijl Amsterdam in haar coalitieakkoord duidelijke ambities heeft gesteld voor vergroening, korte ketens en gezonde voedselomgevingen. Daarom mijn motie, onderzoek naar hoe we boeren actief kunnen ondersteunen bij omschakeling en welke regels rond vergunningsvrij bouwen nodig zijn om verstening van ons landschap te voorkomen. Laten we zorgen dat boeren die verduurzamen alle steun krijgen en dat we het open landschap beschermen tegen onnodige verstening. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Weyenberg. Wethouder VAN WEYENBERG: Dank u wel, voorzitter. En dank aan het lid Emmerik voor de motie voor een belangrijk onderwerp. Ik moet zeg ik tot mijn spijt de motie wel ontraden. De realiteit is dat wij natuurlijk doorwerken wat we inderdaad aan het doen zijn. Over de stand van zaken verwacht ik Q3, Q4 u te kunnen informeren als het gaat over landschapsbehoud en de stappen rond landbouw. Alleen hier heel specifiek apart het bevorderen van specifieke vormen van landbouw, dat is op dit moment gewoon geen onderdeel van ons beleid. En het tweede dictum, regels voor vergunningsvrij aanbouwen komen grotendeels uit landelijke wetgeving, de Omgevingswet, en dat maakt ook de sturingskansen vanuit de gemeente gewoon heel beperkt.

Dus ook in het kader van het verwachtingenmanagement moet ik hem ontraden. (Het lid EMMERIK: Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Ik heb hier nu al drie jaar achtereen een motie over ingediend. Elke keer probeer ik hem weer beter te maken zodat die goedgekeurd wordt door de wethouder. Maar elke keer niet. En de TAC blijft elk jaar ook weer zeggen

43

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

doe hier nou iets aan dus. Wat ik nu begrijp is dat er in Q3, Q4 iets gaat komen en dan kan ik deze motie alsnog indienen. Begrijp ik dat goed?) Voorzitter, ik hoef het lid Emmerik natuurlijk niet te vertellen dat hij deze motie elk moment mag indienen dat het hem blieft, want dat is zijn goed recht als volksvertegenwoordiger. Maar dat klopt, in Q3, Q4 komen we met iets. Overigens weet ik dat in Weesp en in Noord ook de stadsdeelbestuurders hiermee bezig zijn. Ik hoop natuurlijk dat wat hij dan leest ervoor zorgt dat hij bij de motie niet meer de behoefte voelt om hem in te dienen. Maar dan leg ik de lat wellicht ook heel erg hoog. Dus ik wacht dat dan af. Maar wij komen inderdaad nog voor het eind van het jaar met een update met alle begrenzingen over waar wij ook als gemeente over gaan die ik in mijn preadvies mee had gegeven. (Het lid EMMERIK: Oké dank, dan hou ik u eraan.) De discussie wordt gesloten. Ruimtelijke Ordening 23b. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van toezeggingen inzake de uitstoot van o.a. ICL Fertilizers VN2025-012751 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Emmerik inzake inzicht en perspectief voor bewoners omtrent ICLuitstoot , nr.

354.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - in gesprek te gaan met de Omgevingsdienst en het bevoegd gezag om een helder overzicht te krijgen van de vervolgstappen, termijnen en maatregelen richting ICL; - de raad en bewoners hierover actief te informeren zodat er perspectief is op daadwerkelijke vermindering van geuroverlast en uitstoot op korte termijn. Motie van het lid Emmerik inzake inzicht krijgen in verhuurcontract ICL, nr. 355.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - het verhuurcontract van ICL, inclusief eventuele milieubepalingen (eventueel vertrouwelijk) ter inzage aan de raad voor te leggen; - in samenwerking met Havenbedrijf Amsterdam NV te onderzoeken welke juridische en bestuurlijke mogelijkheden er zijn om via het aandeelhouderschap en verhuurvoorwaarden strengere eisen te stellen aan ICL. Motie van het lid Emmerik inzake nieuwe vergunning naar strengst mogelijk norm, nr. 356.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - een zienswijze in te dienen als de ontwerpvergunning voor ICL niet voldoet aan de landelijke grenswaarde van 3 mg/Nm³, waarin de gemeente pleit voor deze grenswaarde; - deze zienswijze ook te delen met bewoners. Motie van het lid Emmerik inzake onderzoek naar gemeentelijke maatregelen tegen schadelijke uitstoot ICL, nr. 357.25

44

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - te onderzoeken welke aanvullende bevoegdheden of instrumenten de gemeente zelf kan inzetten om de gezondheid van bewoners te beschermen, zolang de uitstoot boven de normen blijft, en de raad hierover zo spoedig mogelijk te informeren. Motie van de leden Emmerik en Ahmadi inzake transparantie herkomst grondstoffen en controversiële wereldwijde activiteiten ICL Group, nr. 358.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om ICL Fertilizers Europe te verzoeken transparantie te bieden over de herkomst van grondstoffen en hoe ICL Fertilizers zich verhoudt tot de ICL Group, om mogelijke betrokkenheid bij controversiële activiteiten uit te sluiten. - de raad te informeren over de bevindingen. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Munster. Het lid VAN MUNSTER: Voorzitter, er zijn van die series op tv waar we geen genoeg van kunnen krijgen, we snakken naar iedere nieuwe aflevering. Maar er zijn ook series waar je helemaal geen nieuwe aflevering van wil en dit is zo'n serie en er zijn helaas te veel van dit soort series in het land van dit soort bedrijven. En er zijn een paar mensen die in een mooie bijrol spelen, onze wethouder. En het moet gezegd, ik complimenteer de wethouder voor zijn inzet op dit dossier, dat zie ik echt en dat waardeer ik echt enorm.

Ik heb ook een bescheiden bijrolletje, ik ben daar op zich niet vies van. Er bestaan geen kleine rollen, allerlei kleine acteurs aldus Stanislavski. En er zijn twee groepen die de hoofdrol spelen. Dat zijn de bewoners ten eerste. Bewoners die al jarenlang iedere dag last hebben. En ik spreek ze heel vaak, dat ze mee op de bank zitten en denken ik heb het raam in de kinderkamer open laten staan en zich schuldig voelen omdat ze de kinderkamer inlopen waar kinderen liggen te slapen in die lucht. Een moeder die zei ik twijfel of ik moet verhuizen want ze heeft hier haar vriendjes en vriendinnetjes maar ze groeit wel van deze lucht. Wat moet ik nou doen? En ik had daar geen antwoord op. En er is een bedrijf dat heel veel geld verdient, een half miljard vorig jaar. Die hebben een dwangsom gekregen omdat de uitstoot veel te hoog is en die dwangsom is in totaal nu vijf ton. En ik denk dat ze daar op de burelen van ICL zich rot lachen en denken, ach als we dit ervoor moeten aftikken dan is het dat wel waard. Ik maak weleens de vergelijking met te hard rijden in de stad als we kijken naar de uitstoot. Als je te hard rijdt dan krijg je op een gegeven moment een boete, als je het nog bonter maakt dan rijontzegging en uiteindelijk ben je je rijbewijs kwijt.

Als ik het vergelijk met onze 30kilometerwegen dan rijdt ICL 2.100 kilometer per uur door de stad en ik denk dat ze als mijn vrienden van de VVD zouden zeggen, is dat niet iets wat gortig. De gedeputeerde heeft maandag gezegd dat er mogelijk vervolgstappen in de handhaving komen, dat hij aan te kijken is wat hij daarmee kan doen, ook met de GGD. En ik ben wel benieuwd naar die vervolgstappen en de bewoners hebben daar ook behoefte aan om te weten wat gaat nu eigenlijk gebeuren. Wanneer is een keer de grens bereikt voor dit soort bedrijven? Waar stopt de vrijheid van bedrijven en vooral waar en wanneer begint de bescherming van bewoners? Het duurt te lang, het duurt echt veel te lang. Het is cruciaal dat we dat vertrouwen terug gaan winnen en dat we een keer, en laten we beginnen in deze

45

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

stad, dit soort bedrijven, ik kan ook de Tata Steels en de Chemours van dit land noemen, dat zij niet kunnen leven in een onbeperkte vrijheid en kunnen doen wat ze willen zonder rekenschap te nemen van de omgeving. En nogmaals, ik zie echt al het goede werk van onze wethouder en ik ben benieuwd hoe hij hierop reflecteert. En ik hoop dat we raadsbreed hiermee door kunnen gaan, dat we op termijn hopelijk ooit dit dossier kunnen afsluiten. (Het lid ASLAMI: Natuurlijk heeft de wethouder zijn verantwoordelijkheid maar volgens mij is het bevoegd gezag de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied wat hierover gaat. Hoe reflecteert het lid Van Munster over de rol van de provincie en de Omgevingsdienst die natuurlijk verantwoordelijk is voor niet alleen de vergunning die daar nu ligt, maar ook het handhaven?) Er loopt handhavingstraject, daarom ligt er ook een last onder dwangsom. Overigens fascinerend heeft ICL natuurlijk weer aangekondigd naar de rechter te stappen omdat ze het niet mee eens zijn. Maar ik ben me natuurlijk bewust van de moeilijke positie van de wethouder in deze, want we gaan er deels niet zelf over. De gedeputeerde heeft aangegeven dat hij ook de GGD erbij gaat betrekken. Dat geeft ons misschien wat meer positie. Dus ik wil hier echt niet flauw gaan doen en de wethouder in een hoek zetten en in een positie brengen die oneigenlijk is.

(Het lid ASLAMI: En zegt het lid Van Munster dan dat PvdA-gedeputeerde dan misschien een tandje bij moet zetten in deze kwestie of is het zo genoeg?) Ik denk dat hij zelf ook vindt dat het niet genoeg is en volgens mij is hij daar ook volop mee bezig. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Emmerik. Het lid EMMERIK: Dank, wethouder. ICL, wat kan ik erover zeggen? Er is heel veel over te zeggen maar ik sta achter de woorden van het lid Van Munster. En we hebben ook weer kunnen lezen inderdaad dat ze vandaag nadat ze al eerder in bezwaar zijn gegaan nu ook weer in hoger beroep zijn gegaan tegen de last onder dwangsom. Dat betekent weer verdere vertraging en de bewoners in Amsterdam West en Noord blijven in die stank, prikkende ogen, schadelijk stoffen, een veel te hoge uitstoot boven de norm van zoutzuur. Die koolfilter de komt veel te laat zeggen alle wetenschappers, helpt nauwelijks ook tegen zoutzuur, ammoniak en fluïden en de gaswasser, de maatregel die juist echt verschil maakt, wordt pas in 2027 vervangen. Ik zou zeggen vervang die gewoon nu gelijk, maar oké. Eigenlijk zijn we er gewoon klaar mee. Ze overtreden keer-op-keer de wet, vandaar ook die opgelegde last onder dwangsom. Het proces wordt vertraagd om tot echte oplossingen te komen. Ik weet ook wat net werd gezegd, de positie van de wethouder is ook niet de makkelijkste.

Dat snap ik allemaal maar ondertussen, Amsterdammers betalen gewoon de prijs met hun gezondheid en een kortere levensverwachting. AT5 bracht ook gisteren naar buiten dat wetenschappers ernstige twijfels hebben bij de maatregelen die ICL zelf voorstelt. Emeritus-hoogleraar Jacob de Boer zegt letterlijk ICL moet zich schamen, want andere vergelijkbare bedrijven zitten wel binnen de normen. En hij zegt ook, als ik de directeur van de Omgevingsdienst was zou ik de boel gewoon tijdelijk stilleggen. Allereerst wil ik een update over de motie die voor de zomer is aangenomen. In overleg met gezondheidsinstellingen zou worden onderzocht wat mogelijk is in aanvullend onderzoek naar verhoogde longkankercijfers in Amsterdam Noord-West. Hoe staat het daarmee? En daarnaast dienen wij dus een hele buts moties in met de Partij voor de Dieren. Allereerst willen we dat college meer inzicht en perspectief voor de bewoners creëert zodat

46

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

bewoners weten welke stappen het bevoegd gezag en gemeenten nemen om geuroverlast en uitstoot structureel te verminderen. Dan welke maatregelen zijn er om op te treden tegen de overtredingen van ICL? Dan inzicht in het huurcontract, misschien liggen hier mogelijkheden. Dan wat betreft de nieuwe vergunning, die moet op basis van de strengst mogelijke normen opgesteld worden. En dan transparantie wat betreft de herkomst van grondstoffen. We willen uit kunnen sluiten dat ICL werkt met illegaal of controversieel gewonnen grondstoffen. Voorzitter, het is genoeg geweest met uitstellen en halve maatregelen. Elke dag dat ICL boven de norm uitstoot worden onze Amsterdammers gewoon blootgesteld aan giftige stoffen die bewezen schadelijk zijn voor de gezondheid. Schone lucht is een recht, het is nu echt tijd om door te pakken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Alberts. Het lid ALBERTS: Dank u wel, voorzitter. Ik doe het iets korter maar dat geeft niet, want het komt denk ik op hetzelfde neer. En vanmorgen kwam inderdaad het bericht dat ICL in beroep gaat tegen de last onder dwangsom. En dat is wel een fikse hoor, want ik kan me herinneren dat Tata kreeg een last onder dwangsom van 50.000 euro per overtreding en ICL 250.000. Dus er zit wat beweging bij de provincie om inderdaad uitstotende bedrijven kort te houden.

Maar wij zijn het als SP helemaal eens met de reactie van de bewonersgroep Adem Vrij Aan Het IJ. Deze Amsterdammers vinden het dieptriest, hebben ze al gezegd, hoe ICL zich opstelt. Het bedrijf kiest namelijk voor de route van het vertragen. Want dat is altijd als je zo'n juridisch traject ingaat dan kost dat tijd. En dat is eigenlijk de houding van het bedrijf geworden sinds in 2022 die intentieovereenkomst was getekend en toen was ze nog allemaal koek en ei. En binnen de kortst mogelijke keren riepen ze ja, nee, we gaan niet in 2030 vertrekken, nee dat moet 2040 worden en nog meer van dat soort opmerkingen. Dus dat is hun houding geworden en wij hebben daar last van. Die bewoners hebben er nu last, van hun gezondheid, maar we hebben er ook last van als dat bedrijf zich zo opstelt dat we ook die woningen niet kunnen bouwen waar we zo'n behoefte aan hebben. Dus het is gewoon een klier, dat bedrijf. Ja vroeger zei je dat, doe niet zo klierig. Maar wij zeggen het nu anders, je moet niet vertragen, maar je moet je gedragen. En volgens mij is dat het. Nu is het wel zo de verantwoordelijkheid voor die last onder dwangsom en de handhaving ligt bij de Omgevingsdienst en de provincie en nu wil ik dus vanuit hier de wethouder oproepen, dus niet dat wij ons als Omgevingsdienst gaan gedragen of als weet ik veel, want dat moeten zij doen. Maar hou nu die provincie goed bij de les.

Dat is eigenlijk waar het om gaat. Ik hoorde het lid Van Munster nog vriendelijk spreken over de provincie toen ze afgelopen maandag het debat voerden daarover. Maar de gedeputeerde heeft gezegd ik zie daar nog geen prioriteit. En dat is een hele ingewikkelde formulering om te zeggen als die last onder dwangsom is volgelopen, en het zijn er vier volgens mij, dus als ze die 500.000 hebben betaald, ik kan niet rekenen, moet dat ook niet doen, die vier lasten zijn volgelopen. Ja sorry, ze weten dat in de fractie, rekenen moet je niet aan haar overlaten. Maar dan is eigenlijk de volgende stap dicht die tent. En daar houdt dus de gedeputeerde toch nog wel wat ruimte om daar niet die stap te zetten. En daar moeten wij voor optreden, want het zijn onze Amsterdammers. En dat is wat ik wilde zeggen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Aslami.

47

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid ASLAMI: Dank, voorzitter. Grote de kans dat ik in herhaling val, maar wat ICL doet is ronduit beschamend. ICL schendt meermaals de normen, veroorzaakt ernstige stank en gezondheidsklachten bij omwonenden, kiest keer op keer voor vertraging in plaats van verantwoordelijkheid. En terwijl bewoners in Amsterdam Noord brandende ogen, geïrriteerde luchtwegen en misselijkheid ervaren vecht ICL opgelegde dwangsommen aan en weigert het bedrijf zijn zorgplicht na te komen. En dat is natuurlijk heel kwalijk. En uiteindelijk, dat hebben we net ook besproken met elkaar, is de provincie het bevoegd gezag als het gaat om de vergunning en ook het handhaven daarop. Maar we hebben natuurlijk als Amsterdam ook een plicht, een plicht om de gezondheid en de veiligheid van Amsterdammers te beschermen en te waarborgen. En wat mij betreft moeten we dat ook scherp doen als het gaat om de nieuwe vergunning. Ik begrijp dat dat op 14 oktober op een bewonersavond wordt gepresenteerd. En ik hoor ook graag wat het handelingsperspectief is die wij hebben als Amsterdam. Kunnen wij daar bijvoorbeeld een zienswijze op indienen en hoe ziet dat dan eruit? En volgens mij is het nu de bal ligt nu bij de provincie en ik zeg alles wat we kunnen doen dat moeten we aangrijpen. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Weyenberg.

Wethouder VAN WEYENBERG: Dank aan de vier leden voor hun inbreng en voor de moties, die zal ik zo preadviseren. Toen we hier in de commissie over spraken was eigenlijk net bekend geworden dat die tweede last onder dwangsom in stand bleef met ook een uitgebreide tekst van de Omgevingsdienst op de website dat ze nu daarmee de tweede van de 125.000 verbeurd gingen verklaren, dat in totaal dit kon oplopen tot vijf ton maar dat men ook de vinger aan de pols hield, erbovenop zat, dat er natuurlijk ook metingen worden gedaan nog steeds en dat wanneer dat nodig was men ook zou doorschakelen ook naar andere verdergaande handhavingsinstrumenten. Dat begrijp ik overigens wel, want naarmate je ingrijpende ingrijpt moet je laten zien dat je de nog minder ingrijpende eerst goed hebt uitgelopen. Want anders blijf je handhavingsacties ook niet in stand. En wat mij betreft overigens hebben de Omgevingsdienst en de provincie bij de Kooksfabriek 2 van Tata, een onderwerp wat mij ook wel nauw aan het hart ligt zoals sommigen van u weten, ook laten zien niet te aarzelen maar om ook door te schakelen in deze escalatieladder wanneer dat nodig is. En ik hoop echt dat we hier zover niet komen. Laat ik het ook maar gewoon zeggen, de vier leden zeggen eigenlijk we zijn het wel echt zat nu dat we er hier weer over praten.

Het lid Van Munster had het over een tv-soap, ik zie uit naar de laatste aflevering. En dat is niet omdat ik wil dat het bedrijf morgen sluit. Dat is namelijk niet de intentie. Ze hebben een afspraak tot 2040. Wat ik wel verwacht is dat ze zich vanaf morgen als het kan aan de afspraken houden. Vergunningen zijn er niet om met voeten te treden. En dat geldt voor de huidige vergunning en ook voor de aangescherpte vergunning die binnenkort komt. En toen we het hierover hadden heb ik al gezegd dat ook in het bericht van de Omgevingsdienst al stond dat er natuurlijk nog wel bezwaar en beroep mogelijk was. En ik zeg helemaal eerlijk dat ik gewoon wel chagrijnig ben dat ze dat gebruiken. Het staat ons allen en ook bedrijven vrij rechtsmiddelen te gebruiken. Je mag in beroep, je mag bezwaar maken, dat is een rechtsmiddel, dat mag juridisch. Maar ik heb ook in het gesprek wat ik zelf met hen heb gehad gezegd dat als je gegeven de grote overschrijdingen die we nu zien en de terecht grote zorgen van de inwoners van Noord, dat vertrouwen dan alleen maar komt niet door praten maar door handelen. En dat handelen moet gericht zijn op je aan de regels houden. En dan past zo’n beroepszaak, dat straalt natuurlijk niet uit dat wij hier dan met elkaar denken men ziet dat er een groot probleem is, men gaat daar morgen mee aan

48

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de slag. Dus juridisch mag het, maar ik had het heel graag anders gezien en ik denk dat de bewoners het graag anders hadden gezien. Dat hebben zij ook gezegd. En dit helpt gewoon niet voor het vertrouwen, laat ik daar geen misverstand over bestaan. Alle leden of die het woord voerden hebben gezegd dat ik niet het bevoegd gezag ben. Dat klopt. Dat is een wat ingewikkelde situatie en tegelijkertijd, ik geloof dat ik hier inderdaad echt meer dan eens per week en regelmatig vaker contact over heb met de gedeputeerde en continu zeg dat de gemeente van Amsterdam, het college, en ik heb ook de vorige keer gezegd dat ik die steun ook hier bij u voel om gewoon streng te handhaven op de vergunning en een heel strenge nieuwe vergunning te maken. 14 oktober wordt dat gepresenteerd bij de bij de bewoners. Ik weet dat de gedeputeerde daar ook bij is, dat vind ik ook belangrijk. En zowel de huidige als de toekomstige, je hebt je gewoon aan de regels te houden. Dat geldt voor ons allemaal hier in deze zaal en dat geldt dus ook voor ICL. Dan sturen wij uiteindelijk overigens niet op instrumenten, dus het interesseert me aan het einde van de dag niet of het een filter is of, er is maar één ding waar we het op afrekenen met elkaar en dat is dat die uitstoot gewoon voldoet aan de vergunning.

En dat is wat wij verwachten en wat ik ook consequent meegeef aan zowel de provincie als de Omgevingsdienst. En dat dat vind ik ook gewoon belangrijk en ik heb regelmatig ook al het gevoel van uw raad met hen gedeeld. En ik geloof dat u weet dat ik er totaal niet anders, zelfs volledig hetzelfde als u in zit. (Het lid VAN MUNSTER: Voorzitter, de wethouder liep net vooruit naar 2040. Ik heb ICL horen zeggen dat misschien volgend jaar kunnen we de stankoverlast nog wel enigszins inperken met nieuwe maatregelen maar het zoutzuur is eigenlijk ongewis en kan nog wel een paar jaar duren. Het gaat hier ook over de snelheid van handhaven. Kan de wethouder reflecteren hoe snel hij vindt, hoewel hij er niet over gaat. Maar is het reëel dat wij nog jaren moeten wachten omdat ze wachten op de nieuwe techniek of weet ik veel wat en dat we dus eigenlijk al die jaren maar moeten accepteren dat de situatie is zoals die is?) Ik weet dat dit is een van de dingen waar nu ook de provincie naar kijkt, de GGD is in het bijzonder. Maar nee, dit moet niet over jaren opgelost zijn en ik snap als je iets moet bestellen dat dat even tijd kost. Dat snappen we denk ik allemaal. Maar juist daarom vind ik het ook zo'n ontzettend gemiste kans dat er niet vandaag wordt begonnen. Want nee, jarenlang hebben we niet.

Ik praat hier een beetje voorzichtig over tijdpaden maar er zijn nu gewoon lasten onder dwangsom en het feit dat ze nu worden geïnd, verbeurdverklaard in jargon, zegt iets over dat er niet genoeg wordt gedaan. En nee, we hebben geen jaren de tijd. Bewoners hebben geen jaren de tijd, u hebt geen jaren geduld en ik ook niet. (Het lid VAN MUNSTER: De gedeputeerde zei maandag ook dat de GGD nu betrokken gaat worden bij de volgende fase van het handhavingstraject. Geeft ons dat dan ook wat meer sturingsmogelijkheden, want daar gaan we wel over, om meer dingen af te dwingen en vooral dingen sneller af te dwingen?) Mijn beeld is dat het feit dat zij de GGD nu vragen dat dat voor hen informatie is voor de besluiten die zij gaan nemen. Dus ik denk niet dat ons dat extra sturingsinformatie geeft. Ik denk wel dat het hele belangrijke informatie geeft aan de Omgevingsdienst en de provincie in het handhavingstraject en ook in hun denken welke vervolgstappen gezet moeten worden. (Het lid VAN MUNSTER: Nu ik erover nadenk vind ik het eigenlijk bizar dat de GGD nu pas betrokken wordt. Er lag nog een motie van juli waarin ze in bredere zin naar de volksgezondheid zouden kijken. Maar is eigenlijk

49

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

tragisch. Jammer dat de GGD niet jaren eerder in dit traject betrokken is geweest.) Voorzitter, ik snap die opmerking. Tegelijkertijd vind ik het heel goed dat gegeven de overschrijdingen die ook uit de metingen komen, die openbaar zijn geworden toen wij het commissiedebat met elkaar voerden dat de Omgevingsdienst ook consequent daarbij de gezondheid op één zet en juist de GGD ook als hele belangrijke informatiebron heeft gevraagd om ook juist naar de uitkomsten van die metingen te kijken en wat dat zou betekenen voor de gezondheid. Dus men laat de GGD kijken naar die actuele uitkomst van de metingen. Zo heb ik het tenminste begrepen en dat vind ik wel verstandig. En nogmaals, ik begrijp het ongeduld van het lid Van Munster maar dat geldt net zo goed voor alle andere sprekers en ik denk in alle eerlijkheid voor alle leden van deze raad. (Het lid EMMERIK: ICL doet net alsof ze heel druk bezig zijn met de problemen op te lossen. Maar ze zijn pas begonnen met dit soort oplossingen nadat bewoners zijn gaan klagen, dat wij met de raad zijn gaan klagen. Ze zijn gewoon jarenlang die zware uitstoot blijven doorzetten. En nu wordt gezegd we gaan maatregelen nemen, maar die maatregelen zijn volgens alle wetenschappers niet afdoende, pas in 2027 met die gaswasser. Dus het lid Van Munster vroeg hoe lang gaat dit nog duren.

Dit gaat dus nog zeker twee jaar duren blijkbaar.) Maar voorzitter, juist ook vanwege die zeer zorgelijke meting en ook eerder liggen er lasten onder dwangsom. En dat zijn geen oproepen gaat u eens nadenken, dat zijn oproepen gaat u nu handelen en anders gaat u betalen. En twee keer 125.000, het lid Alberts zei dat terecht, dat zijn in de termen van de Omgevingsdienst serieuze bedragen. Ik durf wel te stellen ook voor een bedrijf als dit. En ik denk dat als de Omgevingsdienst tot de conclusie komt dat ze omhoog moeten om impact te hebben dan gaan ze omhoog, laat staan van andere verdergaande maatregelen. Maar nogmaals, dat is echt een afweging van de Omgevingsdienst, zij zijn bevoegd gezag. Ik zeg elke dag bijna tegen ze, weet u gesteund door ons in strenge handhaving van de regels, ze zijn er voor ons allemaal, ook voor ICL. (Het lid EMMERIK: We hebben net gehoord hoeveel ICL per jaar verdient. Het is dus een half miljard. Dan is 250.000 een schijntje voor ze en dan gaan ze ook nog in hoger beroep en dan gaan ze het ook nog jarenlang vertragen. Dan blijven we dus vastzitten in deze situatie.) Wat mij betreft blijven we zeker niet vastzitten. Uiteindelijk wordt dit bedrijf door de Omgevingsdienst en de provincie afgerekend op de uitstoot.

En als dat niet beter wordt dan gaan er strengere maatregelen komen en daar is een hele trits aan strengere dingen die u en ik kunnen bedenken, die beginnen bij hogere lasten onder dwangsom en die eindigen bij sluiting. Nogmaals, het is niet aan mij, het is niet aan ons, maar de gedachte we gaan het jaren op zijn beloop laten, daar gaat u zich als raad tegen verzetten en dan mag u mij zien als vooruitgeschoven post naar de provincie en kunt u dan op mij rekenen. De specifieke vraag van het lid Emmerik was trouwens nog hoe het stond met de aangenomen motie van het lid Van Munster en dat ging over de het onderzoek. Daar kan ik u van melden, die motie verzocht om in overleg met gezondheidsinstellingen te bespreken wat we kunnen doen in aanvullend onderzoek naar de oorzaak van de verhoogde longkankercijfers in Amsterdam Noord-West. En de GGD is op dit moment bezig om uit te zoeken, ook samen met het RIVM, welk aanvullend onderzoek mogelijk zou zijn naar de verhoogde longkankerincidentie en daarvoor wordt in de volle breedte gekeken naar de mogelijke oorzaken en de GGD komt naar verwachting binnen een maand met

50

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

bevindingen. Ik zal zorgen dat u dat natuurlijk dan ook hoort. En zoals al eerder ook wel gezegd de GGD is ook nauw betrokken nu ook bij het werk van de handhaver. Dan ben ik mij dat bij de moties. Motie 354, ze zijn allemaal van het lid Emmerik, dus ik ga dat er vanaf nu niet meer bij zeggen, en die was om in gesprek te gaan om een helder zicht van de vervolgstappen. Die motie ga ik negatief preadviseren omdat de Omgevingsdienst heeft al een aparte internetpagina waar precies de informatie staat over hun handhaving op ICL. Ze voeren er ook actieve communicatie over met de bewoners. Zo is er 14 oktober een bewonersavond over de nieuwe aangescherpte conceptvergunning en er is ook een omgevingsmanager nu aangesteld door de Omgevingsdienst die ook direct bereikbaar is voor bewoners. Dus volgens mij is de informatie over hoe het gaat gelukkig daar voor bewoners ook te vinden. Dus ik ontraad deze motie. (Het lid EMMERIK: Begrijp ik nu goed dat de wethouder zegt dat we de website van ICL moeten checken, of bedoelt u een andere website?) Ik dacht ik dacht dat ik de website van de Omgevingsdienst noemde en als ik dat niet zei dan wil ik dat graag corrigeren. Maar ik zie de griffier knikken. Nee, weest u gerust, o goed van vertrouwen zou ik niet zijn.

Dan motie 355 om te informeren of het huurcontract openbaar kan worden, inclusief eventuele milieubepalingen en te kijken welke juridische en bestuurlijke mogelijkheden er zijn om via aandeelhouderschap of verhuurvoorwaarden strengere eisen aan ICL te stellen. De realiteit is het huurcontract dat is iets tussen het Havenbedrijf en ICL. Als ze er allebei geen bezwaar tegen hebben, want daar moeten ze allebei mee instemmen, kan ik best kijken of u dat kunt krijgen. Maar ik ga u wel vast zeggen, daarin doen we geen milieuhandhaving. Dat gaat gewoon via de milieuvergunning van de Omgevingsdienst. Dus u gaat daar in ieder geval niet vinden wat u zoekt. Het handhaven op milieuregels gebeurt echt door het bevoegd gezag, niet in huurovereenkomsten. Mochten beide partijen het goed vinden om hem openbaar te maken zal ik het naar u toesturen. Maar nogmaals, handhaving op regels rond uitstoot gebeurt door de Omgevingsdienst niet via de huur. Dus ik ontraad de motie. Dan motie 356 over de nieuwe vergunning over de strengst mogelijke norm met grenswaarde drie en om een zienswijze in te dienen over die vergunning als de ontwerpvergunning daar niet aan voldoet. Ja hou mij ten goede, ik ga echt eerst die ontwerpvergunning bekijken. Die drie is het uitgangspunt maar er zijn meer factoren die worden meegenomen begrijp ik van de provincie.

Dus ik ga echt eerst kijken naar de argumentatie rond die vergunning. Ik hoop dat die heel streng is, dat is ook de bedoeling volgens mij. Maar ik ga niet nu al vooruitlopen hoe ik op exacte onderdelen als ik niet die hele vergunning heb gezien ga handelen. Dus misschien kunt u hem aanhouden. Ik vind hem daarbij ook wel wat ontijdig. Als u die vergunning niet streng genoeg zou vinden is dat volgens mij het moment om er met elkaar over te praten. (Het lid EMMERIK: Over strengheid gesproken, ik snap dat de wethouder hier niet helemaal over gaat maar het gaat hier wel over Amsterdammers die gewoon gif inademen. En als ik hier op de Dam ga staan met een gifspuiter dan word ik onmiddellijk binnen een uur opgepakt. Maar deze mensen stoten dezelfde hoeveelheid gif uit elk uur en die kunnen nog jaren doorgaan. Dus als je het hebt over de strengst mogelijke dan zeg ik gewoon zo streng mogelijk en gewoon vanaf vandaag.) Waarbij de vergunningen altijd uitgaat bij dit soort stoffen van de best beschikbare techniek, dat is het criterium. Maar ik begrijp ook van de gedeputeerde, ik heb hem vandaag nog even over dit punt gesproken, dit is ook het uitgangspunt. Maar ik wil ook gewoon even de hele vergunning gewoon lezen wat daar staat en dan een oordeel vellen in plaats van

51

Jaar

2025

Vergaderdatum 17 sept. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

nu op een element van die vergunning, die moet breder, daarop vooruitlopen. Dat snapt het lid Emmerik ook. Dus ik vind hem ook daarmee gewoon ontijdig. Maar geen misverstand, er gaat geen dag voorbij durf ik wel te zeggen dat ik een oproep doe tot strenge handhaving. Het lid Emmerik moet niet met een gifspuit op de Dam gaan staan en ICL moet niet jaren doorgaan met de uitstoot die ze nu hebben. Dan brengt mij dat bij de motie 357, wat kan de gemeente zelf. We laten dat onderzoek doen al in het verlengde, of tenminste ik heb de GGD gevraagd nog een keer te kijken naar aanleiding van de motie van het lid Van Munster. Maar handhaving ligt wel gewoon bij de Omgevingsdienst, dus daarmee ben ik ook een beetje beducht om ook de indruk te wekken dat ik daar nu iets anders zou kunnen gaan doen. Dus daarmee zou ik zeggen dan moet ik hem wel even ontraden want anders lijkt het toch of ik bevoegd gezag ben en dat dat ben ik gewoon niet. Het zou het leven deels makkelijker en deels ook een stuk ingewikkelder maken. Want ik geef het je wel te doen, de Omgevingsdienst heeft hier een hele kluif en hoe ik dit invul is om er vol achteraan te gaan. Als iemand nog een concreet idee heeft wat ik wel kan doen, hou ik me aanbevolen. Maar volgens mij is wat wij nu doen het maximale ook richting de Omgevingsdienst en de provincie.

En zoals ik toen ook al heb verteld, heb ik ook een gesprek gevoerd met ICL zelf, samen met collega Scholtes, waarna er denk ik niet heel veel misverstand kan zijn ontstaan over de positie die ik op dit dossier hanteer., zeker niet bij ICL zelf. En zoals gezegd, men heeft toen verteld veel te zullen gaan doen en de stap van vandaag die ik las die draagt dan niet bij aan mijn vertrouwen daarin. En dat is ook waarom we een toezichthouder hebben die erbovenop zit en daar zal ik ze elke dag aan houden. Dan motie 358, die is zo breed geformuleerd over wat mogelijke betrokkenheid bij controversiële activiteiten. Ik weet niet helemaal wat daar de definitie van is. Eén punt wel gewoon heel concreet en dat is een zorg die een bewoner heeft geuit op de bewonersavond over witte fosfor, of dat werd gemaakt. En daar kun je allemaal hele vreselijke dingen mee doen, met witte fosfor. Het bedrijf heeft gezegd dat dat niet wordt geproduceerd. En ik zeg hierbij toe dat ik ook de gemeente dit nog een keer zal laten verifiëren bij ICL, hoewel ik in principe ervan uitga dat ze daar de waarheid hebben verteld. Want anders hebben we een veel groter probleem. Maar ik wil dat nog een keer checken. Maar ik ontraad de motie. De discussie wordt gesloten. Grond en Ontwikkeling 24. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief inzake de pilot geschillencommissie erfpacht VN2025-010981 Gevoegd behandeld met 25.