20250709 verslag gemeenteraad middag

Sterker, het is eerder zo dat ongedocumenteerde vreemdelingen juist niet zichtbaar zijn en politie mijden omdat ze weten welke gevolgen het zou kunnen hebben. Er zijn veel ongedocumenteerden die ook niet terug kunnen naar het land van herkomst, bijvoorbeeld omdat het daar onveilig is of omdat ze geen toegang krijgen tot het land van herkomst. Door de strafbaarstelling van illegaliteit kan deze groep meerdere malen in detentie worden geplaatst terwijl ze geen overlast of criminaliteit veroorzaken. U weet hoe krap de plekken in detentie zijn. U weet ook dat dat ertoe kan leiden dat er verdere verdringing is en mensen komen eigenlijk in een soort draaimolen terecht van op straat leven en in detentie en op straat leven. En dat heeft grote verloedering tot gevolg. Het kan ook tot gevolg hebben dat ongedocumenteerden uit angst voor vervolging geen hulp meer durven vragen aan politie of geen melding of aangifte meer durven doen als ze slachtoffer zijn van een strafbaar feit. Niet alleen worden ze daarmee zelf al kwetsbaarder uiteindelijk voor daderschap, maar vooral ook voor slachtofferschap van criminaliteit. En er is daarmee een grote kans dat mensen slachtoffer worden van mensenhandel of andere vormen van uitbuiting. De politie, zo is terecht ook gezegd door de nationale politie, is er om hulp te verlenen aan mensen die dat behoeven.

Dat is ook uitdrukkelijk het uitgangspunt van de Amsterdamse politie en niet om mensen op te sporen en te vervolgen die geen strafbare feiten hebben begaan. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink voor de beantwoording. Wethouder GROOT WASSINK: Als college hebben wij in vrij sterke bewoordingen aangegeven wat onze positie is. Ik wens eigenlijk helemaal niet vooruit te lopen op dit onzalige amendement omdat ik denk dat het helemaal niet aangenomen kan worden omdat het wat mij betreft strijdig is met allerlei verdragen in die zin. We hebben ook als LVVgemeenten hedenochtend weer een oproep uitgedaan, wij zullen natuurlijk alles doen om te voorkomen dat dit überhaupt wordt ingevoerd.

22

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid ABDI: Ik ken dit college als een college dat zich heel nadrukkelijk heeft uitgesproken en ook actie onderneemt. Maar toch zie je dat die vraag blijft hangen. Want ik hoor net de wethouder ook aangeven, dat we niet zeker weten of het wel of niet wordt aangenomen, dat is de vraag, wordt heel veel over gespeculeerd. Maar eerlijk gezegd, niemand had verwacht dat dit amendement er ook zo doorheen zou worden gefietst. Dus de vraag is even wat voor voorbereiding kunnen wij treffen. Want nu wordt verwezen naar de Raad van State, dit kabinet heeft eerder advies van de Raad van State naast zich neergelegd. Nu wordt verwezen dat zij de wetten niet nakomen, dat kabinet heeft op meerdere fronten laten zien dat ze dat kunnen doen. Dus welke concrete maatregelen zouden kunnen nemen ter voorbereiding? En ik ben toch benieuwd, we zien ook als het gaat om bijvoorbeeld de LVV dat uiteindelijk juridische stappen werden genomen door anderen. Dus ik ben benieuwd of de gemeente daartoe ook bereid is. Wethouder GROOT WASSINK: De rol die ons past is enerzijds het geruststellen van partners en ook medewerkers die natuurlijk grote zorgen hebben. Anderzijds zijn wij ook aan het kijken hoe zich dit juridisch allemaal tot elkaar verhoudt.

Het is natuurlijk een buitengewoon gekke situatie dat de rechter inzake de LVV onlangs heeft geoordeeld dat het opvangen van deze groep conform Europees recht een taak van een rijksoverheid is die door gemeenten wordt uitgevoerd. Dus daar lijkt dit allemaal buitengewoon strijdig mee te zijn. Wij zullen met heel veel gemeenten en anderen alle mogelijkheden onderzoeken om in ieder geval zowel juridisch maar ook politiek binnen de bestaande wetgevingstrajecten te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat dit niet doorgaat. Nogmaals, laten we ook ons hoofd een beetje koel houden, want ik denk dat dit er gewoon simpelweg niet komt omdat het in strijd is met allerlei wetgeving en verdragen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Aslami voor een vervolgvraag. Het lid ASLAMI: Dank, voorzitter. We zijn in een krankzinnige situatie terechtgekomen waar de Tweede Kamer mensen en medemenselijkheid wil criminaliseren. Het mag duidelijk zijn dat we als Amsterdam pal achter het internationaal recht en medemenselijkheid staan. En dat we in de eerste plaats om de mensen om wie het gaat, namelijk de Amsterdammers die hiermee gecriminaliseerd worden, maar ook alle ngo's en de organisaties die fantastisch, en ik zeg er maar ook bij, soms ook levensreddend werk verrichten ondersteunen.

Heel concreet, mocht de strafbaarstelling doorgaan, is het college bereid de handhaving geen prioriteit te geven? Twee, door te gaan met alle bestaande hulpprogramma's zoals bijvoorbeeld de bed-bad-broodregeling, de LVV, het bieden van zorg waaronder ook abortuszorg voor ongedocumenteerde vrouwen en te onderzoeken hoe we als sanctuary city nog mee kunnen doen. Ik denk bijvoorbeeld aan een city ID maar ook bijvoorbeeld aan gratis openbaar vervoer voor jongeren en kinderen van ongedocumenteerden. Wethouder GROOT WASSINK: Voor het eerste gedeelte van de vraag verwijs ik naar de burgemeester. Voor het tweede gedeelte, ik wens eigenlijk helemaal niet vooruit te lopen op invoering omdat ik denk dat dat ook onzalig is. Waar het volgens mij om gaat is dat wij moeten bezien hoe het wetgevingstraject zich ontwikkelt en pas dan kun je kijken. Want een wet is in die zin een wet. Ik ga natuurlijk helemaal niet over ook de eed van Hippocrates die dokters afleggen. Ik heb natuurlijk wel contact met bijvoorbeeld Dokters van de Wereld en Kruispost die natuurlijk daar zelf ook dingen over te zeggen hebben. Maar

23

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ik zou willen zeggen, laten we ervoor zorgen dat deze wet niet doorgaat voordat we nu gaan kijken wat gaat nu wel wat niet, dit dat, dit dat, dat lijkt me een weinig zinvolle discussie. Burgemeester HALSEMA: Zoals u weet, ik sluit me overigens bij de wethouder aan vanzelfsprekend over dat we niet weten of de wet in werking zal treden. Maar in het algemeen is het zo dat op het moment de wet in werking treedt dat de handhaving van strafrechtelijke bepalingen natuurlijk aan het Openbaar Ministerie is, die zal daarbij moeten besluiten welke prioriteit eraan gegeven zal worden. En ik neem aan dat het landelijk Openbaar Ministerie op dat moment zal besluiten of er prioriteit aan gegeven zal worden of niet. Wat ik wel kan zeggen, mocht het ooit zover komen, is dat wij in de lokale driehoek er verder over zullen praten, ook gezien de andere prioriteiten die deze stad kent. Die gaan bijvoorbeeld over drugscriminaliteit, overlast en werkelijke criminaliteit waar burgers last van hebben. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan voor een vervolgvraag. Het lid KHAN: Dank, voorzitter. De Tweede Kamer wil zogeheten illegalen strafbaar maken. Ik moet denken aan Lokkie, een drieëntwintigjarige jongen uit Nigeria die de daklozenkrant verkocht bij de supermarkt bij mij in de buurt. Hoewel zijn leven hard is stond hij positief in het leven met een brede glimlach.

Dit was geen illegaal, Lokkie is een mens, een mens met dromen die elke keer tegen mij zei dat hij zo graag wil werken en dat hij ziet dat iedereen die langsloopt bezig is met zijn eigen leven en carrière. Maar Lokkie en de zijnen worden vastgehouden in een glazen kooi. Ik kan me deze mentale marteling helemaal niet voorstellen en probeerde hem ook af en toe te helpen met allerlei zaken. Als het helpen van mensen als Lokkie mij strafbaar maakt, dan ben ik maar schuldig, met trots. We moeten ons realiseren dat deze racistische wet niet alleen om ongedocumenteerden gaat. Het gaat ook om ons, het is bedoeld om onze harten koud te maken, dat we wegkijken van ontmenselijking alleen vanwege hun verblijfsstatus, om onze harten net zo koud te maken als die van politici die voor hebben gestemd. Ik roep het college daarom op om niet alleen met beleid zich te verzetten tegen deze wet maar ook door hen als mensen te blijven zien en neerzetten, bijvoorbeeld in de vorm van een publiekscampagne. Wethouder GROOT WASSINK: Als gemeente Amsterdam zijn we daar altijd klipen-klaar over geweest. Ook mensen zonder papieren beschouwen wij als Amsterdammers en dat zal niet veranderen. Ik ga nu niet vooruitlopen of dat een publiekscampagne of iets anders is. Ik heb volgens mij glashelder gemaakt waar we als college staan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen voor een vervolgvraag.

Het lid BROERSEN: Voorzitter, deze vraag is misschien is in lijn maar van iets andere orde, want afgelopen woensdag was deze wet niet de enige onmenselijke wet die is aangenomen maar is ook de woonwet aangepast die het gaat verbieden om statushouders voorrang te geven bij het verkrijgen van een woning. En ik zou daarin graag aan de wethouder willen vragen nu college toch met één mond spreekt, het college heeft uitgesproken dat ze hier niet aan mee willen werken maar op dit moment zie ik gewoon niet heel goed hoe we dit voor elkaar gaan krijgen. We willen een eigen voorrangsregeling in werking stellen hier in Amsterdam. Maar ik zou graag van de wethouder willen weten, of eventueel van wethouder Pels, op wat voor manier we dat willen doen. Want ik denk

24

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

uiteindelijk dat dit opnieuw zo'n ontzettend populistische wet is, een onmenselijke wet en het gaat uiteindelijk niks veranderen aan de woonvoorraad. Het gaat alleen maar om mensen op een nare manier raken. Wethouder GROOT WASSINK: Ik denk dat ik namens mijn collega Pels wel kan zeggen, omdat wij inderdaad met één mond spreken, dat ik elk woord onderschrijf. Het is te vroeg om aan te geven hoe we daar precies mee om gaan, omdat ook dit nog ter discussie is. Maar dit is natuurlijk een buitengewoon slecht idee waar we ons ook tegen zullen verzetten. Ook gisteren werd bijvoorbeeld in beeld gebracht wat de maatschappelijke kosten zouden zijn van dit niet doen. Dus ook hier, niet nu al het is dit, dit en dit. Maar dat dit buitengewoon onwenselijk en slecht is, dat behoeft geen verder betoog. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Yemane voor een vervolgvraag. Het lid YEMANE: Dank u, voorzitter. Er zijn natuurlijk al heel veel vragen gesteld en ik wilde even zeggen dat ik ontzettend blij ben met de inzet van het college hierop, hoe ontzettend belangrijk dat is op dit moment hoeveel hoop het geeft aan de mensen die op dit moment zonder papieren hier wonen en leven en natuurlijk de organisaties en de fantastische vrijwilligers. En ik hoop dat jullie ook andere gemeenten hierin kunnen meenemen, dat medemenselijkheid ook Nederland is.

Wethouder GROOT WASSINK: We hebben zeer intensief contact met een heleboel gemeenten, niet alleen de LVV-gemeenten maar ook binnen de VNG is er echt wel een beweging op gang. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba voor een vervolgvraag. Het lid KABAMBA: Voorzitter, er is heel veel gezegd dus ik wil alleen maar zeggen, niemand is illegaal, no one is illegal. En ik ben heel blij dat ik hier vanuit het college de menselijkheid in ieder geval zie. Ik heb net gehoord dat er verbinding is met VNG en dat er al moeite wordt gedaan om andere gemeenten hierin mee te nemen. Dat waren mijn vragen ook. Dus het enige wat ik nog mee wil geven of eigenlijk wil vragen is, zal er een campagne of iets in die geest vanuit de gemeente komen om die menselijkheid te versterken? Ook voor de mensen die op dit moment ongedocumenteerd en verborgen leven en ontzettend angstig zijn geworden hiervoor en de mensen die hun helpen toch een steuntje in de rug te geven. Wethouder GROOT WASSINK: We hebben in aanloop naar de behandeling in de Tweede Kamer intensief contact gehad met andere steden om te lobbyen. Dat zullen we ook in het resterende wetgevingsproces doen, hoewel dat een wat bijzonder verloop kent, met ook een advies van de Raad van State.

Voorwaardelijk eigenlijk aan dit onderdeel van de wet zit heel veel in deze wet, we hebben heel veel intensief contact met allerlei organisaties waar wij mee samenwerken. Maar op de precieze instrumenten die wij gaan inzetten kan ik nu nog gewoon niet vooruitlopen. Daarvoor is het nog te vers. Onze focus is wel gewoon op het voorkomen van inwerkingtreding van dit amendement van dit onderdeel van deze wetgeving. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi voor een vervolgvraag.

25

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid AHMADI: Ik ben uiteraard ook ontzettend blij met het antwoord van de wethouder en de visie van het college op dit probleem. Waar ik me ook heel erg zorgen over maak is het verbod op de voorrangsregeling voor statushouders. Dat maakt het namelijk onmogelijk om een eigen regeling in te stellen. Ik was benieuwd of Amsterdam het voortouw zou willen nemen, het raakt alle gemeenten, om in Amsterdam een alliantie te vormen met gemeenten uit de VNG om hier een vuist tegen op te werpen. Wethouder GROOT WASSINK: In dit verband verwijs ik ook naar de VNG-inzet, zowel bij de behandeling van de Wet versterking regie volkshuisvesting en ook de uitingen die de VNG, waaronder de voorzitter van de tijdelijke commissie Asiel en Migratie, hebben gedaan die volledig in lijn liggen met de positie van de gemeente Amsterdam. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een vervolgvraag. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u voorzitter, het is eigenlijk een juridisch puntje. De hulpverlening aan asielzoekers of illegalen, dat is dan ook strafbaar want dat is medeplichtigheid als het ware, die hulp. Zo wordt er tegenaan gekeken. Dat is echt onjuist. Ik denk dat kans bijna nihil is, het ontbreekt namelijk aan materiële wederrechtelijkheid. Dus mensen voelen een dwingende verplichting voor moraal en fatsoen, ze zijn begaan met het lot van die illegalen en dan verlenen ze hulp.

Dus ik denk dat geen enkele rechter daar op een wat hier genoemd wordt onmenselijke wijze tegenaan zou kijken. Wethouder GROOT WASSINK: Ik hoop dat dit betoog van het lid Van Schijndel bewaarheid wordt en ik hoop vooral dat hij ook de eerste Kamerfractie van zijn partij hierover informeert. Dat helpt dan weer in de Eerste Kamer. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi voor een punt van orde. Het lid AHMADI: Ik zou het heel fijn vinden als we in deze raad niet over mensen spreken als illegalen, want mensen zijn niet illegaal. En het wekt ook een indruk dat we mensen zo zien. Dus misschien dat we kunnen afspreken dat we ongedocumenteerden aanhouden. Vragen van het lid Khan inzake onderzoeken naar subsidieverstrekking in Zuidoost De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Dank, voorzitter. De afgelopen tijd zijn er meerdere gevallen geweest waarbij onderzoek wordt gedaan naar subsidieverstrekking in Zuidoost. Voordat ik verderga wil ik benadrukken dat het nog onderzoeken zijn, ik wil het daarom niet hebben over de organisaties zelf. Waar ik het wel over wil hebben is de rol van het college. In 2018 constateerde het college dat stadsdeel Zuidoost een verwaarloosde organisatie kent.

Dat kwam natuurlijk ergens vandaan, in het verleden waren er ook al een aantal incidenten en in de jaren erna werd constant in de commissie gezegd, we moeten de begeleiding verbeteren, we moeten professionaliseren en we moeten de ondersteuning aan lokale organisaties ook verbeteren. Ik ben het eigenlijk volledig eens met deze houding, zo hoort het ook. Maar nu zien we een opstapeling van onderzoeken na subsidieverstrekking en helaas horen we dat de geruchtenmolen ook weer gaat draaien.

26

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het is op zich begrijpelijk dat mensen aan het praten zijn, maar het raakt wel de inspanningen van al die mensen in Zuidoost die elke dag bezig zijn keihard voor hun buurt. Die mensen willen alleen maar hun buurt verbeteren en moeten nu ook opboksen tegen stigmatisering. Daarom kijk ik naar het college. Het college weet toch dat er extra begeleiding nodig is in Zuidoost? Het college weet ook dat ze er dicht bovenop moeten zitten. Ik zeg niet dat college achterdochtig moet zijn, maar het is een ander verhaal als je de organisaties aan hun lot overlaat. En daarom ben ik benieuwd, vindt het college dat zij er dicht bovenop zitten in Zuidoost? De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema voor de beantwoording. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel, voorzitter. Ik moet eigenlijk zeggen dat ik heel verbaasd ben over deze vragen. Wij hebben namelijk een heel uitgebreid gesprek gehad in de commissie Stadsontwikkeling naar aanleiding van het auditrapport over Zuidoost. Daar heb ik zo'n anderhalf uur verslag gedaan van de activiteiten die wij als college ontwikkelen om te zorgen dat één, zelforganisaties kunnen professionaliseren, dat ze zich niet verwaarloosd voelen en dat er wel voldoende controle is als dat nodig is. Dus ik verwijs nu ook maar gemakshalve naar zowel het auditrapport, dat echt uitgebreid besproken is, als naar mijn beantwoording in de commissie.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan voor een vervolgvraag. Het lid KHAN: Die commissie heb ik ook terug bekeken en in die commissie ging het over de auditrapportage. Waar ik het over heb is veel breder als het gaat om subsidieverstrekking, waar ook andere organisaties die niet per se vallen binnen het kader van het Masterplan Zuidoost. En dat is in mijn ogen waar het om draait. Het gaat niet alleen om het Masterplan Zuidoost, het gaat om alle organisaties in stadsdeel Zuidoost, de bewonersorganisaties die bezig zijn voor de buurt, om die te ondersteunen. Dus het gaat om veel breder dan alleen de audit, wil ik opnieuw vragen aan de burgemeester. Burgemeester HALSEMA: Toch nogmaals, doelstelling van het Masterplan Zuidoost is om alle bewonersorganisaties veel beter te ondersteunen en ook te helpen professionaliseren. Daar zijn ook nieuwe liaisons voor in het leven geroepen. Daar gaat het debat in Stadsontwikkeling echt in essentie over. Dus ik ben heel graag bereid om nog eens naar de commissie Stadsontwikkeling toe te komen. Volgens mij wethouder Moorman gaat er ook heel uitgebreid op in. Dus het eenvoudige antwoord is, ja het college ervaart het als haar verantwoordelijkheid om bewonersorganisaties te ondersteunen en te zorgen dat ook het zelfvertrouwen in het stadsdeel groeit zonder dat dat kan leiden tot aanhoudende berichten over zaken die niet goed gaan.

De VOORZITTER schorst de vergadering. Voorzitter: burgemeester Halsema De VOORZITTER heropent de vergadering. Raadsaangelegenheden

27

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

4. Besluiten op het volksinitiatief Eerlijke kansen op sociale huurwoningen VN2025008857 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar voor een punt van orde. Het lid HAVELAAR: De burgemeester zei dat wij de initiatiefnemers en onderhandelaars vragen kunnen stellen, want we gaan geen bijdrage doen, dat weet ik. Maar kunnen wij de wethouder ook nog een vraag stellen? Want die had ik eigenlijk nog wel. De VOORZITTER U kunt de wethouder een vraag stellen maar de wethouder heeft geen rol in dit proces. Dus het is wel een wat vreemde variant. Dus ik zou u willen zeggen, u kunt de vraag stellen maar overweegt u het even secuur. De VOORZITTER geeft het woord aan initiatiefnemer Blaauw. Initiatiefnemer BLAAUW: Dank u wel. Voorzitter, raadsleden, college van burgemeester en wethouders, Amsterdammers, precies vijf maanden geleden op de dag van vandaag hebben we een mail gestuurd naar de gemeente met één simpele vraag. Hoe brengen we een probleem dat tienduizenden Amsterdammers dagelijks treft onder de aandacht van de gemeenteraad? En dat was de start van ons volksinitiatief, Eerlijke kansen op een sociale huurwoning. Want wat wij al jaren zien en ook ervaren is dat Amsterdammers zonder voorrang of urgentie geen eerlijke kans maken op een sociale huurwoning.

Ze staan achteraan in de rij en maken alleen een kans op een woning als niemand binnen de 35 regelingen op die woning reageert. Drie initiatiefnemers leven zelf in die situatie, dus die hebben daar dagelijks mee te maken. En laten we eerlijk wezen, iedereen die hier zit kent vast ook iemand in ons Mokum die daarmee te maken heeft. Ons initiatief had twee doelen. Ten eerste deze groep zichtbaar maken en ten tweede werken aan een oplossing die recht doet aan hun situatie. Ons initiatief gaf deze groep een stem en dat was nodig, want wat bleek in dit proces? Ze hadden geen naam, ze kwamen eigenlijk niet voor in het beleid, er waren geen cijfers en ook werden ze niet gemonitord. En in onze optiek maakten ze daarmee ook geen eerlijke kans. Met het compromis dat nu voorligt verandert dit. Deze groep krijgt een naam, we hebben de suggestie gedaan voor de basisgroep maar suggesties zijn welkom, ze worden erkend als een volwaardige doelgroep binnen het beleid en ze worden gemonitord. Daarnaast komt er een pilot, komen er concrete maatregelen en gaan we met zijn allen monitoren hoe deze doelgroep haar weg vindt in het beleid. Kortom, een stap richting een eerlijker beleid. Dat dit compromis hopelijk op een heel breed draagvlak in deze raad kan rekenen, doet ons echt goed. Die verbondenheid is volgens ons een krachtig signaal richting de Amsterdammers die dit betreft.

En dit was niet mogelijk geweest zonder de inzet van velen en daarom wil ik eerst ook een woord van dank nog uitspreken aan een aantal mensen. Allereerst de griffie die ons vijf maanden heeft ondersteund, de directie Wonen met alle lastige vragen die we ze hebben gesteld, de 1.300 Amsterdammers die ons initiatief binnen enkele dagen hebben gesteund en alle anderen die eraan hebben bijgedragen. En tot slot mijn mede-initiatiefnemers, dit hebben we toch even mooi gefikst met elkaar. En we hopen dat de raad kan instemmen met ons compromis en dat we met elkaar kunnen zorgen dat er een goede uitvoering aan wordt gegeven. We zijn bereikbaar als initiatiefnemers voor

28

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

nader overleg en het zal jullie niet verbazen dat wij dit met bovengemiddelde interesse zullen volgen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Voordat ik het woord aan het lid Taj en het lid Von Gerhardt geef, laat ik u complimenteren. En welke opvattingen je ook hebt over het volksinitiatief, Amsterdammers die zich inzetten voor een betere stad en ook bereid zijn daar hun kostbare tijd aan te wijden verdienen altijd ons compliment. Dus dank u wel. Ik begrijp van de griffier dat ik het niet helemaal goed heb gedaan. Dus ik wil de initiatiefnemer eigenlijk terugvragen omdat de raad eerst vragen aan de initiatiefnemer kan stellen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Aslami. Het lid ASLAMI: Dank voorzitter, ik voeg mij bij uw woorden, heel veel dank aan de initiatiefnemers en ook het harde werk de afgelopen weken. We hebben veelvuldig met elkaar contact gehad. De vraag die ik heb is hoe de initiatiefnemers kijken naar het vervolg van het compromis en ook het eindbeeld wat de initiatiefnemers voor oog hebben. Initiatiefnemer BLAAUW: We hebben inderdaad veel contact gehad, dank daarvoor. Wij grapten net al in de gang dat wij ook met reces gaan, we hebben vijf hele intense maanden achter de rug om dit allemaal naast ons werk en andere taken te volbrengen.

En hoe wij het voor ons zien is eigenlijk wat er ook in het compromis staat, dat er wordt gekeken naar de cijfers die beschikbaar komen, er komt een pilot waar volgens mij ook resultaten uitkomen en dat er dan een voorstel komt. Volgens mij is het de wethouder die dat gaat voorleggen om eventueel maatregelen voor te stellen. In het compromis staat dat wij daarbij worden aangehaakt en hoe we dat precies vorm gaan geven, dat durf ik niet te zeggen. Maar we vinden het in ieder geval fijn dat we worden aangehaakt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen. Het lid BROERSEN: Ten eerste ontzettend veel dank voor dit eigenlijk op de agenda zetten. Want ik denk dat het op zo'n hele duidelijke en fijne samenwerkende manier nu op de agenda is gezet en dat daarmee eigenlijk erkenning komt voor een probleem wat heel lang eigenlijk niet heel zichtbaar is geweest. Dus dat is ontzettend fijn en daar wil ik jullie enorm voor bedanken. En daar heb ik ontzettend veel respect voor ook. U zei net dat u aangehaakt blijft en dat u ook bereikbaar bent om nog met ons in gesprek te gaan. Nu komt natuurlijk de evaluatie pas eind dit jaar aan, dus het gaat echt nog wel even duren.

Ook als die evaluatie eenmaal bij ons bekend is en we opnieuw gaan spreken over dit onderwerp, bent u dan ook nog bereid om daar gezamenlijk met de raad over in gesprek te gaan? Initiatiefnemer BLAAUW: Ik zie een aantal mensen daar knikken, dus ik zeg namens ons allemaal ja. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Berkel. Het lid VAN BERKEL: Dank aan de heer Blaauw en zijn mede-indieners voor dit voorstel. Ik denk dat er veel energie en tijd in is gestoken en dat het ook voor een heel goed doel is. Het enige wat ik me wel afvraag is op welk moment in de bespreking over het

29

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

compromis een doorslaggevende factor zat voor u als indieners van het initiatief dat u akkoord kon gaan met dit compromis. Want het is nog maar de vraag natuurlijk of uiteindelijk die 25 procent beschikbaar komt voor regulier woningzoekenden. En ook u gaf in uw bijdrage in de commissie aan dat eigenlijk het een omgekeerde wereld betreft bij het zoeken naar een woning, dat het eigenlijk de norm is een voorrangslabel maar dat eigenlijk de norm zou moeten zijn, dat regulier woningzoekenden eigenlijk de norm zijn en dat er dan wordt gekeken naar een voorrangsregeling. Dus hoe kijkt u daar nu tegenaan? Want nu wordt er eigenlijk ook een label geplakt op regulier woningzoekenden waardoor dat ook een soort voorrangsregeling wordt. Ziet u dat ook zo? De VOORZITTER: Ik herinner eraan dat we hier praten over het volksinitiatief en ik begrijp hoe dichtbij de inhoud het is. Maar eigenlijk gaat het hier alleen over het proces. De VOORZITTER geeft het woord aan initiatiefnemer Blaauw. Initiatiefnemer BLAAUW: Dat waren twee hele ingewikkelde vragen, dus ik hoop dat ik daar een passend antwoord op kan geven. Wij hebben ook gewoon geluisterd naar het debat wat hier is geweest in de commissie en daar merkten we ook wat de tendens was van de verschillende partijen en hoe die daarnaar kijken. En we hebben twee dingen die we willen bereiken. Enerzijds het probleem onder de aandacht brengen.

Dat hebben we volgens mij voor elkaar gekregen en dat proeven ook breed in de raad terug. Daar zat volgens mij ook niet de spanning op. En het andere was, hoe is dan de oplossing. Wij kunnen dan vasthouden aan onze voorgestelde oplossing. Ik denk dat als wij voor een referendum waren gegaan dat dat was gelukt en ik denk dat we het ook hadden gehaald. Alleen wij zeiden tegen elkaar, dan ben je een jaar verder en dan gebeurt er niks. En dan heb ik liever dat we met elkaar nu kijken wat er dan eerder kan. En dat is de reden dat wij met dit compromis konden instemmen en dat is dan geven en nemen. Ik weet niet hoe de definitie van een compromis is in het woordenboek, maar ik vermoed dat het iets in die trant is. Dus als u mij vraagt, hadden we iets anders liever gehad, ja. Tegelijk zijn we heel tevreden met dit resultaat en ook omdat het breed gedragen kan worden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Dank voor al jullie inzet en eigenlijk de sneltreinvaart waarmee jullie in dit enorm complexe systeem in de afgelopen maanden zijn gestapt en jullie hebben je dat ook heel duidelijk eigen gemaakt. En daarom heb ik een vraag over dat proces en dat is misschien een moeilijke vraag, maar wat is de belangrijkste les die jullie hieruit meenemen, juist omdat het zo complex is en jullie je er nu echt in hebben verdiept.

Wat is de belangrijkste les die je ook andere mensen hierover nog zou willen meegeven? Initiatiefnemer BLAAUW: Ik zou het dan als het mag het opknippen naar wat Amsterdammers kunnen doen. Ik zou Amsterdammers echt aanraden om als je iets wil bereiken dat je het doet. Je krijgt wel iets over je heen. Veel positief, laat ik het daarop houden, maar je krijgt aandacht, laat ik het zo zeggen. En dat vind ik heel fijn om te merken dat je dus ook best laagdrempelig, en het klonk best veel, duizend handtekeningen, maar dat was echt heel simpel. Wij zeiden later tegen elkaar, we hebben de helft van ons netwerk niet eens gevraagd om te tekenen en dan kom je er eigenlijk al. En ik vond het ook heel fijn hoe je binnen de gemeente werd opgevangen. Ik kijk dan heel even de kant op van waar we heel erg zijn opgevangen, want het is wel echt een

30

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

heel complex proces. En dat is denk ik wel wat ik dan jullie wil meegeven, dat je komt inderdaad in iets terecht waarvan je dan de helft niet snapt. Op de inhoud word je goed ondersteund maar dat is wel echt een uitdaging. Een aantal van ons hebben wel ervaring met wat moeilijkere stukken lezen en opstellen, maar dat je er dan doorheen komt. Maar dat zou wel denk ik de les zijn van hoe je dat iets kan versimpelen misschien. De VOORZITTER: Nogmaals dank en ik denk dat de griffier uw compliment heel goed heeft verstaan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Taj. Het lid TAJ: Dank, voorzitter. De afgelopen periode deed me denken aan mijn middelbareschooltijd. Van mijn docenten kreeg ik toen eigenlijk net voor de zomervakantie, wat extra huiswerk mee om een goed resultaat te bereiken. En de docenten van nu zijn de initiatiefnemers, die hebben ons als raad extra huiswerk gegeven voor het vak woonruimteverdeling. En het resultaat mag er zijn, we hebben een mooi compromis gesloten. En ik wil dan ook eigenlijk beginnen met hen te bedanken en in het bijzonder ook Joris met wie we heel veel hebben geschakeld, maar ook alle andere initiatiefnemers. Want zonder jullie was dit onderwerp niet op de agenda geweest. Dus hartelijk dank daarvoor. Dan even kort over het compromis.

Als GroenLinks vinden we het natuurlijk belangrijk om te luisteren als Amsterdammers naar de politiek stappen om iets op de agenda te zetten en hun zorgen nemen we dan ook uiterst serieus. Vandaar dat we in de samenwerking met de VVD de afgelopen periode veel tijd en energie hebben gestoken om dit compromis te bereiken. En zoals ik al zei, het resultaat mag er zijn. We gaan twee concrete dingen doen, we hebben twee zaken afgesproken. We gaan in het najaar, nadat de evaluatiecijfers binnen zijn, met elkaar het debat aan om te kijken hoe loopt de woonruimteverdeling in Amsterdam en wat kunnen we doen. En we hebben ook een pilot voor WoningNet waar we ontzettend blij en trots mee zijn. Als afronding wil ik eigenlijk benoemen dat als er één ding is wat ik in dit proces heb geleerd is eigenlijk hoe politiek hoort te zijn. Want we leven in ingewikkelde tijden, we leven in een tijd van polarisatie waarin we eigenlijk niet naar elkaar luisteren. En wat deze Amsterdammers ons hebben geleerd en wat we ook hebben ervaren hier in de raad is dat de politiek ook anders kan zijn. We kunnen luisteren naar onze inwoners en we kunnen oprecht de verbinding met elkaar gaan zoeken en daarna ook naar een oplossing toewerken. En dat hebben we ook gedaan. Dus zo kan het ook. En ik hoop dat we op deze manier als politiek stapje voor stapje het vertrouwen van onze bewoners terug kunnen winnen.

Dan als allerlaatste wil ik me ook aansluiten bij een dankwoord, namelijk twee specifieke groepen die nog niet genoemd zijn, althans die al eerder genoemd zijn maar niet door mij. En dat is natuurlijk allereerst de griffie, met name Pepijn en Daphne, dank jullie wel voor de afgelopen periode en het proces goed te begeleiden. En ook directie Wonen, want we hebben ze gek gemaakt met allerlei vragen en ze hebben die altijd geduldig beantwoord. Dank. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Von Gerhardt. Het lid VON GERHARDT: Dank u wel. En ook ik wil vanaf deze kant de initiatiefnemers ontzettend bedanken voor dit belangrijke initiatief. Want ze hebben het voor elkaar gekregen om een groep, die tot nu toe altijd vergeten werd in het woonbeleid, op de

31

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

kaart te zetten. En ik denk dat dat ook een grote overwinning is van het feit dat dit volksinitiatief er is. Want in het compromis staat ook duidelijk de erkenning voor het feit dat deze groep tot op heden geen aandacht kreeg. Dat is ook iets wat we vaker in de raad hebben gezien, dat deze groep eigenlijk onvoldoende werd meegenomen in het beleid. En ik ben dan ook blij dat we nu raadsbreed eigenlijk gaan erkennen dat er ook goed naar deze groep moet worden gekeken en ook welk effect alle voorrangsregeling en urgentieregelingen hebben op deze groep voor hun kans op een sociale huurwoning. En zoals het woord compromis zegt is het ook echt een compromis. Want de initiatiefnemers kwamen natuurlijk naar ons toe met de vraag om 25 procent van de woningen op dit moment niet toe te wijzen aan voorrangslabels maar op basis van het puntensysteem. Maar we zagen ook dat daar op dit moment geen meerderheid voor is in de raad om verschillende redenen. Sommige partijen zouden dat wel nu willen steunen, waaronder de VVD, maar andere partijen zeiden laten we nou eerst wachten tot de evaluatie komt. En dan kunnen we twee dingen doen. We kunnen of zeggen we doen onze voeten in het zand, we gaan nu tegen stemmen of voor stemmen, we verwerpen dit initiatief maar daarmee laten we eigenlijk Amsterdammers een jaar wachten.

Want dan zou daar een referendum moeten komen, dan weten we niet wat er uit dat referendum gaat komen en uiteindelijk is er dan aan een nieuwe raad om de uitslag van zo'n referendum te gaan duiden en dan wel of niet met maatregelen te komen. En dat is niet waar ik voor kies en dat is ook niet waar de initiatiefnemers en GroenLinks voor kozen. Waarom? Omdat we zien dat het vandaag de dag een probleem is en we vandaag de dag ook met oplossingen wilden komen voor al die woningzoekenden die het gevoel hadden er op dit moment er niet tussen te komen. En daarom ben ik ontzettend blij dat we deze eerste stap nu gaan zetten. En zoals iedereen in het compromis kan lezen bestaat het uit een aantal onderdelen. Het eerste onderdeel is het erkennen en ook een gezamenlijk doel vaststellen waarbij we als raad ons committeren aan het feit dat er eerlijker kansen moeten komen voor alle woningzoekenden, dus ook degene zonder urgentie of voorrangsregeling. En daar staat ook een verplichting van de raad in dat er uiteindelijk na de evaluatie ook echt maatregelen moeten komen. En ik zou vanaf deze kant ook wel willen zeggen, ik ga daar ook echt op toezien dat er ook een echt goed pakket aan maatregelen komt in het najaar of in Q1 2026 omdat het wel belangrijk is dat we de belofte die we vandaag de dag doen, ook aan de initiatiefnemers, dat we die nakomen.

En als ik dan toch nog een vraag mag stellen aan de wethouder, want die was natuurlijk niet betrokken bij dit proces. Dan wil ik vragen hoe de wethouder daarnaar kijkt en of de wethouder in ieder geval kan toezeggen dat op dit moment dat zij er wel op toeziet dat in ieder geval die uitvoering nog voor de verkiezingen komt. Er staat nu Q1 2026 maar het zou toch fijn zijn als we dat in deze raad nog kunnen doen. En als laatste staat er ook een pilot in het compromis en met die pilot kunnen we gaan leren hoe woningcorporaties hiermee om moeten gaan, welke woningen zijn nou wel of niet geschikt om te labelen of niet te labelen. En die lessen kunnen we uiteindelijk gebruiken om in de grotere uitvoering, die hopelijk in Q1 2026 komt, lessen te trekken en het beter te implementeren. Al met al is dit voor ons een eerste stap naar een eerlijker verdeling voor alle groepen. Daar ben ik blij om. Maar laten we dit vooral als een begin zien van een proces en nog niet als het einde. (Het lid HAVELAAR: Complimenten aan de delegatie die namens deze raad het gesprek gevoerd heeft en complimenten aan de initiatiefnemers. Fijn dat het compromis er ligt. Mijn vraag aan het lid Von Gerhardt is, corporaties hebben natuurlijk een wonderlijke rol gespeeld in deze discussie door eigenlijk ook een oproep te plaatsen op een website en

32

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

daarover niet in gesprek te gaan met de raad. Hoe zeker weet u dat de corporaties alle afspraken die er gemaakt zijn ook waar kunnen maken?) We hebben contact gehad met de corporaties via de Directie wonen om te vragen is dit mogelijk. En als je bijvoorbeeld kijkt naar die pilot, dan hebben we ook echt met de corporaties gekeken, wat is voor jullie mogelijk. En zij hebben gezegd dat dit kan, volgens hoe het nu opgeschreven staat met de aantallen ook en de periode dat dat kan. Dus ik ga er ook van uit dat de corporaties zich daaraan gaan committeren. En daar zullen we ook streng op toe moeten zien. Mochten er toch nog beren op de weg komen, dan staat er ook echt in het compromis dat we dan nog dingen aan kunnen passen. Maar in ieder geval de corporaties hebben wel aangegeven dat dit mogelijk is. Dus ik ga er ook vanuit als de corporaties dat zeggen dat het dan ook gaat gebeuren. (Het lid VAN BERKEL: Ik was even benieuwd, want aan dit compromis zitten nog wel heel erg veel losse eindjes en het is echt helemaal niet duidelijk waar we uiteindelijk uit gaan komen na de zomer. Is het lid Von Gerhardt van mening dat het een goed compromis is wat hier ligt, of had hij toch bepaalde dingen liever anders gezien hier?) Ik heb weleens gehoord dat bij een goed compromis niemand echt tevreden is. Ik denk dat dat niet helemaal opgaat hier omdat we toch wel redelijk tevreden zijn.

Maar als u het mij persoonlijk vraagt of het aan de VVD vraagt, dan had ik gezegd ik had vandaag in kunnen stemmen met de vraag van de initiatiefnemers, namelijk om die 25 procent toe te wijzen. Maar de werkelijkheid is ook dat wij hier met een meerderheid dingen bepalen en dat we met de meerderheid keuzes maken en dat het daarbij ook belangrijk is, juist als het vanuit initiatiefnemers komt, juist vanuit Amsterdammers komt, dat je raadsbreed kunt zeggen dat we de juiste stappen nemen. Dus zitten er nog losse eindjes aan? Zeker. Maar waar ik blij om ben is dat we de erkenning hebben dat dit een probleem is, dat we dit op moeten lossen en dat we ook als raad heel duidelijk een verplichting naar onszelf opstellen om in Q1 2026 met een pakket aan maatregelen te komen om deze groep ook daadwerkelijk te gaan helpen. En volgens mij is het dan aan ons als raad om in Q1 2026 ons allen scherp te houden om ervoor te zorgen dat we dan niet de initiatiefnemers wegsturen met een kluitje in het riet, maar dat we er ook echt voor zorgen dat we als raad raadsbreed een groot, goed pakket aan maatregelen nemen. En dat is ook onze eigen verantwoordelijkheid en ik ga ervan uit dat elk raadslid dat vandaag voor gaat stemmen zich daar ook aan gaat committeren. En daar zal ik ook heel scherp op blijven dat dat in de rest van het proces ook daadwerkelijk gaat gebeuren.

De VOORZITTER: Dan is er een vraag gesteld aan de wethouder en ik breng nog even in herinnering dat we hier vooral het proces van het volksinitiatief en het compromis bespreken. Daar heeft de wethouder geen rol in, want de wethouder mag ook niet de stemming erover beïnvloeden. Dat betekent dus dat de wethouder terughoudend zal moeten zijn. Desalniettemin kan de wethouder een vraag beantwoorden. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels Wethouder PELS: Dank voorzitter en ook van mijn kant natuurlijk complimenten voor de initiatiefnemers en al het werk wat jullie erin hebben gestopt. Mijn rol is inderdaad zeer beperkt, zoals uitgelegd ook door de voorzitter. En volgens mij is de opdracht van de raad helder en dan kan ik hem ook als zodanig beantwoorden dat wij er natuurlijk mee aan

33

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de slag gaan en de opdracht zo is dat wij in kaart brengen voor de raad of alles uitvoerbaar is en welke maatregelen we kunnen nemen. Dus dat ga ik doen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Voorzitter, tijdens het proces hebben de corporaties eerst gezegd dat we niet moeten stemmen en tijdens dit proces hebben de corporaties vervolgens een nieuwe uitzonderingsgroep benoemd. En mijn vraag aan het college is, welke afspraken zijn er met de corporaties in het kader van de prestatieafspraken over dit soort proefballonnetjes, zeker tijdens een gevoelig proces. En mijn vervolgvraag over het proces is, als wij nu straks dat het compromis aannemen, waar het naar uitziet en waar ik heel blij mee ben, wordt dit dan wat het college betreft ook onderdeel van de prestatieafspraken? Of hoe moet ik die verankering dan zien? Wethouder PELS: Een begrijpelijke vraag naar aanleiding van alles wat er in de media, maar ook in de commissie naar voren is gekomen. Ik heb een uitgebreid gesprek gehad met de corporaties hier ook over. Het zijn natuurlijk zelfstandige organisaties die ook zelf een afweging kunnen maken, zoals ze nu doen in hun maatwerkpercentage. En we hebben gezamenlijk gesproken over hoe kunnen we de communicatie optimaal op elkaar afstemmen. En dat was volgens mij een vruchtbaar gesprek.

En ik denk dat we moeten kijken naar aanleiding van de maatregelen die mogelijk zijn of het nodig is om de prestatieafspraken daarop aan te passen of niet. Dat weten we denk ik echt pas als we daar zijn. Volgens mij vraagt het compromis nu om iets, als ik het goed heb begrepen, want ik heb daar geen contact over gehad met de woningbouwcorporaties, want ik heb geen rol, begrijp ik goed van de mensen die het compromis hebben gemaakt dat het uitvoerbaar is voor de corporaties. Dus daar ga ik vanuit en ook dat ze op de lijn komen op het moment dat dat niet zo is. Stemming Besluiten op het volksinitiatief Eerlijke kansen op sociale huurwoningen VN2025008857 Aan de orde is de stemming over de voordracht VN2025-008857. Voordracht VN2024-008857wordt met elektronisch stemmen aangenomen. De raad neemt mitsdien het besluit, vermeld onder nr. VN2025-008857. De VOORZITTER constateert dat de voordracht VN2025-008857 met algemene stemmen is aangenomen. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. Financiën 5.

34

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Overnemen van de aanbevelingen van de Rekeningencommissie over het jaarverslag 2024 van de gemeente Amsterdam en het college verzoeken deze uit te voeren VN2025-008843 De VOORZITTER geeft het woord aan de voorzitter van de Rekeningencommissie, het lid IJmker. Het lid IJMKER: Dank u wel, voorzitter. Met veel plezier geef ik vandaag een toelichting aan de raad op het advies van de Rekeningencommissie over het jaarverslag van 2024. Ik zit hier voor dit jaar voor het eerst in deze rol, dus ik wil ook beginnen met mijn voorganger het lid Van Pijpen graag bedanken voor haar werk de afgelopen jaren, want ik kan nu pas zeggen dat ik weet wat dit werk allemaal inhoudt, dus veel dank daarvoor. Voorzitter, de Rekeningencommissie doet namens uw raad onderzoek naar de getrouwheid en de rechtmatigheid van het financieel handelen van de gemeente. En wij onderzoeken hoe de gemeentelijke organisatie het beheer en de beheersing van de doelen en middelen uitvoert en hoe noodzakelijke verbeteringen daarin worden opgepakt. De commissie is een apolitieke commissie die namens en voor uw raad invulling geeft aan de controlerende functie van de raad.

En ook dit jaar hebben wij diverse malen bij elkaar gezeten met de accountant om de jaarrekening door te nemen en vervolgens hebben we met ambtelijke verantwoordelijken en met de wethouders Van Buren en Scholtes gesproken waarna wij ons verslag hebben opgesteld. Dat heeft u kunnen lezen. We hebben dit jaar gekozen voor een beknopt verslag, mede omdat een aantal van de adviezen een herhaling is van eerdere jaren. En we hopen dat de focus op dit beperkt aantal aanbevelingen helpt bij de haalbaarheid en de effectiviteit van deze aanbevelingen. En ik leg graag een aantal adviezen kort toe. Allereerst is de commissie tevreden dat het jaarverslag 2024 door de accountant is voorzien van een goedkeurende controleverklaring. We adviseren de raad dan ook om het jaarverslag vast te stellen. We maken ons nog wel zorgen om de gestegen onrechtmatigheid en we constateren dat het college nog onvoldoende grip heeft op dit onderwerp. Dus daar vragen we uw blijvende aandacht voor. Vorig jaar was een van de conclusies van de Rekeningencommissie dat vrijwel alle bevindingen een directe relatie hebben met cultuur en gedrag in de organisatie. Dat was vorig jaar een van de belangrijkste aanbevelingen. Helaas moeten we concluderen dit jaar dat er nog onvoldoende voortgang is op een fundamentele cultuur- en gedragsverandering.

De commissie heeft de indruk dat dit onderwerp nog onvoldoende bestuurlijke en managementaandacht heeft en adviseert het college daarom ook met hoge urgentie om hier concrete stappen in te zetten. En dat brengt mij logischerwijs bij AFIS. Daar is al veel over gezegd en zal ook vandaag of morgen nog meer over worden gezegd. U zult begrijpen dat AFIS in de gesprekken van de Rekeningencommissie een belangrijk onderwerp was. Ik wil daarbij noteren dat tijdens onze gesprekken met de diverse personen het evaluatierapport nog niet was verschenen. Dus onze focus lag dan ook op het identificeren van huidige en toekomstige risico's op het gebied van financieel beheer. Zoals u kunt lezen in ons verslag liggen de zorgen van de Rekeningencommissie vooral bij de herstelacties die nog gedaan moeten worden rondom AFIS en de capaciteit die deze vragen van de gemeentelijke organisatie, ook gedurende het lopende jaar. In onze gesprekken werd duidelijk dat er zorgen zijn rondom de nog te implementeren modules en de gevolgen hiervan voor de financiële bestuurbaarheid van de gemeente. Ons advies is daarom om de raad periodiek op de hoogte te houden van de planning en implementatie voor de verschillende AFIS-

35

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

modules en de bijbehorende risico's goed in kaart te brengen. Ook vragen we om blijvende aandacht voor het administratief afhandelen van de herstelacties met betrekking tot het betalen van facturen, inclusief de mogelijke achterstand in de reguliere werkzaamheden van de organisatie. En een ander thema waar we dit jaar extra aandacht aan hebben besteed is fraude en corruptie. Onze conclusie is dat het risicomanagement voornamelijk van onder naar boven is geregeld, waarbij de verantwoordelijkheid ten aanzien van fraude, integriteit en corruptie vooral ligt bij individuele directies. De commissie vindt het zorgwekkend dat de organisatie niet in beeld heeft in welke processen of bij welke directies de organisatie het meeste risico loopt en daarom is ons advies om hier op korte termijn een analyse op uit te voeren en met concrete acties te komen. Tot slot, we hebben natuurlijk nog ook over allerlei andere onderwerpen gepraat en ik wil daar nog iets van uitlichten. De commissie was positief over de voortgang op het gebied van ICT. Wel hebben we nog zorgen op het gebied van compliance en beheer van de SaaS. We zien dat er stappen zijn gezet, maar het kan nog wel beter.

Ik roep tot slot graag alle raadsleden op om actief en kritisch toe te zien op uitvoering van beleid, de realisatie daarvan en risicobeheersing in het algemeen en natuurlijk door de Rekeningencommissie genoemde aanbevelingen in het bijzonder. Ik wil graag ook mijn medecommissieleden bedanken voor hun tijd en inzet, alsook het team van de ACAM en van de griffie voor hun ondersteuning bij ons werk en de totstandkoming van dit advies. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Dank u wel, voorzitter. Deze kans laat ik mij natuurlijk niet ontgaan om een vraag te stellen aan de Rekeningencommissie. En als ik u zo zie zitten begin ik het bijna te missen, maar als ik dan even terugdenk aan mijn agenda van mei was dat ook best wel weer een opluchting om niet meer in de Rekeningencommissie te zitten. En mijn opvolger heeft een prachtig betoog gehouden, dus ik kan daar alleen maar heel erg blij mee zijn dat op die manier de Rekeningencommissie een actieve rol blijft spelen. Dus ook dank daarvoor. Dus ik heb ook kennisgenomen van het feit dat er ook meteen een wijziging is dat er een beknopter aantal aanbevelingen is. Dat lijkt me ook prima. Ik heb nog wel een vraag, ook in het verleden hadden we nog weleens ook het idee van laten we ook vooruitkijken om te zien zijn er specifieke onderwerpen waar we ook de komende periode dan aandacht voor willen vragen.

Zo is ook het thema fraude bijvoorbeeld specifiek naar voren gebracht door de Rekeningencommissie. Zijn er ook plannen voor het komende jaar daartoe? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Burgers. Het lid BURGERS: Voorzitter, dank u wel. En ook dank aan de Rekeningencommissie voor het verslag en ook de aanbevelingen. Ik vond het goede aanbevelingen, ik wou dat ik ze zelf had verzonnen. Ik heb wel een vraag, het gaat ook over de cultuur, de verandering van cultuur die binnen de organisatie nodig is. Heeft de Rekeningencommissie een idee dat het voor het college inzichtelijk is welke cultuurverandering noodzakelijk is? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Moeskops.

36

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid MOESKOPS: Dank u wel, voorzitter. Als oud-lid van deze commissie mis ik het ook wel een beetje, maar het is heel fijn om te zien hoe goed jullie het op hebben gepakt en dank voor al jullie werk, want het is inderdaad echt een klus. Er is gekozen voor inderdaad een beknopter aantal aanbevelingen. In dat licht vroeg ik me wel af, het was ooit aangedragen door een voormalige Rekeningencommissie, waarom er nu nog steeds is gekozen die specifieke aandacht voor fraude en risicomanagement? Daar hebben jullie vast een goede reden voor gehad. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Voorzitter, ik heb twee puntjes opgeschreven. Allereerst mijn dank voor al deze goede werken. Daar gaat ontzaglijk veel tijd in zitten, heb ik het gevoel, dank Rekeningencommissie. Het zicht op onrechtmatigheid, onrechtmatige uitgaven, ik denk ook onrechtmatig beleid. We hebben dus het idee van diversiteit en inclusie en dat dat zou betekenen dat dus de hogere ambtenarij van de gemeente een soort van representatie moet zijn van de bevolkingssamenstelling van Amsterdam. Misschien is dit een punt waar de Rekeningencommissie ook eens een keer naar kan gaan kijken, bijvoorbeeld advies inwinnen van ter zake deskundige mensenrechtenjuristen.

Wat mij een beetje verbaast is inderdaad als het gaat over corruptie en omkoping in de organisatie, dat de processen die daarvoor gevoelig zijn, dat dat eigenlijk niet in kaart is. Of is dat al gewoon belegd is op directieniveau en dat is het dan? Dus ik hoop dat de Rekeningencommissie dat punt stevig wil blijven volhouden, dat dit moet worden geadresseerd. De VOORZITTER geeft het woord aan de voorzitter van de Rekeningencommissie, het lid IJmker. Het lid IJMKER: Ik zal een aantal van de vragen beantwoorden, dank daarvoor. En ik zal ook nog het woord geven aan mijn collega Schmit voor een van de punten. Allereerst de vraag van het lid Van Pijpen, hebben we ook iets met elkaar geïdentificeerd om vooruit te kijken. Niet misschien op de manier dat het lid Van Pijpen dat vorig jaar heeft gedaan met de commissie. Maar ik kan denk ik wel voor de commissie spreken dat AFIS een terugkerend thema zal zijn en wij verwachten dat we daar volgend jaar in onze gesprekken ook de nodige aandacht voor zullen blijven houden, ook omdat we de zorgen hebben geïdentificeerd over de goede afhandeling ook van bijvoorbeeld die spoedbetalingen. Dus mijn voorspellende blik zegt dat we bij AFIS nog wel wat aandacht zullen houden, ook volgend jaar.

De vraag van het lid Burgers, dat is eigenlijk natuurlijk precies wat ook in ons verslag staat, dat wij constateren dat er dus geen duidelijk beeld is van wat die gewenste cultuur dan is. En daarom vragen we ook het college om daar met een duidelijke beschrijving van te komen. Dus volgens mij was uw vraag helemaal in lijn ook met ons onze aanbeveling. Tot slot het lid Van Schijndel, en dan laat ik zo even de vraag over frauderisico aan het lid Schmit. Ik zou willen benadrukken dat we ook een apolitieke commissie zijn. Dus als het lid Van Schijndel bezwaren heeft over diversiteit en inclusie, dan stel ik voor dat hij dat op een andere plek doet. En wij kijken natuurlijk wel als Rekeningencommissie naar weten regelgeving, maar wel vooral op financieel gebied en niet per se alle mensenrechten. Maar ik denk dat uw vragen misschien iets meer voor andere commissies zijn. Dan geef ik graag het woord aan lid Schmit over de frauderisico’s.

37

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit. Het lid SCHMIT: Voorzitter, dank u wel. Ik denk een goed punt. We hebben in de Rekeningencommissie best lang stilgestaan bij risico en fraude en hoe kunnen we dat adresseren. Wat je natuurlijk ziet is dat we binnen de directies daar goed naar kijken en risico's signaleren en dat opvolgen. Wat met Rekeningencommissie ook besproken is, dat moet je eigenlijk niet alleen op directieniveau doen, dat moet je eigenlijk ook op centraal niveau doen en dan ook kunnen kijken bij welke directies zouden die hoge risico’s plaatsvinden. De VOORZITTER Daarmee wil ik de leden van de Rekeningencommissie heel hartelijk dankzeggen, in het bijzonder de voorzitter die het woord heeft gevoerd. En we zeggen dank aan het lid Van Pijpen voor het werk van de afgelopen jaren. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. Financiën 6. Kennisnemen van het Jaarverslag 2024 (inclusief de Jaarrekening 2024) en vaststellen van de daarin voorgestelde begrotingswijzigingen van de Begroting 2025 VN2025-008385 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Burgers inzake terugdringen inkooponrechtmatigheid, nr.

276.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om inkooponrechtmatigheid terug te dringen met behulp van een plan van aanpak, waarbij duidelijke doelstellingen worden gesteld en nageleefd binnen de organisatie; - het plan van aanpak te delen met de raad. De motie maakt deel uit van de beraadslaging De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Asruf. Het lid ASRUF: Voorzitter, dank u wel. We hebben uitgebreid het jaarverslag in de verschillende commissies besproken en ook in FKD. Daarom houd ik het ook kort. Volgens mij komt er ook nog een motie van het lid Kabamba en het lid Noordzij naar aanleiding van de opvolging van de aanbevelingen van commissie Duisenberg, volgens mij is die onderweg. Mijn fractie zal die motie ondersteunen. Ik heb een punt gemaakt tijdens de bespreking bij FKD over de fluctuaties, het verschil tussen raming en vooral de realisatie en daar heeft de wethouder een toezegging gedaan dat ze in het najaar daar nader duiding op gaat geven. Dus daar laat ik het voor nu bij.

38

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Dank u wel, voorzitter. Ook van mijn kant probeer ik het kort te houden in ieder geval. We stellen vast dat we een goedkeurende verklaring hebben van de accountant, dat is een zeer positief feit om te vermelden, dus ook vanuit dat perspectief kunnen wij instemmen met het goedkeuren van de jaarrekening. En ook als je kijkt naar de financiële positie van Amsterdam is die ondanks een aantal tegenvallers toch goed. Ik wil nog een paar punten, en ik kondig alvast aan, het is een soort rode draad bij verschillende agendapunten die ik vandaag en morgen zal behandelen. En dat gaat ook over de aanbevelingen van de Rekeningencommissie over het ook echt aanpakken van de cultuur en de aanpak. En we kregen daar ook gisteren nog de reactie van het college op en daarin staat, en ik citeer, als de structuur en aansturing beter op orde zijn volgt de gewenste verbetering van gedrag en cultuur hieruit vanzelf. Einde citaat. Ik zag dat ook terug bij AFIS en ik wil dat toch wel bestrijden en ook meegeven aan de wethouder dat me niet de juiste invalshoek lijkt. Ja, er moet zeker wat gebeuren aan de organisatie en aansturing, maar nee, dat leidt absoluut niet tot vanzelfsprekend het aanpassen van de cultuur. Daar zal ook meer voor nodig zijn.

En nogmaals, ik geef dat ook mee ook gezien de brief die we gisteren hebben ontvangen over het feit dat dat plan van aanpak er in september gaat komen. Dan tot slot nog de observaties ook van de rekenkamer over de bezuinigingen en de navolgbaarheid voor de raad, ook van ingeboekte bezuinigingen. Ik snap ook de reactie van het college daarop. Die zegt bij beleidspunten krijg je dat vanzelf en zo zijn er allerlei verschillende manieren om dat te kunnen volgen. Tegelijkertijd ook in relatie tot de bezuinigingen op de organisatie denk ik dat het goed is dat we daar nadere afspraken met elkaar over kunnen maken hoe we dat als raad kunnen volgen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit. Het lid SCHMIT: Voorzitter, dank u wel. Allereerst nog een keer dank aan de wethouder voor het feit dat we nu een dashboard hebben dat we echt in detail kunnen gaan kijken naar onze uitgaven. Ik zei het in de commissie al, als D66 zijn we echt nog wel bezorgd over continue onderbesteding bij het Klimaatfonds en de onderbesteding bij het isolatieoffensief. We hebben onderbestedingen en dan zien we ook dat we onze CO2doelstellingen niet halen. De wethouder heeft aangegeven we gaan kijken naar programma 1, 2 en 6 en A om te kijken wat de redenen zijn van onderbesteding of overbesteding. Dat vind ik echt heel belangrijk, want dan kunnen wij weten of we onze doelstellingen gaan halen.

En mijn vraag is, dat onderzoek krijgen we dat dan voor de begroting zodat we dat met de begroting kunnen meenemen. Mijn tweede punt is de risico en fraude. We zeiden het net al met de Rekeningencommissie, we zeggen we zien goed dat directies kijken naar de fraude en risico's. Ik denk dat het ook goed is dat je gaat kijken op centraal niveau met Bureau Integriteit. Ik weet dat het college in Q3 met een voorstel komt voor de aanpak van fraude en risico’s en ik zou zeker willen kijken dat we ook naar die rol van Bureau Integriteit kijken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Burgers. Het lid BURGERS: Voorzitter, dank u wel. Ik wil natuurlijk ook bedanken voor het opstellen van de jaarrekening, dat moet weer veel werk zijn geweest. Maar ik wil ook de rekenkamer bedanken voor het opstellen van de observaties. Er zaten veel goede

39

Jaar

2025

Vergaderdatum 9 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

observaties bij en een van die goede observaties was wat ons betreft dat in kaart moet worden gebracht hoe de bezuinigingen zijn gerealiseerd en welke verbeterlessen wij daarvan kunnen leren. Ik las in een brief daarover een reactie van het college dat men daar niet tegen is, dus heel goed. Wij kijken daarnaar uit zodat we goed kunnen volgen welke bezuinigingen zijn gerealiseerd. Dan de inkooponrechtmatigheid, veel partijen hebben het voor mij er ook al over gehad, zowel links als rechts. Ondanks alle goedbedoelende initiatieven die de wethouder in brieven heeft gezet is de onrechtmatigheid dit jaar opgelopen, volgens mij nu naar 80 miljoen. Dat moet echt verbeteren. Ik vraag het college in een motie om met een verbeterplan te komen, een plan van aanpak, en dat te delen met de raad. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank voorzitter, ik ga het ook kort houden. Ik wil de wethouder en haar team nogmaals bedanken voor het heldere jaarverslag. Zeker dat digitale dashboard, dat is echt heel fijn om mee te werken. Twee punten hebben we nog, eentje over de reserves. We zouden graag nog iets meer toelichting willen zien op de reserves, ook de rekenkamer en Rekeningencommissie hebben daar eerder over geschreven. En vooral informatie over wanneer wordt de reserve precies besteed en ook of de reserve juridisch verplicht is.