20250402 Verslag gemeenteraad avond.pdf
Tekst van het document
Daarmee zeggen we eigenlijk we willen niet inkopen van bedrijven waar mensenrechtenschendingen bijvoorbeeld plaatsvinden, of waar het ten koste gaat van milieu op andere plekken. Dat staat dan toch totaal in tegenstelling met aan de andere kant wel bijvoorbeeld een Rabobank bij zo'n initiatief betrekken die haar geld verdient met precies datgene waar we bij inkoop van zeggen dat willen we niet. En daarvan zegt het lid Schmit uitstekend idee, geen probleem.) We hebben in dit land de vrijheid van vereniging. En in die vrijheid van vereniging zeggen bedrijven en maatschappelijke instellingen, wij hebben samen een vereniging en wij gaan goede dingen doen voor de stad. De gemeente is hier één lid. En ik moet het lid Krom teleurstellen, ze gaat hier niet over. (Het lid KROM: Ja maar ik bestrijd ook niet hoe het technisch werkt met een vereniging of wie er wel of niet over gaat. Maar ik vind het lid Schmit zo positief en zo kritiekloos als het hierop aankomt. Dus ik vraag gewoon
CONCEPT
37
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
aan hem, vindt hij het niet en tegenstelling. Wel in de coalitie met de inkoop MVOI, de donut-economie, alles wordt hier omarmd. Maar als het geld dan op een anderen manier de stad binnenkomt van bedrijven die precies datgene doen waarvan de coalitie zegt dat willen we niet, dan is het opeens geen probleem meer. Dat begrijpt heb ik gewoon echt niet. En ik zou zo graag willen dat het lid Schmit daar eens inhoudelijk op inging.) Het verschil is dat het lid Krom is negatief en het lid Schmit is positief omdat ik uitga van vertrouwen en goede intenties van het bedrijfsleven. En dat omarm ik graag. (Het lid KROM: Ik heb niet de illusie dat ik nog een antwoord ga krijgen. Maar ik zou dan toch wel willen zeggen dat de intenties van het bedrijfsleven niet altijd, bewezen niet altijd, per se heel ethisch de juiste zijn. En de bedrijven die nu op dit lijstje staan, daar valt gewoon een en ander op af te dingen, zoals mijn collega's hier ook gezegd hebben. Dus ik zou zo graag willen dat het lid Schmit daar een reflectie op toepast.) Ik ben het wel eens met het lid Krom. Ik denk ook niet dat al het bedrijfsleven nou helemaal direct alinged is met de gemeentelijke doelstellingen, zoals er ook bewoners zijn die echt niet altijd in dezelfde lijn denken.
En in deze vereniging is er een voorwaarde om lid te worden, dat kan die vereniging prima toetsen, is er een voorwaarde om een project in te dienen. Ik vind het goed geborgd. (Het lid VELDHUYZEN: Ik ben toch wel benieuwd naar een inhoudelijk antwoord op de vraag die lid Krom net stelde. Want ik vind het antwoord, het lid Krom is negatief en het lid Schmit is positief, een beetje kort door de bocht.) Het is natuurlijk het ideologische verschil. Het is het ideologische verschil, denk je dat je als gemeenteraad alles zelf moet organiseren en beslissen in de stad of geloof je ook in het feit dat het bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen dit samen kunnen oplossen. En dat is het ideologische verschil. (Het lid VELDHUYZEN: Volgens mij zit daarin niet zozeer het ideologische verschil. Het verschil zit hem in met welke bedrijven zou je dat willen doen. En dit college en wij stellen, wij willen dat niet doen met bedrijven die zich schuldig maken aan mensenrechtenschendingen, noem het allemaal maar op. Dat is volgens mij het verschil. Begrijpt het lid Schmit dat?) Voorzitter, ik ga echt in herhaling. Het is een vereniging met eigen statuten die zelf kan bepalen hoe ze zich organiseert. Iedereen is vrij om zich aan te sluiten, maatschappelijke instellingen zijn vrij om aan te sluiten. en ik geloof in de vrijheid om zelf te beslissen.
(Het lid VELDHUYZEN: Is D66 dan niet van mening dat de gemeente daar in ieder geval dan niet aan mee zou moeten doen als bedrijven aan dat verbond meedoen die bijvoorbeeld direct profiteren van illegale nederzettingen op de Westbank?) Nee, het is heel goed dat de gemeente hier even een zetje geeft en daar het platform creëert. Want door dat platform te creëren krijgen we dus veel meer bijdragen vanuit het bedrijfsleven aan maatschappelijke projecten. Dus het is heel goed dat wij dat zetje geven bij de opstart. (Het lid IJMKER: Stel ik ga even met u mee, de glas-halfvol-glas-halfleegsituatie. Ik zie meer wat risico's, het lid Schmit ziet alleen maar voordelen. Dat is onder de huidige laten we zeggen voorwaarden die er nu al in staan. Wat mij betreft mag dat nog wat meer maar er zijn statuten, er zijn dingen
CONCEPT
38
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
goed geregeld, dat is de vereniging volgens het lid Schmit. Die statuten kunnen worden aangepast. Dat zal gebeuren op de ALV, op de ledenvergadering van deze vereniging. Is het lid Schmit het dan met mij eens dat het belangrijk is dat in die vergadering de stemverhoudingen wel zo zijn dat het publieke belang goed gewaarborgd is?) Een vereniging is vrij. Dus we hebben het bedrijfsleven en maatschappelijke projecten en die vormen samen een vereniging en die komen samen tot een overeenkomst. En daar hebben wij een stem, er zit ook in een raad van toezicht bij die daarop toeziet. Ja, ik heb daar vertrouwen in. Dus ik heb vertrouwen dat het goed gaat. (Het lid IJMKER: En heeft het lid Schmit er ook vertrouwen in, als het nu goed genoeg is volgens het lid Schmit, dat het ook goed blijft?) Ja. Gehoord de discussie in de raad en in het betoog wat ik net hield waarvan ik denk dat het belangrijk is dat je als gemeentebestuur hier uitstraalt dat je dit ondersteunt. En ik denk dat het heel belangrijk is dat wij beseffen dat als wij dit ook actief ondersteunen dat de kans dat het bedrijfsleven bijdraagt veel groter is. Maar ook dat als wij beseffen dat als wij negatief zijn, dat het bedrijfsleven afhaakt, vind ik echt een risico.
En ik zou ook graag een reflectie horen van de burgemeester hoe zij hier de rol ziet van het gemeentebestuur en hoe zij het ziet dat als je vertrouwen uitstraalt dat de kans op een groot succes veel groter is. En ten tweede een vraag aan de burgemeester. Van harte mijn ondersteuning voor dit Nieuw Amsterdams Verbond. We zijn begonnen met leden, welke ambitie heeft de burgemeester ten aanzien van de grootte en de ontwikkeling van dit fonds? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Namane. Het lid NAMANE: Dank, voorzitter. Volgens mij is het heel erg mooi dat maatschappelijke organisaties die heel veel goeds doen voor onze stad straks toegang hebben tot financiering, mogelijk gemaakt door Amsterdammers en bedrijven die zich betrokken voelen bij onze stad, en die graag een steentje willen bijdragen. Ik zag al de lijst van organisaties die in een eerste rondje meedoen, bijvoorbeeld BOOST die ervoor zorgt dat mensen die hun oude thuis hebben moeten verlaten, dat ze zich ook een beetje thuis gaan voelen in deze stad, of Cybersoek die mensen helpt om wegwijs te worden in een steeds digitalere wereld. En hun werk is heel hard nodig en ik hoop dat zij en heel veel andere clubs nog meer kunnen doen voor Amsterdammers, dankzij dit verbond. En het past inderdaad in een traditie van Amsterdamse welgestelden die hebben geïnvesteerd in onze stad en het welzijn van Amsterdammers.
En ik hoor nu ook om me heen echt veel bedrijven die graag willen aansluiten en daar ben ik eigenlijk heel erg blij mee. Want de doelstellingen, ik maak me daar eerlijk gezegd niet zo'n zorgen over, want die heb ik al gelezen in de stukken, die sluiten goed aan bij wat we hard nodig vinden, bijvoorbeeld rond meer bestaanszekerheid en kansengelijkheid voor alle Amsterdammers. En bovendien vinden we het mooi dat organisaties zelf gaan aangeven waar zij financiering bij kunnen gebruiken. Ik begrijp het wel dat er wordt gesproken over wie wel en wie niet als geldschieter aan kunnen sluiten. Maar volgens mij staan er best wel goede regels in de gedragscode nu rond maatschappelijk verantwoord ondernemen. Maar wat ons betreft is het wel belangrijk dat die ook worden gehandhaafd en ik snap ook wel dat er vragen over zijn.
CONCEPT
39
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
(Het lid KROM: Ik vroeg me af, want er zijn inderdaad gedragsregels opgetekend. Toch zijn een Booking, een Schiphol en een Rabobank bijvoorbeeld aangesloten nu als bedrijf. Hoe vindt het lid Namane dat ondanks deze gedragsregels dit soort bedrijven toch toegang hebben gekregen tot het Nieuw Amsterdams Verbond?) Ik snap die vraag heel erg goed. Daarom stel ik die vraag eigenlijk ook, hoe handhaven we op die gedragscode? Want volgens mij zit dat best wel in orde. Ik wil trouwens niet op deze individuele bedrijven nu heel veel verder ingaan. Maar volgens mij is het dus belangrijk dat die basis op orde is en dat we dat inderdaad daar wel aan toetsen. (Het lid KROM: Maar is het lid Namane wel van mening dat de gedragsregels nu voldoende zijn? Aangezien, ze wil er dan niet op ingaan maar het zijn wel bedrijven die aantoonbaar toch niet helemaal vrij zijn van een aantal mensenrechtenschendingen, om maar eens iets te noemen. Dus hoe kijkt het lid Namane daar dan naar?) Ja ik begrijp, nogmaals, de vraag heel goed. Volgens mij staat er in de gedragsregels inderdaad dat je moet voldoen aan nationale en internationale regelgeving en wetten en ook op andere manieren moet zorgen dat je maatschappelijk verantwoord onderneemt.
Ik heb ook een aantal vraagtekens inderdaad bij een aantal bedrijven die u net noemde en ik vraag me gewoon af, hoe zit dat nou in die procedure en hoe zorgen we dat we dat goed bekijken. En tegelijkertijd denk ik wel dat we het niet heel veel verder zouden moeten uitbreiden. Want ik vind het wel ook belangrijk dat we ervoor gaan zorgen dat die mooie initiatieven dat die ook mooie financiering ook gaan krijgen. (Het lid IJMKER: Over die mooie initiatieven, het lid Namane noemt een paar dingen die ik ook een warm hart toedraag, laat ik het zo zeggen. Er zijn natuurlijk ook allemaal initiatieven in de stad die niet nu op die lijst staan. Dus wat vindt het lid Namane daarvan?) Ik heb begrepen dat dit nu een klein clubje is om mee te beginnen en dat het idee is om die nog veel verder uit te breiden. En ik hoop ook echt dat dat gaat gebeuren. Want we weten allemaal dat inderdaad bij die doelstellingen die al zijn opgesteld dat er heel veel organisaties zijn die mooie dingen doen voor de stad en dus ook mensen die daar graag in investeren. Dus ja, ik kijk daar heel erg naar uit. (Het lid IJMKER: En hoe kijkt de PvdA dan naar het feit dat je 750 euro per jaar moet kunnen inleggen als kleine organisatie om mee te doen aan dit initiatief?) Ik moet eerlijk zeggen dat dat voor mij nieuw is. Maar ja, ik ben daarnaar benieuwd.
Ik kan me voorstellen dat niet elke maatschappelijke organisatie dat makkelijk kan. Aan de andere kant is het volgens mij wel zo dat die maatschappelijke organisaties wel een tijdje moeten lopen en ook financiering van bepaalde fondsen moeten krijgen. Maar goed, ja ik vind het best interessant om te weten waarom dat is en waarom dat een voorwaarde is, zeker. (Het lid IJMKER: Ja, het is ook nieuw. Want het stond niet in de stukken maar wel op de website. Dus dat is ook een rare tegenstelling. Maar is de PvdA het niet met mij eens dat het ook een beetje gek is dat het organisaties zijn die wij zelf geld geven en dat ze tegelijkertijd een deel van hun budget dan moeten gaan afdragen om mee te doen aan dit initiatief?) Ik vind dat ook heel bijzonder klinken eigenlijk. Maar ik ben benieuwd naar de redenering daarachter.
CONCEPT
40
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
(Het lid VELDHUYZEN: Ik wilde toch nog een vraag stellen. Want vorige week bespraken twee raadsadressen van Palestijnse Amsterdammers die eigenlijk vroegen om actie en Booking.com is dus een bedrijf dat wordt genoemd in de VN-database van bedrijven die een sterke negatieve impact hebben op de mensenrechten van Palestijnen in de bezette Palestijnse gebieden. Dat heb ik hier voor me, dat is gewoon internationaal recht. Maar hoe kan de PvdA dit dan steunen terwijl ze tegelijkertijd juist solidariteit willen organiseren met Palestijnse Amsterdammers? Dat staat volgens mij haaks op elkaar.) Dank voor deze vragen. Ik heb de indruk dat dit volgens de internationale regels niet mag. Dus ik zou dan ook denken dat dat niet binnen de gedragscode valt die nu is vastgesteld door het Amsterdams Verbond. Ik was begonnen met mijn tot slot. Wij zijn blij met het verbond en we hopen dat heel veel bedrijven en inderdaad welgestelde Amsterdammers samen met maatschappelijke organisaties heel veel moois voor onze stad gaan neerzetten. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel, voorzitter. En ik wil de leden danken voor hun inbreng. Het klopt inderdaad, afgelopen maandag is het Nieuw Amsterdams Verbond als onafhankelijke vereniging met zijn eigen algemene ledenvergadering en raad van toezicht en bestuur opgericht.
En de gemeente is een van de leden daarvan. Dat betekent ook dat de raad kennisneemt van de deelname van de gemeente maar geen volledige zeggenschap heeft over het wel of niet bestaan van het Nieuw Amsterdams Verbond. Want dat wordt gedragen door de leden zelf en de leden zijn in belangrijke mate ook private partners. Dat neemt niet weg dat ik natuurlijk aan de basis heb gestaan van dit initiatief en ik wil ook eigenlijk maar ronduit zeggen dat ik er ongelooflijk trots op ben dat we dit voor elkaar hebben gekregen. Eén, ik heb echt heel veel moeite met het wantrouwen in zijn algemeenheid dat hier wordt geuit jegens het Amsterdamse bedrijfsleven. Ik denk dat het bedrijfsleven echt te kort wordt gedaan en ik denk dat de raad en het bestuur zichzelf daarmee in de staart bijten. Laat ik een paar voorbeelden geven, want de gemeente doet alsof wij de sociale opgave vanuit de gemeente wel kunnen dekken. Dat is gewoon niet waar. Ook met alle subsidies en alle investeringen die wij doen vanuit de stad, en dat is een hoop, hebben nog steeds armoede. Studiezalen in Amsterdam had nooit bestaan zonder private investeringen, daar is geen subsidie aan te pas gekomen. IMC Weekendschool had nooit bestaan, is privaat gefinancierd. En ik heb nog nooit iemand hier negatief over gehoord. Omdat het doel namelijk zoveel sterker is dan de bron van het geld.
Voedselbanken, zoveel voedselbanken worden privaat gefinancierd. Stichting SINA, u bent er waarschijnlijk van, Samen is niet alleen, Life Skills, we hebben talloze bedrijven in Amsterdam die in een lange traditie staan van het financieren van sociale initiatieven en we hebben ze hard nodig. Kan dat betekenen dat we minder gaan subsidiëren? Nee, we hebben onze eigen verantwoordelijkheid. Maar we redden het niet, we hebben hulp nodig. (Het lid VELDHUYZEN: Ja sorry voorzitter, maar ik vind dit echt te bizar voor woorden. Alleen omdat grote bedrijven niet genoeg belast worden, waardoor we afhankelijk zijn van private financieringen voor dit soort initiatieven die de burgemeester hier noemt, daarom zouden we moeten
CONCEPT
41
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
roemen. Sorry, maar die bedrijven die zouden gewoon belast moeten worden. De allerrijkste zouden gewoon belast moeten worden. Dat is het antwoord. Het antwoord is niet dat we hen gaan vragen om alsjeblieft deze initiatieven hier en daar te gaan financieren. En bovendien, het gaat ook niet zomaar om normale bedrijven. Het gaat ook om als je op de Zuidas kijkt bedrijven die de allerrijkste andere bedrijven helpen om belasting te ontduiken, als het gaat om Booking.com dan maken ze zich schuldig aan mensenrechtenschendingen.) Ja weet u, u maakt er een karikatuur van. U maakt er ook een karikatuur van en dat vind ik echt best wel schadelijk, van de bijdrage die heel veel bedrijven in deze stad leveren. Want u doet alsof het Sodom en Gomorra is en dat is gewoon echt niet aan de hand. Deze stad is gebouwd op ondernemerschap. Ook Piet van Eeghen, hij werd al genoemd, Prinsengrachtziekenhuis, het Vondelpark, grote bijdragen aan het tegengaan van armoede hebben ondernemers in deze stad altijd geleverd. Er zijn bedrijven ook nu, en u kent ze misschien niet, die gewoon bijdragen leveren. Ja en in de gedragsregels is opgenomen dat bedrijven moeten voldoen aan de internationale wet- en regelgeving. Doen ze dat niet, kan de rechter toetsen, vallen ze eruit. Zo eenvoudig werkt het.
Maar het is echt onzinnig en wij gaan niet doen alsof wij plotseling onze verantwoordelijkheid overdragen aan bedrijven. We hebben gewoon onze verantwoordelijkheid, die staat, die is heel belangrijk. Maar bedrijven zijn onze vijand niet. Ze zijn onze bondgenoot in het versterken van deze stad. Ze hebben de grachten ook aangelegd. Dus het is onzinnig om te doen alsof bedrijven tegenover ons staan. (Het lid VELDHUYZEN: Ik zou zeggen dat bedrijven over het algemeen per definitie tegenover de werkende klasse staan. Want bedrijven hebben vooral het belang om winstmaximalisatie na te streven ten bevordering van hun aandeelhouders. Dat is iets heel anders dan de kleine ondernemer op de hoek. Dat is iets heel anders dan heel veel Amsterdamse ondernemingen die goede dingen doen. Maar grote bedrijven, die zijn de ziekte van deze wereld.) Ja weet u, volgens mij is het niet zinvol om de ins en outs van uw verkiezingsprogramma hier door te gaan nemen. Dat staat u vrij om die opvattingen te hebben. Als u een opvatting heeft over winstbelasting bijvoorbeeld, dan moet u zich in het parlement tot de nationale regering verhouden. En het zou best wel kunnen dat ik u ook nog enigszins tegemoet wil komen daarin. Maar dat is hier niet aan de orde. Wij hebben gewoon te maken, ook met lokale ondernemers en soms met grotere bedrijven, die zich betrokken voelen bij deze stad.
Die ook geaard zijn in deze stad en bijdragen aan deze stad. En dan kunt u uw neus ophalen, maar ik zou toch zeggen liever dat dan het alleen naar de aandeelhouders laten gaan. Denk aan een bedrijf als Heineken, dat is een groot bedrijf, is inderdaad een heel groot bedrijf, is ook een bedrijf dat van oudsher investeert in deze stad. Dat heeft betekenis. En ik vind het echt onzinnig en ik vind ook eigenlijk beledigend om op deze manier met Amsterdamse bedrijven om te gaan. Het Nieuw Amsterdams Verbond is opgericht en is van start gegaan. En het lid IJmker met name heeft mij daar een aantal vragen over gesteld. Ik sla iemand over die begon, even nadenken, het lid Krom, excuus. Maar ik kan wel zeggen dat de vragen die u beiden stelt eigenlijk in dezelfde richting gaan. En het is buitengewoon eenvoudig, het is een eigen vereniging. De achtergrond van de oprichting van die vereniging voor mij was dat heel veel bedrijven al heel veel initiatieven in de stad hebben. De gemeente onderhoudt in
CONCEPT
42
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
talloze samenwerkingsverbanden contacten met die bedrijven. Dat is vaak heel gefragmenteerd, werkt heel erg door elkaar heen. Hoeveel handiger zou het niet zijn om dat een beetje te concentreren? Heel veel bedrijven investeren al in allerlei sociale projecten. Dat gaat vaak door elkaar heen, men weet het niet van elkaar en soms zitten er ook wel in initiatieven bij waarvan wij denken, er was wel een beter initiatief geweest. Daarom is ook bijvoorbeeld een organisatie als Stichting Doen erbij betrokken omdat die een enorme ervaring heeft in het adviseren over duurzame, stevige sociale initiatieven. En die speelt dus een belangrijke rol in het Nieuw Amsterdams Verbond. Dus wat wij doen, en daar ben ik echt heel blij om, is bedrijven, maatschappelijke organisaties, familiefondsen die ook al vaak investeren in de stad, vermogende Amsterdammers, goededoelenorganisaties, bij elkaar brengen en aan elkaar verbinden. In de hoop dat geld daarmee meer gestructureerd dan nu het geval is wordt uitgegeven.
Waarbij het ook misschien ertoe kan leiden dat andere bedrijven die nu het gevoel hebben we weten helemaal niet waar we terecht zouden kunnen in de stad, we voelen ons wel betrokken maar we weten niet hoe, eigenlijk denken hé, dit is vertrouwenwekkend, hier zitten professionele adviseurs bij als bijvoorbeeld de Stichting Doen, hier zitten anderen bij, dit gaat om initiatieven waar wij ook ons geld aan durven te geven. Dus je hoopt dat het ook een vliegwieleffect heeft, dat het andere bedrijven ertoe verleidt om ook te investeren in sociale initiatieven waar men ook vertrouwen in heeft. Is nou het gevaar dat dat zou moeten leiden tot vermindering van subsidie? Ja dan zijn we natuurlijk geen knip voor onze neus waard. Want dan zou het betekenen dat wij geen vertrouwen meer hebben in die initiatieven, dan geven wij ook een heel slecht advies. Maar wat voor heel veel maatschappelijke organisaties een heel belangrijke reden is om hier deel van uit te willen maken, om in aanmerking te kunnen komen voor gemeentelijke subsidie moeten heel veel maatschappelijke organisaties een groot deel van het jaar reserveren om subsidieverzoeken te schrijven. Dat is buitengewoon ingewikkeld en vooral kleinere organisaties zijn er niet toe in staat.
Studiezalen bijvoorbeeld heeft als beginnend initiatief enorme problemen daarmee gehad, is privaat gefinancierd, is daardoor in staat geweest om zichzelf te professionaliseren. Dat heeft er op termijn toe geleid dat de gemeente vertrouwen kreeg en de gemeente met subsidie ging versterken. Dus het idee dat subsidie stopt vanwege private financiering, dat klopt niet. Het omgekeerde zou wel degelijk het geval kunnen zijn, dat initiatieven die zichzelf bewijzen, ook met private ondersteuning, op termijn daarmee kunnen gaan rekenen op gemeentesubsidies. Daarvan is Studiezalen volgens mij het meest overtuigende voorbeeld. Studiezalen is er ook aan verbonden, is ook heel enthousiast zoals heel veel organisaties. Dan zegt u, 50 procent zou uit maatschappelijke initiatieven moeten bestaan. Ja, dan begrijpt u het principe niet. Want dat betekent namelijk dat er minder geld in komt en meer geld uitgaat. Wij willen natuurlijk dat er veel geld inkomt en dat dat besteed kan worden aan maatschappelijke initiatieven. Daarom is er een anderen verstaffeling gekozen. Ik hoop natuurlijk dat het heel groot wordt, dat steeds meer maatschappelijke initiatieven hun weg ernaartoe vinden en daar ook hun plek in kunnen vinden. Maar dan nog blijft het voor mij heel belangrijk dat er meer bedrijven aan verbonden zijn, want dat betekent gewoon meer geld voor sociale en maatschappelijke initiatieven.
Wie bepaalt waar het geld heen gaat? Er is een onafhankelijke raad van toezicht en er is daarnaast een algemene ledenvergadering en die wordt niet alleen gevormd door bedrijven, maar ook door maatschappelijke initiatieven en ook door bijvoorbeeld Stichting Doen en anderen. Dus een gewogen beoordeling vindt daarin plaats. Ik heb daar het volste vertrouwen in. Toch anders dan het beeld dat u schetst, toen ik maandag de hele zaal zag,
CONCEPT
43
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
het enthousiasme ook van bedrijven, de graagte waarmee zij eigenlijk ook gewoon meer willen investeren in de stad omdat ze houden van Amsterdam. Ik denk dat dat zou moeten kunnen rekenen op ons blijdschap, waarbij er natuurlijk altijd een kritische noot gekraakt mag worden over bedrijven die onethisch zijn. (Het lid IJMKER: Nog even over mijn motie. Want het gaat mij natuurlijk ook vooral om mogelijke risico's. En ik wil ook niet doen alsof wij helemaal niet enthousiast zijn over bedrijven die willen bijdragen aan de stad, dat heb ook niet gezegd. Ik begon zelfs met dat moeten we alleen maar toejuichen, maar wel met de goede voorwaarden. En een van die voorwaarden voor GroenLinks is wel dat ook bijvoorbeeld de statuten die nu zijn vastgesteld niet door eventueel bedrijven die wat andere bedoeling hebben een keer op termijn als die een groter aandeel hebben in die ALV kunnen worden gewijzigd en dat er dan dus andere keuzes worden gemaakt. Dus vandaar die motie die zegt, zorg dat het gewoon gelijk verdeeld is, dat het publieke belang goed geborgd is.) Ja maar de veronderstelling toch in uw betoog is dat het publieke belang niet geborgd is bij bedrijven. En daar verzet ik me tegen. De Rabobank werd hier ook een aantal keren genoemd, dus de gemeentefinancier, laten we dat er ook maar eventjes erbij zeggen.
Maar de Rabobank, waar overigens volgens mij de raad mee ingestemd heeft, maar dat maar even terzijde, de Rabobank investeert niet alleen financieel in talloze sociale projecten in de stad, doet ook onderzoek in opdracht van de board, in opdracht van de MRA en zelfstandig naar het belang van brede welvaart, is een hele belangrijke partner die het publieke belang ook vertegenwoordigd. Er zijn een aantal dingen gezegd over bedrijven die onethisch zouden handelen. Natuurlijk hebben we wel vaker discussies over Booking gehad maar mij lijkt toch de algemene stelregel, en die is een heel eenvoudige, dat is bedrijven worden getoetst, en zo is het ook opgenomen, aan of zij zich houden aan internationale wet- en regelgeving. De rechter kan dat ook toetsen. Is dat niet het geval, heeft het bedrijf ook een probleem in het Nieuw Amsterdams Verbond. (Het lid VELDHUYZEN: Ik zou de burgemeester toch nog een vraag willen stellen, want die verwees net bijvoorbeeld naar alle goede dingen die Heineken deed. Maar de rijkste vrouw van Nederland Charlene de Carvalho-Heineken bezit 16 miljard euro. De burgemeester werkt met Heineken samen rondom 750 jaar. Maar wat blijkt nu, zij ontwijkt belasting en betaalt op dit moment geen dividendbelasting via een constructie via onder andere Luxemburg.
Is dat nou ook iets wat de burgemeester dan bijvoorbeeld met Heineken bespreekt als ze zo'n samenwerkingsverband aangaat? Want dat lijkt me wel verstandig.) Ik heb vele gesprekken met vele bedrijven. En ja, daar komen ook vast en zeker en dikwijls mensenrechten aan de orde. Maar wij hebben het hier over het Nederlands bedrijf Heineken dat onder een anderen directie staat en onder andere verantwoordelijkheid. (Het lid KROM: Ik zou de burgemeester toch nog hierop willen uitdagen. Want ze zegt eigenlijk ze voldoen aan de regelgeving zoals die ook benoemd staan in de statuten en daarmee is het oké. Maar tegelijkertijd zijn er natuurlijk echt ontzettend veel bewijzen van een Booking, de ontbossing in de Amazone wat de Rabobank, daar wordt gewoon in geïnvesteerd. Dus dan kunnen ze wel voldoen aan de statuten maar het feit blijft gewoon dat we proactief promoten geld aan te nemen wat
CONCEPT
44
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
aantoonbaar schade toebrengt aan andere landen, andere culturen. En ik hoor daar zo weinig over. Dus ik ben gewoon heel benieuwd hoe de burgemeester daar dan naar kijkt.) Ja, ik denk in zo’n geval je kun het altijd beter in Amsterdam aan armoede besteden. Zo eenvoudig is het ook. Ik bedoel ING, daar heeft u ook commentaar op gehad, dat commentaar is er ook bij Extinction Rebellion, die heeft wel een enorme hoeveelheid zonnepanelen gekocht, ICS, waarmee nu maatschappelijk vastgoed veel lagere energierekeningen heeft en draagt daarbij ook bij aan duurzaamheid. Is de wereld ideaal? Nee, bepaald niet. Zijn er bedrijven die in een internationale context ook dingen doen waar ik niet gelukkig mee ben? Ja, dat klopt. Maar op het moment dat bedrijven investeren in Amsterdam en zich houden aan de internationale wet- en regelgeving, dan kunt u daarnaast een heleboel politieke bezwaren hebben, waar ik het niet pertinent mee oneens ben, tegen de verdeling, hoe internationaal marktkapitalisme werkt, welk effect dat heeft op klimaatverandering. Dat kan allemaal, maar volgens mij hebben wij maar één norm waar we ons aan vast kunnen houden. Je houdt je aan internationale wet- en regelgeving.
(Het lid KROM: Ja maar als je dat heel zwart-wit zegt, dan stel je eigenlijk dat het zolang het geld de Amsterdamse maatschappij invloeit, terwijl we weten dat dat geld niet op een koosjere manier verdiend is, dat het dan oké is.) Nee, het Nieuw Amsterdams Verbond zegt men heeft zich te houden aan internationale wet- en regelgeving. (Het lid AHMADI: Ik wil dan toch vragen aan de burgemeester waarom ze niet de aanklacht van The Rights Forum tegen Booking.com hebben afgewacht voordat ze hun betrokken bij dit verbond.) Laat ik nogmaals zeggen, het is een onafhankelijke vereniging waarvan de gemeente lid is. Dat lijkt me toch belangrijk om op te merken. Dus ik ben er beschermvrouwe van maar het is geen gemeente-instituut. Dat lijkt me toch van belang. (Het lid AHMADI: Maar als de uitkomst van die aanklacht dus tot de conclusie heeft dat Booking mensenrechten schendt, dan gaan ze uit het verbond. Ga ik dan vanuit.) Dan zal dat in de algemene ledenvergadering besproken worden en dan zal de raad van toezicht daar ook een oordeel over vellen. Ik moet de moties er even bij zoeken. Excuus, dat was me helemaal door alle consternatie ontschoten. Dat is als eerste de motie van het lid Krom, financier Amsterdam niet met fossiel geld of mensenrechtenschendingen, dat is de motie. Die ontraad ik, die is onwerkbaar. Amsterdam is slechts een van de leden, dat hebben we eerder gezegd.
Dit is bewust omdat de gemeente juist niet op de stoel van bedrijven, fondsen en maatschappelijke initiatieven plaatsneemt. We hebben het geholpen, we hebben het op gang geholpen, maar het is een privaat initiatief en dat is van groot belang. Dus ik ontraad de motie. Dan hebben we de motie IJmker. Eigenlijk heb ik al aangegeven dat ik niet voor die herverdeling ben. Dat vind ik echt heel onverstandig want dat betekent eigenlijk dat we dat daarmee minder geld beschikbaar zal zijn voor maatschappelijke initiatieven. En dat is niet in het belang van de maatschappelijke initiatieven waarvan wij denken dat ze gesteund zouden moeten worden. (Het lid IJMKER: Zoals eerder gezegd heb ik daar een anderen opvatting over. Maar mijn vraag die nog niet beantwoord is, is over die die fee die
CONCEPT
45
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
maatschappelijke organisatie moet inleggen van 750 euro. En dat was voor mij nieuws toen ik dat gisteren op de website zag.) Ja, zoals het er nu naar uitziet is het ook een wens van maatschappelijke initiatieven zelf geweest om de waarden die zij met hun inleg doen vertegenwoordigd te zien. Dus men vindt het ook bijzonder en wil daar ook zelf een kleine bijdrage aan leveren. Tegelijkertijd, als er initiatieven zijn die geen 750 kunnen betalen, dan is er een stimuleringsbudget aanwezig voor kleine maatschappelijke initiatieven. Dus die worden daarin tegemoetgekomen. (Het lid KROM: Voorzitter, ik ga een allerlaatste poging wagen. Want ik begrijp dat de burgemeester mijn motie ontraadt. Maar ze kan misschien wel toezeggen dat ze de zorgen vanuit de raad rondom de gedragsregels en hoe gemakkelijk evengoed bedrijven binnenkomen waar we toch moeite mee hebben. Misschien dat ze de zorgen dan mee kan nemen en kan kijken of er binnen het NAV iets mogelijk is om dat toch aan te scherpen.) Meenemen kan natuurlijk altijd, dat doe ik met alle plezier. Maar ik zou eigenlijk het willen retourneren. Het start net, maar misschien zou het aardig zijn over een jaar of zo dat de raad gewoon eens kennis maakt met het Nieuw Amsterdams Verbond. Er waren bijvoorbeeld ook in de raad heel veel oordelen over, AEB, de Amsterdam Economic Board.
En volgens mij zijn die bij de meeste raadsleden behoorlijk gecorrigeerd nadat men op bezoek is gegaan. Omdat je ziet dat bedrijven daar echt samenwerken aan een meer duurzame, meer sociale regio en ik zie bij de bedrijven die zich verenigen in het Nieuw Amsterdams Verbond eigenlijk diezelfde wil en datzelfde enthousiasme. De discussie wordt gesloten. Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 20. Kennisnemen van het plan van aanpak moslimdiscriminatie VN2025-003293 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Lust, Bentoumya, Garmy, Khan, Bouhassani, Kabamba en Ahmadi inzake kom op Amsterdam voor moslima’s, nr. 072 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: specifieke, gerichte interventies te ontwikkelen c.q.
toe te voegen aan het plan van aanpak Moslimdiscriminatie gericht op het verminderen van discriminatie van moslima’s die een hoofddoek dragen; als onderdeel van deze interventies en in het kader van Bekend maakt Bemind meer zichtbaarheid te creëren voor deze groep vrouwen waardoor de brede samenleving bewuster wordt gemaakt van de discriminatie die moslima’s die een hoofddoek dragen ervaren, met als doel het doorbreken van stereotypen en het tegengaan van vooroordelen; de meldingsbereidheid onder moslima’s te stimuleren in samenwerking met moslim-vrouwenorganisaties, het meldpunt islamofobie en discriminatie.nl regio Amsterdam; moslim-vrouwenorganisaties te faciliteren om slachtoffers van discriminatie en geweldsuitingen een luisterend oor te bieden, hun weerbaarheid te vergroten
CONCEPT
46
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
-
R
en hen wegwijs te maken binnen het bestaande hulpaanbod. Dit in samenwerking met het meldpunt discriminatie.nl regio Amsterdam en het Servicepunt Emancipatie (SPE); de raad te informeren over de te nemen acties / maatregelen.
Motie van de leden Khan, Ahmadi, Garmy, Kabamba, Bouhassani, Lust en Bentoumya inzake behandel de islam als gewoon een Amsterdamse religie, nr. 083 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders om: een overzicht te maken van de verschillende iftars in de stad waar Amsterdammers worden uitgenodigd, ongeacht hun religieuze achtergrond, om zo de onderlinge banden te versterken en het begrip voor elkaars tradities te vergroten en te bezien of het gewenst is om hier een door de gemeente georganiseerde iftar aan toe te voegen; te onderzoeken hoe de Ramadan-straatverlichting georganiseerd kan worden naar Londens voorbeeld, deze te realiseren in samenspraak met de islamitische gemeenschappen in de stad met instemming van de desbetreffende BIZ(’en); de mogelijkheid te verkennen om met instemming van en in samenwerking met de islamitische gemeenschappen en geïnteresseerde lokale ondernemers een ramadan-streetfoodmarkt te organiseren als cultureel verbindend initiatief voor alle Amsterdammers. Motie van de leden Khan, Ahmadi, Bouhassani en Bentoumya inzake prioriteer de bestrijding van discriminatie en racisme bij de verkenning stedelijk coördinator, nr.
084 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: om bij de uitwerking van de functie van stedelijk coördinator Antidiscriminatie en -Racisme de opdracht mee te geven prioriteit te geven aan onder andere de bestrijding van anti-moslimracisme. Motie van de leden Khan, Ahmadi, Garmy, Bouhassani en Bentoumya inzake maak de moslimhaat dan maar zichtbaar, nr. 085 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: een conferentie te faciliteren en of te organiseren over anti-moslimracisme c.q. moslimhaat, waarbij experts, politici, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en leden van de moslimgemeenschap waaronder jongeren samenkomen om kennis en ervaringen te delen en gezamenlijke aanpakken te ontwikkelen. Motie van de leden Khan, Ahmadi, Garmy, Kabamba, Bouhassani, Lust en Bentoumya inzake verspreid kennis over islamitische bijdragen aan Nederland en Europa, nr. 087 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: te onderzoeken of de informatie en kennis van onder andere het Moslim Archief gepubliceerd kan worden in een boek of essaybundel over de bijdragen van moslims aan Amsterdam; deze publicatie gratis beschikbaar te stellen aan alle Amsterdammers, bijvoorbeeld door middel van distributie via openbare bibliotheken, scholen en andere publieke instellingen.
CONCEPT
47
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Motie van de leden Kabamba, Khan, Bentoumya, Lust, Ahmadi en Bakker inzake intersectionele aanpak van moslimdiscriminatie, nr. 093 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: om het plan van aanpak in het kader van intersectionaliteit ook samen te werken met onder andere zwarte moslimorganisaties, queer moslims en feministische mosliminitiatieven. Motie van de leden Khan en Ahmadi inzake spreek uit tegen moslimdiscriminatie uit Den Haag, nr. 100 De raad spreekt uit dat: de voorgenomen inperking van de islamitische gebedsoproep en het aanstaande wetsvoorstel Toezicht op Informeel Onderwijs discriminerende en stigmatiserende gevolgen gaat hebben voor de islamitische gemeenschappen. Verzoekt het presidium: het standpunt van de raad over te brengen aan het kabinet en de desbetreffende commissies van de Tweede Kamer. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Lust. Het lid LUST: Dank, voorzitter. Allereerst nogmaals dank voor dit doordachte plan van aanpak met meerdere concrete handvatten om moslimdiscriminatie in onze stad tegen te gaan. En wat is dit toch een naar probleem. Het is schokkend hoezeer moslimdiscriminatie genormaliseerd lijkt te zijn.
Jonge moslims die daardoor overwegen te emigreren omdat ze zich niet veilig voelen en niet beschermd door de overheid omdat zij voelen dat hun Nederlanderschap niet onvoorwaardelijk is. Verder blijkt uit meldingen van moslimdiscriminatie en onderzoeken dat met name vrouwen met een hoofddoek verreweg de meeste discriminatie ervaren op basis van hun geloof. Een groot aandeel van die meldingen gaat over discriminerende vijandigheden, al dan niet in de openbare ruimte, waarbij de hoofddoek de aanleiding lijkt te zijn. Deze vrouwen hebben buitenproportioneel vaak te maken met ongelijke behandeling en discriminatie op de arbeidsmarkt. Vrouwen met een hoofddoek hebben vier keer minder kans om uitgenodigd te worden op een sollicitatiegesprek. Daarnaast hebben ze regelmatig geweldsuitingen te verduren, bijvoorbeeld omdat hun hidjab van het hoofd getrokken wordt. Absoluut onaanvaardbaar. De onderzoeken die hiernaar gedaan zijn laten zien dat maar liefst 70 procent van de moslima's die hun hoofddoek draagt vijandigheden ervaart. Opnieuw een bevestiging dat zichtbaar jezelf zijn nog steeds een brede maatschappelijke uitdaging is op veel plekken in onze stad. Een uitdaging van inclusie en acceptatie.
Aangezien in het plan van aanpak geen concrete actie genoemd wordt om juist die groep, de islamitische vrouwen die zichtbaar religieus zijn en om die reden gediscrimineerd en geïntimideerd worden, te ondersteunen heb ik een motie ingediend die deze problematiek nog meer in het licht zet, de meldingsbereidheid beoogt te vergroten en tegemoetkomt aan de behoefte om slachtoffers beter te ondersteunen. En hiermee hoop ik namens D66 bij te dragen aan een inclusiever en gelijkwaardiger Amsterdam waarin ook moslima's zich veiliger voelen om zichzelf te zijn zonder vrees voor discriminatie of geweld.
CONCEPT
48
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Dank, voorzitter. Bij de commissiebespreking had ik geen opmerking gemaakt over de stedelijk coördinator omdat ik het zo wel prima vond. Maar sinds die bespreking is er echter wel iets gebeurd in dit land waardoor mijn mening is veranderd. Ik heb hierover een motie ingediend en ik zal het als volgt uitleggen. De ramadan is voorbij en ik zag twee gezichten van Nederland. Op straat of in de winkel stoort eigenlijk niemand zich eraan en men is gewoon bezig met hun eigen leven, logisch. Anderen wensen een fijne vastenmaand, bezoeken iftars en sommigen vasten zelfs mee als niet-moslim. Hoe anders reageert politiek Den Haag? Als ik hen moet geloven dan is hun onderbuikverzet tegen iftars in overheidsgebouwen blijkbaar de veldslag waarop de ondergang van het Avondland wordt voorkomen. Nog treuriger was de reactie op het nationaal onderzoek naar moslimdiscriminatie. Na drie jaar ligt dit onderzoek er en wat gebeurt er? Het is niet alleen dat een Kamermeerderheid weigert om moslimdiscriminatie te bespreken, ze erkennen de bevindingen gewoon niet. Je hoort ze allemaal elkaar papagaaien van de SGP, PVV, tot de hoofdredactie van De Telegraaf. Het onderzoek deugt niet omdat er slechts 44 mensen zijn ondervraagd. Ik stond versteld.
Nooit had ik geweten dat er zoveel professoren in methodologie bij populistisch rechts te vinden was. Tegen die mensen zeg ik, weet je wat, laat die interviews dan maar zitten. Ga in op de tientallen pagina's waarin onomstotelijk wordt aangetoond dat moslims institutionele discriminatie ervaren. Bestrijdt maar het feit dat moslims op de arbeidsmarkt worden gediscrimineerd, of op de woningmarkt, bij het vinden van een stageplek, scholen, mbo. Er is discriminatie door banken, belastingdienst, veiligheidsdiensten, politie en ook in de zorg kun je worden gediscrimineerd. En er is zelfs een politieke partij gebaseerd op moslimhaat en die ook nog verschillende minime's heeft voortgebracht. Hoe kun je dan nog met droge ogen beweren dat moslimdiscriminatie niet structureel is of dat het niet ontregelend is voor de samenleving? Nee, deze weerstand in de vorm van gezochte kritiek op de methodologie is gewoon de nieuwe versie van ik ben geen racist, maar ... Voorzitter, wij kunnen als gemeente maar zoveel. De Tweede Kamer is aan zet om in mijn ogen miljoenen euro's vrij te maken voor de bestrijding van moslimdiscriminatie. Maar zij willen niet eens erkennen dat er een probleem is. In al die jaren dat ik nu in de raad werk heb ik nog nooit meegemaakt dat de vorm van discriminatie zo collectief wordt ontkend.
Daarom vind ik dat er bij de verkenning van de stedelijk coördinator ook onderzocht moet worden of er ruimte is voor prioritering. Kijk naar de bestrijding van moslimdiscriminatie en prioriteer dat op de andere discriminatiegronden zoals geformuleerd in het coalitieakkoord. Want er is veel meer actie nodig. We moeten de normalisatie van moslimhaat blootleggen, frustreren en een verbindend antwoord ertegenover zetten. Vanuit dit perspectief heb ik dus een vijftal moties opgesteld die ik met verschillende collega’s indien. We willen dat de raad zich uitspreekt tegen discriminerend beleid vanuit Den. Haag. Denk aan de voorgenomen inperking op de islamitische gebedsoproep, of het wetsvoorstel toezicht op informeel onderwijs. Om meer aandacht te besteden aan moslimhaat, want door het te bespreken creëren we meer bewustzijn over het groeiende probleem. Of stel een boek of essaybundel op waarin wordt ingegaan op de islamitische bijdragen aan onze stad en Nederland. En tot slot, om de verbinding aan te gaan via islamitische gebruiken. Ik bedoel de vele iftars tijdens de maand ramadan is bijvoorbeeld een ideaal moment om
CONCEPT
49
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
bruggen te slaan tussen moslims en niet-moslims. Deze normalisatie van de islam zal het meest krachtige antwoord zijn tegen de politieke verdeeldheid vanuit Den Haag. En daarmee kom ik tot een einde maar ik wil nog een groot compliment maken aan collega Lust dat zeer terecht aandacht vraagt voor de discriminatie ervaren door moslima's. Want het klopt zeer zeker wat zij zegt. Er mag en er moet ook meer aandacht zijn voor moslima's, want zij zijn altijd het eerste doelwit van racisten op straat en in de politiek. Dus nogmaals, terecht dat zij hiervoor aandacht vraagt en dank dat wij deze motie mogen medeindienen. Voorzitter: burgemeester Halsema De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bouhassani. Het lid BOUHASSANI: Dank je wel, voorzitter. Als ik het goed heb de eerste aanpak op moslimdiscriminatie in Nederland. En het werd eens tijd. We spreken vandaag over een probleem dat ontzettend diepgeworteld is in onze samenleving. Het zit letterlijk overal. En het ergste van alles is, is dat het normaal is gemaakt terwijl het absoluut niet normaal is of ooit normaal mag zijn. We hebben bijvoorbeeld laatst ook weer kunnen lezen over het rapport van de ombudsman, Anders behandeld, wat voor diepe impact racisme heeft in het onderwijs op kinderen.
En de ouders van deze kinderen zien een herhaling van hun eigen geschiedenis met hun eigen kinderen van wat ze zelf hebben meegemaakt op het gebied van discriminatie. En voorzitter, wat nog erger is dan dit, we weten het al jaren. Jarenlang weten we dit al maar concrete oplossingen en aandacht bleven maar uit. Moslims hebben vaak het gevoel dat het de overheid toch niks kan schelen. Want ze doen er niks aan. En geef ze nou eens ongelijk, want het is steeds een nieuwe generatie keer-op-keer die dit moet meemaken. Als ik alleen al naar mezelf kijk, mijn opa is hiernaartoe gekomen als gastarbeider, die heeft discriminatie meegemaakt. Maar ook mijn eigen vader is ook gediscrimineerd. Ik heb zelf in mijn leven ook discriminatie meegemaakt. En ik durf er geld op te wedden dat mijn toekomstige kinderen ook discriminatie zullen gaan meemaken, puur en alleen maar omdat ze een migratieachtergrond hebben en omdat ze moslims zijn. Moslimdiscriminatie is de laatste jaren genormaliseerd. We kijken er niet meer van op. Moslims worden niet meer als mensen gezien. Het is normaal gemaakt om moslims maar overal de schuld van te geven, ze te benadelen en ze geen gelijke kansen te gunnen op een normaal leven. We zien het in de media, in de politiek.
Als we alleen nog kijken naar dit huidige kabinet of de afgelopen maanden, hoeveel uitspraken zijn er al gedaan waarvan we met zijn allen weten dat ze gewoon niet oké zijn? Dat ze gewoon pure discriminatie en racisme zijn. We voelen het allemaal in onze onderbuik. Het is niet normaal. Maar ze zitten er nog steeds en het kan gewoon. Voorzitter, ik zal dit nooit accepteren. Nooit zal ik dit accepteren en ik zal mij hier ook altijd tegen verzetten. Daarom werk ik ook aan mijn eigen initiatiefvoorstel met aanvullende maatregelen op de nieuwe aanpak die we vandaag bespreken. Mijn complimenten aan de wethouder voor haar lef om als een van de eersten te zijn om hiermee te komen. Maar ik zie dit als een startpunt voor de lange weg met veel problemen die we nog te gaan hebben om op te lossen. Daarom kom ik binnenkort met een voorstel dat we onder andere als gemeente moeten gaan faciliteren, samen met betrokken partners, dat er lesmateriaal wordt ontwikkeld voor scholen. En het verbaast me eerlijk gezegd dat het nog steeds niet bestaat. Leraren zouden niet zelf lesmateriaal in elkaar moeten hoeven zetten,
CONCEPT
50
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
puur en alleen maar om les te kunnen geven over moslimdiscriminatie op school. Er is een centrale plek nodig van informatie en ook voor het uitwisselen van die informatie. En we moeten zeker met moskeeën praten als onderdeel van de vertegenwoordiging uit de islamitische gemeenschappen. Maar we moeten ook praten met andere vertegenwoordigers en op meer beleidsterreinen dan bijvoorbeeld alleen op veiligheid. Het moet gaan over onderwijs, het moet gaan over wonen en het moet gaan over werk. De islamitische gemeenschappen zijn divers, we moeten serieus met ze gaan praten en de gemeente moet bereid zijn echt te luisteren en dan daarop te handelen. Ik ga afsluiten met een laatste boodschap. Ik ben er inmiddels gewend aan geraakt dat mijn identiteit altijd een beslissende en een beïnvloedende factor zal hebben op de lens waarop de wereld mij bekijkt. Deze gekleurde lens belemmert iemand in zijn ontwikkeling en het vooruitkomen in onze samenleving. Dus ik hoop dat wij hier met zijn allen samen onze eerste stappen zetten voor die volgende generatie om dat te verbeteren. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bentoumya. Het lid BENTOUMYA: Dank, voorzitter. In deze raad spreken we met elkaar over concrete zaken, zoals het bouwen van huizen en het ophalen van afval. Volgens sommigen zijn dit de kerntaken van de gemeente waar we urenlang met elkaar over kunnen vergaderen.
Over sommige onderwerpen die Amsterdammers raken in de kern van hun zijn spreken we dan juist weer veel te weinig. En misschien zijn deze onderwerpen ook wel zo groot dat het moeilijk is om de juiste woorden te vinden om hier recht aan te doen. Want hoe breng je nou precies de angst om op basis van jouw identiteit afgewezen te worden onder woorden? Hoe breng je de pijn onder woorden wanneer het demoniseren van jouw religie als politiek machtsmiddel wordt gebruikt? En hoe leg je uit dat je niet thuis voelt terwijl je dat wel bent? Maar voorzitter, zo groot als moslimdiscriminatie kan aanvoelen, zo concreet en tastbaar is het wel degelijk aanwezig in de levens van Amsterdamse moslims en Amsterdammers die als moslims worden aangezien. Het zit hem in de eerste keer dat je als kind een nare opmerking krijgt over je afkomst of religie. Wanneer iemand klaagt over hen en niet doorheeft dat het ook gaat over jou of over je familie. Het zijn de sollicitatiegesprekken waar je niet voor wordt uitgenodigd, of de baan die je niet krijgt vanwege je hoofddoek. Het zijn de vrienden die overwegen te verhuizen naar een land waar ze niet als tweederangsburger worden aangezien. En wat GroenLinks betreft is het tegengaan van moslimdiscriminatie evenzeer een kerntaak van deze gemeente als het bouwen van huizen. Dit gaat immers over de kern van een deel van onze bewoners.
En daarmee over de kern van Amsterdam. Want als een deel van onze Amsterdammers niet in vrijheid zichzelf kan zijn, dan zijn we niet het Amsterdam dat we pretenderen te zijn. En daarom is mijn fractie ontzettend trots dat deze wethouder als eerste in Nederland een aanpak lanceert tegen moslimdiscriminatie. Een krachtig signaal in deze tijden waarin de partij die moslimdiscriminatie als uniek selling point heeft bedacht aan de knoppen zit. En ook spreek ik hierbij de hoop uit dat wij als raad eensgezind kunnen zijn in het verwerpen van moslimdiscriminatie en het werken aan de bestrijding hiervan. En zo was mijn fractie ontzettend trots om bij de expertsessie die we organiseerden een heel groot deel van de raad daarbij aanwezig te zien. In het plan tegen moslimdiscriminatie staat al heel veel en vanuit GroenLinks wil ik twee punten uitlichten en hier graag een toezegging op vragen van de wethouder. Moslimdiscriminatie wordt zoals gezegd, gevoeld door onze hele stad heen en informele
CONCEPT
51
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
organisaties spelen een belangrijke rol als plek waar mensen als eerste hun ervaringen kunnen delen en een luisterend oor kunnen vinden. En het lid Lust dient daarom ook een motie in die daaraan raakt en die GroenLinks van harte steunt. En aanvullend wil ik de wethouder vragen om informele organisaties in brede zin te ondersteunen en hen bijvoorbeeld door te verwijzen naar het netwerk van welzijnsorganisaties vanuit de sociale basis. Dan over onze eigen gemeente. Tijdens de expertsessie kwam naar voren dat veel moslims het vertrouwen in de overheid verliezen en de gemeente heeft daarom een belangrijke rol om dit vertrouwen te herstellen. Bijvoorbeeld door signalen van Amsterdammers die zich benadeeld of gediscrimineerd voelen serieus te nemen, ook in de eigen organisatie. En daarom wil ik het college vragen om moslimdiscriminatie als aandachtsgebied op te nemen in de bestuursopdracht Inclusie. Tot slot wil ik het volgende zeggen. Moslimdiscriminatie moet worden bestreden, dat is evident. Maar laten we daarbij ook ruimte maken voor de positieve rol die de islam speelt in de levens van vele Amsterdammers. Tijdens de ramadan hebben we gezien dat de talloze iftars zorgden voor verbinding.
We weten dat de islam vervlochten is geraakt met onze stad en hoort bij onze gezamenlijke Amsterdamse identiteit en dat Amsterdamse moslims trots en zichzelf kunnen zijn is wat GroenLinks betreft dan ook een kerntaak van onze gemeente. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank, voorzitter. Het is goed dat we dit plan vandaag bespreken, juist omdat dit onderwerp door onze landelijke politiek vaak wordt weggeschoven, genegeerd of zelfs veroorzaakt, maar ook omdat veel mensen eigenlijk geen idee hebben hoe groot het probleem van moslimdiscriminatie eigenlijk is. En het verdient alle aandacht en erkenning. Moslimdiscriminatie vormt een ernstige ondermijning van onze samenleving en van de kernwaarden waar Amsterdam voor staat. Voor velen is het een dagelijkse realiteit die diepe sporen nalaat. En de cijfers laten zien dat moslimdiscriminatie toeneemt en dat steeds meer islamitische Amsterdammers hiermee te maken krijgen. En steeds vaker horen we verhalen van jongeren die zich afvragen of ze hier een toekomst hebben. En we danken de wethouder voor haar persoonlijke reflectie en de openheid waarmee ze haar eigen ervaringen deelt. Het is krachtig en waardevol dat bestuurders dit onderwerp niet alleen beleidsmatig maar ook menselijk benaderen.
En het plan van aanpak ziet er solide uit en raakt aan belangrijke pijlers, zichtbaarheid, meldingsbereidheid, normerend optreden en het versterken van netwerken. We zijn hier blij mee en zullen het plan ook kritisch blijven volgen, juist in het licht van de maatschappelijke context. En daarnaast dienen we op initiatief van DENK enkele moties in ter aanvulling voor het voorgestelde beleid. En de dialoog waar de wethouder in het plan naar verwijst is volgens ons essentieel. Alleen door het gesprek aan te blijven gaan kunnen we bruggen bouwen en dichter naar elkaar toegroeien. En we waarderen het dan ook dat de gemeente in gesprek blijft met het Collectief Jonge Moslims en andere relevante organisaties die dit onderwerp op de agenda houden. Het plan voor de mogelijke aanstelling van een stedelijk coördinator Discriminatie zien we met belangstelling tegemoet. Voor ons is het belangrijk dat het duidelijk wordt wat de meerwaarde is en hoe deze rol zich verhoudt tot bestaande, gemeentelijke en landelijke structuren.
CONCEPT
52
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
En dan voorzitter, tot slot. Eerder bespraken we in de raad de aanpak van antisemitisme en hoorden we hoe antisemitisme mensen onzeker maakte over hun plek in de samenleving, hoe het wantrouwen voedt en schade toebrengt. En vorige maand hoorden we van verschillende organisaties hoe moslimhaat precies hetzelfde doet. En ik zie de pijnlijke gelijkenissen en ik weet hoe belangrijk het is dat we elkaar steunen en dat we ons niet laten uitspelen tegen elkaar, door wie dan ook. Want dat is precies wat er niet mag gebeuren. Er is geen hiërarchie in leed en geen enkele vorm van discriminatie is acceptabel. En elke groep die wordt gediscrimineerd verdient een ferme aanpak van de overheid. En we mogen niet accepteren dat Jodenhaat en moslimhaat tegenover elkaar worden gezet, alsof het een het ander zou rechtvaardigen. En de enige juiste reactie is dat we ons samen als samenleving, als stad en als raad uitspreken tegen elke vorm van uitsluiting. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi. Het lid AHMADI: Ik wil de wethouder bedanken voor deze aanpak. Hij komt geen moment te vroeg en hij is keihard nodig. Helaas kunnen we niet zeggen dat we verbaasd zijn. Jaren geleden schreef ik mijn scriptie tijdens mijn master Europees recht over hoe het neutraliteitsbeleid een sluier was om moslimvrouwen van de arbeidsmarkt te weren.
Op basis van zogenaamde neutraliteitseisen werden islamitische vrouwen die een hoofddoek droegen geweerd op de arbeidsmarkt. Nooit eerder werd een schending van de godsdienstvrijheid door het Europees Hof geaccepteerd. Maar dit keer wel. En dit keer raakte het eigenlijk alleen maar islamitische vrouwen. Ik las die jaren talloze onderzoeken over het geweld, de uitsluiting en de alledaagse onveiligheid waar islamitische vrouwen mee te maken kregen door heel Europa. Als je je aandacht erop richt zie je namelijk dat moslimhaat door alle lagen van de samenleving sijpelt en overal zorgt voor uitsluiting en onrecht. Juist daarom is dit beleidskader zo belangrijk, dat integraal en breed kijkt naar waar deze vorm van haat vandaan komt en waar het zich op richt. Het staat namelijk vaak los van de religie, zoals terecht opgemerkt wordt, en is een combinatie van een vermeend ras en een daaraan toegeschreven cultuur die men vaak richt op mensen met een zogenaamd Midden-Oosters uiterlijk. En die haat wordt helaas alleen maar erger. Om me heen hoor ik steeds vaker dat mensen serieus overwegen Nederland te verlaten, terug te gaan naar waar ze vandaan komen. En eerlijk gezegd denk ik dat het Nederland is die zich niet kan veroorloven deze mensen kwijt te raken. Het is namelijk juist Nederland die rijker is met hen.
Dan heb ik een concrete vraag aan de wethouder met betrekking tot dit beleidskader. Vluchtelingen worden vaak als vermeend moslim gezien. Het debat gaat altijd over hen zonder hen. De haat jegens vluchtelingen, de xenofobie waarmee over hen gesproken wordt, is een uiting van deze vorm van haat die een mengeling is van racisme en moslimhaat. Het beleidskader rondom deze vorm van discriminatie moet daarom meenemen hoe we spreken over migratie. Want hoe over vluchtelingen gesproken wordt en hoe ze neergezet worden is gegrond in de xenofobie die gevoed wordt door politici die vluchtelingen en migratie gebruiken als sluier om racisme te verspreiden. Juist daarom moet ook gericht campagne gevoerd worden op vluchtelingen, nieuwkomers en vermeende moslims die zich binnen onze stad bevinden, binnen Nederland, maar ook buiten onze landsgrenzen. Ze zijn geen dreiging, maar ze zijn volwaardig mens en verdienen het om zo gezien en behandeld te worden. Mensenrechten dienen ook te gelden voor hen, in tegenstelling tot wat we vandaag de dag zien. En juist de overheid moet ervoor zorgen dat
CONCEPT
53
Jaar
2025
Vergaderdatum 2 april 2025
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
mensen zo behandeld worden en moet daar pal voor gaan staan. En laat dat nou precies in Nederland niet het geval zijn. Dus ik hoop dat we als hoofdstad dit beleidskader kunnen uitdragen als een voorbeeld van hoe het kan en hoe het moet en ervoor zorgen dat we het beste uit mensen halen en daarmee uit de maatschappij. Inclusie is namelijk een verrijking. Het is een voorrecht om in een diverse stad te mogen leven waar talenten breed ontplooid en benut kunnen worden. Dat zouden we onszelf op zijn allerminst moeten gunnen. Dus mijn oproep is dan ook, bespreek het ongemakkelijke, spreek je uit over genormaliseerde haat en de normalisatie van geweld. Want alleen het bespreekbaar maken van wat genormaliseerd is kan dat doorbreken. En dan specifiek de vraag op een reflectie over hoe migratie en het debat rondom vluchtelingen meegenomen kan worden binnen dit beleid. En nogmaals dank aan de wethouder en de ambtenaren voor wat u heeft neergezet. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Voorzitter, het plan van aanpak moslimdiscriminatie is een belangrijke stap maar het blijft te algemeen. Want moslimdiscriminatie treft mensen niet in één identiteit. Je hebt vrouwen, je hebt zwarte moslims, queer moslims, moslims met een beperking. Ze krijgen vaak te maken met lagen van uitsluiting.
Daarom dien ik samen met DENK, GroenLinks, D66, PvdA, De Vonk en Partij voor de Dieren een motie in voor een intersectionele aanpak. Geen one size fits all maar erkenning van de diversiteit binnen moslimgemeenschappen en samenwerking met organisaties die de diversiteit wel vertegenwoordigen. Onze diversiteit maakt ons Amsterdam. Onze diversiteit maakt ons mens. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Meliani. Wethouder MELIANI: Dank voorzitter en dank voor alle mooie inbreng. We hebben er natuurlijk al uitgebreid over gesproken in de commissie. Maar ik herken natuurlijk een heleboel dingen die hier al gezegd werden. Maar ik wil even algemeen zelf ook even iets zeggen. Zoals iedereen al benoemd heeft, het is onacceptabel, moslimdiscriminatie in onze samenleving. En er werd net ook al iets gezegd door het lid Khan dat onlangs het nationale onderzoek is verschenen en dat dat niet wordt besproken in de Kamer omdat dat niet goed genoeg zou zijn. Dan zou je natuurlijk kunnen refereren naar alle andere onderzoeken.