20250402 Verslag gemeenteraad avond.pdf

Namelijk vandaag zit Rob Willems als plaatsvervangend griffier voor het laatst bij een raadsvergadering. Waarbij ook wel even opgemerkt mag worden, sommigen noemen hem Willem. Maar dat hebben we nu voorgoed opgelost, het is Rob Willems. Hij is al bereid toegesproken in de commissie AZ, daar kon ik toen helaas niet bij zijn en ik wil dus hier nog een paar woorden tegen Rob kunnen zeggen. Rob gaat namelijk met pensioen. Dat zou je inderdaad niet zeggen, maar hij gaat vervroegd en vrijwillig. Rob is bijna twintig jaar commissiegriffier geweest en nog veel langer gemeenteambtenaar en we kennen hem vooral als een begenadigd, ervaren, humorvol en ontspannen griffier van de commissie AZ. En dat wil wat zeggen, zeg ik erbij. Dat heb je, mag ik wel even persoonlijk zeggen, echt voortreffelijk gedaan de afgelopen jaren. Al is het hem niet altijd gelukt om actualiteiten te voorkomen over bijvoorbeeld, ik noem maar iets voetbalrellen en demonstraties bij universiteiten. Ik wil hem namens de raad en namens het college heel hartelijk danken voor zijn trouwe en waardevolle dienst bij de gemeente en heel veel gelukwensen in de toekomst. De VOORZITTER schorst de vergadering. Voorzitter: het lid Burgers De VOORZITTER heropent de vergadering. Juridische Zaken

CONCEPT

20

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

18. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief Ondervertegenwoordigd Amsterdam VN2025-003273

en

bijbehorend

onderzoek

De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Khan inzake stel streefgetallen voor de opkomstbevordering, nr. 079 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: om in overleg met stadsdelen, maatschappelijke organisaties en bewoners te onderzoeken hoe een opkomstnorm kan worden gebruikt als richtinggevend instrument voor gerichte opkomstbevordering; daarbij als uitgangspunt te hanteren: een opkomstambitie van minimaal 30 procent in wijken met een structureel lage opkomst; en een stadsbrede opkomstambitie van minimaal 50 procent bij gemeenteraadsverkiezingen. Motie van de leden Khan, Havelaar, Nadif en Ahmadi inzake actualiseer collegestandpunt over de scheiding van kerk en staat, nr. 088 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: om een geactualiseerde notitie op te stellen over de verhouding religie en overheid in Amsterdam; deze notitie uiterlijk voor het eind van 2025 ter bespreking aan de raad aan te bieden. Motie van de leden Nadif, Heinhuis, Khan, Hofland, Broersen, Alberts, Bakker, Wijnants, Havelaar, Kabamba en Ahmadi inzake overnemen conclusies onderzoek Ondervertegenwoordigd Amsterdam, nr.

098 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: het huidige beleid rondom opkomstbevordering te herzien, met specifieke aandacht voor de groepen die momenteel een lagere participatie vertonen, zoals genoemd in het rapport; hierin rekening te houden met verschillende behoeftes van de verschillende groepen zoals toegankelijkheid, bereikbaarheid en begrijpelijke informatievoorzieningen; hier ook de samenwerking op te zoeken met maatschappelijke organisaties en sleutelfiguren van ondervertegenwoordigde groepen om zo beleidskeuzes te maken die de betrokkenheid bij en participatie in de lokale politiek stimuleren; de gemeenteraad binnen zes maanden te informeren over de voorgestelde maatregelen en de beoogde effecten hiervan op de politieke participatie van ondervertegenwoordigde groepen. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nadif.

CONCEPT

21

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid NADIF: Voorzitter, dank u wel dat ik ook als eerste mag bij dit belangrijke onderwerp Ondervertegenwoordigd Amsterdam. We hebben natuurlijk dit onderzoek uitgebreid besproken met elkaar in de commissie Algemene Zaken en ik wil ook even iedereen bedanken ook voor hun bijdrage. Ondervertegenwoordigd Amsterdam is een heel belangrijk document waarin we het hebben over Amsterdammers die niet gehoord worden, die niet stemmen, die aangeven dat ze geen vertrouwen hebben in de politiek en eigenlijk niks meer met ons te maken willen hebben is heel erg belangrijk ook voor ons werk. En ik zat laatst even te kijken naar ons eigen verkiezingsprogramma en dan zie je gewoon wat er veranderd is in de afgelopen drie jaar. Heel veel punten die erin staan zijn natuurlijk heel erg belangrijk nog steeds vandaag, maar er zijn ook heel veel dingen bijgekomen. Ik bedoel maar het demonstratierecht bijvoorbeeld was een discussie die we drie jaar geleden niet echt heel veel met elkaar bespraken en kijk hoe dat het afgelopen jaar is veranderd. Dat heeft ook te maken met wat er allemaal speelt in de samenleving en daarom is het van belang dat wij onze taak daarin serieus nemen en dat we ook kijken van hoe zorgen we ervoor dat we niet alleen tijdens verkiezingen luisteren naar mensen maar ook gedurende de periode dat wij actief zijn in deze raad.

Voorzitter, ik wil ook de verschillende partijen bedanken voor het feit dat ze ook de motie ondersteunen waarin ze aangeven dat ze de conclusies van het onderzoek onderschrijven en dat ze ook aangeven dat we dat mee moeten nemen in onze de opkomstbevordering. We hebben daar best wel veel pittige discussies over gehad. De burgemeester heeft aangegeven dat zij daar ruimte in zoekt en op deze manier ie er brede steun om ook die ruimte op te zoeken. Voor de rest wil ik ook even verwijzen naar een motie die eerder is ingediend door de leden Ernsting en Yemane cum suis en dat gaat ook over gesprekken in de stad en hoe belangrijk het is dat we het maatschappelijk middenveld en sleutelfiguren daarin meenemen en dat we ook daarmee doorgaan. Ik heb begrepen dat dit ook verder in de uitwerking van de opkomstbevordering na de zomer onze kant op komt. En ik wil ook iedereen bedanken voor de voorbereidingen van dit agendapunt, ook met name omdat je toch van links tot rechts met elkaar een discussie gaat over hoe kijken we daarnaar, hoe zorgen we daarvoor. want we zijn in eerste instantie volksvertegenwoordiger en dan pas wie we zijn als partij en ik vind het heel erg bijzonder dat we van links tot rechts echt onderschrijven wat er in dit onderzoek staat en hoe we dat op een goede manier uitvoeren. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis.

Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dank u wel voor het woord. En goed om dit vandaag te bespreken ook na de expertmeeting die we over dit onderwerp hebben gehad waar inderdaad ook veel partijen aanwezig zijn geweest. En ik kan me in die zin ook aansluiten bij de woorden van de vorige spreker die inderdaad benoemde dat het van links tot rechts iets is wat we gelukkig ons hier in deze gemeenteraad aantrekken, namelijk het feit dat zoveel Amsterdammers zich niet betrokken voelen bij wat we hier doen, wat we hier bespreken. En als je hier af en toe binnen bent dan kan je weleens denken dat dit misschien wel het middelpunt van de wereld is en de realiteit is natuurlijk dat heel veel Amsterdammers niet eens weten waar de Stopera staat, laat staan wat we hier bespreken, laat staan wat we hier doen. En dat is wel iets wat we ons moeten aantrekken. Want als mensen zich niet meer vertegenwoordigd voelen, als ze zich niet meer betrokken voelen bij wat er hier gebeurt, maar ook wat in brede zin de overheid voor hen kan betekenen, als dat vertrouwen weg is dan moeten we alles op alles zetten om dat vertrouwen te herstellen.

CONCEPT

22

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

En dat kwam ook aan de orde al tijdens de expertmeeting en ook in de bespreking die we in de commissie AZ hebben gehad. Voor een deel is dat vertrouwen natuurlijk terecht verdwenen. De overheid heeft een groot deel van de mensen in onze stad daadwerkelijk teleurgesteld. Sterker nog, als je naar politiek Den Haag kijkt, wat ik inmiddels echt liever niet meer doe, dan snap ik heel goed dat er dagelijks steeds meer mensen zich afkeren van de politiek. En dat noem ik bewust afkeren en niet afhaken omdat ik echt denk dat mensen niet zozeer afgehaakt zijn, maar gewoon heel terecht alleen maar mensen zien die met elkaar bezig zijn en daardoor denken, waarom zijn die mensen gekozen als ze er toch niet voor mij zijn. En het vervolg is dan, waarom zou ik dan ook gaan stemmen, want die mensen gaan toch niets voor mij veranderen. Ik vind dat zorgelijk om te zien en tegelijkertijd moet ik heel eerlijk zeggen heb ik daar ook wel begrip voor. Want het is soms ook moeilijk om vertrouwen te houden dat er echt dingen kunnen veranderen. En tegelijkertijd zou ik hier niet staan als ik niet dat vertrouwen toch wel zelf heb.

En ik geloof er ook echt in dat we met onze democratie en met wat we hier in deze lokale politiek ook voor Amsterdammers doen echt verschil kunnen maken en ik wil me daarom ook blijvend inzetten om dat verhaal te vertellen aan alle inwoners van onze stad, juist in die buurten waar mensen nu zo weinig vertrouwen hebben dat ze niet eens meer gaan stemmen. Maar ik denk dat we dat verhaal niet alleen kunnen vertellen. En ik heb daarom een motie die ik met verschillende partijen vandaag indien en dat is namelijk om de maatschappelijke organisaties in onze stad meer kracht bij te zetten in het werk dat zij kunnen doen, ook als het gaat juist om dat belangrijke element van de verkiezingsopkomst en mensen te overtuigen om te gaan stemmen. Want zoals al jaren geleden heel mooi op een verkiezingsposter van Jan Schaefer stond, als je niet stemt dan stem je toch. En ik denk dat dat een boodschap is waarvan het heel belangrijk is dat die landt bij alle Amsterdammers. Als je niet stemt, dan stem je toch en kom in actie en ga stemmen. En ik denk dat die opkomstbevordering waar de burgemeester al vele stappen in heeft gezet om dat breder uit te rollen in de stad nog sterker kan worden als we daar meer maatschappelijke organisaties bij betrekken die ook daadwerkelijk zelf plannen kunnen indienen en uitvoeren om nog meer Amsterdammers naar de stembus te brengen.

Want dat vertrouwen, daar moeten we elke dag aan bouwen maar dat begint voor een heel groot deel ook bij het feit dat mensen wel elke vier jaar hun stem gaan uitbrengen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Alberts. Het lid ALBERTS: Dank u wel. Het betoog van het lid Heinhuis, daar kan ik voor een heel groot gedeelte in meegaan. Dat is inderdaad wat zij zegt over hoe mensen reageren op de politiek. Ik wil daar twee dingen aan toevoegen. Het ene is dat mensen toch eigenlijk ook gewoon bezig zijn met hun dagelijkse beslommeringen. Ik zeg altijd maar, de kattenbak moet verschoond, of de kinderen moeten van school gehaald en dan zit je niet met je hoofd in de politiek. Dat wij hier met zijn allen daar nou mee bezig zijn, ja iemand moet het doen, zeg ik altijd maar. Maar dat is natuurlijk wel de realiteit. En een andere realiteit is, behalve dan die kattenbak of die kinderen van school, dat is dat mensen bezig zijn met overleven. Als je elk dubbeltje moet keren voordat je een fatsoenlijke maaltijd op tafel hebt, dan heb je wel wat anders aan je hoofd dan te denken aan politiek. En een derde, bedenk ik nu nog eens eventjes er zomaar bij, hoeveel jaren horen we nu al niet dat er vanuit overheden wordt gezegd, gaan we niet over. Heel veel is op afstand gezet. Je hoort het echt zo vaak. Het is op afstand gezet, we gaan er niet meer over

CONCEPT

23

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

en als je dus meer hebt aan aandelen, waarom zou je dan je stembiljet gebruiken als je met aandelen meer invloed zou kunnen uitoefenen? Maar dat is een heel ander segment van de bevolking dan die ik net benoemde in het overleven dan wel de dagelijkse beslommeringen. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Heinhuis, Khan, Nadif, Kabamba, Broersen en Ahmadi inzake meer stemmen uit de stad, nr. 101 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: bij de opkomst- en informatiecampagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 van de gemeente (verder) samen te werken met onder andere organisaties uit bepaalde buurten bekende Amsterdammers en bedrijven met een relevant netwerk binnen de doelgroepen die minder stemmen; hierbij te focussen op het belang van stemmen; in het plan van aanpak weer te geven hoe er een verschuiving binnen het plan kan zijn zodat er meer financiële middelen beschikbaar kunnen worden gesteld voor maatschappelijke organisaties/buurtgroepen/Amsterdammers met gedegen plannen ter bevordering van de stemopkomst; hierbij als voorwaarde te stellen dat zij de doelgroepen en stadsdelen zoals geformuleerd het Plan van Aanpak Opkomstbevordering hiermee bereiken en te evalueren of dit het gewenste impact heeft gehad. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen.

Het lid BROERSEN: Voorzitter, het rapport wat voorligt over ondervertegenwoordigd Amsterdam biedt wel stof tot nadenken maar het is natuurlijk niet iets wat we niet al een beetje wisten. De politieke participatie is ongelijk verdeeld, de opkomst van specifieke groepen blijft structureel achter en politiek wantrouwen onder nietstemmers is hoog. En in de expertsessie werd het eigenlijk heel erg treffend samengevat, we hebben genoeg onderzocht en het is tijd om aan de slag te gaan. Ik kan het niet meer met hem eens zijn, maar helaas is het niet zo ontzettend makkelijk. Het verkleinen van wantrouwen en politieke ongelijkheid is een opdracht van de lange adem en vraagt om meer dan alleen het verhogen van de verkiezingsopkomst. Het vraagt ons ook de inzichten uit het onderzoek mee te nemen in beleid en het is dus iets waar we onszelf continu aan moeten herinneren. Dat is de doorlopende opdracht die we meenemen. Maar de knoppen waar we wel direct aan kunnen draaien zijn gerelateerd aan de het bevorderen van die opkomst. We hebben daarom een paar punten die we graag aan de burgemeester zouden willen meegeven voor het plan van aanpak richting de volgende verkiezingen. Dat hebben niet in moties gevat maar dat willen we eigenlijk gewoon nu zo even delen.

Want de afgelopen weken hebben we veel gesprekken gevoerd met organisaties die zich bezighouden met die opkomstbevordering en met mensen die vanuit hun baan een publiek moeten aanspreken die toch moeilijk te bereiken is. Zo hebben we ook gesproken met Stem Jong, een organisatie die jongeren wil aansporen om meer te stemmen. En de boodschap die ik heb meegenomen is, je moet niet altijd de hoofdrol willen pakken. Als politiek, en het lid Alberts zei het net al, vinden we

CONCEPT

24

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

onszelf extreem belangrijk maar mensen met weinig interesse of zelfs wantrouwen in de politiek komen niet naar een politieke of gemeentelijke bijeenkomst. Ze lezen het gemeentekrantje niet, ze volgen ons niet op social media. En wat je moet doen als je hen wil bereiken is door een bijrol te nemen op plekken waar ze wel te vinden zijn. Haak aan bij bijeenkomsten waar ze wel naartoe gaan en zorg dat je als gemeente of als sleutelfiguren vijf minuten krijgt om even iets te vertellen over de verkiezingen. Daarnaast zijn we op zoek gegaan naar manieren om jongeren aan te sporen om ook te gaan stemmen en om jongeren te bereiken. En er wordt nu vaak samengewerkt met ProDemos. Daar is op zich niks mis mee als het gaat om lessen in de klas maar er zijn nog veel meer succesvolle initiatieven. Velen hiervan worden niet alleen voor maar ook door jongeren gerund. Ze staan met succes voor volle klassen en zalen op middelbare scholen en mbo's en bereiken via hun sociale mediakanalen honderden jongeren die de gemeente via haar kanalen niet weet te bereiken. Ik ben benieuwd of de voor en door jongeren initiatieven worden overwogen voor de programma's op scholen.

Tot slot tekenen we met twee moties mee van GroenLinks en van PvdA en ik hoop dat de burgemeester hier vooral de ruimte ziet om daadwerkelijk in het plan van opkomstbevordering met specifieke doelgroepen en thema's aan de slag te gaan, zoals we ook de afgelopen drie jaar al voor hebben gepleit. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Hofland. Het lid HOFLAND: Dank u wel, voorzitter. Ik zou hier kunnen zeggen dat ik enorm geschrokken ben van de uitkomsten van het rapport, maar eerlijk gezegd zou dat niet waar zijn. Want wie met open ogen door Amsterdam loopt ziet het elke dag, ziet mensen die afhaken, die geen vertrouwen hebben in de politiek, die het gevoel hebben dat hun stem er toch niet toe doet. En dat staat nu zwart op wit maar het was allang zichtbaar op straat, op het voetbalveld, bij mij in de klas en ik waardeer het dat we hier als gemeenteraad iets aan willen doen. Dat is onze taak maar laten we niet doen alsof dit alleen een Amsterdams probleem is. Dit rapport laat een breder probleem zien, een probleem dat speelt in de hele maatschappij. Sandel, dat is een filosoof, die beschrijft hoe de elite steeds arroganter is geworden en hoe dat leidt tot frustratie bij de mensen die wel hard werken maar keer op keer merken dat de belofte van kansengelijkheid niet wordt waargemaakt.

En laat ik er duidelijk over zijn, ik geloof vurig in die kansengelijkheid, dat iedereen ongeacht waar je wieg heeft gestaan de mogelijkheid moet hebben om iets van het leven te maken. Maar wat we te vaak zien is dat de mensen die het redden denken dat ze dat alleen aan zichzelf te danken hebben terwijl mensen die vastlopen impliciet wordt aangepraat dat dat ook hun eigen schuld is. En zo groeit de kloof. Daarom moeten we oppassen dat we niet de indruk wekken dat we dit probleem hier in de Stopera wel even oplossen. Dat zou juist bijdragen aan dat wantrouwen. Maar we moeten wel onze stinkende best doen. En gelukkig gebeurt dat ook. Van links tot rechts worden voorstellen gedaan die bijdragen aan het dichten van die kloof, deze hele raadsperiode, meer inspraak, toegankelijkere taal, betere scholing, meer zeggenschap over de eigen buurt, het is allemaal heel belangrijk. Maar laten we eerlijk zijn, en mijn collega van Volt zei dat ook, dit is een strijd van de lange adem en ik hoop dat we als gemeenteraad en als stad die adem hebben. Voor mij is het in ieder geval een reden om dit werk te doen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan.

CONCEPT

25

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid KHAN: Voorzitter, ik wil mijn twee moties toelichten. De eerste vraagt om richtinggevende streefgetallen voor opkomstbevordering om als stad onze ambitie uit te spreken dat we gaan voor minstens 30 procent opkomst in wijken waar het nu structureel lager is en 50 procent op stadsniveau, conform het advies van stadsdeelcommissie NieuwWest. Dit gaat niet om cijfers, want 30 en 50 procent is alsnog veel te laag, maar omdat we een signaal willen geven. We nemen dit serieus. En dat niet alleen, met deze motie wil ik dat het blijvend op de politieke agenda blijft en dat het na de verkiezingen daarmee ook een belangrijk onderwerp wordt bij de volgende coalitieonderhandelingen. De lage opkomst gaat ook niet omhoog met één of zelfs tien aangenomen moties vandaag, maar het gaat om de lange termijn. En om opkomstbevordering op de lange termijn te blijven bevorderen wil ik deze motie indienen. En mijn tweede motie, afgelopen week hebben we het gehad over de relatie tussen overheid en religie, of moet ik het noemen Rutger-gate? We hebben er inmiddels vragen over gesteld en aan het eind van de agenda dienen we nog moties in bij de commissieactualiteit en bij dit agendapunt wil ik de volgende motie indienen. Het viel me op dat de gemeentelijke notitie over scheiding van kerk staat stamt uit 2008.

Ik vond het op zich een heel interessant document waarin wordt ingegaan op wanneer er wel en niet sprake is van scheiding van kerk en staat en dat is inmiddels al zeventien jaar geleden. De samenleving is sterk veranderd en het leek mij en collega's Havelaar, Nadif en Ahmadi goed om deze oude notitie te actualiseren. Ik denk dat de update kan bijdragen aan helderheid over de positie van religie in onze stad en hoe wij hen als gemeente kunnen helpen. En dat zal niet alleen ons als gemeenteraad helpen in verdere voorstellen die we de toekomst indienen als het gaat om de samenwerking tussen en met religieuze instellingen, maar het zal ook helderheid bieden aan de Amsterdammer. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Voorzitter, dit rapport laat iets zien wat we allang weten, vooral als je iemand bent die niet zeven vinkjes heeft. Namelijk dat er heel veel ongelijkheid is en dat mensen dat uiten door bijvoorbeeld niet te stemmen. Vooral jongeren, praktisch opgeleiden en mensen met een migratieachtergrond haken af. Dat zie je in waar deze afwezigheid met het stemmen geconcentreerd is in de stad. Want er zijn ook delen in de stad die al jaren heel stabiel wel stemmen.

Initiatieven zoals Represent Jezelf, Kleur de Kamer, Red Amsterdam Noord bereiken mensen wel en op Instagram en op Snapchat en noem maar op heb je allemaal kanalen waar duizenden, soms tienduizenden mensen, wel op reageren, wel hun mening geven over wat er gaande is. Dus net zoals een paar voorgangers van mij zeiden doe ik mee met een aantal moties om te laten zien hoe belangrijk ik het vind maar ik heb ook een paar vragen aan de burgemeester. Kunt u toezeggen dat er een structurele samenwerking zal komen met succesvolle grassroot-initiatieven? En dan bedoel ik dus ook initiatieven die online zoveel mensen bereiken. Een publiek toegankelijke monitor die de democratische ongelijkheid per stadsdeel jaarlijks weergeeft en een analyse waar we van kunnen leren en waarbij we constant werken aan dat herstel van vertrouwen. En ik heb ook geen illusies. Ik heb ook geen illusies, het wantrouwen komt niet alleen maar door wat de gemeente Amsterdam doet. Net zoals eerder is gezegd. Ik ben opgegroeid in een omgeving waarbij mensen trots zeiden dat ze schijt aan de overheid hebben. Dat was een soort van krachtuitspraak, geboren uit een plek waarbij je ongezien, ongehoord moet overleven. Dus dan maar schijt. En als wij nou geen schijt hebben en

CONCEPT

26

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

daardoor laten zien dat wij ons best doen om die toenadering te laten zien, niet alleen in wat voor beleid maar vooral ook wie hier zit. Want ik ben ook hier binnengekomen met stemmen van mensen, heel wat mensen, die helemaal niet geloven in stemmen en ook zeiden als jij daar niet zit ga ik ook niet meer stemmen. Dan zeiden ze gewoon eerlijk omdat als ze je niet in de ogen kunnen kijken, als ze je hand niet kunnen schudden, ook buiten de fysieke verkiezingen, dan vertrouwen ze je gewoon niet. Het een lange speech. Ik ondersteun andere moties, ik vind het heel mooi dat heel veel mensen in deze kamer wel willen opstaan voor de mensen, want dat is waar democratie over gaat. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Veldhuyzen. Het lid VELDHUYZEN: Dank, voorzitter. De Vonk steunt de verschillende moties die zijn ingediend en ik waardeer ook heel erg de inzet van de raad om zoveel mogelijk Amsterdammers toch bij de politiek te blijven betrekken. En wij hebben hier zelf ook wel veel over nagedacht.

Kun je dit nu oplossen door bijvoorbeeld met moties en beleidsvoorstellen in te dienen, of moeten wij als politieke partijen ook naar onszelf kijken, wat natuurlijk ook al door verschillende woordvoerders net is gezegd, en ligt de taak vooral bij ons om inderdaad zoals het lid Kabamba net zei niet alleen tijdens de verkiezingstijd maar gedurende het hele jaar aanwezig te zijn op straat en te spreken met die mensen om wie het gaat die we nu niet bereiken. En ik denk ook dat dat een uitdaging is aan onszelf als De Vonk maar ook aan eigenlijk alle politieke partijen hier in Amsterdam en in het algemeen. En wij gaan daarvoor. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel, voorzitter. En voorzitter, ik wil de leden danken voor hun behartenswaardige opmerkingen en de moties die ze hebben ingediend. En voordat ik tot de moties overga wil ik toch nog een meer algemene opmerking maken over de onderzoeken die wij hier bespreken. Omdat het me toch goed lijkt om nog eens te herhalen wat de achtergrond is van het onderzoek dat wij hebben laten doen. En het is niet omdat wij geen kennis hebben over de armoede in de stad. Die hebben wij, die hebben wij heel erg goed. Wat mij motiveerde destijds om René Cuperus en Josse de Voogd te vragen om onderzoek te doen, dat was omdat zij een onderzoek gepubliceerd hadden dat heette Afgehaakt Nederland.

En daarmee lieten zij zien dat met name in plattelandsgemeenten, in kleine dorpen, er grote groepen mensen waren die het gevoel hadden dat ze geen deel meer uitmaakten van Nederland. Mensen ver verwijderd van publieke voorzieningen die de overheid nooit zagen behalve als de overheid zich tegen hen keerde, waar de armoede zegevierde. En toen ik dat onderzoek las en ook zag op welke manier dat een rol speelde in verkiezingen, namelijk door te zeggen er moet veel meer aandacht zijn voor de regio in plaats van voor de stad, heb ik hen gevraagd om dat onderzoek ook voor Amsterdam te doen. Met als belangrijkste motivatie, we kennen deze mensen, daar is geen regio-stadtegenstelling in te bespeuren. Deze mensen wonen in Amsterdam. De strijd tegen ongelijkheid, de strijd tegen armoede en achterstelling kent deze stad al decennia, kent het eigenlijk al eeuwen. En die strijd is hardnekkig. En ik sluit me meteen bij het lid Alberts aan die natuurlijk de volgorde juist heeft. U allemaal maar zij benoemde het het meest expliciet. De basis van het probleem is structurele armoede. Amsterdam is de armste stad van Nederland, Amsterdam kent het

CONCEPT

27

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

hoogste opleidingsniveau en het laagste opleidingsniveau, Amsterdam kent een grote mate van segregatie. Achtereenvolgende colleges, ongeacht de signatuur, hebben enorm hun best gedaan om dat te verminderen. Het probleem is hardnekkig, het is buitengewoon hardnekkig. En als een gevolg van veranderend landelijk beleid worden de problemen soms ook niet kleiner maar groter. Gebrekkige politieke participatie van een aantal groepen in onze samenleving is een effect daarvan, in de eerste plaats van armoede, achterstelling, discriminatie. Ik ben heel blij met de uitkomst van het debat, laat ik dat ook nog maar eens heel expliciet zeggen. U concentreert zich nu sterk op politieke participatie en dat begrijp ik. Want dat is wel een indringende uitkomst van het onderzoek, namelijk dat nog eens is vastgesteld dat mensen die arm zijn, mensen die schulden hebben, mensen die zorgen hebben, niet aan stemmen toekomen. Zo eenvoudig is het. Mensen die ver verwijderd zijn van onze samenleving, mensen met taalproblemen, mensen die niet geïntegreerd zijn, mensen die zich gediscrimineerd voelen, stemmen minder. Dat weten we al heel lang, dit onderzoek stelt het nog eens vast. Maar u bereikt wel, en daar ben ik u heel dankbaar voor, met mij nu een doorbraak in deze discussie.

De afgelopen jaren heeft de gemeente er last van gehad dat wij geen doelgroepencampagnes meer mochten voeren als een gevolg van eerdere raadsuitspraken. En nu zie ik dat u hier juist wel voor kiest, getuige de moties, zelfs zo dat ik het nu eigenlijk wel tijd vind om een waarschuwing af te geven. Want ik zie ook dat een aantal van u politieke activiteiten van partijen eigenlijk onder de gemeente zou willen scharen. En we moeten daar natuurlijk wel op blijven letten. Ik vind dat de gemeente aandacht moet hebben voor mensen die ver verwijderd zijn van politieke participatie. Daar moeten we ons stinkende best voor doen. Mensen die, of doordat ze de taal niet goed spreken, of omdat ze laaggeletterd zijn, of omdat ze in structurele armoede verkeren, niet aan stemmen toekomen verdienen extra aandacht van de gemeente. En de motie van het lid Nadif vraagt daar bijvoorbeeld aandacht voor en dat lijkt mij volstrekt terecht. Maar als we vervolgens de stap gaan zetten van bijvoorbeeld mensen in de ogen willen kijken, aanwezig willen zijn op straat, directe contacten met specifieke groepen jongeren aangaan, dan doe ik wel weer het appel op u ook, dat is een verantwoordelijkheid van politieke partijen zelf. Want als gemeente doen wij algemene doelgroepencampagnes maar we kunnen niet de rol van politieke partijen overnemen.

U heeft zelf buiten de algemene verantwoordelijkheid van de gemeente een eigen verantwoordelijkheid om die groepen aan te spreken die het dichtst bij u horen en waar u ook zich het sterkst mee verwant voelt. En dat kan per politieke partij verschillen. Hiermee wil ik eigenlijk naar de beantwoording van vragen gaan en naar de moties. Ik maakte al een opmerking over de motie van GroenLinks en volgens mij door meerderen ondertekend, door bijna iedereen. En dat is eigenlijk om het huidige beleid rond opkomstbevordering te herzien en daarbij weer specifieke aandacht te hebben voor groepen die een lagere participatie vertonen. Dat doen wij vanzelfsprekend graag. Ik vraag daarbij wel, en daarmee kom ik ook eigenlijk meteen aan de motie van het lid Heinhuis die eigenlijk ook voortkomt uit dezelfde wens om grassroots-organisaties, een woord dat door iemand anders werd gebruikt, buurtorganisaties te betrekken, ook misschien influencers, anderen die dichter bij groepen kiezers staan. Ik heb slechte ervaringen opgedaan in een eerdere campagne, ik dacht ook voor de gemeenteraadsverkiezingen, waar iedereen die wij voorstelden om actief te zijn, maatschappelijke organisaties of influencers, mij op een golf van commentaar kwamen te staan omdat we dan met een influencer te maken hadden die ergens in de prehistorie ooit een uitspraak over een of andere politicus had gedaan,

CONCEPT

28

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

waardoor dat vervolgens als subjectief werd beoordeeld. Dus dat betekent dat ik eigenlijk aan u wil vragen, ja wij willen graag een doelgroepencampagne waarbij wij die groepen die grote afstand hebben tot de verkiezingen meer kunnen benaderen. Tegelijkertijd, als u mij vraagt om heel specifiek allerlei buurtorganisaties te gaan benaderen, dan kom ik op een terrein dat ook kwetsbaar is omdat veel buurtorganisaties ook geëngageerd zijn of verbonden zijn aan politieke partijen of politieke groeperingen, waardoor ik dus ook vanuit de gemeente op een kwetsbaar terrein zou komen. Dus steun aan de eerste motie. En aan het lid Heinhuis zou ik willen vragen om de motie zo te interpreteren als ik het net doe. Ja, wij willen graag ook van onderop de samenleving mensen de kans geven om zelf bij te dragen aan het verkiezingsproces, maar wij moeten daar ook secuur mee omgaan om te vermijden dat we het verwijt over ons af kunnen roepen dat wij zelf politieke keuzes daarin maken. (Het lid HEINHUIS: En dan inderdaad misschien ook ter verduidelijking richting de burgemeester, hoewel ik denk dat ze de motie goed interpreteert. Maar het gaat inderdaad juist om die organisaties die dichterbij de mensen staan die inmiddels gewoon echt het vertrouwen de overheid niet hebben. Dus die ook zo'n overheidscampagne niet gaat bereiken.

En dat is waar ik naar zoek ook met deze motie om daar toch een verschuiving in aan te brengen dat we echt kunnen laten zien aan mensen dat juist die organisaties, de burgemeester noemt al van onderop, maar ook gewoon de organisaties in de stad die dat vertrouwen wel hebben daar waar de overheid dat terecht of onterecht niet heeft, die rol kunnen vervullen. Daar zoek ik naar en dat dat een zoektocht is naar hoe je dat zo neutraal mogelijk, dat erken ik en ik denk ook dat het goed is om dit ook na een verkiezing te gaan evalueren om te zien hoe dit uitpakt. Maar ik vind het wel de moeite waard om het te proberen. Want het lukt tot dusver onvoldoende om die mensen namelijk wel te bereiken.) Ik wil er nog een kanttekening bij plaatsen. En dat is dat wij te maken hebben met een vast budget voor opkomstbevordering en dat het verschuiven van budget naar zelforganisaties of buurtorganisaties ten laste kan komen van algemene opkomstbevordering. Gunt u mij de ruimte, en met name het team dat daar buitengewoon bedreven in is, om daarin een weg te zoeken. Wij zullen u daarvan op de hoogte brengen. Dus als u mij ruimte geeft om het een beetje losjes te mogen te interpreteren en daarin te zoeken, dan zullen we het ook in evaluaties meenemen. In dat geval heb ik geen bezwaar. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dat voorstel dat komt dan naar de raad na de zomer, neem ik aan.

Toch? Want dan zou ook dat plan, dat herziene plan voor opkomstbevordering komen.) Er komt na de zomer een algemeen plan voor opkomstbevordering naar u toe en wij zullen dit onderdeel waar u om vraagt in uw motie daarin gewoon meenemen. (Het lid HOFLAND: Precies om de zorg en de risico's die de burgemeester benoemde wilde D66 tegen deze motie stemmen. En nu vraag ik me een beetje af met alle kanttekeningen die er nu bij zijn geplaatst waar we nu dan straks nog over stemmen. Dus wat verandert er nu nog door het aannemen van de motie nadat al deze kanttekeningen erbij zijn geplaatst? Ik interpreteer de motie zo dat in de aanloop naar het plan opkomstbevordering dat wij inderdaad in september aan de raad presenteren, wij specifieke aandacht zullen hebben voor zelforganisaties, voor organisaties die mensen bereiken die niet bereikt worden normaliter door de gemeente, dat we daar de raad over informeren en dan met u in gesprek

CONCEPT

29

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gaan in welke mate dat behulpzaam is. Dus ik neem de motie mee als onderdeel in het plan opkomstbevordering. Ik hoorde mezelf net het woord meenemen gebruiken, dat is echt strafpunten. (Het lid KABAMBA: Gewoon heel snel ter verduidelijking. Ik heb inderdaad ook genoemd dat grassroots-initiatieven handig zouden kunnen zijn en ik ondersteun deze motie ook. Dus ik vond het antwoord heel fijn. Ik wilde alleen zeggen het stuk over het kijken in de ogen en hand schudden, dat was breder dan alleen ambtenaren en breder dan alleen politici. Het ging om het stukje wantrouwen en hoe dat te overbruggen, wat er daarvoor nodig is. Dus dat was even de verduidelijking.) Dat begrijp ik en ik ben het met u eens dat nabijheid ongelooflijk belangrijk is. Het lid Alberts heeft verder geen moties ingediend en haar meer algemene commentaar heb ik eigenlijk in mijn eigen inleiding al besproken. Dan het lid Broersen, laten we zeggen dat we het in zijn algemeenheid met elkaar eens zijn en dat een belangrijk deel van het plan opkomstbevordering zal natuurlijk ook zijn first voters, mensen die voor het eerst gaan stemmen, jongeren. Bij de gemeenteraadsverkiezingen is het natuurlijk ook van belang omdat jongeren vanaf zestien jaar in Amsterdam al in de stadsdelen mogen stemmen en dat is een goede eerste kennismaking met stemmen. Dus wij zullen daar aandacht aan besteden.

En tegelijkertijd zeg ik ook tegen u, ergens houdt de verantwoordelijkheid van de gemeente op en gaat het over in een partijpolitieke verantwoordelijkheid die u zelf voor uw rekening heeft te nemen. (Het lid HOFLAND: Ik had even de tijd nodig om na te denken. Dat heb ik inmiddels gedaan. En nu vraag ik me af, is de interpretatie van de burgemeester van de motie zo dat zij een voorstel gaat doen om budgetten te verschuiven van algemene opkomstbevordering naar zelforganisaties.) Nee, dat gaat me te snel. Want wat wij zullen doen is dat wij een inschatting zullen maken van de effectiviteit van de campagnes van opkomstbevordering waarbij wij ook expliciet de effectiviteit van zelforganisaties zullen betrekken en aan de raad zullen voorleggen wat wij denken dat de beste opkomstbevordering is. Dat kan zijn via zelforganisaties, dat kan zijn via meer klassieke top-down-achtige initiatieven. Dat leggen wij gewoon aan u voor. Dus er worden nog geen budgetten verschoven. (Het lid HOFLAND: Ja, daar ben ik het mee eens. Maar wat er letterlijk in de motie staat niet, maar dat is volgens mij vooral mijn probleem. Dan heb ik nog een andere vraag, en die gaat over de analyse helemaal in het begin en over hoe armoede een cruciale rol speelt in het afhaken. En die rol die ziet D66 en erkent die volledig.

Maar als je alleen naar de bijdrage van de burgemeester luistert dan zou je die zo kunnen beluisteren als dat mensen die niet in armoede leven dus ook niet zouden afhaken, terwijl ik dat wel volop zie gebeuren. En ik wil de burgemeester vragen om haar gedachten daarover met ons te delen.) Volgens mij noemde ik in het begin eigenlijk drie dominante redenen, armoede en achterstelling en discriminatie is wat mij betreft één reden, de afwezigheid van publieke voorzieningen, en dat speelde met name in de regio, de afwezigheid van overheid eigenlijk in je buurt waardoor je eigenlijk heel primaire hulp ook niet meer kan krijgen. En drie, dat is het wantrouwen dat de overheid zelf veroorzaakt heeft. En u weet van mij hoe kritisch ik daarop ben. Niet voor niets zijn wij bezig met dejuridisering en met nagaan hoe de gemeente zelf het vertrouwen ook bij burgers kan versterken. Want ik denk als er één reden is waarom veel mensen ook afhaken in het politieke proces, dan heeft dat ermee te maken

CONCEPT

30

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dat men weinig fiducie heeft dat hun stem leidt tot daadwerkelijke verandering in de bureaucratie. En bovendien hebben de afgelopen jaren ook laten zien dat de overheid niet een schild voor de zwakkeren was maar ook heel vaak degene was die de problemen veroorzaakte. De toeslagenaffaire, Groningen, en ik kan er nog een aantal noemen. Dus nee, het is veel complexer dan dat. Dan ben ik bij het lid Hofland. U heeft mij verder geen vragen gesteld, ik heb u beantwoord. Dan het lid Khan, u bent met twee moties gekomen. Ik ben over eentje positief en eentje negatief. Dan mag u raden over welke ik positief ben. Nee dat niet, u mag niet kiezen. U komt met de het verzoek om streefgetallen in te stellen ter bevordering van de opkomst bij verkiezingen. Mag ik u zeggen, dat vind ik het creëren van schijnzekerheid en daar geloof ik ook echt helemaal niet in. Net zoals ik er ook echt niet in geloof dat u dit soort streefgetallen nodig heeft om de gemeente en politieke partijen na de verkiezingen eraan te herinneren dat politieke participatie nog steeds belangrijk is. Als de politieke participatie in Amsterdam verder onderuitgaat, dan weet ik welk debat wij na de verkiezingen met elkaar zullen voeren. Daar hebben we geen streefgetallen voor nodig. Streefgetallen leiden af van onze algemene noodzaak om dit te doen en daarom ontraad ik deze motie. Maar dan kom ik op uw andere motie.

En u vraagt mij om een geactualiseerde notitie op te stellen over de verhouding religie en overheid in Amsterdam. U had mij natuurlijk geen groter plezier kunnen doen als u een beetje weet welke hobby's ik zo ongeveer heb. Want u heeft gelijk, de oude motie is zeventien jaar geleden en die mag wel geactualiseerd worden. Dus met alle plezier voldoe ik aan dat verzoek. Ik weet alleen niet of de notitie u ook tevreden gaat stellen. Dat laat ik nog even in het midden. Maar ik denk wel, en daar heeft u gewoon gelijk in, dat er goede redenen zijn om daar opnieuw over na te denken omdat je ook gewoon ziet dat het debat verschuift. Dat aan de ene kant er soms sprake is van een toenemende dominantie van religie in politiek en aan de andere kant het vrijwel criminaliseren van religie. En je ziet daar een grote mate van onevenwichtigheid in en vanzelfsprekend ook de gemeente kan soms op onevenwichtigheid in haar reactie betrapt worden. Niet ik vanzelfsprekend, maar anderen wel. En ik denk dat het goed is om daar nog eens met zijn allen over na te denken. Vanzelfsprekend zullen we het wel hebben over religievrijheid en de scheiding tussen kerk en staat in een Amsterdams verband. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Hofland. Het lid HOFLAND: Een vraag aan de Partij van de Arbeid of zij met de motie nu de verschuiving beogen of niet. Want dan weet D66 wat ze kunnen stemmen.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: In de in de motie inderdaad wordt die verschuiving wel degelijk beoogd maar ik kan leven met de in die zin tussenvariant, dat daar een voorstel voor komt van de burgemeester hoe dat er precies uit gaat zien. Dus dat voorstel gaan we dan krijgen in september. Maar mijn motie zie ik wel als richtinggevend aan de intentie om die verschuiving dus te laten plaatsvinden. Dus ik bedoel, die gedachte zit erachter en daar verwacht ik dan ook dat richting aangegeven wordt in dat voorstel. Maar het is niet dat we vandaag tot een verschuiving besluiten. Dus er komt een voorstel waarin ik wil meegeven dat het wat ons betreft en wat de andere indieners betreft, het belangrijk is dat er echt ruimte gezocht wordt voor die maatschappelijke organisaties om die rol te gaan spelen.

CONCEPT

31

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid HOFLAND: Ik dank het lid Heinhuis voor haar antwoord en gek genoeg vond ik het heel duidelijk zo. D66 zal tegenstemmen omdat wij gewoon die verschuiving niet willen en dat is wel waar dit op voorsorteert.) De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Ja, dit vind ik toch een tikkie lastig want ik wilde namelijk het lid Heinhuis heel erg ter wille zijn. Maar als het lid Heinhuis nu al zegt dat de motie richtinggevend is voor een verschuiving van het algemene budget in de richting van zelforganisaties en buurtorganisaties, dan ontraad ik. Want ik wil wel een open debat met de raad kunnen voeren waarin wij zeggen, dit zijn de consequenties van het een, dit zijn de consequenties van het ander. Want dat kan namelijk ook gewoon betekenen dat bijvoorbeeld een algemene campagne die wij zouden willen voeren voor bijvoorbeeld mensen die moeite hebben met lezen en schrijven plaats moet gaan maken voor de overdracht aan buurtorganisaties. Ja, daar ben ik niet vanzelfsprekend voor. Dus ik wil u een voorstel voorleggen waarin die mogelijkheid wordt geopperd, maar als u zegt het is richtinggevend, we gaan verschuiven, dan ontraad ik. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, laat ik dan ook de burgemeester tegemoetkomen. Ik geloof erin dat die verschuiving belangrijk is maar ik ben helemaal bereid om dat na elkaar af te wegen.

Want ik kan er ook naast zitten en dat is heel belangrijk dat we dat goed in overleg doen. Dus ik zou graag die richting aan willen geven maar uiteraard vind ik het belangrijk dat dat goed wordt afgewogen en dan zie ik dat voorstel heel graag tegemoet hoe dat er dan uit kan komen te zien. En als ik er helemaal naast zit, dan ben ik er uiteraard toe bereid om dan ook anders te besluiten na het voorstel van de burgemeester.) Dan zijn we er weer. In dat geval geen bezwaar. De discussie wordt gesloten. Algemene Zaken 19. Kennisnemen van de verkenning en het advies voor het Nieuw Amsterdams Verbond VN2025-003348 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Krom en Kabamba inzake financier Amsterdam niet met fossiel geld of mensenrechtenschendingen, nr. 066 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: een kader te ontwikkelen waarin duidelijk wordt omschreven waaraan bedrijven die participeren in het NAV minimaal aan moeten voldoen; neem in dit kader in ieder geval op de volgende punten op: er wordt geen geld gestoken in fossiele activiteiten; er wordt geen bijdrage geleverd aan klimaatverandering en schade aan het milieu; er is transparantie over hun bedrijfsvoering en toeleveringsketens;

CONCEPT

32

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

-

-

binnen de keten van het bedrijf worden arbeidsmigranten eerlijk behandeld met goede werkomstandigheden en eerlijk loon; er vinden geen mensenrechtenschendingen plaats binnen alle facetten van het bedrijf, van de toeleveringsketen tot aan de eigen productie. het Nieuw Amsterdams Verbond te vragen al het voorgaande op te nemen in hun governance; dit kader en de governance als voorwaarde te stellen voor de samenwerking tussen het Nieuw Amsterdams Verbond en de gemeente.

Motie van het lid IJmker inzake Nieuw Amsterdams Verbond: elke stem telt nr. 081 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: binnen de nieuwe vereniging Nieuw Amsterdams Verbond te zorgen voor gelijke vertegenwoordiging van maatschappelijke initiatieven aan de ene kant en bedrijven en vermogende Amsterdammers aan de andere kant, oftewel minimaal 50 procent van de leden vertegenwoordigen maatschappelijke initiatieven, om zo te zorgen voor daadwerkelijk gelijkwaardige samenwerking en besluitvorming. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Krom. Het lid KROM: Ja voorzitter, het mag duidelijk zijn dat de Partij voor de Dieren moeite heeft met dit Nieuw Amsterdams Verbond. We vinden het ongemakkelijk dat enorme winsten gemaakt worden ten koste van klimaat en mensen elders en dat bedrijven dit vervolgens in initiatieven hier kunnen steken en dat ze zelf bepalen welke initiatieven dat zijn zonder duidelijke kaders en criteria vanuit de overheid. We hebben er moeite mee dat bedrijven gaan shoppen in een lijst met maatschappelijke initiatieven omdat je zo willekeur in de hand werkt. En er staat zelfs op de website, voor 25.000 euro per jaar koopt u een jaarlijkse lunch met de burgemeester en heeft u directe invloed op de koers van het verbond. Dat stond er vanmorgen volgens mij nog op.

Maar wat voor invloed dan, voorzitter? En ik neem toch ook aan dat de burgemeester hier ook niet achter staat. En willekeur vond ook plaats bij het betrekken van de gesprekspartners. Dus waarom werd bijvoorbeeld alleen VCA betrokken en NL Cares of Serve the City niet? In mijn ideale wereld maken bedrijven geen megawinsten ten koste van mensen en landen elders en betalen ze fatsoenlijk belasting zodat de overheid zorgvuldig met duidelijke criteria de mensen kan ondersteunen die dit het hardste nodig hebben. (Het lid SCHMIT: Wat is dit toch weer jammer. Want dan zijn er bedrijven die graag willen bijdragen aan de stad en zijn er maatschappelijke organisaties die zeggen, dat gaan we dan samen doen. En dan staat de Partij voor de Dieren hier met een ontzettend negatief oordeel erover. Is het lid Krom het niet mij eens dat het een enorme gemiste kans is?) Ja, ik verwachtte deze interruptie al wel een beetje van het lid Schmit en ik waardeer hem ook altijd ontzettend op zijn optimisme. Maar ik denk als het op ondernemers aankomt dat er ook nog een roze bril bij komt kijken. Er staan nu bedrijven op de lijst die hieraan mee participeren, een Booking, een Schiphol, de Rabobank, waarvan we weten dat er gewoon aantoonbaar bijvoorbeeld ontbossing plaatsvindt in de Amazone door de Rabobank die haar geld daarmee verdient. En dat is geld dat vervolgens in onze maatschappij wordt

CONCEPT

33

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gestoken en waarvan we ook nog bijvoorbeeld aan de inkoopkant hier binnen de eigen gemeente zeggen dat willen we niet. We willen niet in zee met dat soort bedrijven. Wij hebben ook het maatschappelijk verantwoord ondernemen-convenant bijvoorbeeld ondertekend als gemeente. Ja, ik zie daar gewoon echt een enorme tegenstelling. (Het lid SCHMIT: Ja, en dan zegt de Partij voor de Dieren altijd het bedrijfsleven draagt niet genoeg bij. En dan gaat het bedrijfsleven goed bijdragen en dan zegt de Partij voor de Dieren, doe maar niet.) Ik zou zo graag eens een inhoudelijke reactie willen op de kritiek die we erop hebben. Want die hoor ik van het lid Schmit echt helemaal niet. (Het lid SCHMIT: Dat heb ik in de commissievergadering ook al gezegd. Ik denk dat als de Rabobank zegt ik doneer wat bomen aan de stad, dan zou ik zeggen Rabobank, hartstikke bedankt. En of die boom nou door de Rabobank is gegeven of door Melanie van der Horst is gebudgetteerd, het is een boom en daar ben ik blij mee.) Ik zou het lid Schmit dan toch willen meegeven dat die boom betaald is van gekapte bomen in de Amazone en dat is waar we moeite mee hebben. En ik vind het gewoon echt heel jammer dat ook D66 die ook duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan hier echt volledig aan voorbijgaat. Dat vind ik echt heel jammer.

(Het lid VELDHUYZEN: Ik zou hier alleen ook nog even willen toevoegen dat Booking.com ook profiteert van illegale nederzettingen op de Westbank.) Ja, waarvan akte. Maar ik wilde me constructief opstellen, dat was me verzocht en ik dacht dat doe ik en ik had een motie willen indienen om aan de burgemeester te vragen of ze niet alsnog wil aansturen om bijvoorbeeld het geld in een fonds te stoppen en de gemeente mede-eigenaar te maken van het verdelen vervolgens. Dit om willekeur te voorkomen. Een bedrijf kan evengoed voldoen aan zijn CSRD-verplichting en de regie ligt daar waar het wat ons betreft hoort. Maar ik kan hier niet meer om verzoeken omdat drie dagen geleden de oprichting van de vereniging al een feit was en de statuten al ondertekend zijn. En ik vind dat toch jammer en teleurstellend aangezien we er in de raad vandaag nog over gingen discussiëren met elkaar. En ik zei er al kort iets over, maar ik dat ga ik niet herhalen, heb ik net al tegen het lid Schmit gezegd, maar het is onwenselijk wat mij betreft dat in een stad met duurzaamheidsambities hoe we duurzaam willen inkopen zonder onderdeel te zijn van mensenrechtenschendingen, hoe we de donut-economie hebben omarmd. Als dit beleid menens is voor het college, dan zouden toch ook maatschappelijke organisaties gefaciliteerd door de gemeente toch geen geld moeten aannemen van een Booking of van een Rabobank.

De laatste investeert miljarden in de ontbossing van de Amazone. Of hoe verhoudt Schiphol zich tot de gedragsregel door de NAV zelf opgesteld, de leden ondernemen geen actie die de leefbaarheid van de stad onder druk zet of aantast? Het strookt gewoon niet met elkaar. En het lijkt wel als je maar betaalt dan is het goed. En ik dien hier dan ook een motie voor in waarin ik vraag om echt kritisch te zijn op bedrijven die participeren in dit Nieuw Amsterdams Verbond en we vragen het college ook om dit op te nemen in de governance. Daar hopelijk lukt dat wel nog. (Het lid SCHMIT: Voorzitter, het lid Krom gaat hier volledig voorbij aan de intentie van dit voorstel. Want dit is een vereniging en het is een vereniging tussen bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen. En de gemeente is ook een lid. Dus het is helemaal niet aan het lid Krom of de gemeenteraad

CONCEPT

34

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

om hier te bepalen wie er wel of niet lid wordt. Ik zou zeggen, omarm het dat mensen zich verenigen en iets goed willen doen voor de stad.) Voorzitter, het lid Schmit gaat volledig voorbij aan de kritiek die ik erop heb. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, het lid Krom wil heel veel naar de gemeenteraad halen eigenlijk en met het kader ook van, het liefst had ze gezorgd ook dat de gemeenteraad over het fonds de zeggenschap had of een kader kon opstellen waar het heen ging, omdat dat geen willekeur zou veroorzaken. Maar hoe is een politieke afweging met een politiek kader, hoe zorgt dat ervoor dat het geen willekeur in de hand speelt?) Volgens mij is dat onze rol om te kijken hoe we maatschappelijke organisaties in de stad kunnen ondersteunen. En dat kunnen we doen door criteria die we hier met elkaar vaststellen door mensen die hier vertegenwoordigd worden door de mensen die op ons gestemd hebben. En dan kunnen we daar ook iets van vinden met elkaar en dan kunnen we daar ook iets over zeggen. En op deze manier lukt dat niet. Dit programma draait volledig naast ons en ik vind dat gewoon echt een gemiste kans waardoor dat dus voorkomt dat je geld gaat aannemen van organisaties waar wij gewoon principieel bezwaar tegen maken. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, ik kan het eerste gedeelte van het lid Krom volgen. Op het moment dat de gemeenteraad dit geld ter beschikking stelt.

Dan kan ik zeggen dan willen we als gemeenteraad bepalen waar het geld heen gaat. Maar dit is geld dat komt van bedrijven, van initiatieven die zelf iets terug willen doen naar de stad. Dan moet je die bedrijven en die initiatieven toch ook de ruimte geven om samen te bepalen waar dat geld dan heen moet? Je kunt niet zeggen en we willen uw geld maar we willen ook bepalen waar het heen gaat. Deelt het lid Krom die analyse?) Ja, die deel ik zeker. Maar we zijn al betrokken. Het stuk stond TKN bij ons omdat de burgemeester ook is betrokken als beschermvrouwe bij dit verbond. Dus we zijn al betrokken. En daarnaast zijn wij principieel, je zou niet als overheid, je zou niet als stad afhankelijk moeten zijn van commercieel verdiend geld vanuit bedrijven waarvan je je kan afvragen of de herkomst van dat geld of je daar blij mee zou moeten zijn. Maar wij verschillen daar principieel van mening over, dat is duidelijk. (Het lid VON GERHARDT: We zijn inderdaad betrokken. We zijn namelijk één stem van de vele stemmen in de samenwerking die er is. En er wordt inderdaad vaak gezegd, om op dat tweede punt in te gaan en daar een vraag over te stellen. Er zijn nu initiatieven die willen investeren in deze stad, die willen helpen om Amsterdam mooier te maken.

dan zouden we toch in plaats van dat tegen te werken, dat moeten omarmen en moeten zeggen fijn dat u uw geld dat u ook in andere dingen kan stoppen wel wil investeren in de stad, in maatschappelijke initiatieven waar uiteindelijk elke Amsterdammer wat aan heeft. Dat moeten we toch niet politiek willen maken? Dat moeten we toch omarmen en toejuichen?) Dit is natuurlijk een en al politiek. Maar gezien de spreektijd laat ik het hierbij. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid IJmker. Het lid IJMKER: Dank, voorzitter. Bedrijven en vermogende Amsterdammers die een bijdrage willen leveren aan de stad. Graag zou ik zeggen, meer geld altijd welkom. Begin misschien met meer belasting betalen, zou ik zeggen, maar goed daar gaan we als

CONCEPT

35

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

stad niet over. Maar als we dit dan gaan doen, het initiatief, dan wel met een aantal randvoorwaarden. En eerst wil ik ook nog even een opmerking maken over het proces. Want afgelopen maandag, het lid Krom zei het al, is het Nieuw Amsterdams Verbond officieel al gelanceerd en zijn de statuten getekend. Ik vind dat toch wel enigszins opmerkelijk. Dat had wat mij betreft chiquer geweest om deze behandeling vandaag af te wachten hier in de raad. Maar goed, dan die voorwaarden, ik heb er drie. Ten eerste, wie bepaalt waar het geld heengaat? Ik zei het al in de commissiebespreking, filantropie is inherent ondemocratisch en dus moet je er goede waarborgen instellen zodat je voorkomt dat wie betaalt ook bepaalt. Nu is dit Amsterdams Verbond een vereniging en dus beslissen de leden. Dan is het belangrijk wat GroenLinks betreft dat minimaal 50 procent van die leden bestaat uit de maatschappelijke initiatieven en niet, zoals nu het voorstel is, dat twee derde van de leden bestaat uit de vermogende Amsterdammers en de grote bedrijven. Dus daar heb ik een motie voor. En wat er helemaal niet kan is dat je een soort premium lidmaatschap kan kopen waarbij je letterlijk directe invloed koopt als je minimaal 50.000 euro per jaar inlegt, zoals nu op de website vermeld staat. (Het lid SCHMIT: Voorzitter, een simpele vraag aan het lid IJmker.

Waar komt dat wantrouwen tegen ons bedrijfsleven toch vandaan?) Ik zou echt willen dat ik hier een uur de spreektijd voor had, maar ik stuur graag een lijstje op. (Het lid SCHMIT: Maar begrijpt het lid IJmker ook dat als wij zoveel wantrouwen uitstralen tegenover de bijdrage van het bedrijfsleven dat het bedrijfsleven ook gaat afhaken en dat u hier echt een gemiste kans heeft?) Ik zou het best wel fijn vinden als D66 ook komt met wat voorwaarden. Ik zeg ook namelijk aan het begin, meer geld van bedrijven helemaal goed maar wel onder de voorwaarden die wij ook als democratisch kader stellen. (Het lid SCHMIT: D66 gelooft in een vereniging waar bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen samen projecten ontwikkelen. Dus dat lijkt me hartstikke mooi. Maar begrijpt het lid IJmker dat als je dan minder bedrijven toelaat tot deze vereniging, dat je dan ook minder geld hebt voor projecten? Dus u doet uzelf echt te kort, want dan heb je gewoon minder geld om de stad een beetje mooier en beter te maken.) Ja, u creëert een tegenstelling die niet klopt. Want je hoeft namelijk niet minder bedrijven aan te trekken. Je kunt gewoon de groep groter maken en zorgen dat die verhouding beter is. Ik was bij punt twee.

Mijn tweede randvoorwaarde, wie selecteert de maatschappelijke initiatieven? Want er wordt in het plan van aanpak wel beschreven aan welke criteria moeten worden voldaan maar het is niet duidelijk hoe of wie de initiatieven dan ook selecteert en hoe die zich ook kunnen melden. Want ik heb al berichten gekregen van een aantal organisatie die zeiden het is maandag gelanceerd, hoe kom ik daarbij? Dat is onduidelijk, dus graag een toelichting. Ten derde maak ik me ook zorgen over risico's op lange termijn en het viel mij op dat in alle stukken ook niks wordt gezegd over deze mogelijke risico's. Want wij vinden belangrijk dat deze nieuwe bronnen van financiering, die we zeker ook verwelkomen onder de goede voorwaarden, niet gaan leiden tot een mogelijke korting van subsidie in de toekomst. Of dat deze organisaties te afhankelijk worden van deze financiering. Want het risico van afhankelijkheid van filantropie is dat een overheid op termijn zegt, jullie redden het wel, wij kunnen wel wat minder uitgeven. Zeker als het gaat om basisvoorzieningen in

CONCEPT

36

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de stad die bijvoorbeeld nu vanuit de sociale basis worden gefinancierd. Dus ik hoor graag hoe dat wordt meegenomen. En dan tot slot nog één opmerking. Ik las in de gedragscode dat bedrijven die lid willen worden moeten handelen in overeenstemming met nationale en internationale weten regelgeving. Dat lijkt me een hele goede voorwaarden. Maar dan is het wat GroenLinks betreft op geen enkele manier verenigbaar dat een bedrijf als Booking.com inderdaad meedoet. Want Booking staat niet alleen bekend om nogal forse belastingontwijking maar ook om activiteiten in de Israëlische illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Ik zie niet hoe dat samengaat en graag een reflectie van de burgemeester. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit. Het lid SCHMIT: Voorzitter, laten we de inzet van bedrijven waarderen. Amsterdam heeft echt een hele mooie lange traditie van weldoeners die bijdragen aan de stad, denk aan Sarphati en denk aan Van Eeghen. En hoe mooi zou het zijn dat het Nieuw Amsterdams Verbond deze mooie traditie in onze stad gaat voorzetten? En het is een voorstel uit mijn hart. Want als gemeente kunnen we echt niet alle maatschappelijke problemen alleen oplossen. Daar hebben we de samenwerking met het bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen hard bij nodig.

En hoe mooi is het straks dat een techbedrijf een buurthuis gaat helpen bij digitale vaardigheden? Of hoe mooi is het dat een bouwbedrijf zegt weet je, ik ga helpen om daar een voedselbank in het stadsdeel te bouwen. Het lijken mij mooie voorstellen. Maar voorzitter, en dat zie ik ook en luister ik hier in de raad, ik denk dat hier ook een taak ligt voor ons als gemeentebestuur. Want als wij dit initiatief omarmen en laten zien dat wij de bereidheid van het bedrijfsleven om te investeren toejuichen, dan kan dit een succes worden. Alleen als wij als gemeenteraad hier uitstralen dat we wantrouwen hebben en dat we niet helemaal geloven in de te goeder trouw van het bedrijfsleven, ja dan weet ik dat het bedrijfsleven tegen mij zegt van weet je wat, ik doe het zelf wel. En dan hebben we helemaal geen vereniging en dan hebben we helemaal geen platform van maatschappelijke organisaties. En dan gaat het bedrijf het echt op zijn eigen wijze doen. Een gemiste kans. (Het lid KROM: Voorzitter, ik ga toch proberen om het lid Schmit toch misschien iets van kritiek te laten geven. Want er is een coalitieakkoord, we hebben een afdeling inkoop, die hebben het convenant Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen getekend.