20250226 SED conceptverslag.pdf

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 26 februari 2025

CONCEPTVERSLAG Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Woensdag 26 februari 2025 van 13.30 tot 18.10 uur in de Willem Kraanzaal Woensdag 26 maart 2025 Voorzitter: Runderkamp Plaatsvervangende voorzitters Portefeuillehouders: wethouder Groot Wassink, wethouder Mbarki Commissiegriffier: Vos Commissieondersteuner: Verslaglegging: De Krom (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Belkasmi (PvdA), Keesman (PvdA), Namane (PvdA), IJmker (GroenLinks), Bentoumya (GroenLinks), Van der Veen (GroenLinks), Aslami (D66), Schmit (D66), Von Gerhardt (VVD), Staartjes (VVD), Krom (Partij voor de Dieren), Broersen (VOLT), Alberts (SP), Brante (JA21), Perdok (De Vonk), Bilgin (Forum voor Democratie), Badal (CDA), Kabamba ((Lijst Kabamba) Afwezige commissieleden: Overige aanwezigen: Abdi (PvdA), Minderhoud (PvdA)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent om 13.30 uur de vergadering en heet iedereen van harte welkom. Er zijn ruim voldoende fracties aanwezig en er zijn geen afmeldingen ontvangen. b. Mededelingen

De VOORZITTER deelt mee dat de stadsdeelcommissie Zuidoost op 11 maart om 17.30 uur een technische sessie houdt over de inrichting van de openbare ruimte Arenapoort, hetgeen raakvlakken heeft met het in de volgende vergadering te bespreken agendapunt 16, de verbouwing van winkelcentrum De Amsterdamse Poort. Als commissieleden de technische vergadering van de stadsdeelcommissie willen bijwonen, dan kunnen zij dat de griffier laten weten. Het lid KROM deelt mee dat eenieder gisteren via e-mail een uitnodiging heeft ontvangen voor een werkbezoek aan De Ceuvel op 12 maart van 15.30 uur tot 17.00 uur. Deze uitnodiging hangt samen met een eerder besproken voorstel over rechten van de natuur. Het lid merkte daarbij huiver over de werking van een organisatiemodel, waarbij men de natuur aan de voorkant bij beslissingen betrekt. De Ceuvel is een zoöp. Er wordt dan goed uitgelegd wat De Partij voor de Dieren precies wil met het waarschijnlijk in maart te bespreken voorstel. De VOORZITTER inventariseert dat de leden Broersen, Kabamba, IJmker en Aslami aan het werkbezoek zullen deelnemen.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

Het lid BELKASMI geeft aan dat de PvdA-fractie is verhinderd om aan het werkbezoek deel te nemen. Wethouder GROOT WASSINK doet de volgende toezeggingen af: de op 10 juli 2024 gedane toezegging over het burgerberaad en het voeren van een gesprek met de opstellers van een kritisch artikel van Bureau Burgerberaad; hij heeft afgelopen maand met hen gesproken over het vormgeven van het burgerberaad Groen; de op 4 december 2024 gedane toezegging over de verblijfsregeling Surinaamse oud-Nederlanders om halverwege de periode de stand van zaken te delen; op dit moment zijn er uit het hele land aanmeldingen ontvangen; honderd aanvragen zijn ingewilligd, welk aantal aanvragen hoger was ingeschat, zodat een tweede campagne is ingezet; hij blijft hiermee aan de slag vanwege de wens om de regeling maximaal te laten gebruiken; de op 22 januari gedane toezegging over de mbo-pilot onderwijs aan ongedocumenteerden; er liggen bij het mbo-bestuur verschillende scenario’s voor; het ROC neemt momenteel proactief aan de werkgroep deel; eind eerste kwartaal is er duidelijkheid over toetreding van het mbo aan de pilot, waarover hij de raad te zijner tijd zal informeren; de toezegging op de termijnagenda over het meenemen van de kennispositie van arbeidsmigranten in de scan arbeidsmigratie is nagekomen.

Het lid KROM wenst meer informatie te hebben over het gesprek over het burgerberaad Groen en of de wethouder daarvan iets heeft geleerd. Wethouder GROOT WASSINK vond het een interessant gesprek, waarbij beelden over het kijken naar het voortraject zijn gedeeld. Op sommige punten is er verschil van mening. Afhankelijk van de vraag zou het instrument voor het onderwerp nuttig kunnen zijn. Het proces is misschien niet helemaal optimaal gegaan. Door het college doorgevoerde wijzigingen beoordeelt hij anders. Het voorliggende voorstel was vanuit de optiek van het college een duidelijke verbetering ten opzichte van het eerdere voorstel, maar dat is verschillend te wegen. Vooral is breder gekeken naar hoe burgerberaden misschien nog meer in te zetten zijn. Wethouder MBARKI komt terug op een door hem gedane toezegging bij het bespreken van de visie 'Amsterdamse sportparken gastvrij en verbonden'. De commissie heeft daarbij gevraagd of de gemeente zich ook kan inzetten voor buurtbewoners in het kader van maatschappelijke participatie en wellicht ook werkervaringsplekken. Hij zegt toe samen met de directies Sport en Bos en WPI te kijken om dat te kunnen doen. Een kanttekening is wel dat men op sportparken vaak te maken heeft met vrijwilligers van verenigingen. Werkervaringsplekken vereisen een goede begeleiding, dus hij gaat kijken hoe zaken zullen matchen.

Deze toezegging is hierbij afgedaan. c. Vaststellen agenda

De VOORZITTER geeft aan dat de leden Krom, Broersen, Abdi en Van der Veen het verzoek hebben ingediend tot het houden van een actualiteit over dak- en thuisloze mensen, die gedwongen buiten slapen en nog altijd worden beboet. Hij stelt vast dat de commissie instemt met het bespreken van deze actualiteit. Voor de volgende agendapunten is het voorstel om deze door te schuiven naar de volgende vergadering. agendapunten 12 tot en met 14 inzake toerisme en bezoekerseconomie; agendapunt 16 inzake de verbouwing van winkelcentrum Amsterdamse Poort; agendapunt 18 over buurtbanen (op verzoek van het lid Bentoumya); Agendapunten 7 en 8 over de arbeidspositie van maaltijd- en flitsbezorgers wordt met beide wethouders besproken; het voorstel is om dit blok na de eerdere punten met 2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

wethouder Groot Wassink te bespreken. Aldus wordt besloten en vervolgens wordt de agenda met deze aanpassingen vastgesteld. De VOORZITTER deelt mee dat tot 18.00 uur wordt vergaderd. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 22 januari 2025 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda en bestuurlijke langetermijnagenda’s (BLTA), per portefeuilles De termijnagenda wordt ter kennisgeving aangenomen. f. Tkn-lijst voor de vergadering van de raadscommissie SED op 4 december 2024 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende verzoeken zijn ingediend: het bespreken van ter kennisnamepunt 2, de reactie op motie 590 van het lid Krom; het gaat over het onderzoek naar hoe structurele financiering te vinden is voor de onderhouds- en verduurzamingsopgave van het gemeentelijk vastgoed; dit op verzoek van het lid Staartjes; het bespreken van ter kennisnamepunt 3 op verzoek van de heer Staartjes; het betreft de voorkeurslocatie van de woonzorgvoorziening in stadsdeel Zuidoost; het bespreken van ter kennisnamepunt 4 op verzoek van het lid Staartjes, de beantwoording van het raadsadres over ‘Houd regeling integraal maatschappelijk initiatief in leven’ het bespreken van ter kennisnamepunt 15 op verzoek van de leden IJmker en Broersen: kennisname van de raadsinformatiebrief en het programma Internationaal verbinden 2025-2026; het bespreken van ter kennisnamestuk

17 op verzoek van het lid Belkasmi. Het lid KABAMBA wenst ook ter kennisnamestuk 8 te bespreken, de reactie op motie 496 van 13 november 2024 over versterking van digitale toegankelijkheid voor diverse ouderen. De VOORZITTER zegt toe dat stuk in de volgende vergadering te zullen laten bespreken. Het lid SCHMIT wil tevens ter kennisnamestuk 16 bespreken, de raadsinformatiebrief met een stand van zaken rondom impact van het investeringsfonds. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken van de stadsdeelcommissies. 2. Inhoudelijk deel 2a. Opening inhoudelijk gedeelte

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering. 2b. Inspreekmoment publiek Agendapunt 2b. beëindigen van het jongerenwoningcontract wat levensgevaarlijk is voor jonge statushouders. Er is geen alternatief Kamayugi Muhammed Ally van het Afrikaans Vluchtelingen Collectief spreekt in de Engelse taal in over het beëindigen van het jongerenwoningcontract, wat naar diens mening levensgevaarlijk is voor jonge statushouders. Er is geen alternatief. Inspreker wil met de commissieleden diens persoonlijke ervaringen delen over wat die momenteel ondergaat. Als Amsterdams burger is het voor inspreker belangrijk gelijk te worden behandeld volgens de Nederlandse Grondwet, die is gebaseerd op fundamentele basisrechten. Toen inspreker op 7 december 2010 naar Amsterdam kwam was die 20 jaar oud. In twaalf maanden werd inspreker thuisloos en leefde gedurende zeven jaar op straat in Amsterdam. Inspreker genoot in die periode niet het basisrecht van een onderkomen/shelter. Toen die op straat leefde heeft die veel dingen gezien als gevolg waarvan die uiteindelijk activist is geworden. Als men als twintigjarige op straat terecht komt, komt er niets van je terecht als je van een shelter bent uitgesloten. Vandaag staat inspreker weer voor de situatie om vanuit een woning dakloos te worden als het jongerenwoningcontract wordt beëindigd.

De geschiedenis van dakloos worden, herhaalt zich nu, maar nu is inspreker vader van een achtjarig kind. Inspreker weet daarom niet hoe die dakloos zou moeten zijn en een onderkomen zou moeten vinden. Inspreker concludeert dat statushouders in Amsterdam nu geen basisrecht van huisvesting hebben. Wel is er een ruggensteunregeling, die moet voorkomen op straat terecht te komen, maar die werkt alleen voor mensen die vanaf 2018 een woning van de gemeente hebben gekregen. Het lid VAN DER VEEN vraagt hoe Kamayugi Muhammed Ally diens woning is kwijtgeraakt en op welke manier die met hulp wordt bijgestaan. Kamayugi Muhammed Ally is diens woning niet kwijtgeraakt, maar er was sprake van het einde van een vanaf 2018 durend contract van vijf jaar. Inspreker kreeg in 2023 nog een verlenging van twee jaar. De gemeente zei dat er geen alternatief was anders dan de ruggensteunregeling, die ervoor zorgt dat mensen niet op straat terechtkomen. Het lid VAN DER VEEN wil weten welke hulp wordt geboden. Kamayugi Muhammed Ally krijgt van het buurtteam helemaal niets en heeft een contactpersoon bij de gemeente. Er is geen alternatief, zodat inspreker op straat terecht komt. Voor opvang is screenen bij de GGD aan de Jan van Galenstraat nodig. Het lid KAMAMBA hoorde inspreker het hebben over een ruggensteunregeling. Als die afloopt hoort iemand urgentie te krijgen.

Zij vraagt of inspreker die heeft ontvangen en of die heeft geholpen. Kamayugi Muhammed Ally heeft dat geprobeerd, maar die is alleen van toepassing voor mensen die sinds 2018 via de gemeente gehuisvest zijn. Omdat inspreker een kind heeft, heeft die de gemeente gevraagd om langer te mogen blijven, maar de woningbouwcorporatie heeft dat geweigerd. Inspreker vraagt zich af waar hij met diens kind naartoe moet en krijgt geen rust. Diens land is in oorlog. Inspreker is geboren in Bukavu. Diens moeder zit in een vluchtelingenkamp in Oeganda. Drie maanden geleden was inspreker in Afrika. Daar gaan veel mensen dood. De VOORZITTER kondigt aan vanwege het persoonlijke aangrijpende verhaal na de rondvraag de vergadering te zullen schorsen, zodat de commissieleden zelf met de inspreker kunnen spreken.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

Het lid ASLAMI raakt het schrijnende verhaal van de inspreker. Het lid is ook woordvoerder Wonen en die commissie heeft vaker over het onderwerp gesproken. Over het onderwerp heeft de commissie afgesproken dat het nooit zo mag zijn dat mensen met een jongerencontract met een kind uit hun huis worden gezet. Het verbaast het lid dat dit nu toch gebeurt. Gevraagd wordt of de inspreker contact heeft met betrokken ambtenaren of de betrokken wethouder. Kamayugi Muhammed Ally geeft aan dat het puntensysteem helemaal anders werkt. In 2015 heeft inspreker met oud-burgemeester Van der Laan gesproken. Inspreker is een activist en heeft via een advocaat en de gemeente geprobeerd een woning te houden. Agendapunt 6. Raadsinformatiebrief ter afdoening van de toezegging ontwikkeling Bewonerseffectrapportage (BER) Petra Catz spreekt zich uit voor de BER en wil dat toelichten. De BER is namelijk echt iets bijzonders, maar is niet eenvoudig en simpel. De BER is nog niet af, het is een traject en dan moet er nog veel gepuzzeld en gezocht worden, maar de grote stap is gezet. Er is een concreet idee wat het moet zijn. Er ligt een handreiking. Er is een uitgewerkt model om mee te werken en er is al ervaring met een aantal pilots opgedaan. Het idee komt oorspronkelijk vanuit de koepel Wij Amsterdam en buurtorganisatie 1018, een bewonersorganisatie uit de oostelijke binnenstad.

Zij hebben dat opnieuw op tafel gelegd en gepromoot in het kader van de herziening van het bestuurlijke stelsel en daarover ook gesproken met de wethouder. En nu participeert de buurtorganisatie in de klankbordgroep van het project, een kleine, effectieve en heel gevarieerde groep actieve en betrokken bewoners uit de hele stad. Dit samen met de geweldige mensen van het stedelijk team participatie. Zij loopt al een tijdje mee en weet hoe dingen niet goed kunnen gaan. Natuurlijk weet zij dat grote plannen een enorme ingewikkelde dynamiek kennen. Er moeten duizend verschillende draadjes, betrokkenen en procedures aan elkaar worden geknoopt en bewoners zijn daarbij geen partij. Ze hebben geen macht en ze staan er buiten. En helemaal aan het eind mogen ze nog wat zeggen, maar eigenlijk ligt het allemaal al vast. Zo gaat het dus vaak. En daarna gaat het mis. Dan staan bewoners per definitie in de tegenpositie. Bewoners merken dat de gemeente bij grote projecten nauwelijks zicht heeft op hun belangen en dat ze die helemaal niet betrekt. En daarom is er de BER. De BER is echter geen participatie. Het is een methode, waardoor de gemeente inhoud geeft aan haar verantwoordelijkheid om de belangen van bewoners te betrekken en te beschermen. En dat kan alleen als je ze kent. De BER zorgt dat die belangen objectief worden geïnventariseerd en dan kunnen ze worden betrokken en meegewogen.

Dat is de eerste stap. Daarna kan er nog participatie plaatsvinden, maar dan is er al heel veel goeds gebeurd. Door de BER wordt helder wat de belangen van de bewoners zijn. Die is goed voor de uiteindelijke kwaliteit van de plannen en projecten, de leefomgeving, de besluitvorming en ook voor de ambtenaren en bestuurders. En die helpt om beter contact te leggen tussen de gemeente en de bewoners. Het lid KEESMAN informeert of bewoners met de BER ook nog effectief kunnen bijsturen. Petra Catz vindt dat niet eenvoudig. Bewoners zijn in de klankbordgroep vertegenwoordigd en denken mee. De BER is een objectieve inventarisatie, maar de vraag is wat die is. Bewoners leveren aan en een ambtenaar brengt in kaart. Misschien wordt het een model, waarbij je ook maatwerk kunt leveren, omdat niet alle projecten hetzelfde zijn. De BER is nog niet af, maar het idee heeft volgens haar wel vorm gekregen. Het lid ALBERTS komt terug op de opmerking dat de BER niet af is. De stukken lieten een model zien waarmee vragen beantwoord kunnen worden. Het lid vraagt of de klankbordgroep bij elkaar blijft om het eventueel aanpassen van het model te kunnen

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

vormgeven; blijft de klankbordgroep betrokken bij het proces? Petra Catz denkt dat de klankbordgroep nog wel een tijdje bijeen blijft. Het trekkende team heeft gezegd niet te kunnen wachten om iets te doen voordat het model perfect is. Door te doen ontwikkelt men ook. Er zijn daarom pilots en er zullen zeker dingen aangepast worden. Volgens inspreker vindt het ambtelijke team het ook prettig dat de klankbordgroep er is. Agendapunt 7. Raadsinformatiebrief afdoening motie 285 inzake arbeidspositie maaltijd- en flitsbezorgers Jürgen Vijfschaft spreekt in namens Riders United Landelijk over de afdoening van motie 295 inzake de arbeidspositie van maaltijd- en flitsbezorgers. Inspreker is al zeven jaar werkzaam voor Thuisbezorgd via Randstad, helaas zonder vast contract, zonder pensioenregeling en zonder cao. En dat terwijl inspreker wel werkt voor het minimumloon. Riders United heeft ook op 10 juli 2024 ingesproken. Inspreker doet dat nu niet alleen voor zichzelf, maar ook namens diens collega's. De schrijnende situatie met voorbeelden zijn aangekaart in de raadscommissievergaderingen en veel partijen in de raad hebben zich uitgesproken en zich solidair getoond met riders in de stad. In de raadsvergadering van 18 juli is een aantal moties ingediend, waarvan er drie zijn aangenomen en inspreker is benieuwd naar de huidige stand van zaken.

Een aantal riders heeft ook een goed gesprek gehad met de wethouder, waarbij drie belangrijke punten uit de Riders Grondwet naar voren zijn gehaald: veiligheid, pensioen en vaste contracten. Met deze drie punten willen de riders richting Den Haag gaan. Te zien is dat vele partijen zeer begrip vol naar riders zijn, maar met begrip alleen in de commissiezaal verandert hun situatie niet. Samen met de wethouder en met raadsleden wil inspreker daarom naar Den Haag gaan om wetgeving te veranderen. Daarom wordt de commissieleden gevraagd om hun collega's in andere steden en met name in Den Haag aan te spreken. Een aantal commissieleden wil de riders ook hierin steunen en zelfs voor hen lobbyen in Den Haag. Als commissieleden ook vinden dat deze drie hoofdpunten uit de Riders Grondwet worden gefundeerd in landelijk beleid, vraagt inspreker om met Riders United Landelijk mee te doen, voor zekerheid, veiligheid en een beter loon. Samen krijgt men immers dingen voor elkaar. Agendapunt 9. Raadsinformatiebrief over de bevindingen van het doelgroeponderzoek dakloze EU-burgers, recht op gelijke behandeling en toegang maatschappelijke opvang (Wmo) Teake Damstra spreekt in namens Belangenvereniging Druggebruikers MDHG/Straatalliantie en is belangenbehartiger bij die vereniging.

Net als vele andere organisaties in Amsterdam heeft ook die vereniging in de afgelopen jaren het aantal dakloze EU-burgers enorm zien stijgen. Ook inspreker heeft van dichtbij gezien wat er in een korte tijd met mensen kan gebeuren als ze verstoken zijn van hulp en onderdak. Ook bij de MDHG beslaat deze groep inmiddels een aanzienlijk deel van de totale groep hulpvragers. Inspreker is dan ook blij dat het rapport bevestigt wat jaren in de praktijk te zien is. Het rapport en de bijbehorende factsheet zijn voorzichtige stappen in de goede richting. Evenzo is de MDHG blij dat er eindelijk een bruikbare checklist ‘Recht op gelijke behandeling’ is, hoewel de toepassing nog verbetering behoeft. Zo vindt de MDHG dat de check bij de Jan van Galenstraat dient plaats te vinden, net zoals de vaststelling van de regiobinding en de OGGZ-status daar wordt gedaan. Door alles op hetzelfde loket aan te bieden beperkt men het risico dat dakloze EU-burgers uit beeld raken tussen de verschillende loketten in. Het rapport en de checklist laten naar verwachting zien dat een aanzienlijk deel van de dakloos geraakte EU-burgers wel degelijk recht heeft op dezelfde hulp als een dakloze Nederlander. Dit ondanks het hardnekkige beeld dat een EU-burger hier vooral zijn eigen broek dient op te houden, ook wanneer die aan lager wal is geraakt.

Hierbij wil inspreker wel aankaarten dat protest hiertegen al ver voor de komst van de tool klonk en dat er dus een lange periode discriminatoir gehandeld is, iets wat nu hopelijk eindigt. Het is voor nu belangrijk wat er met deze bevindingen uit het rapport gaat gebeu-

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

ren. Hierbij licht inspreker een aantal onderdelen daaruit en de gemeente Amsterdam wordt gevraagd hoe zij zorg gaat dragen voor de volgende zaken. Er is een onjuist hardnekkig beeld dat een EU-burger per definitie geen aanspraak kan maken op sociale voorzieningen zoals maatschappelijke opvang. Juist omdat Amsterdam een lange geschiedenis kent van toch te proberen deze mensen te helpen heeft het idee van enkel een doekje tegen het bloeden zich genesteld in de hoofden van hulpverleners en ambtenaren. Gelukkig minder dan voorheen maakt men nog steeds mee dat dakloze EU-burgers nee te horen krijgen als zij hulp vragen bij bijvoorbeeld buurtteammedewerkers, medewerkers in de nacht- en winteropvangen en ambtenaren bij daklozenloketten. Inspreker wil weten hoe dat beeld gaat veranderen bij de hulpverleners en ambtenaren en hoe wordt voorkomen dat mensen niet langer worden weggestuurd bij dergelijke loketten. Inspreker realiseert zich dat het recht op gelijke behandeling en hiermee een plek in de maatschappelijke opvang een druk gaat betekenen op de nu al verstopte keten. Daarom vraagt die hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat de wachtlijsten niet nog langer worden en dat deze mensen niet langer op straat hoeven te slapen, ook wanneer straks de winteropvang weer sluit. Inmiddels heeft de praktijk geleerd dat wegkijken en hopen dat het probleem zich vanzelf oplost niet werkt.

Daarom de vraag hoe Amsterdam ervoor gaat zorgen dat het probleem duurzaam wordt aangepakt. Uit cijfers blijkt dat 51% van de ondervraagde dakloze EU-burgers aangeeft dat ze dakloos zijn geworden, omdat hun woonruimte gekoppeld was aan hun werk. Hoewel van deze groep 69% aangeeft dat dat zich buiten Amsterdam heeft afgespeeld, blijft er toch ook 31% over die aangeeft dat dit in Amsterdam gebeurt. Per 1 juli 2023 mag een uitzendbureau niet langer een gecombineerd werk-wooncontract aanbieden en zijn gemeenten verantwoordelijk voor het toezicht daarop. Hoe ziet Amsterdam erop toe dat dit ook daadwerkelijk niet meer gebeurt? Ten slotte benadrukt inspreker blij te zijn dat het onderzoek is gedaan en dat er nu een werkbare checklist is waarmee het recht op gelijke behandeling kan worden aangetoond. Laat het rapport dan ook vooral een aanzet tot actie zijn. Het lid ABDI vraagt wat voor de belangenvereniging het meest prioriteit heeft en of inspreker Teake Damstra iets meer kan zeggen over zijn ervaring, met name met EUburgers die al lange tijd in Amsterdam zijn. Teake Damstra is blij met de checklist en vindt het belangrijk dat die bij de Jan van Galenstraat wordt toegepast. Daarover vindt doorlopend het gesprek plaats, zodat daarop nu geen harde toezegging hoeft te worden gedaan.

Het idee is heel hardnekkig dat de betreffende mensen alleen in Amsterdam mogen zijn zolang ze zichzelf redden. Bij iedere omslag gaat het weer over de code 30, maar dat zal geen kwade wil zijn. De vraag is hoe erop wordt toegezien om van dat vooroordeel af te komen. Dat mensen op straat slapen gebeurt in toenemende mate. Nu EU-burgers ook toegang hebben levert dat nog meer druk op de keten op. Agendapunt 10. Raadsinformatiebrief voortgang programma ongedocumenteerden Daniel de Rijke spreekt in namens Dokters van de Wereld over het ongedocumenteerdenbeleid. Dokters van de Wereld is een organisatie die strijdt voor het recht op zorg voor iedereen, onafhankelijk van waar je bent geboren of de dikte van je portemonnee. De afgelopen periode lag in Amsterdam de focus sterk op mensen zonder geldige verblijfspapieren. Zij kunnen geen zorgverzekering afsluiten en worden vaak uitgesloten van zorg. Dokters van de Wereld zoekt deze mensen op met de zorgbus, heet ze welkom op een medische post in het zorgcafé of spreekt ze via de helpdesk. Vandaag is sprake van een cruciaal moment. Het kabinet bezuinigt op voorzieningen voor ongedocumenteerden zoals de LVV (Landelijke Vreemdelingen Voorziening). Het kabinet wil de subsidieregeling voor mensen zonder zorgverzekering uitkleden en strengere asielwetgeving invoeren.

Voor Dokters van de Wereld betekent dit meer werk, meer mensen in kwetsbare situaties en meer ongedocumenteerden met een grotere

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

zorgvraag. En tegelijkertijd staat ook de gemeente met het aankomende ravijnjaar voor een grote uitdaging. En daarom maakt inspreker zich zorgen en vraagt die deze weg te nemen. De gemeente kan in deze turbulente tijd een baken van stabiliteit zijn en niet bezuinigen op het programma voor ongedocumenteerden. Vandaag gaat het over mensen zonder geldige verblijfspapieren, maar andere nieuwkomers lopen vaak tegen dezelfde problemen aan, zoals EU-arbeidsmigranten, asielzoekers en statushouders. Het is dan ook niet de juridische status die veroorzaakt of iemand zorg nodig heeft, dat is alleen maar bepalend voor de oplossing, bijvoorbeeld vanuit welke subsidieregeling je de zorg kunt declareren. En het zijn vaak ook dezelfde mensen, maar op een ander moment in de tijd. Iemand die nu asielzoeker is of een status heeft, kan ongedocumenteerd worden en andersom. Het ontbreken van werk, voedsel of perspectief zijn belangrijkere voorspellers als het gaat om gezondheidsproblemen. Dokters van de Wereld pleit ervoor om de zorg niet te versnipperen over aparte potjes voor aparte doelgroepen, maar te redeneren vanuit de grootste noden in de zorg voor alle Amsterdammers. Met het abortusnoodfonds is daar een eerste stap mee gezet. Dat zorgt ervoor dat vrouwen zonder verblijfsstatus net als andere Amsterdammers toegang hebben tot abortuszorg in de reguliere klinieken.

Niet apart georganiseerd, maar simpelweg een kleine subsidie om de financiële drempels weg te nemen. Inspreker hoopt dat de commissie nog zo een stap wil zetten. Ongedocumenteerde vrouwen lopen net als andere gemarginaliseerde groepen een grotere kans op baarmoederhalskanker. Maar juist deze groep is uitgesloten van het bevolkingsonderzoek. Dokters van de Wereld stelt voor om voor deze vrouwen ook een noodfonds in te stellen, zodat ze ook de nodige uitstrijkjes kunnen laten maken. Een stevige sociale basis kan veel gezondheidsproblemen voorkomen, zowel fysiek als mentaal, maar voor ongedocumenteerden is de sociale basis eigenlijk niet goed genoeg toegankelijk. Als de activiteiten onvoldoende aansluiten op de noden, investeer dan extra en wacht daar alsjeblieft niet mee. Het lid BROERSEN vraagt of inspreker Daniel de Rijke het heeft over het aanbod binnen de sociale basis voor degenen zonder geldige verblijfspapieren of hun toegang tot de sociale basis. Daniel de Rijke gaat het in principe om het aanbod, dat nu onvoldoende toegankelijk is voor mensen zonder verblijfspapieren. Men kan kijken of het bestaande aanbod toegankelijk te maken is voor deze groep of zorgen nieuw aanbod te creëren dat voor hen toegankelijk is, maar ook voor andere groepen met een vergelijkbare problematiek.

Inspreker is bang dat iets dat niet gericht is op ongedocumenteerden wel daarvoor openstellen onvoldoende effect zal hebben. Het lid ABDI vraagt of Dokters van de Wereld nog andere zaken ziet naast uitstrijkjes waar ongedocumenteerde vrouwen tegen aanlopen. Daniel de Rijke ziet dat alle zorg die niet in het basispakket zit, zoals mondzorg, anticonceptie of bevolkingsonderzoeken, voor diens doelgroep onvoldoende toegankelijk is. Daarover zijn er wel goede gesprekken met de gemeente, met als resultaat het abortusnoodfonds. Anticonceptie is landelijk opgepakt met het programma ‘Nu niet zwanger’. Het lid VAN DER VEEN vraagt aan welk nieuw aanbod inspreker Daniel De Rijke denkt. Daniel de Rijke wil zo min mogelijk specifiek aanbod voor bepaalde doelgroepen. De zorg voor ongedocumenteerden zou eigenlijk naar de reguliere zorg moeten, zodat zij ook een huisarts kunnen vinden. In de sociale basis mist inspreker aanbod wat betreft mentaal welzijn voor de ongedocumenteerde groep. Het lid KABAMBA wil weten hoe goed Dokters van de Wereld in contact staan met organisaties zoals de Vrouwenrechtswinkel, om hen te laten weten dat ze bij de organisatie terecht kunnen.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

Daniel de Rijke zoekt voor alle programma’s verbinding met andere stichtingen en ngo’s. Het gaat om iedereen die de doelgroep kent en kan bereiken om het aanbod van Dokters van de Wereld in onder te brengen. Dat gebeurt met bijvoorbeeld vrouwenorganisaties en kruisposten. Het lid ASLAMI wil inspreker De Rijke iets laten vertellen over de mondiale en nationale trend, waarbij ontwikkelingshulp wordt teruggeschroefd, en in hoeverre dat effect heeft in het veld in Amsterdam. Daniel de Rijke ziet nu vooral heel veel onzekerheid over wat er mondiaal gaat gebeuren. Nationaal is het discours dat men hier niet welkom is. Als dat nationaal gebeurt krijgt Dokters van de Wereld meer te maken met mensen die niet kunnen slapen, waarvoor een oplossing nodig is. Agendapunt 11. ‘LHBTI-asielzoekers steeds vaker in onveilige situaties in (nood)opvangcentra’ Omari spreekt in de Engelse taal in op persoonlijke titel, is 24 jaar en werd vier jaar terug in zijn geboortestad in Nigeria in een kooi met wilde honden gestopt vanwege homoseksualiteit. Tot op de dag van vandaag zijn op diens lichaam daarvan de littekens te zien. Het kostte twee jaar om in een verschrikkelijke reis naar Nederland te komen. Vandaag komt inspreker naar de commissie om het te hebben over het eind van die reis. Inspreker hoorde dat in Nederland homoseksuele mensen zonder angst kunnen leven.

Zodoende dacht inspreker na in Nederland te zijn aangekomen in Ter Apel veilig te zijn, maar in plaats daarvan was die slachtoffer van een homofobe aanval. Drie bewoners aldaar vielen inspreker aan met messen, maar gelukkig was ontsnappen mogelijk. De politie hierover vertellen werd ontmoedigd. Het incident is niet in de media gekomen, is niet opgenomen en niet in de officiële aantallen opgenomen. Veel queer vluchtelingen hebben ditzelfde verhaal en leven in angst. Na zes maanden moest inspreker asiel in Duitsland aanvragen vanwege de EUregels. Desgevraagd antwoordde inspreker op de vraag van de Duitse IND of die tot een kwetsbare groep behoort dat die homoseksueel was, waarna werd gevraagd of die wenste in een centrum te verblijven met alleen kwetsbare vluchtelingen. Daarop antwoordde inspreker bevestigend, waarop die kon gaan naar een centrum met enkel vrouwen, kinderen en queer mensen, evenals mensen met speciale behoeften. Daar verbleef inspreker een jaar zonder dat een enkel incident plaatsvond. Inspreker nodigt de commissieleden uit om naar Dortmund te komen om dat centrum te bezoeken, dat Amsterdam wil tonen waarom het daar is en wat het doet. Daarna hoopt inspreker dat de gemeente Amsterdam een manier zal vinden om hetzelfde te doen. Inspreker is nu veilig, maar anderen zijn dat nog niet. Het lid ASLAMI vraagt hoe Omari zich nu voelt.

Omari antwoordt zich nu opgelucht en meer veilig te voelen, omdat die nu op een plaats met andere kwetsbaren is. Inspreker heeft ook veel ervaring achter de rug als homoseksueel komend uit Nigeria. Na het incident in Nederland was die heel bang, maar nu is die op een veilige plaats en voelt die zich oké. Het lid ASLAMI vraagt of Omari nog over andere incidenten kan vertellen waarvan die weet dat die ook plaatsvinden. Omari hoorde van andere incidenten vanuit een queer vluchtelingengroep. Verschillende mensen rapporteren verschillende incidenten. Deze incidenten zijn niet opgenomen en zijn niet officieel en statistisch geregistreerd. Het lid ABDI verzekert dat de Amsterdamse raad zich ook druk maakt over het lot van vluchtelingen en mensen die zich in een kwetsbare positie bevinden. Die zal altijd zijn best daarvoor doen.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

Omari gaf aan na het incident te zijn geadviseerd om daarvan geen aangifte te doen. Het lid vraagt wie dat advies gaf en wat Omari adviseert aan mensen die zich nu in een soortgelijke positie bevinden. Omari antwoordt dat de beveiliging adviseerde geen aangifte te doen, omdat die toen nog niet als vluchteling was geregistreerd. Inspreker zou mensen in diens positie nu adviseren dergelijke gevallen te rapporteren, omdat niemand stil gehouden zou moeten worden. Het lid VAN DER VEEN raakt het dat Omari in Nigeria met wilde honden is vastgezet en daarvan nog steeds de littekens draagt. Daarbij kan het lid zich niets voorstellen, maar het is blij dat Omari nu in Amsterdam is. Het lid vraagt of Omari in Amsterdam ook andere contacten heeft, die als netwerk fungeerden binnen de queer community, die hem opvangen. Omari beantwoordt die vraag bevestigend en zegt wat mensen in Amsterdam te hebben ontmoet, gedurende de maanden dat die er was. Amsterdam is een Rainbow City waar het veel veiliger is. Inspreker is blij vanwege de hulp die in Amsterdam is verkregen van mensen die de moed gaven om door te gaan, ongeacht wat er gebeurde. Ze adviseerden Omari om te vertellen over deze zaken.

Vladimir Chorchordin is vrijwilliger bij het COC Amsterdam en is vanaf 2015 betrokken bij de regenboogvluchtelingen, eerst als coördinator van het buddy/maatjesproject en daarna vrij snel bij het in groepsverband voor regenboogvluchtelingen organiseren van bijeenkomsten. Die worden elke maand door zo’n 60 tot 80 bezoekers vanuit alle azc's in Nederland bezocht. In zo’n tien jaar heeft inspreker heel veel verhalen gehoord, ook vaak genoeg hetgeen inspreker Omari zei, ook wat betreft het niet doorvertellen van incidenten. Inspreker overhandigt een brief van COC Nederland aan de voorzitter, waarin is te lezen dat vaak onderzoek is gedaan naar deze problemen. En de resultaten waren telkens hetzelfde. Behalve vrouwen en kinderen vormen regenboogvluchtelingen in de azc's een van de meest kwetsbare groepen. Het probleem wordt ondanks maatregelen niet kleiner. Nieuw onderzoek van het COC wordt binnenkort gepubliceerd. 57% van de geïnterviewden geeft aan discriminatie en geweld te hebben ondervonden. Meer dan de helft voelt zich niet veilig in een azc. Daarom vraagt het COC Nederland en zo ook COC Amsterdam om goede buitenlandse voorbeelden te volgen. Maak apart gelegen opvanglocaties beschikbaar, die hun capaciteit reserveren voor kwetsbare groepen. Niet alleen voor alleenstaande vrouwen en kinderen, maar ook voor regenboogvluchtelingen, die daar behoefte aan hebben.

Het lid ASLAMI vraagt inspreker Vladimir Chorchordin iets te vertellen over de klankbordgroepen, die er in azc’s zijn en de ervaringen daar. Vladimir Chorchordin kan alleen maar praten over het COC Amsterdam en is ook contactpersoon voor het AZC Willinklaan. Het gaat daar goed, maar of daar specifieke onderzoeken worden gedaan weet inspreker niet. Het lid KAMAMBA vraagt de inspreker iets meer te vertellen over voorbeelden, waarbij het al heel goed is gegaan. Vladimir Chorchordin heeft ervaring met het AZC aan de Willinklaan. Dat is Amsterdam en is anders dan een AZC, dat zich op twee kilometer van de noordelijke landsgrens bevindt. In Amsterdam gaat het redelijk goed. Andere verhalen uit andere locaties kent hij ook van regenboogvluchtelingen. Het lid BRANTE vraagt hoeveel procent van de genoemde 57% te maken had met geweld.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

Vladimir Chorchordin heeft het onderzoek niet gedaan, maar denkt dat het 75% is. De commissie ontvangt een digitale brief van het COC Nederland. Peter Vermeij spreekt in namens het Comité Veilige Opvang Amsterdam en een soort gelegenheidscomité van Amsterdammers, met verschillende politieke achtergronden. Samen willen zij de stad uitdagen om een creatieve oplossing te bedenken voor het probleem, dat eigenlijk al heel lang speelt en dat al heel lang bekend is, maar alleen niet zo goed te kwantificeren is. Toen het comité Omari’s verhaal hoorde, bracht dat een schok teweeg. Omari is gevlucht voor extreem anti-homogeweld, heeft een reis door de hel gemaakt in Noord Afrika en die nauwelijks overleefd. Komend in een AZC in Nederland zou je zeggen dat die veilig zou zijn, maar dat was niet zo. En het was nieuw voor het comité, dat het zo ernstig was en ook zo vaak leek voor te komen. Omari stak het comité ook aan met diens wil en diens moed om er iets aan te doen. Want er kan iets aan worden gedaan en dat is een oplossing die in Duitsland al tien jaar lang terug is gevonden, namelijk speciale capaciteit reserveren voor kwetsbare vluchtelingengroepen. Die zijn nauw omschreven in de Europese verdragen en Nederlandse regels. Het comité heeft met heel veel mensen in Nederland en in Duitsland gesproken en geleerd hoe ingewikkeld, hardnekkig en onzichtbaar het probleem is.

Er is in Duitse steden veilige opvang gecreëerd voor vrouwen en kinderen en mensen met speciale behoeften, maar ook voor lhbti-vluchtelingen die bedreigd worden. Inspreker denkt dat Amsterdam in staat moet zijn om ook een van dat soort voorbeelden te volgen. Het antwoord dat dat niet mogelijk is, vindt het comité eigenlijk heel lastig te accepteren. Vandaag hoopt het comité vooral op de nieuwsgierigheid en op de open mind van de commissie. Wellicht kan de raad in Duitsland gaat kijken, welk werkbezoek georganiseerd kan worden. Het lid BILGIN is benieuwd onder welke voorwaarden een aparte opvanglocatie werkt. Het lid kan zich voorstellen dat er alsnog problemen komen als zo’n locatie naast een reguliere locatie wordt geplaatst, omdat vluchtelingen elkaar op straat tegenkomen. Peter Vermeij gaat niet op de stoel van de gemeente zitten en vraagt de gemeente vooral om onderzoek te doen en zelf creatief te zijn. De gemeente zou eerst in Duitsland moeten gaan kijken, waar men antwoord op vragen kan krijgen. Het lid ASLAMI zal de commissie straks formeel oproepen om een werkbezoek aan Duitsland af te leggen en vraagt de heer Vermeij meer te vertellen over de ‘blinde vlek’. Peter Vermeij noemt daarvoor een aantal redenen. Een ervan is dat de door de IND in Duitsland aan Omari gestelde vraag in Nederland niet wordt gesteld.

Het gaat om de vraag of een vluchteling lid is van een kwetsbare groep. Er is in Nederland niet bekend hoeveel lhbti-vluchtelingen of vluchtelingen uit andere kwetsbare groepen er zijn. Daardoor is het onmogelijk om kwantitatief onderzoek naar het probleem te doen, vanwege het gebrek aan onderliggende gegevens. Een ander onderdeel van de blinde vlek is dat kwetsbare vluchtelingen zaken niet durven te melden. Kwetsbare vluchtelingen zijn namelijk bezig met onzichtbaar blijven voor mensen die hen kunnen bedreigen. Meer dan de helft voelt zich onveilig. Zelfs bij melding krijgen vluchtelingen vaak te horen er niet te veel gedoe van te maken, omdat de mensen die hen bedreigen of uitschelden ook in hun woonomgeving blijven. Het woord ‘lhbti’ komt niet in de publicaties van het WODC over geweldsincidenten voor. Het lid VAN DER VEEN vraagt op welke manier het comité werkt aan het verkrijgen van een eigen woonplek voor kwetsbare vluchtelingen. Peter Vermeij is daarmee momenteel niet bezig. Het comité ziet nu een concreet en lang bestaand probleem, waartegen niets gebeurt en daagt iedereen uit om daaraan iets te doen. Met verdere problematiek heeft het comité zich niet bezig gehouden.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

Het lid BRANTE vraagt of dergelijk gedrag consequenties zou moeten hebben voor de daders. Peter Vermeij zou dat graag zien en ook dat tegen dat gedrag maatregelen genomen worden. Het lid ABDI vraagt of inspreker Peter Vermeij iets meer kan zeggen over waar vluchtelingen in Duitsland tegenaan lopen. Peter Vermeij weet dat het heel moeilijk is om informatie te krijgen, ook in Duitsland. Veel lhbti-incidenten spelen zich in Duitsland onder de radar af. Hetzelfde geldt voor Nederland. Er zijn sommige plekken voor lhbti’ers georganiseerd, maar daarover wordt geen informatie gegeven. Inspreker klampt zich eraan vast dat er in Duitsland en andere landen een weg is gevonden om daaraan iets te doen. Mensen hebben daar een uitweg, wat inspreker betreft alles wat nodig is. De VOORZITTER schorst de vergadering om 14.48 uur. Schorsing. De VOORZITTER heropent de vergadering om 14.58 uur. c. Actualiteiten Actualiteit toegevoegd inzake: Dak- en thuisloze mensen die gedwongen buiten slapen worden nog altijd beboet. Eerste termijn Het lid KROM verbaast het dat mensen die gedwongen op straat slapen toch nog steeds beboet worden. Beantwoording van vragen van de Partij voor de Dieren hierover duurt al vier maanden. Informatie over het onderwerp blijkt echter terug te vinden in het jaarverslag van het CJIB, het bureau dat boetes int.

Daarin is te zien dat zowel in 2024 als 2023 nog bekeurd wordt op buiten slapen. Het lid vraagt zich af of het beboeten wel gestopt is, zoals al sinds 2019 de bedoeling zou moeten zijn. Mensen die niks hebben, die letterlijk en figuurlijk al op de grond liggen, door diverse redenen op straat belanden, ontzettend kwetsbaar zijn en geen kant op kunnen, krijgen in Amsterdam nog een boete, omdat ze buiten slapen. Als je het geld hebt om deze boete te betalen, dan hoef je ook niet op straat te slapen. Deze discussie zal in de commissie AZ nog wel gevoerd moeten worden, want het lid vindt het verschrikkelijk dat dit nog steeds gebeurt. Voor nu wil het lid Krom focussen op de gevolgen van beboeten. Gezegd is, dat als iemand die op straat leeft een bekeuring krijgt, deze niet wordt geïnd. Maar op het moment dat deze mensen weer een dak boven het hoofd hebben en zich inschrijven activeert het inningssysteem weer en krijgen zij alsnog een deurwaarder aan hun deur. Dus met de boete en de extra kosten die daar bovenop zijn gekomen. De boetes moeten dus stoppen en daarover zal zo snel mogelijk een discussie met de burgemeester worden aangegaan. Wel wil het lid nu weten of het CJIB zo mogelijk met het innen van de boetes kan stoppen. Als dat niet kan, wil het lid graag laten bekijken of de mensen die deze bekeuringen ontvangen schadeloos kunnen worden gesteld.

Eventueel moet er een meldpunt komen waar de dakloze mensen en alle organisaties die zich druk maken om deze doelgroep en hen vertegenwoordigen naartoe kunnen komen, zodat dit probleem opgelost kan worden. Het lid BROERSEN merkt op dat het logisch klinkt dat mensen minder dakloos worden door een dak, maar dat niet zo logisch blijkt te zijn. De kern van de boodschap is te stoppen met het beboeten van mensen die op straat slapen, die dat immers niet voor hun lol doen.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

Het lid vraagt of de wethouder de in NRC beschreven verhalen herkent, of de gemeente nu stopt met het uitschrijven van boetes voor mensen die op straat slapen en of er überhaupt zicht is op de uitgedeelde boetes, die weer geïnd worden op het moment dat iemand zich weer inschrijft. Ook wil het lid weten wat er kan worden gedaan met boetes die na inschrijving van een persoon weer worden geïnd. Het lid ABDI is het met het lid Krom eens over agendering van het vraagstuk voor de commissie AZ zodra de beantwoording op schriftelijke vragen is ontvangen. De kwestie moet met de burgemeester worden besproken, omdat het ook gaat over de vraag of het verbod op buiten slapen überhaupt daadwerkelijk nodig is of van deze tijd is. Het lid vindt het een heel inhumaan principe en zou eerder een verbod op dit soort boetes afkondigen. Cijfers zijn schokkend en waarschijnlijk nog veel hoger. De PvdA informeert wat er gebeurt voor mensen die met boetes worden geconfronteerd en hoe zij verder te ondersteunen zijn. Verder wil het lid weten hoe de gemeente hierover communiceert, omdat het gaat om een doelgroep waarmee het vaak moeilijk is contact te maken. Het gaat ook over de omgang met handhaving en de politie, ook per stadsdeel. Het lid VAN DER VEEN voegt toe dat er in 2017 nog vierduizend boetes werden uitgedeeld en nu nog maar 70.

Het krijgen van zo’n boete lijkt best wel heel heftig en voelt als weer een bericht van de overheid krijgen die tegen jou zegt dat je ergens niet mag zijn. Wethouder GROOT WASSINK betreurt het dat schriftelijke vragen nog steeds niet zijn beantwoord, maar de antwoorden komen 3 maart naar de raad toe. Buiten slapen kan ook gebeuren door bijvoorbeeld Franse toeristen die in Amsterdam komen blowen en in een auto gaan slapen. Hij is er niet zo tegen om die te beboeten. Het gaat in dezen om het beboeten van mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats, die geen boete kunnen betalen. De burgemeester en hijzelf waren eerder daarover duidelijk, dat dat niet de bedoeling is. Het lijkt hem goed om dat deel van het beboeten door de commissie AZ te laten bespreken. Een serieus en belangrijk punt is als mensen weer een dak boven hun hoofd hebben en weer geconfronteerd worden met deze boetes plus waarschijnlijk additionele kosten. Daar wil hij de komende tijd induiken. De behandeling van de kwestie door de commissie AZ zal hij met belangstelling volgen en hij zal in overleg met de burgemeester de mogelijkheden bespreken. De suggesties van het lid Krom over een meldpunt, contact met het CJIB, communiceren met belangenorganisaties en hulpverleners etc., zijn heel terecht. Die gaat hij uitzoeken en daarmee gaat hij aan de slag.

De wethouder zegt dat nader onderzoek toe en beziet of dat lukt voor de behandeling door de commissie AZ. Mogelijk leidt die commissiebehandeling tot raadsbehandeling, op welk moment doorgepraat kan worden op basis van meer fundamentele informatie. Tweede termijn Het lid KROM vraagt de wethouder in de tussentijd alvast contact op te nemen met organisaties die buitenslapers ondersteunen en om het probleem breder te bekijken dan alleen het beboeten voor buiten slapen. Er worden bijvoorbeeld ook boetes uitgedeeld voor mensen die zich zonder redelijk doel ergens in de openbare ruimte ophouden. Het lid kan zich voorstellen dat die niet altijd nodig zijn om die uit te delen aan mensen die buiten moeten leven. Gevraagd wordt of de wethouder die aspecten wil meenemen bij zijn onderzoek. Wethouder GROOT WASSINK zegt dat eerste toe over het contact opnemen met organisaties die buitenslapers ondersteunen en geleidt het tweede verzoek om breder te kijken dan alleen naar boetes voor buiten slapen mee naar de burgemeester, omdat die over beboeten gaat, zodat dat aspect ook in de vergadering van de commissie AZ kan worden behandeld.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

d. Rondvraag Het lid BENTOUMYA brengt naar voren dat uit onderzoek van EenVandaag blijkt dat het aantal gemeentelijke meldpunten voor uitkeringsfraude stijgt. En ook Amsterdam kent een zogenaamde kliklijn. Ondanks de toename van deze kliklijnen klinkt in andere gemeenten een steeds hardere roep voor afschaffing daarvan, wat bijvoorbeeld in Leiden onlangs is gelukt. En ook GroenLinks vindt zo'n kliklijn eigenlijk heel onwenselijk. Die draagt bij aan de stigmatisering van mensen met een uitkering en volgens het lid past het ook helemaal niet bij de houding van vertrouwen die Amsterdam uitstraalt naar haar inwoners. Daarom stelt het lid de vraag of de wethouder bereid is om de kliklijn in Amsterdam af te schaffen. Wethouder GROOT WASSINK vindt de gehanteerde terminologie al niet terecht. Het is niet zo dat er op het moment van een melding direct wordt gehandeld. Er is altijd nog iemand die kijkt of er ook inderdaad aanleiding voor is. Hij is het dus niet met alle kwalificaties eens en tegelijkertijd levert het meldpunt ook wel enig ongemak op. De vraag is of er voor instanties een punt moet zijn om informatie uit te wisselen over de vraag of iets al dan niet correct is. In de commissievergadering van mei verwacht hij het handhavingsbeleid inclusief het meldpunt te kunnen bespreken. Besluitvorming door het college hierover behoeft nog afronding.

De woorden van het lid Bentoumya hierover neemt hij mee. Het lid BENTOUMYA is blij te horen dat er beweging is op het gebied van het meldpunt en vraagt de wethouder de commissie hierover goed op de hoogte te houden. Wat GroenLinks betreft wordt het meldpunt afgeschaft en het lid vraagt de wethouder haast daarmee te maken. Wethouder GROOT WASSINK zegt toe dat te zullen doen. Het lid PERDOK stelt een vraag naar aanleiding van het recente artikel in Het Parool, genaamd “Gemeente verbijsterd over verbod voorrang statushouders op woning: ‘onmenselijk.’” Gezien het aankomende verbod op voorrang voor statushouders bij sociale huurwoningen vraagt het lid welke mogelijkheden de gemeente ziet om hier proactief op in te spelen. Gevraagd wordt op welke manier dat is te ondervangen, zodat te voorkomen is dat de opvang helemaal vol loopt. Het lid informeert of er überhaupt maatregelen te nemen zijn om te voorkomen dat dit verbod negatieve gevolgen heeft voor de doorstroming. Wethouder GROOT WASSINK deelt de verbijstering van het lid Perdok volledig. Het is ook buitengewoon opmerkelijk dat enerzijds minister Keizer heeft gezegd dat er een verbod op voorrang komt en anderzijds minister Faber 30.000 euro per statushouder uitreikt als je die een woning zou geven. Dat lijken hem vrij tegenstrijdige boodschappen en getuigen van een wonderlijke afstemming in het kabinet.

Het probleem is vooral dat het om mensen gaat die een status hebben, die een start moeten kunnen maken met hun leven. De gemeente Amsterdam heeft met andere gemeenten een vrij harde reactie daarover naar buiten laten gaan. De gemeente zal ook in de consultatie daarop reageren. Het college onderzoekt wat het kan doen om statushouders nog steeds wel te huisvesten, omdat Amsterdamse corporaties en de gemeente Amsterdam voornemens zijn om nog steeds statushouders te huisvesten. Het college onderzoekt dus wat het verbod precies betekent. Overigens zijn er ook tal van gemeenten die niet per se met voorrang werken. In Haarlem worden statushouders gewoon gehuisvest en daar zou dit dan geen effect op hebben. Amsterdam vindt dat zij ondanks de achterstand een rol heeft te spelen en is nader aan het onderzoeken hoe huisvesting vorm kan krijgen. Hij neemt aan dat het onderwerp in de commissie van zijn collega Pels ook nog terugkomt. Het lid VAN DER VEEN stelt een vraag over inspreker Kamayugi Muhammed Al-

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

ly, die met diens kind is uitgezet door Lieven de Key. Het lid vraagt zich af hoe een vader met een kind op straat is te zetten. Gevraagd wordt een reactie van de wethouder op deze inspraakbijdrage. Wethouder GROOT WASSINK noemt het ongebruikelijk op casuïstiek in te gaan, maar duikt in dit geval wel in de zaak, omdat het kinderen betreft. Bij einde van de ruggensteunregeling gelden er afspraken en het verhaal beluisterend ging het met name om gedrag van de corporatie. Het lid KABAMBA wil weten of de commissie over deze zaak nog een terugkoppeling krijgt. Wethouder GROOT WASSINK vindt het ingewikkeld om een terugkoppeling op te nemen in de toezeggingenlijst, omdat hij de situatie niet kent en niet weet welk effect die heeft. Vanwege het betrokken kind vindt hij wel dat er daarmee iets moet gebeuren. Over andere dergelijke kwesties heeft hij ook niet teruggekoppeld. BESPREEKPUNTEN Gemeentelijk Vastgoed 3. Bespreken van het initiatiefvoorstel ‘Ruimte voor waardevol ondernemerschap’ van de raadsleden Minderhoud en Namane (PvdA) 4. Bespreken van het addendum bij de nota leegstand en leegstandbeheer De VOORZITTER leidt in dat de agendapunten 3 en 4 gezamenlijk worden behandeld. De commissie heeft de bespreeknota eerder behandeld op 11 november. De wethouder heeft destijds toegezegd om de nota aan te passen op het gebied van maatschappelijk leegstandbeheer.

Daarover is een addendum aan de nota toegevoegd. De initiatiefnemers krijgen nu de gelegenheid om het voorstel technisch toe te lichten. Daarna kan de commissie nog verduidelijkende vragen stellen aan de indieners, die de ruimte krijgen om deze te beantwoorden Vervolgens bespreekt de commissie de het onderwerp in de reguliere eerste termijn. Het lid NAMANE licht het initiatiefvoorstel toe. Ongeveer een jaar geleden organiseerde het lid met samen met het lid Minderhoud een expertmeeting over het behouden van lokaal authentiek ondernemerschap. Het gaat bijvoorbeeld om de buurtboekwinkel die de huur niet meer kan betalen en de gewortelde ijssalon die de concurrentie niet aan kan van de nieuwe keten verderop in de straat. Veel Amsterdammers balen daarvan en zien de grote meerwaarde van een ondernemer die lokaal geworteld is, die de stad kleur geeft en een sociale bijdrage geeft. Te denken valt bijvoorbeeld ook aan huisartsen, die zijn veroordeeld tot commercieel vastgoed. Zij zijn gewoon nodig in de stad. Het voorliggende voorstel komt uiteindelijk voort uit die expertmeeting. De indieners willen graag dat ondernemers, waar Amsterdammers op zitten te wachten, ook daadwerkelijk een plek kunnen krijgen in de stad en willen dat niet alleen de markt de regie heeft over het aanbod. Daar is natuurlijk meer voor nodig dan alleen sturen op gemeentelijk vastgoed.

De indieners zien het voorstel wel als een van de vele noodzakelijke te zetten stappen om het landschap van ondernemingen niet alleen te laten bepalen door de clubs met de meeste centen. Om de regie van de markt op de stad wat meer terug te pakken, willen de indieners in een pilotgebied heel graag gaan kijken wat Amsterdammers aan commerciële voorzieningen in hun buurt willen, hoe het bestaande gemeentelijke vastgoed daarvoor gebruikt kan worden en hoe andere instrumenten in te zetten zijn om die voorzieningen ook werkelijkheid te laten worden. Het lid MINDERHOUD gaat in op het technische deel van het initiatiefvoorstel en denkt dat de wens om lokaal ondernemerschap wat meer ruimte te geven in de stad

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

breed gedeeld wordt in de commissie. Naar aanleiding van de expertsessie bleek ook dat het niet heel makkelijk is om daaraan handvatten te geven. Na de expertsessie is op zoek gegaan naar hoe dat zo goed mogelijk te doen is. De indieners zijn uiteindelijk terecht gekomen bij het rapport van het College van Rijksadviseurs over de waardentafel van het Rijksvastgoedbedrijf. Vervolgens legt het lid de werking van de waardentafel uit. Een brede groep betrokkenen, bestaande uit beleidsmakers, experts en bewoners, komt samen om een investering te beoordelen op basis van vooraf opgestelde thema’s. Te denken valt aan leefbaarheid, duurzaamheid, veiligheid, sociale cohesie en het verkleinen van het tekort aan sociale en maatschappelijke voorzieningen in de buurt. De vraag is hoe je vervolgens deze waarden kunt kwantificeren, waardoor ze ook onderdeel kunnen worden van het uiteindelijke investeringsbesluit in het vastgoed. Bij sommige thema's zijn objectieve maatstaven mogelijk, bijvoorbeeld hoeveel extra banen de voorziening creëert en hoeveel energie de duurzame inzet van een gebouw bespaart. Er zijn ook niet kwantificeerbare aspecten, zoals het behoud van de lokale identiteit of de sociale waarde van een ontmoetingsplek voor de buurt.

Hier wordt gewerkt met subjectieve objectiviteit, een gezamenlijk gedragen beoordeling door de waardentafel, waarin verschillende perspectieven worden meegenomen en waarin het subjectieve zo objectief mogelijk wordt vastgesteld. Dit voorkomt dat zachte waarden onzichtbaar blijven in de besluitvorming, ook al is dit moeilijker vast te stellen en moeilijker te meten, maar daarom is het niet per definitie minder belangrijk. De waardentafel helpt om die zachte en moeilijk meetbare maatschappelijke belangen expliciet en systematisch af te wegen naast de hardere, financiële en ruimtelijke overwegingen. Door deze methodiek structureel toe te passen zorgt men dat gemeentelijke investeringen niet alleen economisch, maar ook maatschappelijk bijdragen aan een inclusieve en duurzame stad. En dat punt proberen de indieners ook met het indienen van het initiatiefvoorstel: uiteindelijk is de stad veel meer dan een verzameling vastgoedobjecten, maar gaat het er juist om meerwaarde te creëren voor bewoners, door die ontmoetingsplekken, die zachte waarden, zoveel mogelijk te waarborgen bij ieder te nemen besluit. Het lid SCHMIT vraagt om welk aantal commerciële panden het binnen het gemeentelijke vastgoed gaat. Het lid MINDERHOUD antwoordt dat dat lastig exact is te zeggen. Wel duidelijk is dat het om een relatief klein aantal commerciële panden gaat.

Daarom vermeldt het initiatiefvoorstel het ook belangrijk te vinden bij alle toekomstige investeringen in te creëren gemeentelijk vastgoed ook te gaan kijken naar het toepassen van het initiatiefvoorstel. Te denken valt aan de Havenbuurt. Het lid IJMKER informeert naar de ideeën over wie plaatsnemen aan de waardentafel en hoe de besluitvorming daar tussen de verschillende belangen plaatsvindt. Het lid MINDERHOUD heeft de uitwerking daarvan in het initiatiefvoorstel open gelaten. Wel zou het op basis van de huidige Participatieverordening moeten plaatsvinden, waarbij ook de rol van buurtplatforms extra wordt benadrukt. Het betreft aangewezen groepen bewoners die meepraten over ruimtelijke ontwikkelingen. Door aan te sluiten bij die verordening hoeft geen hele kerstboom opgetuigd worden over de wijze waarop en met wie wordt geparticipeerd. Verder wil het lid denken aan lokale ondernemers. Hoe de waardentafel er precies gaat uitzien in pilotgebieden laten de indieners over aan het college. Het lid KROM vraagt hoe de huidige werkwijze met het kijken naar beleidsdoelen voor het invullen van panden zich verhoudt tot het initiatiefvoorstel en of er risico is op vertraging vanwege het opzetten van een heel traject. Het lid MINDERHOUD antwoordt dat de waardentafel aansluit op het bestaande beleid met betrekking tot het invullen van panden.

Er is nu een daarop aansluitende methodiek gevonden om te zorgen dat doelstellingen ook zo effectief mogelijk bereikt wor-

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept-raadscommissieverslag, 26 februari 2025

den. In die zin versterkt die het huidige beleid, zonder dat het het beleid bijt. Dat lijkt gelukt, in ieder geval op papier. Eerste termijn Het lid NAMANE ziet dat het voorstel op veel punten omarmd wordt en is daarmee heel blij. De initiatiefnemers willen graag een pilot draaien en vinden het heel fijn als dat in samenspraak met het stadsdeel gebeurt, waarnaar in de bestuurlijke reactie ook is verwezen. In de pilot wordt in een gebied alles op alles gezet om te sturen op die commerciële invulling, waar Amsterdammers op zitten te wachten. Dus ook met andere instrumenten dan met het gemeentelijke vastgoed. In de bestuurlijke reactie is verwezen naar de gemeentelijke vastgoedstrategie, waar alle andere instrumenten op een rijtje staan. Het lid vraagt of die ook daadwerkelijk zoveel mogelijk worden ingezet in het pilotgebied. Dat zou de PvdA graag zien. Leegstand is in sommige gebieden een probleem. Daarbij gaat het ook nadrukkelijk om andere vastgoedeigenaren dan de gemeente. Vastgoedeigenaren gebruiken leegstand als drukmiddel, evenals voor speculatie en prijsopdrijving. De PvdA ziet ook wel kansen in het meer reguleren van leegstand, om ervoor te zorgen dat deze ruimtes eerder beschikbaar komen en misschien ook wel voor een lagere huur. Er is al een verordening voor een deel van de kantoorruimte in de stad.