2025.06.04 Conceptverslag commissie OZA

het aanvragen van juridisch advies? Lid HAIJEN mist de aandacht van de verantwoordelijkheid van de oprichter van de Weekend Academie in het betoog van lid Wehkamp. Hij vraagt haar welk standpunt zij hierbij aanneemt. Lid WEHKAMP geeft aan dat zij hiermee haar betoog is begonnen en dat zij hiermee op één lijn zit met de SP. De gemeente wil uitgaan van vertrouwen en niet van controle, stelt lid Wehkamp in het vervolg van haar betoog. Wat kan er dan worden gedaan om ervoor te zorgen dat de scholen op een goede manier met de stichtingen in zee kunnen gaan? D66 juicht het toe dat er in de toekomst vooraf getoetst gaat worden. Lid Wehkamp kijkt met belangstelling uit naar de beantwoording van de wethouder op haar vragen. Lid VAN DER KAMP stelt dat bij alle subsidieverstrekkingen geldt dat het geld terechtkomt waar de nood het hoogst is en dat is hier de kinderen die het nodig hebben. Het is extra pijnlijk als dit wordt afgezet tegen de belastingverhogingen die de gemeente doorvoert, wanneer het geld daar niet terecht komt. Lid WEHKAMP vraagt lid Van der Kamp zijn uitspraken over de belastingverhogingen te herhalen. De VOORZITTER maakt op uit de reactie van de commissie dat het standpunt van de VVD niet wordt begrepen.

Lid VAN DER KAMP verduidelijkt dat de gemeente zuinig moet zijn met het geld dat moet worden uitgegeven en als er dan pijnlijke maatregelen worden voorgesteld, is het extra pijnlijk om te zien dat het geld het geld niet uitgegeven is.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Conceptraadscommissieverslag, 4 juni 2025

Lid WEHKAMP is van mening dat dit een andere discussie is. Belastingverhoging die de gemeente moet doorvoeren heeft te maken met het landelijk beleid, waarbij gekort wordt op onder andere het onderwijs, zo betoogt zij. Zij snapt niet waarom de VVD dit zijspoor inslaat. Lid VAN DER KAMP antwoordt dat hij het teleurstellend vindt dat D66 niet ziet dat geld maar één keer uitgegeven kan worden. Als dit geld niet op de goede manier wordt uitgegeven, kan er niet van worden uitgegaan dat belastingverhogingen terecht zijn. Hij roept de raad op om geen geld uit te geven als het niet nodig is en zuinig te zijn op het geld dat wel wordt uitgegeven. Lid WEHKAMP uit haar verwarring over het betoog van lid Van der Kamp. Zij stelt dat de gehele raad op een verantwoorde manier geld wil uitgegeven en zij ziet hierbij geen verband met de OZB-verhogingen vanwege de bezuinigingen op onderwijs. Lid VAN DER KAMP maakt op uit het totaalbeeld van deze kwestie dat de conclusies bikkelhard zijn en de gemeente met de handen in het haar zit. Tevens maakt hij op uit de antwoorden, dat de gemeente de essentie mist, namelijk dat de subsidies zijn gebruikt voor commerciële activiteiten. Hij licht dit toe. In een brief van 6 mei is de gemeente door oud-medewerkers op de hoogte gebracht van deze misstand.

De VVD juicht het toe dat de gemeente met andere partijen een onderzoek zal starten waaruit mogelijke vervolgstappen kunnen voortkomen. Lid Vander Kamp plaatst een aantal kritische kanttekeningen bij deze constructie. Hoewel de subsidieverstrekking rechtmatig is geweest, is het onwenselijke deel buiten het zicht van de gemeente gebleven. De stichting sprak eerder van transparantie, maar uit het artikel blijkt dat hier geen sprake van is. Hij vraagt de wethouder of de gemeente inzichtelijk heeft met welke partijen zij een relatie onderhoudt. Uit informatie van de KvK blijkt dat de stichting inmiddels is verlaten door de bestuurders. Dit wordt bevestigd door de ‘Follow-the-Money’-publicaties. Scholen kunnen nu terecht bij Talent Academie B.V. Lid Van der Kamp hoort graag van de wethouder of de Weekend Academie nog wel een partij is waarmee de gemeente wil samenwerken. Lid BADAL sluit zich aan bij het standpunt van de vorige sprekers. Hij benadrukt dat het belang van het kind voorop moet staan. Lid DE JONG mist de informatie over de acties die de gemeente wil ondernemen als blijkt dat er geldstromen op een andere manier wel frauduleus waren. Vervolgens stelt lid De Jong voor om de meerjarige subsidie van 3,5 miljoen tot 2030 te bevriezen in afwachting van de verdere onderzoeken. Hij krijgt graag een reactie van de wethouder op zijn inbreng.

Lid RUNDERKAMP betoogt dat het in geen geval wenselijk is, dat geld dat bedoeld is voor onderwijs uiteindelijk terecht komt bij een bestuurder die dat al dan niet in het buitenland gaat investeren in vastgoed. Voor de bredere context voelt lid Runderkamp zich geroepen om aan te geven dat de leden van de gemeenteraad, inclusief hijzelf, met hun volle verstand het nieuwe kader Sociale Basis hebben getekend, waarin wordt uitgegaan van werken in vertrouwen. Lid Runderkamp staat hier nog steeds achter. Helaas zijn er mogelijk in onderhavige casus onwenselijke zaken gebeurd en hij heeft hier twee vragen over, ook in aansluiting op de beantwoording van de schriftelijke vragen. - Wanneer het handelen van de stichting juridisch klopt, is het dan voor de gemeente onmogelijk om de subsidies vanuit de sociale basis stop te zetten of de subsidierelatie met de stichting? - Kan de nieuwe geschetste werkwijze voor de subsidieaanvragen hier verandering in aanbrengen?

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Conceptraadscommissieverslag, 4 juni 2025

Uit de beantwoording van de schriftelijk vragen valt het lid Runderkamp op, dat in ieder geval sinds 2022 bekend is dat de aanpalende bv vanuit de Weekend Academie, een commerciële entiteit is. Hij vraagt of er dan bij de huidige inkoopprocedure een lampje gaat branden en dat wanneer er een paar jaar later subsidies worden verstrekt vanuit de sociale basis er dan wordt meegenomen dat er ook bv’s zijn aanpalend aan diezelfde stichting. Hij hoort graag of de huidige werkwijze alsmede de geschetste nieuwe werkwijze van subsidie aanvragen daarin voorziet. Lid HAIJEN stelt dat het rechtmatig is wanneer een schoolbestuur ervoor kiest een commercieel huiswerkbureau in te huren. Maar het onderhavige geval lijkt anders in elkaar te zitten. Het lijkt te gaan om onderwijsprogramma’s die met publiek geld zijn ontwikkeld om daar later met commerciële doeleinden geld mee te verdienen. Het heeft er alle schijn van dat ook de schoolbesturen hier niet van wisten en zijn misleid door de schimmige constructie van bv’s. Als dit waar is acht de SP dit onacceptabel. Lid Haijen vertrouwt erop dat de subsidie uit de sociale basis rechtmatig is besteed. Hij vraagt een moreel order van de wethouder. Mocht in de constructie iets niet helemaal kloppen, dat gaat lid Haijen ervan uit dat dit een staartje gaat krijgen. Hij weet dat er momenteel gesprekken met OCW gaande zijn.

Lid Haijen is benieuwd of hier juridisch nog iets uit voortkomt. Lid YEMANE steunt het standpunt en de zienswijze van de SP. Zij vraagt zich af of er sprake is van een ‘open source’ wanneer iets vanuit de sociale basis is opgezet en waarbij het de bedoeling is dat een programma dat is ontwikkeld op deze manier door dezelfde persoon kan worden doorverkocht. Zij wil graag weten of hier richtlijnen voor zijn. Verder stelt lid Yemane een aantal vragen over de aanpak van een situatie zoals nu wordt besproken: - Wat is de voortgang van de gesprekken tussen de diverse partijen die informatie met elkaar uitwisselen, zoals de gemeente, de scholen en het Rijk? - Wordt er naar de toekomst gekeken of wordt er slechts op deze situatie gereflecteerd? - Gaat de gemeente hierbij optrekken met de scholen? - Is er sprake van aansprakelijkheid? - Worden er voorwaarden gesteld aan scholen aan wie of voor welke tarieven de VLOA-gelden ingezet kunnen worden? - De stichting is op dit moment slechts een ‘lege huls’, maar hier gaat de komende drie jaar wel subsidie naartoe; wat gebeurt er met dat geld? Lid Yemane stelt voor om te onderzoeken hoe het kan dat deze constructie toch rechtmatig is uitgevoerd en hoe kan worden voorkomen dat hier ruimte voor is. Het lijkt haar zinvol dat de beide wethouders deze situatie breed en zonder de schotten van de sociale basis en de VLOA bekijken.

Tot slot benadrukt lid Yemane dat het goede en harde werk dat de medewerkers van de Weekend Academie verrichten losstaat van de constructie waar het hier nu over gaat. GroenLinks staat ervoor dat het geld goed wordt besteed en dat het terechtkomt waar het nodig is, zeker nu er weinig hoop is dat in de nabije toekomst de bezuinigingen op het onderwijs worden teruggedraaid en er andere keuzes worden gemaakt. Zij richt zich met deze laatste uitspraak vooral tot de VVD. Lid VAN DER KAMP is van mening dat GroenLinks alleen moet kijken wat er in Amsterdam kan worden gedaan. Lid YEMANE wijst op de afhankelijkheid van de gemeentelijke politiek van wat er landelijk wordt besloten. Lid PERDOK spreekt de term ‘bijles miljonair’ uit en zij geeft aan hier veel vragen bij te hebben. Vervolgens vat zij samen wat de onafhankelijke journalistiek in het artikel ‘Follow the Money’ heeft blootgelegd.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Conceptraadscommissieverslag, 4 juni 2025

Zij stelt dat sociaal ondernemerschap veel belooft, maar weinig levert. Het is voor De Vonk storend, dat de mensen die afhankelijk zijn van hulp wel streng worden gecontroleerd en soms zelfs gecriminaliseerd, terwijl organisaties met toegang tot netwerken, juridische kennis en slimme constructies miljoenen weten binnen te halen vaak zonder enige transparantie. Lid Perdok ziet dit patroon veel terugkomen in de samenleving en constateert een systeem wat dergelijke organisaties faciliteert. Zij betoogt dat integriteit en rechtvaardigheid de basis vormen van het sociale domein. Het zijn volgens haar de waarden waarmee gewerkt moet worden en vertrouwen komt dan vanzelf. Er is hier ook sprake van macht en uitbuiting, zo stelt lid Perdok. Een belangrijk aspect in een dergelijke constructie is wie er geld en vertrouwen krijgt van de gemeente en zo wordt ongelijkheid in de hand gewerkt. Tot slot vraagt zij de wethouder wat er wordt gedaan om deze kwestie grondig te onderzoeken. Ook wil zij weten hoe in het vervolg het geld terechtkomt bij organisaties die transparant werken, geworteld zijn in de gemeenschap en handelen vanuit het publieke belang. Zij vreest dat de gemeente het vertrouwen van de Amsterdammers zal verliezen, zolang zij blijft investeren in systemen die ongelijkheid faciliteren. Zij verwacht niet alleen onderzoek, maar ook actie van het college.

Wethouder SCHOLTES geeft aan dat er ook bij het college verontwaardig en boosheid heerst over wat er in de beide artikelen ‘Follow-the-Money’ naar boven is gekomen. In de afgelopen maand hebben de wethouders proberen vast te stellen wat er daadwerkelijk fout is gegaan, niet alleen vanuit de emotie, maar meer nog vanuit de juridische werkelijkheid. De wethouder beschrijft vervolgens hoe er is gekozen voor werken vanuit vertrouwen bij het verstrekken van subsidies vanuit de sociale basis. Hierbij vloeien er tevens subsidiegelden naar in de buurten gewortelde organisaties, werd er gekozen voor langere subsidietermijnen en minder administratieve lasten. De wethouder staat hier nog steeds achter. Hij is van mening dat het onwenselijk is om nu meer controle uit te gaan voeren. Wethouder Van Buren is wel al bezig met verandering door risico gestuurd te gaan controleren in plaats van signaal gestuurd. Het blijft echter onmogelijk om slechte intenties uit te sluiten. Bij de subsidies voor de sociale basis heeft de wethouder geen onrechtmatigheid kunnen constateren. Hij beschrijft op welke manier het onderzoek hiernaar heeft plaatsgevonden en de bevindingen. De artikelen ‘Follow-the-Money’ hebben ook weer vragen opgeroepen.

Om te kunnen bekijken wat er aan de hand is, zal de wethouder het beeld dat de gemeente heeft vanuit de sociale basis moeten vergelijken met het beeld van de scholen en het ministerie. Dit zou kunnen leiden tot het stopzetten van de gemeentelijke subsidie. De eerder genoemde nieuwe werkwijze is al in gang gezet en geldt voor alle gemeentelijke subsidies. Dit zal leiden tot een aanpassing van de Amsterdamse Subsidieverordening, waarbij er vooraf al wordt gekeken waar een eventueel risico zich bevindt, bijvoorbeeld in de netwerken van directeuren en besturen. Lid YEMANE wil weten waarom er subsidie wordt verstrekt aan een bv waar geen directeur of bestuur meer aanwezig is. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat er een bestuurder aanwezig is in de stichting. De subsidie gaat naar de Weekend Academie, aangezien de gemeente hier een relatie mee heeft. De VOORZITTER constateert verwarring over de samenstelling van het bestuur van de stichting. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat volgens zijn informatie er op dit moment een nieuwe directeur en een nieuwe bestuurder in de stichting zijn. De persoon die wordt genoemd in het artikel is directeur geweest.

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Conceptraadscommissieverslag, 4 juni 2025

De VOORZITTER geeft voor het vervolg van de beantwoording het woord aan wethouder Moorman. Wethouder MOORMAN bevestigt wat wethouder Scholtes aangaf, het onderzoek heeft geen aanwijzingen voor onrechtmatigheden opgeleverd. Vanuit onderwijs is er de afgelopen jaren slechts één keer een relatie geweest met een bv die bij het college bekend was. De subsidie vanuit VLOA mogen scholen zelf inzetten en dit is veelal aan stichtingen en bv’s gedaan. De wethouder heeft meerdere scholen nagebeld die een inkooprelatie hebben met dan wel een bv, dan wel een stichting. De situatie die nu is ontstaan is voor de gemeente zorgelijk en de wethouder heeft in haar brief aangegeven dat hier nader onderzoek naar zal worden gedaan, in samenwerking met OCW en de schoolbesturen. Als hieruit blijkt dat er een dubbeling van betaling heeft plaatsgevonden, dan zou dat in principe frauduleus kunnen zijn. Dit zou aanleiding zijn om aangifte te doen. Tweede termijn Lid WEHKAMP vraagt hoe het verdere onderzoek eruit ziet. Ook wil zij weten wat de gemeente kan doen om ervoor te zorgen dat de schoolbesturen makkelijk hun vertrouwen kunnen geven aan de verschillende partners. Lid VAN DER KAMP stelt dat de gemeente wist van minimaal één bv.

Hij wil graag weten of de gemeente Amsterdam standaard vraagt of er sprake is van bv’s en zo ja, dat zij aangeeft dat het niet is toegestaan dat met subsidiegeld ontwikkelde diensten commercieel worden ‘vermarkt’. Ook hoort hij graag hoe het college aankijkt tegen de naamgeving van de bv, die dezelfde is als van de stichting. Lid DE JONG wacht op antwoord op zijn vraag over het bevriezen van de toekomstige subsidies als zal blijken dat andere geldstromen wel frauduleus waren. Lid RUNDERKAMP vraagt of de gelijknamigheid waar ook lid Van der Kamp over spreekt, een signaal is geweest om over te gaan tot nader onderzoek. Lid PERDOK vraagt of er tijdens het onderzoek ook wordt gekeken naar de kwaliteit van de bijlessen die worden gegeven. Lid YEMANE hoort graag van de wethouder hoe lang het onderzoek gaat duren. Ook wil zij weten hoe de ruimte voor eventueel frauduleus gedrag kan worden beperkt, bijvoorbeeld door voorwaarden te stellen bij het verstrekken van de VLOA-gelden aan de scholen. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat de subsidie die de stichting krijgt in de sociale basis betreft mentoraat en talentprogramma. De bv die bekend was bij de gemeente was de Academie van Amsterdam die een zomerprogramma heeft ingekocht voor Oekraïense leerlingen. Er is geen sprake van een stichting die een vergelijkbare naam heeft of een vergelijkbaar aanbod.

De wethouder heeft hier geen verontrustend signaal kunnen waarnemen. Bij de nieuwe werkwijze wordt vooraf in kaart gebracht wat de netwerken zijn. Lid VAN DER KAMP vraagt of de wethouder erkent dat er nu sprake is van een bv die activiteiten ontplooit die er erg op lijken, zoals het artikel betoogt. Wethouder SCHOLTES stelt dat dit niet geldt voor de sociale-basisactiviteit en naar het onderwijsonderdeel wordt nu nader onderzoek naar gedaan. Indien het gehele netwerk in kaart zou worden gebracht, zou er meer informatie naar boven komen dan er

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Conceptraadscommissieverslag, 4 juni 2025

twee jaar geleden bekend was. Op dit moment is er geen sprake van vergelijkbare activiteiten. Lid WEHKAMP noemt een aantal voorbeelden waaruit blijkt dat er bij de scholen en schoolbesturen verwarring bestaat over de samenwerking met bv’s. Wethouder SCHOLTES antwoordt JA21 dat er momenteel geen aanleiding is om aan te nemen dat er in de sociale basis iets is misgegaan, zodat bevriezen van subsidie geen optie is. Wellicht dat uit de resultaten van de onderzoeken zal blijken dat dit wel nodig zal zijn. In reactie op de vraag van lid Perdok deelt de wethouder mee, dat er in de sociale basis ook bezoeken worden afgelegd om te kijken of de activiteiten worden uitgevoerd volgens de gemaakte afspraken. De scholen leggen tevens schriftelijke verantwoording af. Lid VAN DER KAMP vraagt hoe het subsidiegeld eventueel kan worden teruggevorderd als de stichting al het geld al heeft uitgegeven. Wethouder SCHOLTES deelt mee dat de rekeningen en de papieren van de stichting zijn gecontroleerd. Als later blijkt dat er sprake is van strafrechtelijke handelingen, dan zal dat consequenties hebben. Lid VAN DER KAMP vraagt hoe de gemeente in dat laatste geval het geld terugvordert. Wethouder SCHOLTES vindt dat op dit moment niet aan de orde, aangezien er geen geld is verdwenen uit de stichting.

Lid DE JONG vindt het zorgelijk dat er fraude is gepleegd en dat de gemeente hier niet achter heeft kunnen komen. De toets vooraf heeft dan geen zin, zo betoogt hij. Bij een bewezen fraudeur heeft de gemeente geen idee wat er gebeurt en deze misstand heeft geen enkele consequentie. Hij vreest dat de gemeente veel moeite doet zonder dat dit resultaat oplevert. Hij vraagt de wethouder of hij dit standpunt deelt. Wethouder SCHOLTES vindt dat JA21 hiermee zijn eerdere punt onderstreept; er is geen sprake van een waterdicht systeem bij het verstrekken van subsidies. De gemeente kan alleen acteren op signalen en dan nader onderzoek verrichten. Dat is wat hier nu gebeurt. Aan de VVD verklaart de wethouder dat er bij de verstrekking wordt gewerkt met voorschotten richting de sociale basis en niet het gehele bedrag in één keer. Wethouder MOORMAN geeft in haar antwoord op de bijdrage van D66 aan dat zij hiervan geen signalen heeft ontvangen. De wethouder lijkt het ingewikkeld om schoolbesturen te adviseren bij de keuze van een stichting, waarvan er vele zijn. Er komt vanuit de schoolbesturen wel een verantwoording naar het college toe. Het systeem dat gezamenlijk is ingericht gaat uit van de eigen verantwoordelijkheid van de scholen om in te kopen wat aansluit bij hun eigen onderwijs. Noch de gemeente, noch OCW heeft hier een rol in.

Lid YEMANE vindt het bezwaarlijk dat de gemeente hier haar handen vanaf trekt en zij vreest dat hierdoor vele andere goede initiatieven niet aan de beurt komen. Zij is van mening dat de gemeente als subsidieverstrekker hier ook verantwoordelijkheid in heeft. Wethouder MOORMAN beschrijft hoe het stelsel van subsidieverstrekking aan scholen is ingericht en welke afspraken hierbij zijn gemaakt. Het is volgens de wethouder wellicht nu verstandig om onderscheid te maken wetmatig, doelmatig en onoorbaar ten

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Conceptraadscommissieverslag, 4 juni 2025

aanzien van de stichtingen. Maar zelfs indien een stichting wetmatig en doelmatig is kan er toch sprake zijn van onoorbaar handelen. In antwoord op de vraag van lid Perdok geeft de wethouder aan dat er inderdaad werd geleverd waar om werd gevraagd. Het geld is uitgegeven aan de doelen waarvoor de subsidie is verstrekt. Lid YEMANE gaat het erom dat hetzelfde werk had kunnen worden uitgevoerd zonder commerciële factuur, waardoor er ook geld besteed had kunnen worden aan andere goede initiatieven. Wethouder MOORMAN benadrukt dat de scholen de verstrekte subsidie kunnen besteden aan een bv of een stichting. De wethouder gaat ervan uit dat de scholen dat geld zo goed mogelijk willen besteden. In de vraag van lid Yemane ligt besloten dat de gemeente een bepaalde rol moet aannemen die niet in het stelsel past. Aan lid Wehkamp antwoordt de wethouder dat Juridische Zaken hier ook goed naar kijkt en zij verwacht dat de juristen van OCW ook betrokken worden bij het onderzoek. Het is nog te vroeg om de commissie te informeren over de planning van het onderzoek waarvan de voorbereiding nu net van start is gegaan. Lid WEHKAMP vraagt of de gemeente aangifte gaat doen als uit het onderzoek blijkt dat er fraude is gepleegd. Wethouder MOORMAN heeft daar in de eerste termijn al iets over gezegd.

Aan lid Van der Kamp deelt de wethouder mee dat het om twee verschillende benamingen gaat; de bv heet Academie van Amsterdam. Het was de enige bv die bij de gemeente bekend was en het was destijds niet verdacht. Lid VAN DER KAMP refereert aan de juridische toetsing en vraagt of er bij aanvang wordt gecontroleerd of in de statuten staat beschreven dat het niet-commerciële doeleinden betreft, waar het gaat om de producten die zijn ontwikkeld met het subsidiegeld. Wethouder MOORMAN heeft hier geen informatie over. Zij zegt toe uit te zoeken of er een toets op de statuten is geweest. Lid VAN DER KAMP vraagt of de wethouder dit wenselijk zou vinden vanuit moreel oogpunt. Wethouder MOORMAN is van mening dat het niet goed is wanneer een onderwijsproduct wordt ontwikkeld met subsidiegeld en vervolgens wordt geëxploiteerd door een commerciële bv. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voor nu voldoende is besproken. Het onderwerp wordt geagendeerd voor de raad van 9 en 10 juli 2025. TOEGEVOEGDE AGENDAPUNTEN Publieke Gezondheid en Preventie 15. Amsterdam Sexy City (VN2025-008020) Dit agendapunt wordt doorgeschoven naar de commissievergadering van 2 juli 2025. Sluiting

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Conceptraadscommissieverslag, 4 juni 2025

De VOORZITTER deelt mee dat de volgende commissievergadering OZA op 2 juli 2025 plaatsvindt en sluit de vergadering om 12.50 uur.

26