20241106 SED conceptverslag

De PvdA dient een motie in om tijdelijke initiatieven permanente ruimte te geven. Daarvoor moet binnen de gemeentelijke vastgoedportefeuille een fonds worden gecreëerd met geld uit de verkoop van vastgoed dat geen maatschappelijke waarde heeft. Met de opbrengst kan vastgoed met wel een maatschappelijke meerwaarde worden aangekocht. Bijvoorbeeld het afstoten van slecht gebruikte gemeentelijke parkeergarage ten behoeve van de aankoop van een prachtige buurtvoorziening. Het lid Minderhoud vraagt tot slot naar de voor- en nadelen van het maatschappelijk beheren van leegstaand vastgoed, waar de inspreker over sprak. Het lid ASLAMI vindt dat de stad inderdaad moet bekijken welk vastgoed zijn wel of niet afstoot. Daarbij is de maatschappelijke functie echter niet het enige criterium. Hij ziet uit naar de verdere uitwerking van dit voorstel. Het lid MINDERHOUD verwijst naar het initiatiefvoorstel. Daar staat alles in. Het lid BADAL vindt het goed dat de gemeente leegstaande panden wil verhuren aan maatschappelijke initiatieven. Dat zorgt voor minder leegstand en maatschappelijke organisaties kunnen er hun functie in uitvoeren. Het CDA stelt voor om de maatschappelijke initiatieven actief op de hoogte te houden van de vrijkomende panden. De fractie stelt verder voor om de opbrengsten van de ozb te gebruiken voor het opkopen van woningen op de begane grond, speciaal voor ouderen.

Het lid STAARTJES leest in sommige verkiezingsprogramma’s de wens voor een gemeentelijk woningbedrijf. Gelukkig is de gemeente daar niet toe overgegaan. Maar de gemeente behoudt wel de wens om makelaar te spelen. De VVD vindt dat die rol zo terughoudend mogelijk moeten worden ingevuld. De VVD is voorstander van het afbouwen van de vastgoedpositie en maakt zich dan ook veel zorgen over de voorliggende koerswijziging. Het college wil de vastgoedposities uitbreiden in plaats van (flexibel) te huren. In het algemeenbelangbesluit wordt de positie van de huisartsen geregeld. Dat is goed, maar tegelijkertijd wil het college ook maatschappelijk vastgoed onder de kostprijs verhuren aan broedplaatsen en brede maatschappelijke voorzieningen. Dat riekt naar een nieuwe subsidieregeling. Daar moet in de begroting structureel dekking voor worden gevonden. Het college stuurt aan op een tijdige evaluatie van het besluit. Welke bestuurlijke doelen worden in de evaluatie meegenomen? Het lid IJMKER prijst de kwaliteit van de stukken en het feit dat de wethouder de commissie nu een discussienota voorlegt. Ook zij vindt de grote hoeveelheid leegstaand

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 6 november 2024

vastgoed in de stad schokkend. Het is goed dat er nu actief beleid op wordt gevoerd met aandacht voor het tegengaan van dakloosheid en voor buurtinitiatieven. Het lid roept op om ook de niet-woningen in te zetten voor tijdelijke woonplekken. GroenLinks heeft niet dat heilige geloof dat de VVD in de markt heeft, maar ook niet het heilige geloof in de overheid. Spreekster stelt voor om het voorstel van de inspreker te volgen en een derde optie aan de discussienota toe te voegen, namelijk de maatschappelijke partijen het beheer te laten doen. Het lid ASLAMI is blij met de actualisatie. Hij sluit zich aan bij de opmerkingen van het lid IJmker over de bijdrage van de inspreker. De duurzaamheidsinvesteringen voor maatschappelijk vastgoed zorgen voor hogere lasten van de huurders. Dat moet worden gecompenseerd. Om dat te voorkomen, moeten de investeringen snel en tijdig plaatsvinden. Het is verder goed dat de 6% leegstand worden aangepakt. Wethouder GROOT WASSINK vindt een compliment voor het goede ambtelijke werk op zijn plaats. Hij legt, als reactie op een vraag hierover van het CDA, uit dat bij leegkomend vastgoed eerst wordt gekeken of er bij de directie een beleidsdoel mee kan worden bereikt. Verder hebben de stadsdelen veel contacten met maatschappelijke initiatieven. In Zuidoost komt het regelmatig voor dat een locatie dreigt te verdwijnen.

Dat is altijd bekend bij het stadsdeel. Bovendien wordt het vrijkomend vastgoed gepubliceerd op de website. Het CDA stelt verder voor om de opbrengsten van de ozb in te zetten voor de aankoop van woningen op de begane grond. Met dat geld worden echter bijvoorbeeld de tekorten in de jeugdzorg mee weggewerkt of zaken op het gebied van armoede georganiseerd. Bovendien heeft de aankondiging van de aankoop van deze woningen een prijsverhogend effect. Is het huisvesten van ouderen in deze woningen wel het belangrijkst? De wethouder is het er niet mee eens dat de gemeente als makelaar opereert. Een makelaar verkoopt vastgoed. Dat wil de gemeente juist niet. Het is goed dat de gemeente vastgoed bezit. Dat geeft de gemeente een bepaalde positie in de jungle van de vrije markt. De wethouder is blij dat de VVD het algemeenbelangbesluit voor huisartsen steunt. Het is echter jammer dat dat voor de VVD niet geldt voor de algemene broedplaatsen. Het lid STAARTJES legt uit dat huisartsen gemaximaliseerde tarieven moeten hanteren. Wil de stad deze huisartsen behouden, moeten ze deel uitmaken van het besluit. Maar nu worden er via een achterdeur ook de broedplaatsen in opgenomen. Dat vindt de VVD niet de bedoeling. De gemeente moet terughoudend omgaan met de makelaarsfunctie.

Wethouder GROOT WASSINK begrijpt dat de VVD daar geen voorstander van is, maar het algemeen belang gaat iets verder dan de voorkeuren van de VVD. Vandaar dit voorstel van het college. Ook de wethouder is van mening dat er te veel leegstand is. Die dreigt door achterstallig onderhoud toe te nemen. Dat moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Zo wordt de contractvorm afhankelijk van de duur van de leegstand en wordt er meer gestuurd en meer geïnvesteerd. Eerder is afgesproken dat 150 miljoen euro wordt vrijgemaakt voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Het college heeft de eerste rapportage daarover al vastgesteld. Die wordt later deze commissie besproken. Het is de bedoeling om het bedrag zo snel mogelijk te investeren. Het zou inderdaad een structureel budget moeten zijn, zoals het lid Krom voorstelde. De gemeente heeft de afgelopen decennia slecht voor haar vastgoed gezorgd. Zo is er geen eenduidig budget voor onderhoud (of voor exploitatie en verwerving) van leegstaand vastgoed. Dat is versnipperd over diverse posten. De wethouder pleit voor een investeringsdomein voor vastgoed met een centrale rol voor onderhoud. Het lid STAARTJES stelt voor dat de gemeente dan dergelijke taken uitbesteed nu het in de praktijk zo moeilijk blijkt te zijn om die verantwoordelijkheid in te vullen.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 6 november 2024

Wethouder GROOT WASSINK is het daar niet mee eens. Als iets je eigendom is, heb je er ook een verantwoordelijkheid voor. Het is slecht dat daar in de afgelopen twintig jaar niet in is geïnvesteerd. Hij wil dat graag rechtzetten, de panden aanpakken en er een functie aan geven. Het is een slecht idee om het onderhoud van de panden uit te besteden. Het lid STAARTJES herhaalt zijn voorstel om in plaats van te kopen, te huren. Dan is ook de onderhoudsplicht uitbesteed aan de marktpartij die het pand beheert. Wethouder GROOT WASSINK is van mening dat huren op de lange termijn zeker niet goedkoper is. Zo is het ook veel beter om een pand in eigendom te hebben voor de opvang van asielzoekers. Huren is dan een dom idee. De waarde van panden zal alleen maar stijgen. Daarom moet de gemeente veel meer, maar ook strategischer vastgoed verwerven in alle delen van de stad. Want alle functies komen onder druk te staan en worden in het ergste geval weggedrukt. De VVD is voorstander van marktinterferentie, als de huisartsen geholpen moeten worden. Dat is goed. Anders verdwijnt die functie. Het is wel beschamend dat de kinderopvang niet collectief is en regelmatig door sprinkhaankapitalisten werd bestierd. Maar je zult de kinderen toch moeten opvangen. Het lid ASLAMI merkt op dat de gemeente woningcorporaties aanspreekt over het beheer en het onderhoud van hun vastgoed.

Dan moet de gemeente dat zelf ook op orde hebben. Daarvoor is nu 150 miljoen euro gereserveerd. Maar het moet ook mogelijk zijn om dat geld goed uit te geven. Wat is de stand van zaken en wat zijn de ambities? Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat het plan eerder in de commissie is besproken en in de raad is vastgesteld. Hij herhaalt de toezegging dat hij de onlangs in het college vastgestelde rapportage zal voorleggen aan de commissie. Met het bedrag kan een grote stap gezet worden om de doelstellingen te behalen. Maar daarmee kunnen niet al doelstellingen worden gerealiseerd; en daarna is er ook nog geld nodig. Er is dus een structurele financiering nodig voor onderhoud en voor verduurzaming. Je hebt panden bij vastgoed en panden bij GNO (panden in ontwikkeling). Hoe daar mee wordt omgegaan, wordt nog over gesproken. Er is gevraagd om meer inzet op het voorkomen van economische dakloosheid. Dat is ook een primair beleidsdoel. De vraag is verder wat precies een maatschappelijke functie is. Het lid Krom sprak bijvoorbeeld over de huisvesting voor kwetsbare groepen. Welke groepen bedoelt zij daarmee en hoe wordt het belang van deze groepen gewogen ten opzichte van andere groepen? Iedereen geeft er een andere invulling aan.

Gaat het om kunst en cultuur of bijvoorbeeld om maatschappelijke ondernemingen? Of verblijven voor studenten? De wethouder zegt toe de matrix uit te breiden met maatschappelijke leegstandbeheer. Daarmee wordt, want het gaat om een externe partij, de problematiek wel ingewikkelder. Met slechts interne partijen heb je maximale grip. De wethouder is er geen voorstander van om iets tijdelijk permanent te maken, zoals het lid Minderhoud voorstelde. Er kan altijd een groter maatschappelijk belang ontstaan dat moet worden ingevuld. De gemeente moet vrij kunnen zijn in haar keuze. Het lid KROM vraagt de wethouder om een nieuwe bespreeknota over de definitie van een maatschappelijke invulling. Wethouder GROOT WASSSINK zegt dat toe. Hij ziet uit naar de mening van de raad. Het lukt echter niet om vooraf aan de bespreking van de begroting een (ingewikkelde) discussie te voeren over maatschappelijke invulling. Dan zullen verschillende dilemma’s aan de orde komen. Het lid MINDERHOUD bestrijdt dat hij gesproken heeft over permanent bij de inzet van gemeentelijk vastgoed; hij gebruikte de term permanenter. Dat kan vertaald worden als langdurig of passend. Het lid IJMKER merkt op dat de derde optie, maatschappelijk beheer, niet per se commercieel hoeft te zijn.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 6 november 2024

Wethouder GROOT WASSSINK heeft voor intern gekozen. Dan houd je het in eigen beheer met de mogelijkheid voor een maximale sturing. Bij externe partijen is het vaak moeilijk te bepalen of het bedrijven zijn dan wel sociale instellingen. De derde optie, maatschappelijk beheer, vraagt ook om een aanbesteding; ook moet je een preferente partij aan kunnen wijzen. De wethouder herhaalt dat ook op het gebied van gemeentelijk vastgoed niets permanent is. Hij prijst het initiatief van de waardetafel. Dat raakt het snijvlak waar de VVD eerder over sprak. Want er zijn wellicht ook functies die niet per se in het maatschappelijk domein thuishoren, maar die de samenleving wel belangrijk vindt. Hij kondigt aan het voorstel te bestuderen om vastgoed dat maatschappelijke niks opbrengt te verkopen om met dat geld vastgoed dat wel in een maatschappelijke functie kan hebben, aan te kopen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende is besproken. Agendapunt 6 wordt, voor een korte bespreking, geagendeerd voor de gemeenteraad van 13 november 2024. Het lid MINDERHOUD stelt aan de orde zijn initiatiefvoorstel dat op 5 november 2024 in de dagmail is opgenomen. Dat raakt de Bespreeknota leegstand. Hij vraagt of het mogelijk is om een bestuurlijke reactie op zijn initiatiefvoorstel te geven en om dit verder samen met de nota te bespreken.

Wethouder GROOT WASSINK ziet geen mogelijkheid om dat voor 4 december 2024 te realiseren. Dat moet hij met zijn collega’s afstemmen, omdat het initiatiefvoorstel meer behelst dan gemeentelijk vastgoed. Hij kan wel (voor 2 december 2024) een voorstel publiceren in de dagmail voor het wegen van maatschappelijk belang en de vragen over intern dan wel extern. Hij is er voorstander van om het eerst in de commissie te bespreken. Het lid ASLAMI gaat ermee akkoord om het stuk op 4 december 2024 in de commissie SED te bespreken en daarna in de raad. De VOORZITTER stelt vast dat de commissie daarmee instemt. Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel) 8. Bespreken van het initiatiefvoorstel Bescherm wat je dierbaar is: geef rechten aan de natuur van het lid Krom (PvdD) en de bestuurlijke reactie Het lid KROM wil met dit voorstel een stem geven aan de natuur en ervoor zorgen dat de natuur een plek aan de tafel krijgt waar de beslissingen worden genomen. Daarmee wordt er met de natuur gesproken, in plaats van over de natuur. De natuur zit nu niet aan tafel. Dieren, bomen en planten hebben geen stem in de politiek. Dit terwijl de natuur onder druk staat. De biodiversiteit neemt af, dieren worden uit hun leefgebied verjaagd en kunnen nergens heen en hun rust wordt verstoord vanwege economische belangen.

Maar de natuur heeft ook belangen en verdient dus een plaats in het democratische en rechtssysteem. Dat zorgt voor meer weloverwogen beslissingen. Daarmee kan de natuur op aarde, maar ook de toekomst van de mensheid, zo goed mogelijk worden beschermd. De Partij voor de Dieren vindt dat de gemeente Amsterdam daarin moet vooroplopen, want de stad kan goed omgaan met de vele belangen van de diverse groepen mensen en de ruimte is schaars. Dat vraagt om een ingewikkelde keuzes. De gemeente moet erkennen dat de natuur gelijke rechten verdient als bijvoorbeeld de economie. Dat kan op verschillende manieren vorm worden gegeven. Er zijn al organisaties die namens de natuur optreden. Zo wordt in het Amstelpark momenteel geëxperimenteerd met de ZOÖP. De fractie stelt voor om dergelijke initiatieven te verankeren in het gemeentelijk beleid.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 6 november 2024

Momenteel vindt er al onderzoek plaats of de Waddenzee rechten kan krijgen. Ook op andere plaatsen in Nederland is dat al het geval. Het lid BELKASMI is positief over het toepassen van het ZOÖP-model in het Amstelpark. Hij is minder enthousiast over het toekennen van de rechtspersoonlijkheid aan de natuur in het ?park (3.14.30), want dat is ook volgens de gemeente niet mogelijk en het gaat ten koste van noodzakelijke voorzieningen als woningen, sport en cultuur. Het lid KROM beaamt dat er een extra gesprekspartner bijkomt, maar dat zorgt er wel voor dat je de waarde van de natuur vooraf meeneemt bij de beslissing. Dat kan negatieve adviezen achteraf voorkomen. Zij nodigt de PvdA uit om het voorstel mede verder handen en voeten te geven. Het lid SCHMIT prijst het opvolgen van de initiatieven uit het Amstelpark. Hij wil weten wie er namens de natuur het woord voert en daar ook toe bevoegd is. Hij benadrukt dat na de inbreng van onder anderen de natuur altijd nog een politieke afweging plaatsvindt. Het lid KROM beaamt dat het een politieke afweging blijft. Zij stelt voor dat de gemeente erkent dat de natuur bepaalde belangen en rechten heeft. Een persoon zou, met als achtergrond die rechten en belangen, mee moeten kunnen meepraten.

Het lid IJMKER merkt op dat er in Amsterdam al documenten worden gehanteerd die iets zeggen over de rechten van groen, bijvoorbeeld de Hoofdgroenstructuur. Wat voegt het voorstel van de Partij voor de Dieren daar aan toe? Het lid KROM legt uit dat de stad met het aannemen van dit voorstel erkent dat de natuur belangen en daarom bepaalde rechten heeft. Vervolgens neemt iemand met die achtergrond deel aan de gesprekken. Nu komt de TAK pas na het vaststellen van de plannen in beeld. Eerste termijn Het lid KROM vindt het jammer dat de wethouder geen mogelijkheden ziet om rechten toe te kennen aan de natuur op lokaal niveau. Er is echter meer mogelijk dan de wethouder nu aangeeft in zijn brief. Zo zou je de rechten van de natuur kunnen erkennen en daar afspraken over maken, over bijvoorbeeld het recht op herstel. Als de stad dit voorstel aanneemt, spreekt daar ook een bepaalde ambitie uit. Dat kan zorgen voor een vliegwielwerking. Ook in de Verenigde Naties wordt gesproken over de rechten van de natuur. De Partij voor de Dieren zal ook in Den Haag pleiten voor dergelijke regelgeving. Regelgeving in Amsterdam zou dit pleidooi kunnen ondersteunen. Het lid BELKASMI merkt op dat de natuur met dit voorstel ook kan procederen. Dat kan leiden tot vertraging bij het realiseren van de ambities op het gebied van wonen, sport en cultuur.

Vindt de Partij voor de Dieren dat deze vertraging waard. Het lid KROM beaamt dat, want het gaat om bijvoorbeeld de bescherming van de biodiversiteit en van het groen. Het is een uitstekend idee om die zaken te beschermen. Wethouder GROOT WASSINK heeft het voorstel met veel plezier gelezen en vervolgens beantwoord. Hij vindt het interessant om op deze manier naar de problematiek te kijken. Hij benadrukt echter dat het college zijn bestuurlijke reactie handhaaft. Het voorstel roept allerlei filosofische dilemma’s op, zoals het recht op voortbestaan. Het is namelijk goed als bepaalde diersoorten, conform de natuurlijke cyclus, uitsterven. Hij benadrukt dat ook met het aannemen van dit voorstel de belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen. Hij is niet bang voor grote vertragingen. Het lid KROM legt uit dat de natuur met dit voorstel een intrinsieke waarde krijgt en dat je dus juist niet ingrijpt als diersoorten conform de natuurlijke cyclus uitsterven.

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 6 november 2024

Wethouder GROOT WASSINK stelt voor om dit filosofisch gesprek op een ander moment te voeren. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende is besproken. De Partij voor de Dieren heeft aangekondigd aan het voorstel aan te passen. Het hoeft vooralsnog niet verder besproken te worden in de raadsvergadering. Sluiting De VOORZITTER bedankt alle aanwezigen voor hun bijdragen en sluit het overleg om 16.40 uur. De volgende vergadering is op 4 december 2024.

23