20240926 MOW conceptverslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water

MOW

Raadscommissieverslag, 26 september 2024

CONCEPTVERSLAG Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Donderdag 26 september 2024 13.30 tot 17.05 uur 24 oktober 2024

Plaatsvervangend voorzitters: leden Moeskops, Asruf, Noordzij Portefeuillehouders: wethouders Van Dantzig, Van der Horst, Scholtes Commissiegriffier: mw. Ter Braak Verslaglegging: mw. Vernooij (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Asruf (PvdA), Bakker (PvdD), Bilgin (FvD), Bobeldijk (SP), Hendriks (Volt), IJmker (GL), Kabamba (Lijst Kabamba), Koyuncu (DENK), Kreuger (JA21), Moeskops (D66), Van Munster (GL), Noordzij (PvdA), Van Pijpen (GL), Van Schagen (D66), Staartjes (VVD), Van der Veen (GL), De Vos (PvdD), Wijmenga (CDA), Wijnants (VVD) Afwezige commissieleden: Afwezige portefeuillehouders: Overige aanwezigen: A. Dutilh (commissie ondersteuner) Algemeen 1.a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER (lid Moeskops) opent de vergadering om 13.30 uur en heet iedereen welkom. 1.b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat in deze commissie drie nieuwe leden zijn benoemd: leden Van Schagen (D66), Veenhoff (GL) en Aboelkasem (DENK). Op 16 oktober a.s. vindt de brede commissie FKD plaats over de begroting. De onderwerpen zullen geclusterd per commissie worden behandeld. De onderwerpen van de commissie DC en MOW staan gepland vanaf 09.00 uur tot ongeveer 10.30 uur. Vanmiddag zullen collega’s uit Seoul – waarmee Amsterdam een stedenband heeft - op bezoek komen.

Lid KREUGER meldt dat JA21 met een aantal andere partijen een interpellatiedebat aanvraagt in de raad over het rondvaartbeleid. Hij roept andere partijen op om zich aan te sluiten. Wethouder SCHOLTES gaat in op de uitspraak van de Raad van State in het rondvaartdossier. De gemeente heeft volgens het orgaan de noodzaak van een volumebeleid onvoldoende onderbouwd. Deze uitspraak heeft als gevolg dat de exploitatievergunningen weer een onbepaalde looptijd hebben. De uitspraak heeft ook invloed op het beleid voor ligplaatsvergunningen en het opstap- en afstapbeleid. De gemeente kan nu een onderbouwing formuleren of kiezen voor een andere vorm van regulering. De wethouder stelt voor om in november met de verschillende scenario’s naar de raad te komen. Een aanbod is om een technische sessie te organiseren om een korte analyse te geven van de uitspraak. De VOORZITTER concludeert dat er voldoende interesse is voor de technische sessie en deze zal worden georganiseerd.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Wethouder VAN DER HORST heeft 3 mededelingen. In de Tweede Kamer is gestemd over moties inzake het fatbike dossier. Het goede nieuws is dat er brede steun is om met het probleem aan de slag te gaan voor een minimumleeftijd van 14 jaar en een helmplicht. Ook is steun voor onderzoeksmoties naar type goedkeuring door RDW en meer inzicht in de handhavingsmogelijkheden. De wethouder heeft de minister er al kort over gesproken en Amsterdam blijft bereid om mee te denken. Gemeente Amsterdam werkt samen met de Vervoerregio en de gemeente Zaanstad aan de aanleg van de HOV ZaanIJ. Op dit moment wordt gewerkt aan de planstudiefase. De verwachting is dat de wethouder medio 2025 terugkomt met de uitkomst van de eerste fase van deze studie. Op 16 oktober wordt een technische sessie over intelligente toegang georganiseerd. Hier zal ook het afwegingskader doelgroepen aan de orde komen. Lid HENDRIKS begrijpt dat in november een bespreekpunt naar de raad komt over het rondvaartbeleid. Hij verzoekt om zo snel mogelijk een soort stappenplan richting november te ontvangen. Wethouder SCHOLTES heeft een technische sessie met een korte analyse voor de raad toegezegd. De komende tijd wordt gewerkt aan de scenario’s die in november naar de raad komen. Voordat dit plaatsvindt, gaat hij in gesprek met de reders, maar wat hem betreft volgt geen extra stappenplan.

Lid BOBELDIJK trekt in afwachting van de raadsbehandeling van het rondvaartbeleid zijn mondelingen vragen in. 1.c. Vaststellen agenda De VOORZITTER heeft de volgende voorstellen voor de agenda. Bij agendapunt 3 zijn de commissie RO en wethouder Van Dantzig uitgenodigd. Deze laatste kan pas vanaf 14.30 uur aanwezig zijn. Als het agendapunt eerder aan de orde is, komt de voorzitter met een ander voorstel. Er is verzocht om agendapunt 7 door te schuiven. Lid IJmker heeft voorgesteld om vandaag eerst alle punten over verkeer en vervoer te behandelen. Dit betekent dat het initiatiefvoorstel over Artis aan het eind van de vergadering wordt behandeld. Agendapunten 9 en 10 worden gevoegd behandeld. De agenda wordt conform vastgesteld. 1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water d.d. 5 september 2024 Het verslag wordt vastgesteld. 1.e. Termijnagenda, per portefeuille Geen opmerkingen.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

1.f. TKN-lijst De VOORZITTER heeft de volgende verzoeken ontvangen voor agendering in de volgende commissie. TKN-2 op verzoek van lid IJmker (GL). TKN-9 op verzoek van leden Bobeldijk (SP), Noordzij (PvdA) en De Vos (PvdD). TKN-10 op verzoek van lid Noordzij (PvdA). 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Geen. Inhoudelijk 2.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering. 2.b. Inspreekmoment publiek De VOORZITTER deelt mee dat zich 4 insprekers hebben aangemeld. Peter van Gilst spreekt in namens Rederij Friendship bij 2b over de pilot op- en afstappen Oudezijds Voorburgwal. Inspreker VAN GILST heeft een aantal maanden geleden ingesproken over de toen aanstaande pilot voor de op- en afstapplekken voor de passagiersvaart op de Oudezijds Voorburgwal. Hij heeft toen gewaarschuwd voor de gevolgen en de nasleep van de venstertijden. Het seizoen is voorbij en zijn organisatie is kapot. Overal waarvoor hij heeft gewaarschuwd, is gebeurd. Vooraf is aan iedereen via brieven, raadsadressen en e-mails kenbaar gemaakt wat de gevolgen zouden zijn. Uit geen van de door het college aangeleverde onderzoeken en rapporten blijkt dat de passagiersvaart verantwoordelijk is voor de overlast die ervoor zorgt dat de leefbaarheid onder druk staat.

De reactie was steeds dat er nog geen besluit was genomen en dit betekent dat er geen bezwaar kan worden ingesteld. Om een spoedprocedure bij de rechter te beginnen, moet een bedrijf op omvallen staan en dat was op dat moment nog niet het geval. Toen het mogelijk was, is uiteindelijk bezwaar gemaakt, maar aangezien alle bezwaren in een keer worden behandeld, is de volledige termijn afgewacht. Door te schuiven met bezwaartermijnen, door besluiten te nemen zonder publicatie en in te spelen op seizoensafhankelijkheid is het gelukt om de rederij voor een voldongen feit te stellen. Lid HENDRIKS heeft begrepen dat CS geen alternatief is. Kan de inspreker dit toelichten? Inspreker VAN GILST legt uit dat een aanlegplaats niet genoeg is om een bedrijf te draaien. Er zijn ook zichtbare plekken nodig, zodat mensen op de boot kunnen stappen. In de Middenkom zijn alleen kale steigers en kades en de boten liggen hier uit het zicht en mensen weten niet dat er boten zijn, omdat niet mag worden getoond dat er een dienst wordt aangeboden. Lid HENDRIKS vraagt of er een oplossing is die recht doet aan de wensen van de raad en van de rederij.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Inspreker VAN GILST denkt dat de venstertijden opgerekt moeten worden. Op dit moment moet de rederij de rondvaart om 20.00 uur staken terwijl de cafés tot heel laat openblijven. Als er bijvoorbeeld tot 23.00 uur gevaren zou mogen worden, zou het bedrijf weer opnieuw opgebouwd kunnen worden. --Laurens van Dijk spreekt in op persoonlijke titel over 3) Vaststellen Ruimtelijk Kader Zeeburgereiland Inspreker VAN DIJK is sinds enkele jaren bewoner van Zeeburgereiland en zijn voornaamste vervoermiddel is de fiets. Om naar het CS of centrum te fietsen, moet altijd worden omgefietst. De oplossing zou een extra tunnel of fietsbrug naar het Oostelijk Havengebied zijn, maar deze is op mysterieuze wijze uit de plannen verdwenen. Het andere probleem is dat het ov – tram 26 - propvol zit. Vijf jaar geleden had er al ov-capaciteit bij gemoeten, maar in de huidige stukken staat dat hier vanaf 2040 naar gekeken wordt. In de nieuwe plannen staat dat er een nieuwe fietsbrug zou komen, omdat de huidige te druk is. Dit is nu juist een niet bestaand probleem, omdat de Amsterdamse brug het rustigste fietspad is op de route naar het centrum. Het probleem is gecreëerd doordat met modellen is gerekend waardoor niet duidelijk is dat het fietspad tweemaal zo breed is als op papier staat, omdat het voetpad ook als fietspad wordt gebruikt.

Een beter voorstel zou een fietstunnel naar het Oostelijk Havengebied zijn, zodat er een tweede route is om naar de stad te fietsen. Lid DE VOS vraagt of inspreker Van Dijk idee heeft hoe de extra tunnel is verdwenen uit de plannen. Inspreker VAN DIJK zegt dat altijd is gesteld dat Rijkswaterstaat er bij de commissie op heeft aangedrongen dat deze fietsroute er niet zou moeten komen, maar hij denkt dat bewoners op Sporenburg veel hebben geklaagd. De oplossingen die zijn voorgesteld, heeft de gemeente allemaal afgeschoten. --Jeroen van der Linden spreekt in op persoonlijke titel over 6) Initiatiefvoorstel Artis; Inspreker VAN DER LINDEN stelt dat veel buurtbewoners zich zorgen maken over het nieuwe masterplan 2030 van Artis voor een enorme bovengrondse parkeergarage, een aanlegsteiger voor toeristenboten en een nieuw kantoorgebouw van meer dan 14.4 m. hoog. Artis is alleen geïnteresseerd in veel meer bezoekers: van 1,3 miljoen bezoekers nu naar 2 miljoen bezoekers. En dat in een stad die juist minder bezoekers wil om de leefbaarheid van de bewoners te verbeteren. Het nieuw te bouwen kantoor wordt nu al de ‘muur van Artis’ genoemd en in plaats van duurzaam hergebruik kiest Artis voor slopen en nieuwbouw. Artis mag – tegen het omgevingsplan in – haar eigen kantoorruimte verhuren aan derden.

Als er kantoorruimte nodig is voor eigen gebruik is het veel duurzamer en goedkoper om leegstaande kantoorruimte te huren in de omgeving. Voor het vorige masterplan heeft Artis maar liefst 64 miljoen euro ontvangen en de oproep is om nu de pauzeknop in te drukken en het debat aan te gaan. Eric Groot Kormelink spreekt in namens Cliëntenbelang Amsterdam over 8) Kennisnemen van de afdoening van de toezegging over resultaten verbeteringen Toetsteam Openbare Ruimte & Mobiliteit Inspreker GROOT KORMELINK memoreert dat de CVC in april 2022 is opgeheven en vervangen door een ambtelijk toetsteam dat een integrale eindtoets uitvoert. In de nieuwe werkwijze is het eerste moment waarop advies gegeven kan worden in het expertiseteam, maar aanschuiven bij dit team is niet verplicht en de adviezen zijn niet

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

bindend. Als alternatief is Cliëntenbelang sinds een aantal maanden agendalid en mag schriftelijk worden geadviseerd aan de ambtenaren die deelnemen aan het toetsteam. De aandacht voor toegankelijkheid in het toetsteam vindt pas plaats in de laatste fase van het ontwerp. De ontwerpen worden aangepast aan het hoogst noodzakelijke terwijl de situatie ter plekke vraagt om lokale expertise en maatwerk. Cliëntenbelang heeft een paar aanbevelingen: toegankelijkheid moet worden geborgd in projecten, investeren in kennis en bewustwording over toegankelijkheid, een noodrem inbouwen ingeval van een negatief advies van het toetsteam en een interventieteam toegankelijkheid. Lid BOBELDIJK vraagt of een deel van de aanbevelingen aanvullend op wat eerder bij de CVC zat. Inspreker GROOT KORMELINK licht toe dat in het CVC een duidelijk traject zat waarin mensen in de stadsdelen gevraagd kon worden naar de situatie ter plekke. In de CVC konden projecten ook niet worden meegenomen in ontwerp en toegankelijkheid, maar er was wel veel meer tijd en ruimte om goede adviezen te geven over toegankelijkheid. Lid IJMKER vraagt of de inspreker concrete voorbeelden heeft van waar het misgaat omdat CVC niet aan tafel zit.

Inspreker GROOT KORMELINK noemt het advies over toegankelijkheid bij het slavenmonument in het Oosterpark dat niet is opgevolgd waardoor het in de huidige situatie niet mogelijk is om het monument met de rolstoel te bereiken. 2.c. Actualiteiten Geen. 2.d. Rondvraag Lid KREUGER reageert op het bericht dat er ongeveer 40.000 boetes zijn uitgeschreven als gevolg van het zich niet houden aan de 30 km per uur. Wat is de reactie van het college hierop? Ligt het niet ook aan de inrichting van de wegen dat de snelheid massaal wordt overschreden? Wethouder VAN DER HORST zegt dat de cijfers net naar buiten zijn gekomen en ze moeten nog worden geanalyseerd. In de evaluatie aan het eind van het jaar wordt dit meegenomen en wordt ook gekeken naar weginrichtingen. Sommige wegen zijn wel ingericht op 30 km per uur, zodat er vergelijkingsmateriaal is. De wethouder is blij dat de pilot in Amsterdam wordt gedaan om te zien hoe dit gaat en constateert dat heel veel gemeenten behoefte hebben aan handhaving op 30 km per uur. Het college werkt goed samen met het OM in de evaluatie. Lid KOYUNCU herinnert zich dat bij de invoering van de 30 km per uur werd gezegd dat beboeten pas mogelijk zou zijn op het moment dat de weg ingericht is op deze snelheid.

Hoe groot is de kans dat (een deel van) deze boetes onrechtmatig blijken? Wethouder VAN DER HORST gaat niet over het kiezen van de locatie van de flitspalen, noch over het innen van de boetes. Dit ligt bij het CVOM en hoe met deze pilot wordt omgegaan, kan de wethouder op dit moment niets zeggen. Lid VAN MUNSTER verwijst naar een zwaar ongeluk op de Nassaukade afgelopen dinsdag waar 100 km per uur werd gereden. Dit soort ongelukken helpt om te weten waar in de stad te hard wordt gereden en de wethouder wordt verzocht om dit mee te nemen in de evaluatie.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Wethouder VAN DER HORST kent de signalen en ontvangt deze ook regelmatig van de stadsdelen. Het is duidelijk dat er behoefte is om extra in te zetten op handhaving en zij zal dit meenemen in de evaluatie. Lid KREUGER heeft in de vorige vergadering een vraag gesteld over bus 21. De beantwoording zou worden meegenomen in schriftelijke vragen van FvD. In de tussentijd is een bezuiniging aangekondigd voor de G4 op het ov. Wordt deze ook meegenomen in het antwoord op de vragen? Wethouder VAN DER HORST zegt dat de gemeente het mogelijk maakt dat de bus kan rijden. Het is vervolgens aan het GVB om het lijnennet in te richten. Op basis van het nieuwe programma van eisen moet de vervoerder de halte ontsluiten. Er wordt op dit moment gesproken over een korting op de BDU voor de Vervoerregio. Deze is nog niet doorgevoerd, maar als dit wel gebeurt, moet worden bekeken wat dit betekent voor de concessie van Amsterdam. Er is Amsterdam vanzelfsprekend alles aan gelegen om de korting te voorkomen en om de lijnen in het fijnmazige netwerk te laten rijden. Er wordt altijd goed gekeken, onder andere door de werkgroep Blackspots, naar locaties die gevaarlijk zijn en waar zich ongelukken voordoen en of hier ingrepen gedaan kunnen worden. Bij herinrichting en groot onderhoud wordt verkeersveiligheid altijd meegenomen.

Lid BOBELDIJK hoort dat er nog steeds wordt onderhandeld tussen het GVB en de Vervoerregio Amsterdam over het Vervoersplan 2025 terwijl het half december operationeel moet zijn. Dit is een zorgelijke situatie voor zowel de passagiers als voor het personeel. Zet de wethouder zich maximaal in om ervoor te zorgen dat men er zo snel mogelijk uit komt? Ook heeft lid Bobeldijk gelezen dat er nog een mogelijkheid voor een andere vervoerder is en hij vraagt of de wethouder hierop kan reageren. Wethouder VAN DER HORST zet zich als voorzitter van de Vervoerregio in om zo veel mogelijk en zo goed mogelijk ov te laten rijden. Als wethouder wordt de Vervoerregio geadviseerd over ambities. Op dit moment is de bieding van het GVB als onvoldoende beoordeeld. Met het GVB vindt overleg plaats over wat nodig is om tot een goede bieding te komen en hoewel de onduidelijkheid leidt tot onrust bij het personeel, is de intentie is om eruit te komen. Lid BOBELDIJK hoopt dat er niet alleen wordt geprobeerd om eruit te komen, maar om dit zo snel mogelijk te doen, omdat het plan half december operationeel moet zijn. Wethouder VAN DER HORST zegt dat het vervoerplan in 2025 niet een heel nieuw lijnennetwerk zal zijn. De grote veranderingen volgen in 2026 en de tijdsdruk is dus minder hoog.

Lid KOYUNCU refereert aan de brief van de or en de bonden van afgelopen week waarin fel werd uitgehaald naar de Vervoerregio en de gemeente. Het GVB en de gemeente hebben hetzelfde doel, hoe kan het dan dat de discussie meteen zo scherp wordt gevoerd? Wellicht is het geen slecht idee om ook met andere marktpartijen om tafel te gaan. Wethouder VAN DER HORST herhaalt dat het op dit moment de intentie vanuit alle partijen is om er met het GVB uit te komen. Het ov rijdt gewoon nu en volgend jaar. Lid ASRUF wil ondersteuning uitspreken voor de wethouder en de Vervoerregio om de intentie te hebben er met het GVB uit te komen. Hiermee moet wel vaart worden gemaakt gezien de onrust bij reizigers en medewerkers. Het is belangrijk om voorafgaand aan de Vervoerregio van 1 oktober a.s. of gedurende de vergadering met een update te komen.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Wethouder VAN DER HORST denkt dat verdere discussies in de Regioraad gevoerd moeten worden en dat van daaruit de informatievoorziening moet komen. Zij zal doorgeven dat er behoefte is aan wat meer informatie vooraf. Lid IJMKER begrijpt dat er bij de oversteekplaats bij de ODE-brug een vluchtheuvel komt. Zij verzoekt de wethouder om te monitoren of vluchtheuvels echt helpen om de verkeersveiligheid te verbeteren en om de raad hiervan op de hoogte te houden. Kent de wethouder vergelijkbare plekken in de stad waar de problematiek van fietsers en voetgangers door elkaar, ook speelt? Wethouder VAN DER HORST deelt de zorgen van lid IJmker. Er wordt weinig gestopt voor zebrapaden. Op dit moment wordt niet op andere plekken gemonitord. Het wordt op deze locatie gedaan, omdat hier een groot knelpunt is. Zij zal de raad op de hoogte houden van de uitkomsten van het onderzoek. Lid WIJMENGA is blij dat de RvS de noodknop heeft ingedrukt wat betreft het rondvaartbeleid. Zij is benieuwd of de nu geldende vergunningen tot overlast zullen leiden. Worden lopende rechtszaken gestopt? Wordt het nieuwe beleid in samenspraak met de reders opgesteld? Hoe worden gedupeerden gecompenseerd? De VOORZITTER onderbreekt lid Wijmenga omdat dit meerdere rondvragen zijn en memoreert dat er een interpellatiedebat in de raad is aangekondigd.

Wethouder SCHOLTES zal bij het interpellatiedebat zo veel mogelijk informatie verstrekken. Voorafgaand hieraan is de technische sessie aangeboden om een eerste juridische analyse mee te geven. Lid KREUGER verzoekt om een overzicht van alle rechtszaken vanaf medio 2012, van juridische kosten, van het aantal exploitatievergunningen dat in maart onterecht is ingetrokken en van het aantal ligplaatsen en huurovereenkomsten die onrechtmatig zijn opgezegd. Wethouder SCHOLTES denkt dat hij deze informatie kan aanleveren. Hij verzoekt om de gevraagde informatie ook schriftelijk door te geven. Lid HENDRIKS stelt dat gehoord hebbende de inspreker, de impact van de pilot Oudezijds Voorburgwal enorm is. Wat heeft deze pilot opgeleverd? En wanneer komt de evaluatie hiervan? Wethouder SCHOLTES zegt dat de pilot nog tot 1 oktober loopt. Hierna vervalt deze en gelden de venstertijden niet meer. De verwachting is dat de evaluatie in november of december met de raad kan worden gedeeld. Hierin worden de resultaten van de bewonersenquête, gesprekken met de diverse stakeholders en de beoordeling van het overlastmeldingen en van de drukte op het water meegenomen. Vervolgens zullen vervolgvoorstellen worden gedaan. Er zal niets worden gedaan voordat dit met de raad is besproken. Lid HENDRIKS vraagt hoe de wethouder het verhaal van de inspreker beoordeelt.

Wethouder SCHOLTES begrijpt dat een beperking op de Wallen impact heeft op de bedrijfsvoering. Het is aan de ondernemer zelf om hier op een goede manier mee om te gaan. Er zijn tachtig openbare op- en afstapplekken in de stad, maar het is duidelijk dat ze niet allemaal even aantrekkelijk zijn. De pilot is er op verzoek van de raad, de venstertijden zijn ook op verzoek van de raad verruimd. In de evaluatie zullen de verhalen van de reders worden meegenomen, maar ook de andere aspecten. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een voorzitterwissel.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Bespreekpunten Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Ruimtelijke Ordening 3. Vaststellen van Ruimtelijk Kader Zeeburgereiland en voorkeursoplossingen voor de infraprojecten Cruciale Mijl IJburglaan, Definitieve Tramstalling Zeeburgereiland en Verbinding Zeeburgereiland en beschikbaar stellen van 2 voorbereidingskredieten Nr. VN2024-011338 De VOORZITTER (lid Noordzij) heropent de vergadering. De raadsvoordracht is in de vorige vergadering aangehouden, omdat er behoefte was aan een technische sessie. Deze heeft 24 september jl. plaatsgevonden. Lid MOESKOPS gaat achtereenvolgens in op auto, fiets en ov. Is het mogelijk om de auto zo lang mogelijk verzonken op een langzaam stijgende weg te laten rijden? Zelfs met een verdubbeling van het aantal fietsen is het nog steeds niet heel druk op de brug. De voetgangers- en fietsstrook zijn op dit moment niet fysiek van elkaar gescheiden. Als deze ruimte bij elkaar wordt opgeteld, is het de vraag of een aparte fietsbrug nog wel zo noodzakelijk is, zelfs bij groei van de wijk en het aantal fietsers. Er is nog geen idee van de kosten van de verschillende varianten en er is een sterke samenhang met de ov-oplossing waarover nog niet wordt besloten.

Kan de wethouder toezeggen dat er met een inschatting van kosten een afweging kan worden gemaakt over wat er moet gebeuren met de fietsbrug? Lid WIJNANTS vraagt of lid Moeskops bereid is om te kijken naar de brug over het Amsterdam-Rijnkanaal naar Spoorburg. Lid MOESKOPS memoreert dat de raad deze optie heeft afgeschoten. De urgentie om de (toekomstige) bewoners perspectief op de ov-verbinding te geven, wordt gevoeld. Kan de wethouder toezeggen om tempo te maken met de stappen voor de ov-verbinding en zo snel mogelijk naar de raad te komen met een update met het traject hier naartoe? Lid IJMKER vond de technische sessie heel verhelderend. Het gekozen scenario is volgens haar niemands voorkeur, maar tegelijkertijd moeten er woningen met goede verbindingen komen tegen een beschikbare dekking. Het Rijk draagt ongeveer 15% bij aan het Cruciale Mijl-traject en dit zou wel wat meer mogen zijn gezien ook de taakstelling vanuit het Rijk. Als nu wordt gekozen voor een korte onderdoorgang, kan deze op termijn worden verlengd naar een lange onderdoorgang. Hoewel er zorgen zijn over de algemene voorzieningen op Zeeburgereiland, is lid IJmker er voorstander van om het besluit te nemen om aan de slag te gaan. De oproep is om gaandeweg scherp te kijken naar wat wel kan en te kijken naar extra mogelijkheden voor groen.

De verwachting was dat er een update zou komen van het mobiliteitsplan voor Oost, zodat de discussie hierover kan worden gevoerd. GL vraagt ten slotte aandacht voor het Voedselbos. Dit zou er komen, maar wordt nu niet genoemd in het ruimtelijk kader terwijl de stadsdeelcommissie hier wel om heeft gevraagd. Lid ASRUF is over het algemeen blij dat er weer een volgende stap is genomen in het grote mobiliteitsvraagstuk IJburg en Zeeburgereiland. Hij sluit zich aan bij de vragen van lid Moeskops als het gaat om de urgentie voor ov. Het is begrijpelijk dat bij de ‘Cruciale Mijl’ is gekozen voor scenario 1-. Met dit scenario blijft er ruimte voor andere projecten en wordt tegelijkertijd werk gemaakt van goede bereikbaarheid van Zeeburgereiland. De wens is een langere tunnel en meer vergroening en hopelijk wordt hier in het vervolg van het proces naar gekeken.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

In de dwarskijksessie is gesproken over de partnerschap met het Rijk en het eindbeeld over dertig jaar en dit blijven aandachtpunten. De uitbreiding van de Amsterdamse brug is een belangrijke wens, zeker omdat de woningbouw hier toeneemt. Het is goed om te blijven kijken naar de integrale verkeersdoorstroming en niet alleen van het gebied zelf, maar ook er omheen. Lid BILGIN ziet ook dat het genoemde fietspad niet erg druk is terwijl het ov propvol zit en de problemen op IJburg bekend zijn. De noodzaak tot meer investeringen in de rail en bussen is duidelijk en daarom is het opvallend dat railinvesteringen niet nodig zouden zijn. Het ov-deel zou naar voren gehaald moeten worden. Het is jammer dat niet voor een tunnel kan worden gekozen. De wegen afwaarderen is ook geen uitkomst. In de dwarskijksessie is voorgesteld dat er andere vormen van ov moeten komen, maar dit zal niet werken als er geen doorstroming op de weg is. Er zijn grotere uitdagingen wat betreft de sociale cohesie dan de barrière tussen de verschillende buurten op het eiland, als huidige bewoners niet worden betrokken bij de planvorming. Lid BOBELDIJK vraagt zich af hoeveel investering nodig is in het ov en voor de fiets voor deze verbinding. In eerste instantie zijn meerdere varianten uitgewerkt en het is duidelijk waarom sommige afvallen.

Van de drie overgebleven varianten wordt de goedkoopste gekozen wat vanuit financieel oogpunt goed te begrijpen is, maar deze heeft wel veel impact op de buurt. De duurste variant die is overgebleven, biedt meer ruimte voor woningbouw en is hierdoor wel aantrekkelijk. Lid WIJNANTS stelt ook dat het fietspad om de Amsterdamse brug leeg is. Hij blijft wel het gevoel houden dat de brug over het Amsterdam-Rijnkanaal er op een of andere manier zou moeten komen. Lid IJMKER herinnert zich van deze discussie dat het vooral Rijkswaterstaat was die deze brug heeft tegengehouden. Lid WIJNANTS weet dit niet meer precies, maar de nautische beperkingen op het Amsterdam-Rijnkanaal zijn enorm. Strikt kijkend naar het stedenbouwkundig plan is het wel nodig dat de brug er uiteindelijk komt. VVD zou ook liever een volledige ondertunneling zien bij de IJburglaan, maar hiervoor zouden middelen gevonden kunnen worden door de woningprogrammering aan te passen op Zeeburgereiland. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? De tramstalling moet geïntegreerd worden met het geplande park. Lid KOYUNCU constateert dat er een grote afhankelijkheid is van tram 26 en van de kruispunten die richting de eilanden gaan. Hij hoopt dat hier ook een oplossing voor wordt gevonden.

College Wethouder VAN DER HORST is blij dat er 160 miljoen euro kan worden geïnvesteerd en dat er heel veel woningen bij komen en dat hiervoor de bereikbaarheid op orde moet worden gebracht. Het zorgt hierdoor voor een veel betere doorstroming van het ov dat ook sneller en betrouwbaarder wordt. Naast tram 26 komen er ook HOV-bussen bij die al op korte termijn gaan rijden. Door de ingrepen kunnen er geen aanrijdingen plaatsvinden op vier toe- en afritten van de A10, omdat de tram aan de noordzijde van de IJburglaan komt. Midden op Zeeburgereiland komt een calamiteitenkering waardoor de tram bij een ernstige aanrijding op IJburg nog een half rondje kan blijven rijden. Er is twijfel over of de fietsbrug echt nodig is. Belangrijk hierbij is dat het echt veel drukker zal worden en er moet vooruit worden gekeken om de bereikbaarheid op peil te houden. Fase 3 is echt de definitieve beslissing over de uitvoering ervan en de wethouder zegt toe dat er een duidelijk moment komt voor de raad om zich erover uit te spreken.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

In fase drie worden ook de mogelijkheden voor de tunnel uitgewerkt en deze zullen inclusief kosten aan de raad worden voorgelegd. Lid MOESKOPS heeft uit de technische sessie begrepen dat eventuele extra woningen tussen de 70 en 100 miljoen euro zouden opleveren. Maar de vraag is of de woningen ook bij een latere verlenging alsnog gebouwd kunnen worden of dat dan alleen de tunnel nog verlengd zou kunnen worden. Wethouder VAN DER HORST zal wethouder Van Dantzig aan het woord laten over de woningen. Er is wel zicht op de kosten van de fietsbrug, maar voor een deel hiervan is nog geen dekking. Rijkswaterstaat heeft inderdaad beperkingen gesteld aan de bouw van de burg naar Sporenburg waardoor de bouw zeer duur wordt. Het mobiliteitsplan volgt binnen een paar maanden en dit is een goed moment om hier integraal over te spreken. Altijd wordt bekeken wat mogelijk is voor meer groen. Wethouder VAN DANTZIG vindt het Voedselbos een goed initiatief. Hoewel het ruimtelijk moeilijk is inpasbaar is, zal hier wel naar gekeken worden. Bij de investeringsnota Baaibuurten zal worden bekeken of dit kan worden meegenomen. Voor de toevoeging van meer woningbouw moet de tunnel langer zijn en zelfs met vrijesectorwoningen zal het moeilijk zijn om deze te bekostigen. Lid MOESKOPS zegt dat de ondertunneling op een manier wordt gebouwd dat deze verlengbaar is in de toekomst.

Is er dan in de toekomst nog woning- of kantorenbouw mogelijk? Wethouder VAN DANTZIG zegt dat de besluitvorming over de langere tunnel wel tegelijk met de investeringsnota van de Baaibuurten moet worden genomen. Hij zal de kosten inzichtelijk maken. Lid BOBELDIJK begrijpt dat de woningbouw niet volledig de meerkosten van een langere tunnel financiert, maar als dit in de toekomst mogelijk blijkt dan biedt dit een mogelijkheid voor extra woningen. Wethouder VAN DANTZIG bevestigt dit. Binnen de operatie van 20.000 woningen tot 2035 zijn de 700 er niet zoveel. Hij zegt toe te onderzoeken of deze later toegevoegd kunnen worden, maar 7500 woningen in 40-40-20 wordt heel moeilijk. Lid WIJNANTS nodigt de wethouder uit om samen met de VVD vanaf 2026 te werken aan 0-50-50 voor de woningbouwverdeling. Dit zou volgens hem de stad bijzonder ten goede komen. Kan de woningbouwprogrammering van de nu geplande woningbouw op Zeeburgereiland worden aangepast om extra inkomsten te genereren? Wethouder VAN DANTZIG zegt dat er beperkte bijsturingsmogelijkheid is in de Sluisbuurt. Lid ASRUF begrijpt dat er nog geen zekerheid is om de verkorte versie van de tunnel te verlengen en dat dit pas gebeurt bij de investeringsnota over de Baaibuurt. Wethouder VAN DANTZIG ontkent dit. Vanuit het oogpunt van ruimtelijke ordening heeft hij de timing aangegeven en er kan van start worden gegaan.

Wethouder VAN DER HORST wil kijken naar het fietspad als shared space zolang de fietsbrug er nog niet is en zij zal hier de komende tijd aandacht aan besteden. Lid MOESKOPS vraagt of het mogelijk is om het nader te hebben over de fietsbrug als blijkt dat de shared space heel goed werkt.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Wethouder VAN DER HORST stelt dat er op een gegeven moment besluiten worden genomen en dat de uitvoering zal starten. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. In de raad zal het naar verwachting om een middellange bespreking gaan. Hij schorst de vergadering voor een voorzitterswissel. 4. Nieuwe verordening en Nadere Regels WIOR 2024 Nr. VN2024-011752 De VOORZITTER (lid Moeskops) heropent de vergadering. Lid VAN MUNSTER wenst dat bomen een integraal onderdeel worden van de WIOR en hij denkt na over een amendement om dit te kunnen verbeteren. Op een later moment komt hij terug op juridische haken en ogen waarover hij heeft gehoord. Lid BOBELDIJK ziet dat de grond vaak wordt opengebroken. Wordt dit probleem met de nieuwe aanpak beteugeld? Wethouder VAN DER HORST zegt dat er de komende jaren veel gewerkt zal blijven worden in de stad. Lid BOBELDIJK heeft niet gevraagd of de werkzaamheden beteugeld kunnen worden, maar of het grote aantal openbrekingen in een straat beteugeld kan worden met deze verandering. Wethouder VAN DER HORST antwoordt dat dit hiermee niet helemaal kan worden beteugeld, omdat dit van heel veel factoren, onder andere van andere partijen, afhankelijk is. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is gesproken en dat het op 9 oktober in de raad om een naar verwachting korte behandeling zal gaan. 5.

Adviseren van de raad over de zienswijze van de gemeente Amsterdam op de Ontwerpbegroting 2025 – 2028 en het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2025 -2033 van de Vervoerregio Nr. VN2024-012518 De VOORZITTER stelt dat het om een raadsvoordracht gaat voor de raad van 9 oktober. Lid BILGIN denkt dat een groot deel van zijn bijdrage al aan bod is gekomen in de rondvraag. Hij is nog wel benieuwd naar of het risico bestaat dat de eisen in het programma van eisen niet worden gehaald. Lid BOBELDIJK zegt dat het erop lijkt dat de VRA af en toe taken op zich neemt die meer bij de gemeente of bij de uitvoerders thuishoren. Wellicht zou dit met iets meer nadruk in de reactie moeten komen. Lid ASRUF denkt dat de kerntaak voor de VRA goed openbaar vervoer is en dat deze focus terug moet komen. Dit komt onvoldoende tot uiting in de begroting. Voor hem zouden de extra middelen met name aangewend moeten worden voor meer en betaalbaar ov. Lid HENDRIKS vraagt of lid Asruf erkent dat deelmobiliteit een verlichting op ov kan opleveren.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Lid ASRUF stelt dat ov een publieke voorziening is die op de eerste plaats moet staan. Hij denkt dat moet worden ingezet op meer ov en niet op een alternatieve manier van vervoer dat door een private partij wordt aangeboden. Lid IJMKER sluit zich aan bij de opmerkingen van lid Asruf over deelmobiliteit. Het bestaan van twee beleidsapparaten naast elkaar is een zorg en het risico bestaat dat de VRA werk van de gemeente of het GVB gaat doen. Wethouder VAN DER HORST hoort veel steun voor de zienswijze. Er moet inderdaad voor worden gewaakt dat er niet twee beleidsapparaten naast elkaar staan die dubbel werk doen, hoewel het wel belangrijk is om te zien dat de ambities groot zijn en bij veel kleine gemeenten kan de bundeling van capaciteit nuttig zijn. Enerzijds is er de exploitatie van het ov in de concessies, anderzijds zijn er de investeringen. De Vervoerregio betaalt een behoorlijk aandeel mee om het ov beter te maken. De eisen in het programma van eisen is onderwerp van gesprek in de Regioraad. Lid ASRUF begrijpt dat de discussie in de Regioraad moet worden gevoerd. Tegelijkertijd ligt de ontwerpbegroting voor het komende jaar voor en de korting kan ook van invloed zijn op de begroting die wordt besproken. Bij het kiezen van prioriteiten ligt voor lid Asruf de keus bij het ov en niet bij andere vormen van mobiliteit zoals deelmobiliteit.

Wethouder VAN DER HORST adviseert om niet te ver vooruit te lopen, omdat er nog even tijd is maar het signaal is duidelijk. Lid ASRUF zou graag inzicht krijgen in de kosten voor deelvervoer en voor ov. Wethouder VAN DER HORST wil deze discussie graag in de Regioraad voeren op basis van de informatie en zij zal dit signaal doorgeven. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken en dat het kan worden gehamerd in de raad. Openbare Ruimte en Groen 6. Initiatiefvoorstel ARTIS: van Dierentuin naar stadspark voor iedereen Nr. VN2024011564 Agendapunt 6 wordt als laatste punt behandeld. De VOORZITTER (lid Asruf) heropent de vergadering en deelt mee dat het onderwerp is geagendeerd op verzoek van de PvdD. Lid BAKKER stelt voor dat Artis in de toekomst zonder levende dieren in gevangenschap langzamerhand transformeert tot een openbaar stadspark, bij voorkeur helemaal verbonden met het Oosterpark. Met het groeiend aantal inwoners is meer groen ook hard nodig. Een heleboel dieren in Artis kunnen niet hun natuurlijke gedrag uiten. Een dierentuin als educatie is een verkeerde les om kinderen respect voor dieren bij te brengen. Dierentuinen beweren dat ze van groot belang zijn voor het behoud van diersoorten. Er ontstaan weliswaar dierentuinpopulaties, maar er zijn slechts enkele succesverhalen waarbij door fok en uitzet een vrije populatie is verbeterd.

Overschot aan dieren wordt afgemaakt, ook in Artis. Een derde deel van de dieren in Artis heeft geen bedreigde status.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

De vraag is of dieren opgesloten mogen worden als museumstuk. Waarom zou de mens een superieure soort zijn die het recht heeft om andere dieren van de vrijheid te beroven en als objecten tentoon te stellen? Tot kortgeleden waren er in Europa nog mensentuinen waar mensen uit gekoloniseerde gebieden als Kongo ook als objecten tentoongesteld werden. Dit werd ook educatief genoemd. Lid KABAMBA vraagt of zij goed begrijpt dat lid Bakker zwarte lichamen vergelijkt met goed verwarmde dieren in Artis. Lid BAKKER heeft een parallel getrokken tussen het superieure gevoel dat mensen vroeger hadden in het koloniale verleden en dat nu nog steeds bestaat. Lid BOBELDIJK vraagt of PvdD ook wil dat de beperkte bijdrage van bedreigde diersoorten stopt. Lid BAKKER heeft vijf wereldwijde succesverhalen gevonden. Ook heeft zij geen goede argumenten van wetenschappers kunnen vinden dat het een belangrijke bijdrage zou zijn. De fokprogramma’s van de dierentuinen zijn een druppel op de gloeiende plaat en het leed dat hier tegenover staat valt niet te legitimeren. De PvdD komt op voor het welzijn en de rechten van individuele diersoorten en het welzijn van het individu zou nooit ten koste mogen gaan om een soort te redden. Lid HENDRIKS vraagt hoe de voordelen van het museum in stand gehouden kunnen worden als de grootste kostenbron wegvalt. Lid BAKKER heeft in het voorstel heel veel opties genoemd.

Een creatief team moet kijken naar hoe de toekomst eruit kan zien. Er zal een ander business model geïntroduceerd moeten worden. Het is mogelijk om op veel manieren geld te verdienen zonder het opsluiten van dieren. Lid STAARTJES vraagt of verdienmodellen moeten verkennen.

PvdD

vindt

dat

andere

stadsparken

ook

Lid BAKKER zegt dat er nu ook al rondleidingen worden georganiseerd. Lid VAN DER VEEN vraagt wat lid Bakker vindt van het nieuws over de twee Siberische tijgers die vanuit Anna Palowna naar Kazachstan zijn gebracht. Lid BAKKER vindt het treurig dat er gezeuld wordt met dieren, want het is vrijwel altijd kansloos en de dieren ondergaan dus nutteloos leed. Lid NOORDZIJ vraagt of lid Bakker hologrammen vergelijkbaar vindt met levende dieren. Lid BAKKER denkt dat dit tot op zekere hoogte het geval is. Lid HENDRIKS begrijpt dat Artis het aantal dieren de afgelopen tijd al heeft gehalveerd en meer leefruimte heeft gecreëerd. Hoe kijkt de PvdD naar deze stappen? Lid BAKKER vindt dit een heel goede ontwikkeling en een stap in de goede richting. Volgens haar is hier wel veel tijd overheen gegaan, maar het is nog steeds onduidelijk waar het in de toekomstplannen van Artis heen gaat. In 2017 heeft Artis voor een nieuwe feestzaal bij de zeeleeuwen gekozen, een enorme renovatie en dit commerciële verdienmodel kwam in plaats van een grotere opvang voor de zeeleeuwen. Het is ondoorzichtig wat Artis met levende dieren wil.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Eerste termijn Lid BAKKER heeft veel tijd in haar initiatiefvoorstel gestoken en ze is teleurgesteld door de karige reactie van het college waar ze een halfjaar op heeft moeten wachten. Het college gaat totaal voorbij aan de genoemde bezwaren en onderbouwingen. De vraag die daarom hier wordt herhaald, is hoe het college naar de fokprogramma’s kijkt die zo weinig succesvol zijn en vraagt of de beperking van vrijheden die hiermee gepaard gaan legitiem zijn. Is het niet juist een slecht voorbeeld voor kinderen om levende dieren tentoon te stellen en dat net als bij mensentuinen met schaamte wordt teruggekeken op dierentuinen? Zij hoopt dat zowel het college als de andere partijen inhoudelijk willen reageren op het voorstel. Als het aan Artis zelf wordt overgelaten, is het onduidelijk hoe de dierentuin zich zal ontwikkelen met de belangrijkste doelstelling om het aantal bezoekers te laten groeien terwijl de druk op de stad al zo groot is. Er is geen concreet plan voor de dieren; Artis zal “de collectie” op een weloverwogen manier samenstellen. Lid STAARTJES stelt dat het openbare Vondelpark 12 miljoen bezoekers per jaar trekt. In het voorstel van de PvdD moet ook Artis openbaar worden wat nog veel meer bezoekers zal opleveren. Lid BAKKER denkt dat dit niet meer bezoekers aan de stad op zal leveren, maar extra ruimte zal geven zodat de druk op de stad verspreid kan worden.

Lid STAARTJES ziet in de plannen van Artis dat het de bedoeling is dat de bezoekers meer door het jaar heen worden verspreid. Het zou goed zijn als wat minder bezoekers naar de Wallen gaan en meer bezoekers naar Artis. Lid BAKKER vindt dat geen levende dieren meer in gevangenschap zouden moeten leven in Artis. Over de drukteprognoses zal op een ander moment nader worden gesproken. Het is onduidelijk welke dieren op de prioriteitenlijst staan om afscheid van te nemen en ook over grotere en betere verblijven staan nog veel vragen open. Artis doet niet mee aan de publieke discussie terwijl het onderwerp enorm leeft. Naast 4 miljoen euro per jaar krijgt Artis ook een carte blanche en dit zou toch tot vragen moeten leiden. In het plan wordt wel erkend dat gevangenschap niet meer van deze tijd is en vervolgens gaat Artis manieren onderzoeken om de zichtbaarheid van gevangenschap te verdoezelen, maar opgesloten blijft opgesloten. PvdD verwacht een meer kritische houding van de gemeente richting Artis en zij hoopt dat meer partijen dit met de PvdD eens zijn. Lid NOORDZIJ wijst erop dat Artis naast subsidie en donaties van particulieren ook voor een groot deel bestaat door eigen inkomsten waarmee wordt meegedaan aan natuurbehoudprogramma’s. Juist hiervoor zijn deze stabiele eigen inkomsten heel belangrijk.

Lid BAKKER denkt dat het belangrijk is om dit punt mee te nemen als het toekomstplan wordt uitgewerkt, maar het betekent niet dat verandering niet gewenst is. Er moet creatief worden nagedacht over een goede, nieuwe realiteit. Het ideaal zou in ieder geval moeten zijn om te stoppen met het opsluiten van dieren. Lid NOORDZIJ heeft het gevoel dat het belang van de stabiliteit van natuurbehoudprogramma’s wordt onderschat en op de lange baan wordt geschoven. Hij daagt lid Bakker uit om erover na te denken hoe de stabiliteit kan worden gewaarborgd. Lid BAKKER stelt dat dit dan zal moeten zonder het gebruik van dieren in gevangenschap. Er zal gezocht moeten worden naar een andere manier waarop de dierentuin levensvatbaar is zonder dat dieren worden opgesloten. Dit moet het uitgangspunt zijn.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Lid NOORDZIJ vraagt waarom de PvdD nog niet heeft gekeken naar oplossingen als zij de stabiliteit natuurbehoud zo belangrijk vindt. Lid BAKKER heeft meer dan een jaar gewerkt aan het initiatiefvoorstel en het was heel ingewikkeld om vooruit te kijken, omdat er heel veel aspecten meewegen bij een dergelijke transitie. Het voorstel is om af te spreken wat het uitgangspunt is en van daaruit moet een expertteam worden opgericht dat naar de praktische zaken gaat kijken. Lid STAARTJES zegt dat VVD zou kunnen volstaan door te stellen dat Artis in haar ambities wordt gesteund en dat Artis Artis moet blijven. Maar niet onvermeld moet blijven dat de stad een meer dan 185 jaar oude band met de dierentuin heeft, het belang van Artis voor huidige en toekomstige generaties, de steeds terugkerende wens van de politiek om zich met Artis te bemoeien. Artis is voor lid Staartjes de plek geweest waar hij kennis heeft gemaakt met de natuur. Als volwassene beschikt hij over een Artispas en hij bezoekt de dierentuin graag vanwege het groen, maar ook vanwege de dieren die met uitsterven worden bedreigd en dankzij fokprogramma’s worden behouden. De raad heeft de bijzondere verantwoordelijkheid om met zorg en liefde om te gaan met cultureel erfgoed. Lid VAN DER VEEN denkt dat het ook moet gaan over liefde voor dieren.

Hoe heeft lid Staartjes de dierentuin sinds zijn jeugd zien ontwikkelen? Lid STAARTJES vindt dat moet worden vertrouwd op de vele deskundigen die zich bezighouden met dierentuin en dierenwelzijn. Hij heeft met eigen ogen gezien hoe Artis meebeweegt met de maatschappijverwachtingen en met hoe tegen dieren wordt aangekeken. Het bewijs is niet alleen het masterplan 2030, maar ook kan worden verwezen naar het recent geopende nieuwe leeuwenverblijf. De VVD steunt Artis in haar koers en zal het initiatiefvoorstel verwerpen. Lid VAN DER VEEN vraagt wat lid Staartjes tien jaar geleden van het Kerbertterras vond. Lid STAARTJES wil het bij deskundigen laten of een verblijf geschikt is voor dieren. Hij vindt dat Artis dit goed oppakt. Lid VAN DER VEEN vraagt wat lid Staartjes ervan vindt dat andere Amsterdammers misschien een mening hebben over het Kerbertterras. Lid STAARTJES vindt dit prima. Lid HENDRIKS vraagt hoe het wereldbeeld van lid Staartjes is veranderd na al zijn bezoeken aan Artis. Lid STAARTJES antwoordt dat zijn liefde voor natuur is meegegeven door Artis. Lid VAN DER VEEN zegt dat GL tegen het houden van dieren in kooien en verblijven is. Aan de andere kant heeft niet iedereen in Amsterdam de mogelijkheid om natuur tot zich te nemen. Het debat dat de PvdD aanzwengelt, is onderdeel van een maatschappelijke discussie waar Amsterdam voorloper in kan zijn.

De PvdD verdient de credits omdat zij dit onderwerp op de kaart heeft gezet. Artis is gemeengoed en iedereen mag er een mening over hebben. Iedereen mag weten wat de evolutie van dierentuinen is geweest en waar ze naartoe zouden moeten gaan. Lid Van der Veen wil de vergelijking in het voorstel, waar lid Kabamba op heeft gereageerd, verre van zich werpen. Hij verwijst naar de manier waarop de tentoonstelling van de gouden koets is georganiseerd door het Amsterdam Museum. Deze heeft het gesprek in de stad geactiveerd en een voorstel is of het college bereid is om een dergelijk open dialoog over dierentuinen in de stad aan te gaan.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Naar aanleiding van het masterplan is de vraag of het klopt of de parkeerplannen in de commissie RO worden besproken. Waarom is de doelstelling om te groeien naar 2 miljoen bezoekers? Het masterplan zou eigenlijk wel wat meer informatie mogen geven over dieren. Op het terrein van Artis staat een gebouwtje dat in de Tweede Wereldoorlog dienst deed als bevolkingsregister. Door een bomaanslag is een groot deel van de informatie vernietigd waardoor veel mensen zijn gered. In de raad wil lid Van der Veen een motie indienen om de verzetshelden Willem Arondeus en Frieda Belinfante, die samen met de Amsterdam homobeweging de aanslag hebben gepleegd, te eren. Lid BAKKER dankt lid Van der Veen voor de complimenten en de steun. Zij is blij met de bijval voor het gebrek aan concrete toekomstplannen van Artis voor de dieren. Het is een goed punt om het gesprek over de toekomst van Artis in de stad te blijven voeren. Zij vraagt of GL haar initiatiefvoorstel steunt. Lid VAN DER VEEN vindt het belangrijk dat de hele stad kan meedenken over het voorstel. Volgens hem moet het besluit over Artis niet alleen bij de raad liggen. Daarom heeft hij een voorstel voor de open dialoog gedaan. Lid BAKKER begrijpt de behoefte om de dialoog voort te zetten, maar zij meent wel dat de gemeenteraad is gekozen als volksvertegenwoordiger. Als het goed is, weerspiegelt de raad de samenleving.

Lid VAN DER VEEN denkt aan een jongen aan de keukentafel in de Bijlmer voor wie het heel belangrijk is om te weten wat een dierentuin is. Voor een dossier als Artis zou de mening van de Amsterdammer gehoord moeten worden. Lid BAKKER zegt dat er straks in de raad wordt gestemd over het voorstel. Hoe zal GL stemmen? Lid VAN DER VEEN herhaalt dat GL tegen het houden van dieren in verblijven is. Het voorstel is om een open dialoog aan te gaan met de stad. Lid NOORDZIJ merkt dat Amsterdammers zich zeer verbonden voelen met Artis. Jongeren die er vroeger kwamen, komen er nu ze volwassen zijn nog steeds. Ook biologiestudenten met een groot hart voor dierenwelzijn vertellen enthousiast over bepaalde dieren in de dierentuin en juist een dergelijke ervaring kan een zaadje planten voor bewustzijn met dierenleven en natuur. Artis gaat zorgvuldig om met de dieren en zet stappen voor ruimere verblijven. Artis moet worden aangesproken op de verantwoordelijkheden zoals natuurbehoud waaraan dierentuinen een belangrijke bijdrage leveren. Artis werkt hard aan verduurzaming en stopt heel nadrukkelijk energie in de educatieve kant. Voor veel Amsterdammers is Artis helaas onbetaalbaar en deze component ontbreekt in het debat.

De verwondering van natuur zou niet beperkt moeten blijven tot een selecte groep die dit kan betalen en lid Noordzij hoopt dat Artis voor mensen met een Stadspas betaalbaarder wordt. Voor scholen die Artis bezoeken, is het belangrijk dat vervoer goed wordt geregeld. Lid BAKKER hoort vooral veel over belangen voor de mens. Wat heeft de zeeleeuw in Artis eraan om in een piepklein bassin opgesloten te zitten? Lid NOORDZIJ denkt dat lid Bakker een groot deel van zijn betoog heeft gemist. Hij heeft benadrukt dat de verantwoordelijkheid van Artis er is, maar op basis van één geval het hele bestaan van dierentuinen te diskwalificeren, noemt hij heel gek. Lid BAKKER vraagt of zij de PvdA aan haar zijde vindt als Artis wordt aangejaagd om afscheid te nemen van een aantal grote diersoorten die evident niet meer thuishoren in een dierentuin.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Lid NOORDZIJ meent dat samen met de mensen die bij Artis werken - die dit doen omdat ze graag met dieren werken en dieren zorg willen bieden - kan worden bekeken hoe omstandigheden verbeterd kunnen worden. Zij zijn hier ook elke dag mee bezig. Lid BAKKER vraagt of PvdA er behoefte aan heeft dat dit op papier komt, dat inzicht wordt verstrekt en dat het masterplan niet alleen over de kleur van de stoeptegels gaat. Lid NOORDZIJ vraagt wat wordt bedoeld met “dat dit op papier” komt. Lid BAKKER licht toe dat er een plan komt over welke dieren weg gaan, zodat er meer ruimte komt voor andere dieren en dat op die manier de transitie vaart blijft houden. Lid NOORDZIJ wil hiervoor graag het vertrouwen aan experts geven die met veel liefde voor dieren in Artis werken. Het aanjagen om te werken aan dierenwelzijn is goed, maar om in de raad te bepalen welke dieren wel of niet in de dierentuin mogen is niet eerlijk naar alle experts. Lid HENDRIKS heeft van GL gehoord dat ze tegen het opsluiten van dieren is. Hoe kijkt de PvdA hier tegenaan? Lid NOORDZIJ vreest dat deze principes zelfs zullen leiden tot het verbieden van huisdieren. Voor veel dieren is hun eigen leefgebied niet meer leefbaar en Artis werkt heel goed aan natuurbehoud. Wellicht zijn er plekken waar de ruimte beter kan, maar het verengen tot een discussie met twee kanten doet geen recht aan de situatie.

Lid HENDRIKS vraagt of PvdA het prima vindt om grote wilde dieren op te sluiten. Lid NOORDZIJ heeft er moeite mee dat op basis van argumenten voor een paar dieren het hele bestaan van dierentuinen te diskwalificeren. Lid HENDRIKS vraagt wat PvdA vindt van het opsluiten van grote wilde dieren. Lid NOORDZIJ vindt het zorgelijk dat op dit moment veel leefgebied van dieren niet in orde zijn. Natuurbehoud is afhankelijk van particuliere donaties en investeringen die niet stabiel zijn. Hiervoor zijn ook de inkomsten van dierentuinen nodig en hier horen ook sommige grotere dieren bij. Lid HENDRIKS dankt de PvdD om de discussie aan te voeren over het niet meer opsluiten van dieren en zich verder heeft verdiept in de materie. Voor Volt is heel duidelijk dat dieren opsluiten of gebruiken voor entertainment of tentoonstellingen niet meer van deze tijd is. Maar er blijven nog veel vragen over. Een van de vragen is of Volt zich kan vinden in het opstellen van een plan van aanpak om Artis van dierentuin naar openbaar cultureel stadspark om te vormen. Hiervoor moet goed in beeld zijn wat Artis allemaal is.

Veel is niet zichtbaar en hier zou meer inzicht in moeten komen, maar Artis speelt bijvoorbeeld ook een grote rol met haar voorbeeldfunctie om dierenparken in Europa diervriendelijker of beter te maken en het hoofdkantoor van de Europese Vereniging van Dierenparken en Aquaria zit ook in Artis. Lid BAKKER stelt dat Artis haar voorbeeldrol ook kan pakken door juist een dierentuin zonder wilde dieren in gevangenschap te worden. Lid HENDRIKS wijst erop dat dierentuinen die nog wel dieren opgesloten hebben of dieren in slechte omstandigheden houden niet opeens naar een nieuw model overgaan. Een vergelijking met de energielabel is dat het niet lukt om ineens van een G-label naar een A-label te gaan. Wel zou het beter zijn om inzichtelijk te hebbe wat Artis allemaal doet. Kan de wethouder dit verzoeken?

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

De wetenschap is nog flink verdeeld over de educatieve rol van interactie met dieren en de fokprogramma’s. Voor Volt is het op dit moment nog te vroeg om te kiezen voor een stadspark, maar wel wordt graag in gesprek gegaan met de rest van de commissie en de stad om te kijken naar welke rol kan overblijven. Aangezien het masterplan veel invloed heeft op het centrum, is Volt benieuwd wat het stadsdeel van het plan vindt. Is de wethouder bereid om advies in te winnen bij het stadsdeel en deze informatie met de raad te delen? In de beantwoording van het college ontbreekt de ethische houding tegenover het opsluiten van dieren voor tentoonstelling en vermaak. Lid STAARTJES vraagt zich af wat de reactie van Volt is als de stad pleit voor een verdubbeling van het aantal olifanten in Artis. Lid HENDRIKS denkt dat er goede vragen gesteld moeten worden aan de stad. Als het merendeel van de stad een standpunt heeft, dan wordt hier in een democratie naar geluisterd. Lid STAARTJES heeft begrepen dat Volt eigenlijk tegen dierentuinen. Wil Volt Artis laten wat het is als de stad in meerderheid voorstander is van een dierentuin? Lid HENDRIKS ziet nog wel een nuance, maar hij bevestigt dat Volt luistert naar inspraak. Hij hoopt dat de discussie in brede zin wordt gevoerd, omdat hij denkt dat het opsluiten van dieren in de toekomst als blamage wordt gezien.

Lid BILGIN herkent zich niet in het beeld dat wordt geschetst van Artis. Het beeld dat gezinnen uit Amsterdam naar Artis willen komen om te jagen op virtuele roofdieren, te picknicken of te kijken naar vogels en vlinders. Dit kunnen mensen ook in het Sloterpark of bij de Gaasperplas doen. Het originele aspect van Amsterdam verdwijnt en dit is jammer voor mensen die niet naar het buitenland kunnen. Artis zou een gekunsteld leefgebied zijn waar dieren een vreselijk en onwaardig bestaan hebben. Een expert in De Telegraaf weerlegt juist dat de omstandigheden goed zijn, dat natuurlijk gedrag wordt gestimuleerd en dat dieren in het wild steeds vaker in de verdrukking komen. PvdD maakt onbewust een uiterst pijnlijke vergelijking door Artis te vergelijken met human zoos. Deze waren gebaseerd op kolonialisme en racisme in een tijd waarin medemensen voor de lol werden mishandeld. Als medewerker van Artis zou hij van deze vergelijking schrikken. Artis is een icoon dat behouden moet blijven en lid Bilgin denkt dat contact met echte dieren de band tussen mens en dier kan versterken waardoor meer draagvlak kan ontstaan voor de bestrijding van bosbranden, overstromingen en stroperij in de leefgebieden van de dieren. FvD steunt de reactie van de wethouder en hij moedigt hem aan om in gesprek te blijven met Artis over het dierenwelzijn.

Lid MOESKOPS stelt dat de mens moet en kan leren van het dierenrijk en om dit te kunnen doen, moet het dierenrijk in stand worden gehouden en moet er goed voor gezorgd worden. D66 kan niets met het vertrekpunt van het voorstel van de PvdD. De discussie in het extreme trekken, werkt niet bevorderend voor een valide discussie over hoe Artis in de toekomst in de stad moet worden gezien. Artis zal zich net als de stad in de komende jaren blijven ontwikkelen en lid Moeskops wil deze discussie graag verder in de raad voeren, maar niet op basis van dit voorstel. Lid HENDRIKS vraagt of D66 een rol voor Artis als dierentuin ziet met grote opgesloten wilde dieren. Lid MOESKOPS vindt het ingewikkelde materie en het is de vraag wat opgesloten betekent. In de context van een stadsdierentuin ziet zij echt grote wilde dieren niet voor zich.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water Concept Raadscommissieverslag, 26 september 2024

MOW

Lid BAKKER vraagt of D66 de mens als een superieure diersoort ziet die andere dieren als object mag tentoonstellen. Lid MOESKOPS stelt dat PvdD weer de vergelijking trekt met mensen in kooien stoppen en tentoonstellen en hier wil zij niet op ingaan. Lid BAKKER denkt dat de mens zich tot andere dieren heeft te verhouden. D66 profileert zichzelf als een liberale emancipatiepartij, maar deze vrijheid geldt kennelijk alleen voor mensen. Lid MOESKOPS probeert respect te hebben voor het wereldbeeld van lid Bakker waarin zij dieren op precies hetzelfde niveau plaatst als mensen, maar dit respect verwacht zij ook terug. Als D66 wordt uitgemaakt voor discriminatiepartij trekt zij een morele grens. Lid BOBELDIJK ziet dat Artis stappen zou moeten nemen op het gebied van dierenwelzijn, ontwikkeling over welke dieren wel en niet gehouden moeten worden en de ruimte van verblijven. Hij mist in de visie van Artis hoe zij zich wil ontwikkelen en hoe wordt getoetst welke dieren in de toekomst behouden moeten blijven. Waar PvdD niet wordt gevonden, is het doorschieten in het vergelijken van mensen en dieren. Lid KABAMBA bevestigt dat de laatste mensentuin inderdaad plaatsvond in Brussel in 1958, maar ze waren ook hier in Amsterdam. Nog steeds lijdt Kongo onder internationale exploitatie sindsdien hoewel Kongo in 1960 onafhankelijk werd.

Lid Bakker had deze historische context mee moet nemen in haar vergelijking. Het vergelijken van zwarte lichamen met dieren is onwetend en zelfs mensonterend. Dierenwelzijn is belangrijk, maar Artis kan dit waarborgen. Het leed van de voorouders van lid Kabamba en anderen is onvergelijkbaar met de goedverzorgde dieren in Artis die beter worden behandeld dan mensen in de mensentuinen van het westen. Deze slachtoffers mogen niet worden vergeten en ieders menselijkheid moet gerespecteerd worden. Het voorstel kan niet in deze vorm worden gesteund zo lang die parallel blijft bestaan. Lid Kabamba hoort graag wat de wethouder van haar bijdrage vindt. College Wethouder SCHOLTES denkt dat de PvdD een waardevolle bijdrage levert aan de discussie die altijd gevoerd moet blijven worden, namelijk hoe gaan mensen met dieren om. Zijn ervaring is dat Artis ook openstaat voor die discussie. Artis is niet af en ook niet alles in Artis voldoet en uit het masterplan blijkt dat Artis dat zelf ook vindt. Wel is er beweging in de goede richting en om dit proces te versnellen, moet er wel geld voor zijn. Amsterdam levert ieder jaar een subsidie van ongeveer 4 miljoen euro, maar dit is zelfs niet voldoende om de kosten voor het onderhouden en investeren in monumenten van Artis te dekken. Artis investeert in het verbeteren van dierenverblijven.